Электронный каталог

63
К 90
Күлтегін, Б.
    Батуханның қазынасы. [Текст] / Б. Күлтегін // Жас алаш. - 2020. - №24. - Б. 6
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- жошы -- Бату -- Алтын орда -- моңғол -- Сарай-Бату -- Шыңғыс хан
Аннотация: Мақала Жошы негізін қалаған Алтын Орданы түпкілікті алпауыт мемлекет етіп құра білген Жошының ұлы Батухан туралы.
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚУ

45
Р 88
Рустенов, А. Р.
    Еділбай қойының еркек қозылар мен тоқтыларының еттілігі мен сапасы [Текст] / А. Р. Рустенов, А. М. Осербаева, Г. К. Жумагалиева // БҚУ хабаршысы. - 2022. - №1. . - Б. 194-197. - (Педагогика, филология,тарих, экология, география сериясы)
ББК 45

Рубрики: Животноводство

Кл.слова (ненормированные):
Еділбай тұқымы -- қозы -- тоқты -- ақуыз -- күл -- құрғақ зат -- ұша шығымы -- құрдық салмағы -- еттілік коэффициенті
Аннотация: Мақалада Еділбай қойының еркек қозылары мен тоқтыларының ет-май өнімділігінің қалыптасу нәтижелері берілген. Мастексай қожалығындағы 4 және 7 айлық еркек еділбай қозылары мен тоқтыларына сою жүргізіліп, ұша салмағы мен морфологиялық құрамы, құрдық және іш майының салмағының нәтижелері келтірілген. 4-айлық қозылардың сойыс алдындағы тірі салмағы 42,18 кг құрады, ұша салмағы 19,51 кг, құрдық салмағы 7,7 кг, ал ішкі майының салмақтары 55,6 г болды, сәйкесінше 7 айлық тоқтылардікі 52,94 кг, 24,42 кг, құрдықтікі 16,2 кг және ішкі майының салмағы 37,14 г. 4 айлықтарда ақуыздың майға қатынасы. 1: 99 құрады, ал 7-айлық тоқтыларда 1: 89.4 айлық қозыларды ұша құрамында ет үлесі 74,21% және сүйектер мен сіңірлер 25,78% құрайды, сәйкесінше 7 айлық тоқтыларда 73,13 және 23,75%.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Осербаева, А.М.
Жумагалиева, Г.К.

74.58
Ж 12
Жақсығалиев, Ж.
    Білім ап саяңда... [Текст] : (Жалғасы. Басы №3 санында) / Ж. Жақсығалиев // Өркен. - 2022. - 30 маусым. - №6. - Б. 4-5
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
БҚУ əнұраны -- М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетіне – 90 жыл -- Ұстаз - ұлық емес, ұлы қызмет -- кітап - білім бұлағы -- әке - асқар тау -- өліара -- Жақсығалиев Ж. -- Бақтығұл Қабдырұлы -- Қазақ тарихы -- Тұяқбай Зейітұлы -- дипломдық жұмыс -- қызыл дипломға -- Бауыржан Алышев -- Айзада Шайхиева -- Тарихи тұлғалар -- Ермұхан Бекмаханов
Аннотация: Тынымсыз күрестен тұратын тіршіліктің қадірін тереңнен түсінген бабаларымыз бағзы замандарда-ақ «білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар» деп, түгел сөздің түбірін тобықтай түйген. М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті тек облыстық немесе аймақтық білім беру жүйесіне ғана емес, республикалық аренада өзіндік озық дəстүрлерін қалыптастырған, қоғамға жоғары білімді мамандар даярлауда 90 жылдық бай тарихы мен айшықты қолтаңбасы бар өңірдегі бірегей білім ордасы һəм ірі ғылыми-оқу орталығы. Қазақ халқының басынан өткен талай заманалық оқиғаларға куə болған Ақжайық топырағы – Қазақ мемлекеттілігінің бастау бұлағында тұрған шежіре өлке, Еуропа мен Азияның кіндігінде орналасқан киелі мекен. Тарих тұңғиығына бойласақ, еліміздің Батыс аймағы бағзыдан ілім-білімге кенде болмаған өңір. Патша заманының өзінде Бөкей даласында алғашқы қазақ-орыс дүнияуи мектебінің қазақ балаларына есігін айқара ашуы – өлкедегі білім нəрінің тамыры тереңнен бастау алатынын аңғартады. Еліміз бойынша алғашқы жоғары оқу орны – Қазақ педагогикалық институты – 1928 жылы Алматыда ашылса, содан кейін көп ұзамай байтақ республикамыз бойынша екінші боп құрылған педагогикалық жоғары оқу орны – Орал педагогикалық институты еді. Сөздің қысқасы, биыл М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің өз шəкірттеріне есігін айқара ашқанына 90 жыл толғалы отыр. Күллі республикамызға мəшһүр, осы бір айтулы ЖОО-ның соңғы 30 жылы менің жеке өміріммен тікелей байланысты. Олай болса бəрін басынан бастайық.
Держатели документа:
ЗКУ

83.7
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Сөз қадірін білеміз бе ? [Текст] / А. С. Қыдыршаев // Өркен. - 2022. - 30 маусым. - №6. - Б. 15
ББК 83.7

Рубрики: Ораторское искусство

Кл.слова (ненормированные):
шешендіктану -- Қазақ халқы -- Сөз -- айтылған сөз атқан оқтай, жай кетпейді -- Жаман сөз -- Қаз дауысты Қазыбек би -- Төле би -- киелі -- Жалған сөз – желге ұшқан сөз -- Қызыл сөз – қызған от -- Ақыл иесі – сөз иесі -- Сөз қасиеті -- Тұңғиық ойлар -- Мақалдар -- Лев Толстой -- Афоризм -- философия поэзиясы -- мақал
Аннотация: Бүгінгі ұрпақ сөз қадірін білмейді деседі. Себебі неде? Ойсыздық па? Қанға сіңіп кеткен құлдық сана ма? Əлде?. Сөз адам санасының басты белгісі емес пе. Қазақ халқы ежелден сөз қадірін білген, сөзге тоқтаған. Ұрпағына «ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле» деп үлкен міндет жүктеген. Аңдамай сөйлесең, ауырмай өлесің, қадір-қасиетің кетеді, елге күлкі боласың деп, қасықтап жинаған абырой-беделіңді шелектеп төгесің деп ескертіп, сөз құдіретін асырып отырған. Сөз біздің ата-бабамыз көтере алмаған үлкен жүкті ғасырлар бойы көтеріп, шашпай-төкпей бүгінгі күнге жеткізген. Сөздің күші – құрғақ қиялдың емес, тірі өмірдің бетке шыққан шырайы. Күллі əлемде сөздің сиқырындай, сөздің салмағындай, сөздің сымбатындай, сөздің сəулетіндей еш нəрсе жоқ. Олай болса, халқымыздың сөзді асыл көруі тегін емес. Осыдан кейін «алмас қылыштың майданда серік, асыл сөздің майданда да, сайранда да серік» екендігіне қалай иланбайсың. Əрине, сөздің қысқасы жақсы. Тілдің көркі сөз екенін білсек, сөз қадірін білмеген өз қадірін білмесі айқын. Себебі, ойды сөз қозғайды, жақсы сөз жанды жылытады. Халық жадында «айтылған сөз атқан оқтай, жай кетпейді» деген бар. Олай болса, таудай сөздің тарыдай түйіні бар емес пе.
Держатели документа:
ЗКУ

83.7
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Қазіргі тәуелсіз еліміздегі қазақ шешен-би сөздерінің тағылымдық мәні [Текст] / А. С. Қыдыршаев, Қ. Ы. Рахым, Қ. С. Қыдыршаева // М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің 90 жылдығына арналған «Ғылым және білім берудегі дәстүрлер мен инновациялар: тарих, қазіргі жағдай, перспективалар» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары (Орал, 5 қазан 2022 ж.). - Орал, 2022. - Б.2. - Б. 170-177.
ББК 83.7

Рубрики: Риторика

Кл.слова (ненормированные):
тәуелсіз еліміз -- қазақ шешен-би -- Түркі әлем -- Жақсы сөз – жарым ырыс -- мақал-мәтел -- көркем сөз өнері -- асыл сөз -- нақыл сөз -- билер сөзі -- аталы сөз -- көсем сөз -- шешендік -- шешендік сөз -- шешендіктану
Аннотация: Түркі әлемінде де, Ұлы Дала елінде де, еуропа төрінде де бірегей даналардың дуалы аузынан шығып, ұрпағына мирас болып қалған құнды ойлардың күллісі сөз құдіреті арқылы берілетіні мәлім. Ал даналар дүниеге келтірген құндылықтардың бірден-бір заңды мұрагері – сол халықтың өзі. Демек, халық даналығы – ұлттық сана межесі, ой-өріс тұнбасы. Олай болса, халық даналығы – тілінде. Тексіздік – тілсіздіктен. Егер де тіл мүмкіндігі шектеліп, сөз байлығы мен көркемдігі, оралымдығы жетіспей жатса, даналық ой-пікір де шарықтап дамымақ емес. Ендеше даналықты білдіретін түйін-тұжырымдар, ұғым- түсініктер сапына аталы сөз, мақал-мәтел, қанатты сөз, нақыл сөз, шешен сөз, өсиет сөздерді қосар едік. Бұлар – даналық пен парасаттылықтан туындаған терең ой, логикалық тұжырым, философиялық толғаныс, дүниетаным, өмір тәжірибесі, тағылым-тәлім көріністері, көркем сөзбен көмкерілген қалыптасқан тіркес, шағын мәтін, қысқа да нұсқа ой үзіктері.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рахым, Қ.Ы.
Қыдыршаева, Қ.С.

83
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Абай мұрасы – қастерлі де қасиетті құндылықтар көзі [Текст] / А. С. Қыдыршаев // Өркен. - 2023. - 31 тамыз. - №7. - Б. 5.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Абай мұрасы -- құндылықтар көзі -- Абай -- қара сөздер -- Ақын -- рухани мұрасы -- Абай мектебі
Аннотация: Қазақстан Республикасының Президенті Қасым- Жомарт Кемелұлы Тоқаев: «А дамның өзін-өзі тануы жəне үнемі дамып отыруы, ғылымға, білімге басымдық беруі – кемелдіктің көрінісі. Интеллектуалды ұлт дегеніміз де осы. Осыған орай Абай сөзі ұрпақтың бағыт алатын темірқазығына айналуы қажет... Абай туындыларының мазмұны жалпыадамзаттық құндылықтарға толы... Абай қара сөздерінің басты миссиясы - ойлану, өзгеге ой салу, мақсатты ұстанымға айналдыру. Демек, ұлы ойшылдың қара сөздері - аса құнды еңбек» деген-ді. Абай − елдік мұраттың айнымас темірқазығы. Абай - ұлтымыздың мəдени капита- лы. Абай – жаңа Қазақстан бренді. Ақынның мұрасы – күллі адамзат баласының рухани азығы. Абай мұрасы – біздің ұлттық тұрғыда бірлесуімізге, елдік тұрғыда дамуымызға жол ашар қастерлі де қасиетті құндылық. Олай болса, Абай бабамыз елдің қай ісіне сүйініп еді? Сол сүйінген ісінен үйрене алдық па? Абай данамыз қазақтың қай ісіне күйініп еді? Сол күйінген ісінен жирене алдық па?. Анығы, Абай ғұламаның өз заманындағы іскерліктің ұйытқысы, еңбекқорлықтың мотиваторы болғанына талас жоқ.
Держатели документа:
ЗКУ

28
А 34
Әжігереева, Г.
    Ақ Жайықтың "Қызыл кітабы" болу керек [Текст] / Г. Әжігереева // Орал өңірі. - 2023. - 3 тамыз. - №62. - Б. 6.
ББК 28

Рубрики: биология

Кл.слова (ненормированные):
Ақ Жайық -- жануар -- құстар -- Қазақстан -- балық түрі -- Қызыл кітабы -- Қажымұрат Ахмеденов -- БҚУ -- жасыл кітап
Аннотация: Жергілікті ғалымдар Ақ Жайық атырабында күллі еліміздегі жануарлар дүниесінің түрлік құрамының 55%-ы мекендейтінін айтады. Республика бойынша құстардың 314 түрі болса, соның 499-ы, яғни 70%-ы облыс аумағында тіршілік етеді. Қазақстандағы 104 балық түрінің 50-і облыстағы өзен-көлдерде тіршілік етеді. Алайда кейінгі жылдары жергілікті экожүйені, биосфераны бұзатын бірқатар түйткілді мәселе қалыптасты.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Е 81
Есқайрова, С. Б.
    Алаш қайраткері, Хазірет Хасан Нұрмұхамедов [Текст] / С. Б. Есқайрова // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 120-123.
ББК 63

Рубрики: история

Кл.слова (ненормированные):
Алаш қайраткері -- Хазірет Хасан Нұрмұхамедов -- Алаш қозғалысы -- қазақ халқы -- Большевик -- қоғам қайраткері -- Батыс Қазақстан облысы -- Алаш автономиясы -- Совет үкіметі
Аннотация: Алаш қозғалысы қазақ халқының рухани жаңғыруы, мемлекеттік дербестігі және атамекен жерінің тұтастығы үшін жүргізген күресі, яғни қазақ елінің ұлт-азаттық қозғалысы. Ол екі кезеңнен тұрады. Алғашқы кезең (1905-17 жж.) патшалық биліктің соңғы жылдарымен тұстас келді. Бар болғаны он екі жылда ол үлкен жолдан өтті, қазақ халкының табиғи ұлттық мүддесі бар екендігін, ең алдымен, қазақ халқының өзіне танытты, сондай-ақ оны империялық күштерге мойындатты, оларды қазақтың талап-тілегімен есептесуге мәжбүр етті. Азаттық қозғалыстың екінші кезеңі советтік биліктің кұрылған, қалыптасқан және ауқымды реформалық шараларды іске асырған жылдарына сәйкес келді (1917-32 жж.). Большевиктік билік жүргізген өзгерістер бұрынғы империялык әдіс, құралдар аркылы іске асырылды. Советтік билік орнағанға дейін азаттық қозғалыстың басында болған ұлт зиялылары бұл өзгерістерден шеттетілді, тіптен контрреволюциялык, сепаратистік элементтер ретінде қуғын-сүргінге ұшыратылып, жойылды. Екінші кітап алаш зиялыларының осы соңғы тарихи кезеңдегі өмірі мен қызметіне арналған. Автор алаш зиялыларын екі буыннан тұратын тарихи құбылыс ретінде қарастырады. Екі буынды да, олардың түрлі ерекшеліктеріне қарамастан, біріктіріп тұрған қызыл жіп - ұлт тағдыры. Тергеу ісіне тартылған тек алаштық зиялылар емес-тін, олардың қатарында ұлт-азаттық қозғалыска жанашырлык танытқан ауқаттылар, советтік идеологияға қырын қараған дін кызметкерлері де болды. ЧК-ОГПУ-НКВД жүргізген перманентті репрессиялық шаралар қазақ қоғамындағы осы үш әлеуметтік күшке - ұлт зиялыларына, ауқаттыларға, дін кызметкерлеріне қарсы бағытталды. Бұл, әрине, дербес талдауды қажет ететін ауқымды тақырыптар [1, 3б]. Біз зерттеуімізде аталған ауқымды кеңестік саясаттың жүргізген бұл шараларының арасында күллі мұсылман әлеміне танымал діни хазірет, мемлекет және қоғам қайраткері Хасан Нұрмұхамедов туралы зерттеуді қолға алдық.
Держатели документа:
ЗКУ

83.7
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Махамбет баба мінезді ритор - педагог тұлғасы [Текст] / А. С. Қыдыршаев, А. А. Ақболатов, Г. Г. Тұрғанәлиева // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №1. - Б. 125-136.
ББК 83.7

Рубрики: Риторика

Кл.слова (ненормированные):
Ритор-педагог -- ұлттық болмыс -- шешен сөйлеу мәдениеті -- ұлттық құндылық -- тұлға -- халықтық дәстүр -- шешендік өнер -- шешендік импровизация -- шешендіктану -- ұстаз -- эрудиция -- рецептивтік -- этикет -- эстетика
Аннотация: Мақалада Махамбет баба мінезді ритор-педагог тұлғасы кең көлемде таразылана тарқатылады. Махамбет бабамыз алғаш рет Ұлтымыздың ұлы ұстазы тұрғысында айқындалып, ақын тұлғасы ұлт намыс, тәуелсіз еліміздің педагог қайраткері бейнесінде айшықталады. Сондай-ақ, мақалада ұстаздық мамандықтың күллі ұрпақ тәрбиесіндегі патриот тұлғаны баулу мәдениеті сараланады. Бүгінгі ритор-мұғалімнің шешендік этикасы, шешендік шеберлігі, шешендік эрудициясы, шешендік импровизациясы сипатталады. Ритор-педагогке тән педагогикалық қабілеттіліктің сапынан ұйымдастырушылық, дидактикалық, рецептивтік, коммуникативтік, зерттеушілік, ғылыми-танымдық ерекшеліктері талданады. Нәтижеде шешендік сөзбен жүзеге асырылатын әрі сөзбен барша жетістіктерге жеткізетін өнер саласы екені түйінделіп, Махамбет баба мінезді ритор-педагог тұлғасының моделі ұсынылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ақболатов, А.А.
Тұрғанәлиева, Г.Г.

83.7
А 13
Абатұлы, М.
    Ғалым болмай немене, балалықты қисаңыз! [Текст] / М. Абатұлы, А. Қыдыршаев // Өркен. - 2024. - 29 тамыз. - №7. - Б. 15.
ББК 83.7

Рубрики: Риторика

Кл.слова (ненормированные):
Абай мұрасы -- қара сөздері -- Интеллектуалды ұлт -- 45 қара сөзі
Аннотация: Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев: «Адамның өзін-өзі тануы жəне үнемі дамып отыруы, ғылымға, білімге басымдық беруі – кемелдіктің көрінісі. Интеллектуалды ұлт дегеніміз де осы. Осыған орай Абай сөзі ұрпақтың бағыт алатын темірқазығына айналуы қажет... Абай туындыларының мазмұны жалпыадамзаттық құндылықтарға толы... Абай қара сөздерінің басты миссиясы - ойлану, өзгеге ой салу, мақсатты ұстанымға айналдыру. Демек, ұлы ойшылдың қара сөздері - аса құнды еңбек» деген-ді. Абай − елдік мұраттың айнымас темірқазығы. Абай - ұлтымыздың мəдени капиталы. Абай – жаңа Қазақстан бренді. Ақынның мұрасы – күллі адамзат баласының рухани азығы. Абай мұрасы – біздің ұлттық тұрғыда бірлесуімізге, елдік тұрғыда дамуымызға жол ашар қастерлі де қасиетті құндылық. Олай болса, Абай бабамыз елдің қай ісіне сүйініп еді? Сол сүйінген ісінен үйрене алдық па? Абай данамыз қазақтың қай ісіне күйініп еді? Сол күйінген ісінен жирене алдық па?. Анығы, Абай ғұламаның өз заманындағы іскерліктің ұйытқысы, еңбекқорлықтың мотиваторы болғанына талас жоқ.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Қыдыршаев, А.