Электронный каталог

22.1
А 52

    6 сынып математикасындағы көбейтудің дәстүрлі емес тәсілдері [Текст] / Р. Д. Сейлова, А. С. Әбдіғапар, Қ. А. Бердибаева [и др.] // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың туғанына 105 жыл толуына орай және М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің 90 – жылдығына арналған «Тайманов оқулары – 2022» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары (Орал, 30 қараша 2022 ж.). - Орал, 2022. - Б. 213-217.
ББК 22.1

Рубрики: Математика

Кл.слова (ненормированные):
математика -- Пифагор кестесі -- квадрат -- көбейткіштер -- ұяшықтар -- сандар -- цифрлар
Аннотация: Көбейту кестесін "Пифагор кестесі" деп те атайды, әсіресе ол квадрат түрінде ұсынылған кезде, оның жақтары көбейткіштер, ал ұяшықтарда олардың көбейтіндісі жазылады. Еуропалық мәдениетте көбейтудің дәл осы қарастырылады. Сонымен қатар, өте қызықты факт бар: кестенің авторлығы Пифагорға тиесілі екендігі туралы бірде-бір жазбаша дәлел табылған жоқ. Тек жанама дәлелдер бар. Оның ілімінің ізбасары-біздің заманымыздың I және II ғасырларының басында өмір сүрген Герас Никомах кестені өзінің "арифметикаға кіріспе"атты еңбегінде бізге таныс түрде жазды. Ол авторлық ежелгі грек ғалымы Пифагорға тиесілі деп мәлімдеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сейлова, Р.Д.
Әбдіғапар, А.С.
Бердибаева, Қ.А.
Жағыпарова, Г.С.
Жумагазина, А.Е.

30.69
К 60

    Қолданылған тағамдық май қалдықтарын олеохимиялық шикізат ретінде қолдану жолымен қоршаған ортаға антропогендік әсерін шектеу [Текст] / Г. С. Жумагулова, Б. Н. Корганбаев, Е. Н. Кочеров [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 462-483.
ББК 30.69

Рубрики: Отходы и их использование

Кл.слова (ненормированные):
тағамдық май қалдықтары -- қоршаған орта -- улы ластағыш заттар -- ағынды сулар -- олеохимиялық шикізат
Аннотация: Қолданылған тағамдық май қалдықтарын құнды өнімдер алудағы екіншілей шикізат ретінде қажетке жаратудың қиындықтары мен болашақ мүмкіндіктерін айқындау үшін, қайта өңдеуде қолданылатын үрдістерді терең зерттеу қажеттілігі туындайды және өзекті мәселе болып табылады. Мақалада қолданылған тағамдық май қалдықтарының қоршаған орта компоненттеріне кері әсері, су бұру кәріз жүйелерінің кептеліп, ағынды сулардың уытты заттармен ластану сипаттамасы келтірілген. Қолданылған тағамдық май қалдықтарының тұрмыстық химиялық заттарды синтездеуде, санитарлық гигиеналық тазалық өнімдерін алуда қайталама шикізат ретінде қолданылу мүмкіндігі сипатталған. Қолданылған тағамдық май қылдықтарының олеохимиялық шикізат ретінде қолданылу әлеуетін бағалау нәтижелері келтірілген. Тағамдық май қалдықтарынан санитарлық гигиеналық сабын алу үрдісін кинетикалық зерттеу нәтижелері ұсынылған. Бейтараптандыру, сабындану және күрделі май қышқылдарының сабындану реакциялары сипатталған. Бейтараптандыру және сабындану реакцияларының, күрделі май қышқылдарының сабындану реакциясының жылдамдық кинетикасы есептелген. Температураға тәуелді реакция жылдамдығының константасы Аррениус теңдеуімен сипатталды. Белсендіру энергиясының және экспоненциалды көбейткіш факторының мәндері анықталды. Кинетикалық модельдердің сәйкестігі мен дұрыстығы есептік және тәжірибелік мәліметтерді салыстыру жолымен тексерілді: орташа қателік мәні салыстырмалы түрде 5-10% аралығында болды. Ұсынылған зерттеу нәтижелері орасан көлемде түзілетін тағамдық май қалдықтарын екіншілей шикізат ретінде қолданып, санитарлық гигиеналық сабын алу өндірісінде практикалық қолданбалы келешегі бар.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагулова, Г.С.
Корганбаев, Б.Н.
Кочеров, Е.Н.
Раматуллаева, Л.И.
Колесников, А.С.