Электронный каталог

63
К 15
Қайрулла, К.
    Жырдың кені-бесқала [Текст] / К. Қайрулла // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 29 наурыз. - №61. - Б. 16.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Қазақтың жыраулық өнері -- Қазақ халқы -- Бесқала -- тарих -- Рахманқұл Бердібай, Оразгүл Нұрмағамбетова, Көбей Сейдеханов, Қабиболла Сыдиықұлы, Талиға Бекхожина, Қыдырәлі Саттаров, Балташ Ысқақов -- мұра -- Қарақалпақстан -- әдебиеттанушы ғалымдар
Аннотация: Қазақтың жыраулық өнерінде Бесқала жыраулық дәстүрінің орны бөлек. Қазақ халқы ертеден мекен еткен Әмудария бойындағы Шымбай, Хожелі, Қоңырат, Шаббаз (қазіргі Беруни), Көне Үргеніш қалаларын ертеде Бесқала деп атағаны тарихтан белгілі. Бұл өңір қазақтарының өзіне тән жыраулық, күйшілік, әншілік дәстүрі ғасырлар бойы қалыптасты.
Держатели документа:
БҚУ

74.58
Р 36

    Ректор экспедициялық кездесті [Текст] // Өрлеу. - 2024. - 29 мамыр. - №5. - Б. 2.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
Мемлекет басшысы -- Қ.Тоқаев -- су ресурстар -- ҚР Ғылым және жоғары білім министрі -- Саясат Нұрбек -- ғалымдар -- М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- география -- Ректор
Аннотация: Мемлекет басшысы Қ.Тоқаев су ресурстарын ұқыпты пайдалану мәселесіне ерекше назар аударады. Сондай-ақ, елдегі су тасқынына байланысты ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек бұл басым міндеттердің бірі екенін бірнеше рет атап өтті. Ол ТЖ штабына тартылған ғалымдардың санын көбейту және жедел есептеулер жүргізу үшін қажетті жағдайлар жасау қажеттігіне тоқталды. Осы мақсатта М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің ғалымдары ҚР ҒЖЖБМ ҒК «география және су қауіпсіздігі институтының» сарапшыларымен белсенді ынтымақтастықта.
Держатели документа:
ЗКУ

28
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
    Өсуді реттеуші заттардың өсімдіктерді тұқыммен көбейтудегі әсері [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, Х. С. Сенбаева, Қ. Т. Таңатарова // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №1. - Б. 301-311.
ББК 28

Рубрики: Биология

Кл.слова (ненормированные):
өсу процесі -- даму процесі -- синтетикалық стимуляторлар -- гетероауксин -- эпин-экстра -- янтарь қышқылы -- циркон -- цитокинин -- тұқым -- өскін -- вегетативті -- генеративті
Аннотация: Өсімдіктердің жалпы тіршілік дәуірі өсу және даму деген ұғымдармен сипатталады. Өсімдіктердің салмағы мен көлемі, оның органдарының саны мен мөлшері және клеткалар санының артуы, сондай-ақ жаңадан протоплазма түзілу процестері өсу деп аталады. Өсу процесі – өсімдік органдарының ұзарып, енденіп, жуандап, көлемінің, салмағының ұлғаюымен, және жеке мүшелерінің жаңадан қалыптасып, сандарының көбеюімен бейнеленеді. Өсімдіктің тіршілік мерзімі өсу және көбею деген екі кезеңге бөлінеді. Бірінші – өсу кезеңіндегі жапырақтары, сабақтары, тамырлары қарқынды қалыптасып, көбейіп, бұтақтанады, түптенеді, гүл мүшелері қалыптасады. Екінші кезеңде өсімдік гүлденіп, жемістенеді. Өсімдік гүлденгеннен кейін ондағы физиологиялық және биохимиялық процестер өзгеріп, жеке өсу мүшелерінің ылғалдылығы төмендеп, жапырақтағы азотты қосындылардың мөлшері күрт азаяды да, органикалық заттар сақтағыш орындарға шоғырланып, сабақтың ұзарып өсуі тоқтайды. Өсімдіктің дамуы деген ұғым сапалы физиологиялық және морфологиялық, биохимиялық өзгерістерді бейнелейді. Организмдегі сапалық өзгеріс процестерін даму деп атайды, бұл жағдайда организм қызметінің жаңа түрлері немесе жаңа формалар пайда болады. Мысалы, өркендегі жапырақтар санының артуы өсу құбылысы болып табылады. Тұқымның өскінге айналуы, меристемалық клетканың өткізгіш ткань клеткасына өзгеруі даму процестері болып саналады. Бұндай өзгерістер организмде жаңа құрылымдардың пайда болуына байланысты өсімдіктің тіршілік өмірінің – онтогенезінің белгілі сатыларын – жастық шағын, жетілуін, көбею, қартаю және тіршілігінің тоқтау кезеңдерін сипаттайды. Өсімдіктерді өсіру барысында аз уақыт аралығында, сонымен қатар мол өнім алуда синтетикалық стимуляторларды қолдануға болады. Өсімдіктердің кейбір бөліктерінде стимуляторлардың мөлшері айрықша көп болады: мысалы, ауксиндермен сабақтың жоғарғы меристемалары, гиббереллиндермен – жапырақтары, цитокининдермен – тамыры мен дәні бай. Өсу стимуляторлары әртүрлі өсу процестеріне себеп болады, бұл процестерге өсімдіктердің белсенді өсуі, генерациялық дамуы, тропизмдер, регенерация және т.б. жатады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сенбаева, Х.С.
Таңатарова, Қ.Т.

28.693.32
М 25
Маратова, Б.
    Жайық өзеніндегі қылыш балығының (pelecuscultratusl.) морфологиялық, биологиялық ерекшеліктері мен көбейгіштік қасиеттерін зерттеу [Текст] / Б. Маратова // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 92-95.
ББК 28.693.32

Рубрики: Рыбы. Ихтиология

Кл.слова (ненормированные):
Жайық өзені -- экожүйесі -- pelecuscultratusl -- популяциялар -- биология -- Балықтар -- коммерциялық құндылығы
Аннотация: 1956 жылдан бастап, Жайық өзенінің экожүйесі өзінің дамуында абиотикалық ортаның және биотаның жекелеген компоненттерінің күйімен сипатталатын бірнеше кезеңдерден өтті. Осыған Осәйкес қауымдастықтың балық бөлігінде де айтарлықтай өзгерістер болды. Балықтардың жекелеген популяцияларының қорларының қалыптасуы синхронды түрде жүрмеді және бұл пуляция бойынша өзен бөлігінің бастапқы санымен де, түрдің қоршаған ортаның және бүкіл балық популяциясының өзгерген жағдайларына биологиялық бейімделу мүмкіндіктерімен де анықталды. Осыған байланысты қылыш балығы популяциясы белгілі қызығушылық тудырады, ол өзен жағдайында салыстырмалы түрде көп болғанымен, коммерциялық құндылығы аз болды
Держатели документа:
ЗКУ

63
Т 50
Тойбаев, А. Ж.
    Тарихи тұлғатанудың теориялық-методологиялық мәселелері [Текст] / А. Ж. Тойбаев, Д. Сейтжан, М. Әбубәкір // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 137-157.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
тарих ғылымы -- тарихи тұлғатану -- тұлға -- Отан тарихы -- зиялы -- ұлт тарихы -- тарихи
Аннотация: XXI ғасыр - әлемдік деңгейде ғылымының кемеліне келген кезеңі. Себебі, жаңа технологиялардың қарыштап дамуы барысында жаңа тың технологиялар, мамандықтар пайда болып адамзат баласына қызмет етуде. Сонымен қатар, сан қырлы ғылым салалары өзара байланыста болып, жаңа тың зерттеулер дүниеге келді. Осыған байланысты тарих ғылымы басқа салаларымен етене байланыста болуы арқылы жаңа тың деректер көбеюде және теориялық-методологиялық әдістемелер жасалу үдерісінде. Осы бағытта, тарих ғылымының бір саласы болып табылатын тұлғатану бойынша жаңа ғылыми еңбектер дүниеге келді. Бұл бойынша авторлар Отан тарихындағы тұлғатанудың тарихи маңызын атап көрсеттті. Себебі, өмірдің әр сәті мен әр оқиғасы адамдардың қатысуымен болып, нәтижесінде ол кезеңдер тарихқа айналады. Мақалада, тұлғатану бойынша теоиялық-методологиялық талдаулар жүргізілді. Мақалада тарих ғылымының бір саласы болып табылатын тұлғатану туралы қалам тербеген Отандық ғалымдардың еңбектері тарихи тұрғыда аталып өтіледі. Осыған орай, мақала жүйелелілік, объективтілік және тарихилық принциптер бойынша талдау жасалынды. Тұлға дегеніміз өз ойын нақты және толыққанды, жүйелі жеткізе алатын, озық терең ойымен, білімідлігімен ерекшеленетін адамдар болып табылады. Осы бойынша, мақалада Отан тарихындағы белгілі ғалымдардың еңбектеріндегі тұлға қғымы бойынша ғылыми-тұжырымдар берілді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сейтжан, Д.
Әбубәкір, М.

30.69
К 60

    Қолданылған тағамдық май қалдықтарын олеохимиялық шикізат ретінде қолдану жолымен қоршаған ортаға антропогендік әсерін шектеу [Текст] / Г. С. Жумагулова, Б. Н. Корганбаев, Е. Н. Кочеров [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 462-483.
ББК 30.69

Рубрики: Отходы и их использование

Кл.слова (ненормированные):
тағамдық май қалдықтары -- қоршаған орта -- улы ластағыш заттар -- ағынды сулар -- олеохимиялық шикізат
Аннотация: Қолданылған тағамдық май қалдықтарын құнды өнімдер алудағы екіншілей шикізат ретінде қажетке жаратудың қиындықтары мен болашақ мүмкіндіктерін айқындау үшін, қайта өңдеуде қолданылатын үрдістерді терең зерттеу қажеттілігі туындайды және өзекті мәселе болып табылады. Мақалада қолданылған тағамдық май қалдықтарының қоршаған орта компоненттеріне кері әсері, су бұру кәріз жүйелерінің кептеліп, ағынды сулардың уытты заттармен ластану сипаттамасы келтірілген. Қолданылған тағамдық май қалдықтарының тұрмыстық химиялық заттарды синтездеуде, санитарлық гигиеналық тазалық өнімдерін алуда қайталама шикізат ретінде қолданылу мүмкіндігі сипатталған. Қолданылған тағамдық май қылдықтарының олеохимиялық шикізат ретінде қолданылу әлеуетін бағалау нәтижелері келтірілген. Тағамдық май қалдықтарынан санитарлық гигиеналық сабын алу үрдісін кинетикалық зерттеу нәтижелері ұсынылған. Бейтараптандыру, сабындану және күрделі май қышқылдарының сабындану реакциялары сипатталған. Бейтараптандыру және сабындану реакцияларының, күрделі май қышқылдарының сабындану реакциясының жылдамдық кинетикасы есептелген. Температураға тәуелді реакция жылдамдығының константасы Аррениус теңдеуімен сипатталды. Белсендіру энергиясының және экспоненциалды көбейткіш факторының мәндері анықталды. Кинетикалық модельдердің сәйкестігі мен дұрыстығы есептік және тәжірибелік мәліметтерді салыстыру жолымен тексерілді: орташа қателік мәні салыстырмалы түрде 5-10% аралығында болды. Ұсынылған зерттеу нәтижелері орасан көлемде түзілетін тағамдық май қалдықтарын екіншілей шикізат ретінде қолданып, санитарлық гигиеналық сабын алу өндірісінде практикалық қолданбалы келешегі бар.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагулова, Г.С.
Корганбаев, Б.Н.
Кочеров, Е.Н.
Раматуллаева, Л.И.
Колесников, А.С.

65.32
Х 15
Хаируллина, А. К.
    Батыс Қазақстан облысындағы тауарлы мал шаруашылығының қазіргі жағдайы мен даму ерекшелігі [Текст] / А. К. Хаируллина // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 220-224.
ББК 65.32

Рубрики: Экономика

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- Орал қаласы -- мал шаруашылығы -- ауыл шаруашылығы экономикасы -- құс фабрикасы -- сүт өндірісі -- ет өндірісі -- асыл тұқымды мал -- Big Dutchman технологиясы -- стратегиялық даму
Аннотация: Мақалада Батыс Қазақстан облысының мал шаруашылығы саласының қазіргі жай-күйі мен даму перспективалары қарастырылған. Аймақтың табиғи-климаттық ерекшеліктеріне байланысты аудандардың (Бәйтерек, Ақжайық, Казталов және т.б.) мамандану бағыттары — ет-сүт өндірісі, қой және жылқы шаруашылығы бойынша жіктелуі берілген. Сондай-ақ, «Орал Құс Фабрикасы» ЖШС мысалында заманауи технологияларды (Big Dutchman) қолданудың өндіріс тиімділігіне әсері талданған. Автор асыл тұқымды мал басын көбейту мен технологиялық жаңғыртуды саланың тұрақты дамуының негізгі стратегиялық бағыттары ретінде ұсынады.
Держатели документа:
ЗКУ

22.161.1
Б 25
Бармағамбетов, М. М.
    Көбейту операторы және өзін-өзі біріктіретін операторларға арналған спектрлік теорема [Текст] / М. М. Бармағамбетов // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 32-35.
ББК 22.161.1

Рубрики: Дифференциальное и интегральное исчисление

Кл.слова (ненормированные):
Көбейту операторы -- Спектрлік теорема -- Симметриялы оператор -- Өзін-өзі біріктіретін оператор -- Тұйықталған оператор -- Гильберт кеңістігі -- Скаляр көбейтінді
Аннотация: Материал функционалдық анализдің іргелі бөлімі — Гильберт кеңістігіндегі өзін-өзі біріктіретін операторлар теориясына арналған. Мәтінде операторлардың симметриялылығы мен өзін-өзі біріктірілімділігінің қатаң математикалық анықтамалары мен олардың арасындағы айырмашылықтар қарастырылған.
Держатели документа:
ЗКУ

28.693.32
С 21
Саттыкличева, А. К.
    Жоғарғы Ертіс бассейніндегі шағын өзендердің ихтиофаунасы және экологиялық жағдайы [Текст] / А. К. Саттыкличева, Н. С. Сапарғалиева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 406-415
ББК 28.693.32

Рубрики: Рыбы. Ихтиология

Кл.слова (ненормированные):
Жоғарғы Ертіс -- ихтиофауна -- шағын өзендер -- инвазиялық түрлер -- трансшекаралық су саясаты -- гидрологиялық режим -- экологиялық жағдай
Аннотация: Жоғарғы Ертіс бассейніндегі шағын өзендердің (Жіңішкесу, Кендірлік, Қандысу, Бейіттібұлақ, және т.б.) ихтиофаунасының түрлік құрамы, таралу ерекшеліктері және қазіргі экологиялық жағдайы жан-жақты талданады. Зерттеу барысында ғылыми әдебиеттерге сүйене отырып, арнаның морфологиялық өзгерістері, гидрологиялық режимнің тұрақсыздығы, инвазиялық түрлердің көбеюі және антропогендік ластану факторларының балық популяцияларына әсері қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сапарғалиева, Н.С.