Электронный каталог

83
С 89
Сұлтанғалиева, Р. Б.
    Қазіргі қазақ әдебиетіндегі эссе жанрының дамуы мен роман жанрына кірігу үрдісі (Қ. Ысқақтың «Келмес күндер елесі» роман-эссесі негізінде) [Текст] / Р.Б. Сұлтанғалиева, Ж.М. Емранова, Ж.Ғ. Мусина // БҚМУ Хабаршысы . - 2017, Орал. - №2. - Б. 258-265
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Роман-эссе -- роман мемуар -- очерк -- ғұмырнамалық роман -- дәстүр мен жаңашылдық -- жанрдың трансформациялану құбылысы --
Аннотация: Мақалада қазіргі қазақ әдебиетіндегі эссе жанрының даму тенденциясы сөз болып, оның проза саласының көлемді жанры роман жанрына кірігуі, екі жанрдың трансформациялану құбылысы талданады. Жанрдың ұлттық әдебиетіміздегі жанр ретінде қалыптасуы мәдени-әдеби дәстүрден туындаған заңды құбылыс екені талданады. Роман-эсседе мемуарлық романдар тәрізді естеліктер, әдеби кездесулер, жол-сапарлар күнделігі, тарихи кезеңдегі тұлғалар туралы сырларын жеткізіп қана қоймайды, сондай-ақ роман-эссенің құрылымында субъективті ғылыми танымдық бағалаулар мен болжамдар, өткен күн мен бүгінгі күнді саралайтын әдеби-тарихи сыншылық көзқарастар, этнография, мәдени-фәлсафалық толғамдар да жат емес екені айқындалады. Бұл мақалада Қ. Ысқақтың «Келмес күндер елесі» роман-эссенің көркемдік негіздері арқылы талданады.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Мусина, Ж.Ғ.
Емранова, Ж.М.

63
М 22
Мамыров, А. И.
    Фронтовые письма героя Советского союза Маншук Маметовой [Текст] / А. И. Мамыров, Ж. С. Гумарова // Материалы III международной научно-практической конференции, посвященной 100-летию образования СССР «Россия – СССР – РФ в условиях реформ и революций XX-XXI вв.». - Саратов, 2023. - 14 декабря. - С. 198-202.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
битва за Москву -- литературное наследие -- панфиловская дивизия -- патриотическое воспитание -- подвиг -- поэт -- история -- Маншук Маметова
Аннотация: Статья о талантливом поэте Абдулле Джумагалиеве, красноармейце 316-й гвардейской стрелковой дивизии имени героя Советского Союза генерал-майора И.В. Панфилова, об его подвиге 26 октября 1941 г. на подступах Москвы. Его литературное наследие на казахском и русском языках, по сей день служат патриотическому воспитанию подрастающего поколения. Имя его известно, подвиг его в мемуарах знаменитых панфиловцев, но не отмечен наградой Родины
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Гумарова, Ж.С.

63
Ж 88
Жумагазиев, А. М.
    Эмиграция – как процесс формирующий конфессиональное разнообразия Западного Казахстана [Текст] / А. М. Жумагазиев // Сборник научно-практической конференции Кушаевские чтения. - Уральск, 2023. - С. 46-47.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Эмиграция -- конфессиональное разнообразия -- Западный Казахстан -- история -- документальные материалы -- лютеранство -- протестантское течение -- католицизм -- этнические немцы
Аннотация: Изучение истории религиозных сообществ и объединений Западного региона страны в отрезке последней четверти XX в. и первой четверти XXI в. как части локальной истории Республики Казахстан, является одной из малоизученных тем современной исторической науки. Основная масса информации по тематике истории групп и сообществ людей, объединённых приверженностью к тому или иному религиозному убеждению, в отрезке вышеупомянутого времени, хранятся в архивах уполномоченных органов, духовных центров религиозных объединений, на страницах государственных, частных и внутри корпоративных периодических изданий, и в мемуарах очевидцев событий.
Держатели документа:
ЗКУ

83
С 11
Сұлтанғалиева, Р. Б.
    Мемуарлық прозадағы шығармашыл тұлғаның көркем бейнесі: ой әлемі және портреттер типологиясы [Текст] / Р. Б. Сұлтанғалиева, А. Т. Ибатолла // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 107-119.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
проза -- мемуар -- автобиография -- мемуар -- роман -- күнделік -- естелік мемуар
Аннотация: Зерттеудің мақсаты – қазақ әдебиетіндегі мемуар жанрының ерекшеліктерін айқындау, мемуарлық шығармаларды зерделеу, шығармалардың тілі мен табиғатына тоқталу. Мемуар жанрында жазылған шығармалардың баяндау бірлігін талдау, көркем бірлік тұрғысынан зерделеу. Бұл мақалада қазақ әдебиетіндегі мемуарлық жанрдың табиғаты туралы сөз қозғалады. Қазақ әдебиетінде мемуарлық жанр ерте дами бастады. Өз алдына бөлек жанр ретінде өзіндік типологиясымен ерекшеленетін бұл жанрдың тарихы өте ертеден, Орхон-Енисей жазбаларынан бастау алған. Мақалада мемуарлық жанрдың формалары мен жазылу түрлеріне қарай талдау жасалады. Мемуарлық жанрдың түрлеріне естелік, автобиография, естелік мемуар, хат, күнделіктер жатады. Автордың баяндауына қарай мемуарлық жанрдың ерекшеліктерін байқауға болады. Кейбір шығармаларда үзік-үзік естеліктер жазылса, ал кейбіреуінде балалық шағынан бастап автор өзі тоқтаған өмірінің кезеңіне дейін жазады. Өмірінің соңына дейін жазу не жазбауды автор өзі шешеді. Өмірінің белгілі бір кезеңіне дейін жазуды жөн көруі де мүмкін. Мемуарлық шығармалар арқылы біз сол замандағы халық мұраты мен ұлт тағдырын, халық үнін ести аламыз. Тарих жалпылама жазылатын болса, мемуарда біз жеке бір тұлғаның өзіндік ойы мен өзіне аян шындығын білеміз. Мемуар жанры жалаң баяндаудан тұрмайды. Олай болса, оқырманды еліктіре алмас еді. Баяндау шеберлігі, образды жасау тәсілдері, характерді ашатын диалогтар құруы, мінездеме мен портреттерді жазу жолдары ерекше рөл ойнайды. Мемуарлық шығармалардың ішіндегі М.Мағауин, Ә.Нұршайықов, Қ.Жұмаділов сынды жазушылардың романдарындағы шығармашыл тұлғаның бейнесі талқыланады. Аталған авторлардың өзіндік қолтаңбалары мен жазу стильдері айқындалады. Шығармаларға арқау болған өмір шындығы мен көркемдік ізденістері, автор мен кейіпкер өзара байланысы танылады. Мемуарлық жанр мен тарихи романдардың аражігі айқындалады. Мемуарлық шығармада тарихты берудің, шындықты жеткізудің көркемдік тәсілдері, автордың қалай жүзеге асырғандығы жайлы сөз болады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибатолла, А.Т.

63
А 13
Абдуалы, А. Б.
    Роль кокандского укрепления Джулек в продвижении русских войск в Туркестанский край (1858-1861 гг.) [Текст] / А. Б. Абдуалы, С. Т. Токболат, Ш. Т. Рахметулла // Вестник ЗКУ. - 2025. - №3. - С. 279-293.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Джулек -- Акмечеть -- Российская империя -- Туркестанский край -- военная логистика -- степная война -- казахская элита -- казахские султаны -- разведка -- Кокандское ханство -- степные походы
Аннотация: В статье анализируется военно-стратегическое и политическое значение кокандского укрепления Джулек в контексте продвижения Российской империи в Туркестанский край в 1858–1861 гг. На основе анализа архивных источников (РГВИА, ЦГА РК), мемуарной и научной литературы, а также записок военных и административных лиц, исследуется роль Джулека как ключевого звена в реализации имперской стратегии соединения Сырдарьинской и Сибирской линий. Особое внимание уделено участию казахской родоплеменной аристократии и разведывательной агентуры, активно содействовавших российским войскам в информационном и логистическом обеспечении кампаний. В статье утверждается, что укрепление Джулек представлено не как периферийный пункт, а как важнейший опорный элемент военной инфраструктуры, предопределивший успех последующего наступления на Ташкент. Работа демонстрирует, что недооценка значения подобных укреплений в традиционной историографии требует пересмотра взглядов на механику имперской экспансии в Центральной Азии
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Токболат, С.Т.
Рахметулла, Ш.Т.

63.3-8
М 92
Мухлисова, З. К.
    Умел вести за собой [Текст] / З. К. Мухлисова // Приуралье. - 2026. - 20 января. - №7. - С. 10.
ББК 63.3-8

Рубрики: Персоналии государственных и общественно-политических деятелей

Кл.слова (ненормированные):
Абай Имангалиев -- Западно-Казахстанская область -- государственное управление -- история Казахстана -- мемуары -- социальное строительство -- кадровая политика -- политическое лидерство -- Приуралье
Аннотация: Статья представляет собой мемуарный очерк, посвященный памяти видного государственного деятеля Западно-Казахстанской области Абая Имангалиева. Автор делится личными воспоминаниями о совместной работе, начиная с партийного аппарата начала 90-х годов и заканчивая периодом укрепления суверенитета Казахстана. В публикации анализируется вклад А. Имангалиева в развитие социальной инфраструктуры региона в должности заместителя акима области, в частности, его роль в масштабном строительстве школ и больниц. Особое внимание уделено личностным качествам руководителя: ответственности, демократизму и умению вести за собой в условиях системных кризисов.
Держатели документа:
ЗКУ

63
О-57
Омирханов, М. Е.
    Мұстақым Малдыбаевтың ағартушылық қызметі [Текст] / М. Е. Омирханов, Б. Ж. Атантаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 97-108.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Мұстақым Малдыбаев -- ағарту қызметі -- Ұлттық білім -- ұлт мұраты -- мәдениет -- қоғамдық даму -- Алаш -- тарих
Аннотация: Мақала ХХ ғасырдың басындағы қазақ ұлттық интеллигенциясының аз зерттелген өкілдерінің бірі – Мұстақым Малдыбаевтың (1887–1937) педагогикалық және қоғамдық-саяси мұрасын зерттеуге арналған. «Алаш» қозғалысының танымал қайраткерлерімен салыстырғанда, оның есімі жиынтық еңбектерде сирек аталады, сондықтан оның қызметін зерделеу ұлттық жаңғыру үдерістерін түсіну үшін ерекше маңызды. Жұмыста Малдыбаевтың өмірі мен қызметінің негізгі кезеңдері талданады: ұлттық мектептің қалыптасуына қатысуы, Мамания мектебі мен Семей мұғалімдер семинарындағы педагогикалық тәжірибесі, қазақ балаларына арналған алғашқы оқу құралдарын құрастыруы, сондай-ақ қоғамдық және мәдени ұйымдардағы белсенді еңбегі. Арнайы назар оның ұлттық жазудың дамуына, оқу орындарын ұйымдастыруға және мәдени бастамаларды насихаттауға қосқан үлесіне аударылады. Сонымен қатар, мақалада оның «Алаш» қозғалысындағы ағартушылық және саяси қызметі қарастырылады: съездерге қатысуы, земство мен ұлттық комитеттер құруы, Алаш-Орда қарулы күштерін ұйымдастыруы. Архивтік құжаттарды, мемуарлық деректерді, публицистиканы және жаңа историографияны талдау негізінде Малдыбаевтың қазақ қоғамын жаңғырту үдерісіндегі шығыс білім дәстүрлері мен еуропалық педагогикалық тәсілдерді ұштастырған ірі тұлға болғаны айқындалады. Алынған нәтижелер оның есімін ұлттық ағартушылық пен мәдени жаңғыру тарихының ажырамас бөлігі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Атантаева, Б.Ж.

63
К 23
Каримов, Қ. С.
    Өзбекәлі Жәнібековтің өмірі мен қоғамдық-саяси қызметі: тарихи деректерге негізделген зерттеу [Текст] / Қ. С. Каримов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 117-125.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Өзбекәлі Жәнібеков -- тарихи тұлға -- қоғамдық-саяси қызмет -- архив құжаттары -- деректану -- естеліктер -- мемуарлық деректер -- дереккөздік талдау
Аннотация: Соңғы жылдары отандық тарих ғылымында мемлекет пен қоғамға елеулі еңбек сіңірген тұлғалардың өмір жолын зерттеу басты бағыттардың біріне айналды. Ұлттық мүдде жолында қызмет атқарған қайраткерлердің өмірі мен олардың қоғамдық-саяси қызметі бүгінгі таңда өзекті ғылыми мәселелер қатарында қарастырылуда. Қазіргі таңда Қазақстан тарихында жеке тұлғалардың деректік негізде зерттелуі арқылы жаңа тарихи мәліметтерді ғылыми айналымға енгізу жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Солардың ішінде кеңестік кезеңдегі көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Өзбекәлі Жәнібековтің өмір жолы мен атқарған қызметін зерттеу айрықша маңызға ие. Осы ғылыми мақалада Өзбекәлі Жәнібековтің өмірі мен қоғамдық-саяси қызметіне қатысты тарихи деректер жан-жақты қарастырылады.Ғылыми зерттеудің негізгі мақсаты – Өзбекәлі Жәнібековтің өмір жолы мен қоғамдық-саяси қызметіне қатысты деректерді (мұрағаттық құжаттар, естеліктер, мемуарлар, хаттар, жеке құжаттар және т.б.) кешенді түрде жинақтап, жан-жақты ғылыми талдау жүргізу болып табылады.Материалдар мен әдістер. Негізгі дереккөздер ретінде архивтік материалдар, тұлғаның өмірі мен қызметіне қатысты естеліктер, мемуарлар, хат-хабарлар, жеке құжаттар пайдаланылды. Зерттеу барысында тарихи мәні жоғары, мазмұны терең түрлі деңгейдегі деректерге талдау жүргізілді. Нәтижелер. Зерттеу нәтижесінде Өзбекәлі Жәнібековтің өмірі мен қоғамдық-саяси қызметіне қатысты бұрын белгісіз болып келген тың мәліметтер анықталды. Сонымен қатар, тұлға туралы естеліктерден үзінділер мен архивтік құжаттар ғылыми айналымға енгізіліп, олардың негізінде Жәнібековтің адамгершілік болмысы мен қызмет ерекшеліктері жан-жақты сипатталады.Қорытынды. Бұл зерттеу жұмысында Өзбекәлі Жәнібековтің өмір жолы мен қоғамдық-саяси қызметіне байланысты тарихи деректер кешенді түрде қарастырылып, соның нәтижесінде бұрын ғылыми айналымға енбеген жаңа мәліметтер анықталды
Держатели документа:
ЗКУ