База данных: Статьи ППС
Страница 1, Результатов: 9
Отмеченные записи: 0
1.
Подробнее
63.3
И 85
Исенов, Ө.
Тама Есет ұлт-азаттығы жолындағы күрескер. [Текст] / Ө. Исенов // Батырлар институты: қалыптасуы, тарихы, маңызы: республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - 2011. - Б. 90-104. - Библиогр.: б.103,104
ББК 63.3
Кл.слова (ненормированные):
Тама Есет -- ұлт - азаттылығы -- Ұлт-азаттық көтеріліс -- Қазақ-башқұрт -- М. Вяткиннің зерттеулері -- И.Неплюев
Аннотация: Ұлт-азаттық көтеріліс отар елдерге тән, себебі отарлық езгі ортақ ұлттық мүдде үшін барша бұқара халықтың басын біріктіреді.
И 85
Исенов, Ө.
Тама Есет ұлт-азаттығы жолындағы күрескер. [Текст] / Ө. Исенов // Батырлар институты: қалыптасуы, тарихы, маңызы: республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - 2011. - Б. 90-104. - Библиогр.: б.103,104
Кл.слова (ненормированные):
Тама Есет -- ұлт - азаттылығы -- Ұлт-азаттық көтеріліс -- Қазақ-башқұрт -- М. Вяткиннің зерттеулері -- И.Неплюев
Аннотация: Ұлт-азаттық көтеріліс отар елдерге тән, себебі отарлық езгі ортақ ұлттық мүдде үшін барша бұқара халықтың басын біріктіреді.
2.
Подробнее
63.3
Е 81
Еспенбетова, А. М.
ХІХ ғасыр және ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамындағы жаңа сословиелердің қалыптасуы (деректемелік шолу). [Электронный ресурс] / А. М. Еспенбетова // «Жаңа ғасырдағы Қазақстан тарихының өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірбиелік конференция = Материалы международной научно-практической конференции «Актуальные проблемы истории Казахстана в новом веке». - 2013. - Б. 141-143.
ББК 63.3
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
қазақ қоғамы -- қоғамдық рөл -- әлеуметтік құрылым -- даму эволюциясы -- отарлық империя
Аннотация: Мақала ХІХ ғасыр және ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамындағы жаңа сословиелердің қалыптасуы туралы.
Держатели документа:
М.Өтемісұлы атындағы БҚМУ
Е 81
Еспенбетова, А. М.
ХІХ ғасыр және ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамындағы жаңа сословиелердің қалыптасуы (деректемелік шолу). [Электронный ресурс] / А. М. Еспенбетова // «Жаңа ғасырдағы Қазақстан тарихының өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірбиелік конференция = Материалы международной научно-практической конференции «Актуальные проблемы истории Казахстана в новом веке». - 2013. - Б. 141-143.
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
қазақ қоғамы -- қоғамдық рөл -- әлеуметтік құрылым -- даму эволюциясы -- отарлық империя
Аннотация: Мақала ХІХ ғасыр және ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамындағы жаңа сословиелердің қалыптасуы туралы.
Держатели документа:
М.Өтемісұлы атындағы БҚМУ
3.
Подробнее
74
С 41
Ситимова, А. С.
Кіші жүзде қалыптасқан отарлық, жағдай, ұлт - азаттық қозғалыстыңнегізі (XIXҒ I жартысы) [Текст] / А. С. Ситимова // V Махамбет оқулары: Махамбет Өтемісұлының 210 жылдығына арналған дәстүрлі республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - 2013. - Б. 223-225
ББК 74
Рубрики: Педагогика
Кл.слова (ненормированные):
педагог -- тарих -- этнос -- өлен -- ақын -- мәдениет -- Исатай Таймановтың -- Жәңгір хан
Аннотация: Мақалада жалпы, XVIII—XIX ғасырлардағы қазақтардың тәуелсіздік үшін күресі орыс отаршылдығы өзімен бірге ала келген қоғамдық өзгерістерге қарсы күрес ретінде көрінді. Ал, шын мәнінде, бұл қазақ халқының ұлт-азаттық күресі, сонымен бірге екі өркениеттің, екі этностық жүйенің арасындағы қақтығыс еді. Ұлт-азаттық қозғалыстардың барысында отаршылдық үкімет жойып жіберген хандық билікті қалпына келтіру әрекеті байқалды. Көтерілісшілер өзінің ұлттық мүддесін қорғайтын мемлекеттілік белгілерін қайта жаңғыртты жазылған.
Держатели документа:
БҚМУ
С 41
Ситимова, А. С.
Кіші жүзде қалыптасқан отарлық, жағдай, ұлт - азаттық қозғалыстыңнегізі (XIXҒ I жартысы) [Текст] / А. С. Ситимова // V Махамбет оқулары: Махамбет Өтемісұлының 210 жылдығына арналған дәстүрлі республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - 2013. - Б. 223-225
Рубрики: Педагогика
Кл.слова (ненормированные):
педагог -- тарих -- этнос -- өлен -- ақын -- мәдениет -- Исатай Таймановтың -- Жәңгір хан
Аннотация: Мақалада жалпы, XVIII—XIX ғасырлардағы қазақтардың тәуелсіздік үшін күресі орыс отаршылдығы өзімен бірге ала келген қоғамдық өзгерістерге қарсы күрес ретінде көрінді. Ал, шын мәнінде, бұл қазақ халқының ұлт-азаттық күресі, сонымен бірге екі өркениеттің, екі этностық жүйенің арасындағы қақтығыс еді. Ұлт-азаттық қозғалыстардың барысында отаршылдық үкімет жойып жіберген хандық билікті қалпына келтіру әрекеті байқалды. Көтерілісшілер өзінің ұлттық мүддесін қорғайтын мемлекеттілік белгілерін қайта жаңғыртты жазылған.
Держатели документа:
БҚМУ
4.
Подробнее
63.3(5Қаз)
Т 18
Танзенов, Д. Ж.
Патшалық отарлаудың П.Г. Галузо еңбектерінде көрініс табуы [Текст] / // Қазақ хандығы: құрылуы, қалыптасуы және дамуы: Қазақ хандығының құрылуының 550 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары, 25 мамыр. - 2015. - Б. 87-93
ББК 63.3(5Қаз)
Рубрики: Қазақстан тарихы
Кл.слова (ненормированные):
Қазақ хандығы -- Қазақ хандығы 550 жыл -- Галузо -- Патшалық отарлау -- Ресей құрамына ену -- отарлық саясат -- П.Г. Галузо
Аннотация: Мақалада Патшалық Ресейдің отарлық саясатын зерттеу нысанына айналдырған тарихшылардың бірі - П.Г. Галузо туралы жазылған
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚМУ
Т 18
Танзенов, Д. Ж.
Патшалық отарлаудың П.Г. Галузо еңбектерінде көрініс табуы [Текст] / // Қазақ хандығы: құрылуы, қалыптасуы және дамуы: Қазақ хандығының құрылуының 550 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары, 25 мамыр. - 2015. - Б. 87-93
Рубрики: Қазақстан тарихы
Кл.слова (ненормированные):
Қазақ хандығы -- Қазақ хандығы 550 жыл -- Галузо -- Патшалық отарлау -- Ресей құрамына ену -- отарлық саясат -- П.Г. Галузо
Аннотация: Мақалада Патшалық Ресейдің отарлық саясатын зерттеу нысанына айналдырған тарихшылардың бірі - П.Г. Галузо туралы жазылған
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚМУ
5.
Подробнее
83
Д 11
Дүйсеналиева, А. Д.
Исатай Кенжалиев-Махамбеттанушы [Текст] / А. Д. Дүйсеналиева // "VIII Махамбет оқулары" атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдыры жинағы, 8 желтоқсан . - 2016. - Б. 46-50
ББК 83
Рубрики: Әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
кіші жүз -- шарулар көтерілісі -- махамбет -- орынбор
Аннотация: Кіші жүз жеріндегі 1836 – 1838 жылдардағы шаруалар көтерілісі өз арасынан талай қайсар, батыл-ерлерді қанаттандырды. Отарлық езгі мен хан, бай, қожа молдалардың қанауында келген шаруалардың мүшкіл халін, ауыр тұрмысын, озбырлық пен қорлықта өткен өмірін сәулесіз, үмітсіз болашағын көрген көзі ашық азаматтар халық бостандығы үшін қолына қару алды. Көтерілісшілердің алдына қойған мақсатын көтеріліс жаршысы Махамбет сөзімен айтқанда: «Қорлықта өскен халқымен Бостандық алып берем», - деп үстем тап езгісіне қарсы көтеріліп, өжет қимыл көрсетті [1. 214 б.]. Шаруалар қозғалысының көрнекті қайраткері батыр, біртума жалынды ақын, халық батыры – Мақамбет Өтемісұлы. Ол өзі басқаларға ұқсай бермейтін аты аңызға айналған, халықтың мұңын, жырын жырлап өткен жалынды ақын, өршіл күйші ғана емес «Қара қазан, сары бала қамы үшін қылыш сермеген», халық мүддесі жолында бітіспес күрес жүргізіп, оны ұйымдастырушылардың бірі болған саяси қайраткер ретінде де бағасын берген, бар ғұмырын Махамбет пен Исатай өмірлерінің тарихын зерттеуге арнаған Исатай Кенжалиев еді.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
Д 11
Дүйсеналиева, А. Д.
Исатай Кенжалиев-Махамбеттанушы [Текст] / А. Д. Дүйсеналиева // "VIII Махамбет оқулары" атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдыры жинағы, 8 желтоқсан . - 2016. - Б. 46-50
Рубрики: Әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
кіші жүз -- шарулар көтерілісі -- махамбет -- орынбор
Аннотация: Кіші жүз жеріндегі 1836 – 1838 жылдардағы шаруалар көтерілісі өз арасынан талай қайсар, батыл-ерлерді қанаттандырды. Отарлық езгі мен хан, бай, қожа молдалардың қанауында келген шаруалардың мүшкіл халін, ауыр тұрмысын, озбырлық пен қорлықта өткен өмірін сәулесіз, үмітсіз болашағын көрген көзі ашық азаматтар халық бостандығы үшін қолына қару алды. Көтерілісшілердің алдына қойған мақсатын көтеріліс жаршысы Махамбет сөзімен айтқанда: «Қорлықта өскен халқымен Бостандық алып берем», - деп үстем тап езгісіне қарсы көтеріліп, өжет қимыл көрсетті [1. 214 б.]. Шаруалар қозғалысының көрнекті қайраткері батыр, біртума жалынды ақын, халық батыры – Мақамбет Өтемісұлы. Ол өзі басқаларға ұқсай бермейтін аты аңызға айналған, халықтың мұңын, жырын жырлап өткен жалынды ақын, өршіл күйші ғана емес «Қара қазан, сары бала қамы үшін қылыш сермеген», халық мүддесі жолында бітіспес күрес жүргізіп, оны ұйымдастырушылардың бірі болған саяси қайраткер ретінде де бағасын берген, бар ғұмырын Махамбет пен Исатай өмірлерінің тарихын зерттеуге арнаған Исатай Кенжалиев еді.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
6.
Подробнее
63
Г 93
Ғұбай, А.
Мерген ауылының тарихы, даму кезеңдері және тарихи тұлғалар [Текст] / А. Ғұбай // Кушаев оқулары халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы . - Орал, 2021. - Б. 76-81
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Тарихи -- Мерген ауылы -- Алтын Орда -- Мерген форпостысы -- Паллас Петр Симон -- Кеңес үкіметі -- Бизьянов Евгений Константинович -- Есенғалиев Телжан -- Ауыл шаруашылық
Аннотация: Тарихи деректерге сүйенсек Мерген ауылында ежелгі сақтар өмір сүрген, кейін келе қыпшақтар XVII ғасырдың бірінші жартысына дейін Алтын Орданың қарамағында болып соңында қалмақтар, кейін қазақ ноғайлар мекендеген. XVIII ғасырдың 40- шы жылдарында, яғни 1739-1742 жылдардың аралығында Орынбор комиссиясының бастығы, кейін Орынбор губернаторы болған Неплюев Иван Ивановичтің нұсқауымен шекаралық бекініс ретінде Мерген форпостысы салынған. Бекіністі салудағы мақсаты-біртіндеп қазақ даласын зерттей отырып,өзінің отарлық саясатын ішке қарай енгізе түсу болды. Паллас Петр Симон жаратылыстануды зерттеуші географ және саяхатшы 1768 жылдары Мерген поселкісіне келген
Держатели документа:
ЗКУ
Г 93
Ғұбай, А.
Мерген ауылының тарихы, даму кезеңдері және тарихи тұлғалар [Текст] / А. Ғұбай // Кушаев оқулары халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы . - Орал, 2021. - Б. 76-81
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Тарихи -- Мерген ауылы -- Алтын Орда -- Мерген форпостысы -- Паллас Петр Симон -- Кеңес үкіметі -- Бизьянов Евгений Константинович -- Есенғалиев Телжан -- Ауыл шаруашылық
Аннотация: Тарихи деректерге сүйенсек Мерген ауылында ежелгі сақтар өмір сүрген, кейін келе қыпшақтар XVII ғасырдың бірінші жартысына дейін Алтын Орданың қарамағында болып соңында қалмақтар, кейін қазақ ноғайлар мекендеген. XVIII ғасырдың 40- шы жылдарында, яғни 1739-1742 жылдардың аралығында Орынбор комиссиясының бастығы, кейін Орынбор губернаторы болған Неплюев Иван Ивановичтің нұсқауымен шекаралық бекініс ретінде Мерген форпостысы салынған. Бекіністі салудағы мақсаты-біртіндеп қазақ даласын зерттей отырып,өзінің отарлық саясатын ішке қарай енгізе түсу болды. Паллас Петр Симон жаратылыстануды зерттеуші географ және саяхатшы 1768 жылдары Мерген поселкісіне келген
Держатели документа:
ЗКУ
7.
Подробнее
63
М 90
Мукашева, А. Ғ.
Көшпелі қазақ қоғамындағы қазақ шәкірттерінің білім алуы [Текст] / А. Ғ. Мукашева // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 65-68.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
қазақ қоғамы -- қазақ шәкірттер -- білім -- мұсылман -- мектеп -- медресе -- Қазақтың қысқаша тарихы
Аннотация: ХІХ ғасырдың екінші жартысында болыстар мен ауылдардағы қазақ балалары әдетте мұсылман мектептері мен медреселерде оқыды. Патша өкіметі Қазақ даласын да мұсылман мектептерінің ашылуына жол бермеу үшін шаралар қолданды. Ол жергілікті отарлық органдар мен оқу бастықтарына мұсылман мектептерін қатаң бақылау жөнінде нұсқаулар мен ережелер жіберді. Осы ережелердің шек қоятын талаптарының бірінде былай делінген: «Облыстың мектептері мен медреселерінде балаларын оқытқысы келетіндердің оқу орны бастықтарынан алған рұқсат куәлігі болуға тиіс». Куәлік үшін 50 тиын мөлшерінде алым алынды. Оқу құқығына куәлік алудан жалтарған және өз балаларын мектептер мен медреселерге өз бетінше берген адамдарға бірінші жолы – 10, екінші жолы 30 сом айыппұл салынды, ал үшінші ретте 5 тәуліктен 15 тәулікке дейінгі мерзімге қамауға алынып, одан әрі олардың өз балаларын мұсылман мектептерінде оқытуына тыйым салынатын болған
Держатели документа:
ЗКУ
М 90
Мукашева, А. Ғ.
Көшпелі қазақ қоғамындағы қазақ шәкірттерінің білім алуы [Текст] / А. Ғ. Мукашева // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 65-68.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
қазақ қоғамы -- қазақ шәкірттер -- білім -- мұсылман -- мектеп -- медресе -- Қазақтың қысқаша тарихы
Аннотация: ХІХ ғасырдың екінші жартысында болыстар мен ауылдардағы қазақ балалары әдетте мұсылман мектептері мен медреселерде оқыды. Патша өкіметі Қазақ даласын да мұсылман мектептерінің ашылуына жол бермеу үшін шаралар қолданды. Ол жергілікті отарлық органдар мен оқу бастықтарына мұсылман мектептерін қатаң бақылау жөнінде нұсқаулар мен ережелер жіберді. Осы ережелердің шек қоятын талаптарының бірінде былай делінген: «Облыстың мектептері мен медреселерінде балаларын оқытқысы келетіндердің оқу орны бастықтарынан алған рұқсат куәлігі болуға тиіс». Куәлік үшін 50 тиын мөлшерінде алым алынды. Оқу құқығына куәлік алудан жалтарған және өз балаларын мектептер мен медреселерге өз бетінше берген адамдарға бірінші жолы – 10, екінші жолы 30 сом айыппұл салынды, ал үшінші ретте 5 тәуліктен 15 тәулікке дейінгі мерзімге қамауға алынып, одан әрі олардың өз балаларын мұсылман мектептерінде оқытуына тыйым салынатын болған
Держатели документа:
ЗКУ
8.
Подробнее
63
О-71
Орынбай, Е. М.
Алаш зиялыларының елді рухани дамытудағы көзқарасы және дін мәселесі [Текст] / Е. М. Орынбай // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 167-172.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
қазақ зиялылары -- XX ғасыр -- ислам діні -- отарлық саясат -- медресе -- ағартушылық -- ұлттық прогресс -- рухани мұра -- саяси-идеялық ахуал -- құқықтық реформалар
Аннотация: Мақала XX ғасырдың басындағы қазақ қоғамының саяси-идеялық ахуалы мен рухани дамуына ислам діні мен отарлық саясаттың әсерін зерттейді. Авторлар қазақ зиялыларының қоғамдағы патриоттық міндеттерін, оның ішінде ислам дінін жаңа үлгідегі медреселер арқылы насихаттау, шенеуніктермен байланыстағы молдалардан арылту және халықты әлеуметтік-саяси өмірге белсенді тарту әрекеттерін қарастырады. Мақалада қазақ зиялыларының еуропалық біліммен сусындап, дінді ағартушылық, құқықтық және саяси реформалармен ұштастыру арқылы ұлттық прогреске жету жолындағы үлесі көрсетіледі. Зерттеу тарихи контексте ұлттық рухани мұраны ұрпаққа жеткізу және XIX–XX ғасыр тоғысында тұлғалардың қоғамдағы рөлін түсіну үшін маңызды.
Держатели документа:
ЗКУ
О-71
Орынбай, Е. М.
Алаш зиялыларының елді рухани дамытудағы көзқарасы және дін мәселесі [Текст] / Е. М. Орынбай // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 167-172.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
қазақ зиялылары -- XX ғасыр -- ислам діні -- отарлық саясат -- медресе -- ағартушылық -- ұлттық прогресс -- рухани мұра -- саяси-идеялық ахуал -- құқықтық реформалар
Аннотация: Мақала XX ғасырдың басындағы қазақ қоғамының саяси-идеялық ахуалы мен рухани дамуына ислам діні мен отарлық саясаттың әсерін зерттейді. Авторлар қазақ зиялыларының қоғамдағы патриоттық міндеттерін, оның ішінде ислам дінін жаңа үлгідегі медреселер арқылы насихаттау, шенеуніктермен байланыстағы молдалардан арылту және халықты әлеуметтік-саяси өмірге белсенді тарту әрекеттерін қарастырады. Мақалада қазақ зиялыларының еуропалық біліммен сусындап, дінді ағартушылық, құқықтық және саяси реформалармен ұштастыру арқылы ұлттық прогреске жету жолындағы үлесі көрсетіледі. Зерттеу тарихи контексте ұлттық рухани мұраны ұрпаққа жеткізу және XIX–XX ғасыр тоғысында тұлғалардың қоғамдағы рөлін түсіну үшін маңызды.
Держатели документа:
ЗКУ
9.
Подробнее
63
У 84
Утемис, Н. У.
ХХ ғасырдың I жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы: тарихи сабақтастықтар мен өзгерістер [Текст] / Н. У. Утемис, Б. С. Боранбаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 184-193
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Қаратөбе өңірі -- байларды тәркілеу -- ұжымдастыру -- кеңестік аграрлық саясат -- дәстүрлі мал шаруашылығы -- ашаршылық -- әлеуметтік құрылым -- демографиялық апат -- аймақтық тарих -- қуғын-сүргін
Аннотация: Бұл мақалада ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-саяси және экономикалық даму ерекшеліктері аймақтық деректер негізінде талданады. Зерттеу барысында 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс, 1917-1920 жылдардағы қоғамдық-саяси өзгерістер, кеңестік биліктің орнығуы және 1928 жылғы әкімшілік реформалар кезеңіндегі қоғамдық үдерістер қарастырылды. Соналы болысындағы көтеріліс жергілікті халықтың отарлық саясатқа қарсылығының көрінісі ретінде бағаланып, оның өңірдің саяси белсенділігінің артуына тигізген ықпалы айқындалды. 1928 жылғы әкімшілік-аумақтық негізде қайта құру нәтижесінде Қаратөбе ауданы құрылып, кеңестік басқару жүйесіне енгізілді. Архив құжаттары мен статистикалық деректер негізінде ауданның демографиялық ахуалы, шаруашылық құрылымы, сауда айналымы мен әлеуметтік инфрақұрылымы сараланды. Мал шаруашылығының басымдығы, егіншіліктің нашар дамуы және кооперативтік жүйенің енгізілуі экономикалық трансформацияның негізгі бағыттарын көрсетті. 1928 жылғы байларды тәркілеу науқаны мен күштеп ұжымдастыру дәстүрлі шаруашылық жүйесін күйретіп, әлеуметтік жіктелуді күшейтті және ашаршылықтың алғышарттарын қалыптастырды. Сонымен қатар саяси қуғын-сүргін мен соғыс жылдарындағы демографиялық ахуал өңірдің дамуына ұзақ мерзімді зардап әкелді. Қаратөбе ауданы мысалында кеңестік аграрлық реформалардыңаймақтық деңгейдегі салдары ғылыми тұрғыда тұжырымдалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Боранбаева, Б.С.
У 84
Утемис, Н. У.
ХХ ғасырдың I жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы: тарихи сабақтастықтар мен өзгерістер [Текст] / Н. У. Утемис, Б. С. Боранбаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 184-193
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Қаратөбе өңірі -- байларды тәркілеу -- ұжымдастыру -- кеңестік аграрлық саясат -- дәстүрлі мал шаруашылығы -- ашаршылық -- әлеуметтік құрылым -- демографиялық апат -- аймақтық тарих -- қуғын-сүргін
Аннотация: Бұл мақалада ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-саяси және экономикалық даму ерекшеліктері аймақтық деректер негізінде талданады. Зерттеу барысында 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс, 1917-1920 жылдардағы қоғамдық-саяси өзгерістер, кеңестік биліктің орнығуы және 1928 жылғы әкімшілік реформалар кезеңіндегі қоғамдық үдерістер қарастырылды. Соналы болысындағы көтеріліс жергілікті халықтың отарлық саясатқа қарсылығының көрінісі ретінде бағаланып, оның өңірдің саяси белсенділігінің артуына тигізген ықпалы айқындалды. 1928 жылғы әкімшілік-аумақтық негізде қайта құру нәтижесінде Қаратөбе ауданы құрылып, кеңестік басқару жүйесіне енгізілді. Архив құжаттары мен статистикалық деректер негізінде ауданның демографиялық ахуалы, шаруашылық құрылымы, сауда айналымы мен әлеуметтік инфрақұрылымы сараланды. Мал шаруашылығының басымдығы, егіншіліктің нашар дамуы және кооперативтік жүйенің енгізілуі экономикалық трансформацияның негізгі бағыттарын көрсетті. 1928 жылғы байларды тәркілеу науқаны мен күштеп ұжымдастыру дәстүрлі шаруашылық жүйесін күйретіп, әлеуметтік жіктелуді күшейтті және ашаршылықтың алғышарттарын қалыптастырды. Сонымен қатар саяси қуғын-сүргін мен соғыс жылдарындағы демографиялық ахуал өңірдің дамуына ұзақ мерзімді зардап әкелді. Қаратөбе ауданы мысалында кеңестік аграрлық реформалардыңаймақтық деңгейдегі салдары ғылыми тұрғыда тұжырымдалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Боранбаева, Б.С.
Страница 1, Результатов: 9