Электронный каталог


 

База данных: Статьи

Страница 2, Результатов: 46

Отмеченные записи: 0


Тұрсынбайұлы, Б.
    Шөлдегі бұлт [Текст] / Б. Тұрсынбайұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 8 қараша. - 2018. - №214. - Б. 9.
ББК 83(5каз)

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Сағат Әшімбаев -- Бақыт Беделханұлы -- әдебиет әңгімесі -- Жарас Сәрсек -- Пенде-әлсіз, ақында-пенде -- Жарасқан Әбдіраш -- Шөлдегі бұлт этюді -- Тұрсынбайұлы.Б
Аннотация: Жарасқан Әбдіраштың "Шөлдегі бұлт" деген этюді бар еді. Жарас та сол шөлдегі бұлт емес пе осы, төбеңді тесердей күн шақырайып, әрең демалып тұрғанда, сая болып, төбеңе келе қалады. Сол бұлттан "жеңілдігі көбіктей, ауырлығы табыттай" жыр төгіле берсін. Төгіле берсін...
Держатели документа:
БҚМУ

Тұрсынбайұлы, Б. Шөлдегі бұлт [Текст] / Б. Тұрсынбайұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 8 қараша. - 2018. - №214.- Б.9.

11.

Тұрсынбайұлы, Б. Шөлдегі бұлт [Текст] / Б. Тұрсынбайұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 8 қараша. - 2018. - №214.- Б.9.



Тұрсынбайұлы, Б.
    Шөлдегі бұлт [Текст] / Б. Тұрсынбайұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 8 қараша. - 2018. - №214. - Б. 9.
ББК 83(5каз)

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Сағат Әшімбаев -- Бақыт Беделханұлы -- әдебиет әңгімесі -- Жарас Сәрсек -- Пенде-әлсіз, ақында-пенде -- Жарасқан Әбдіраш -- Шөлдегі бұлт этюді -- Тұрсынбайұлы.Б
Аннотация: Жарасқан Әбдіраштың "Шөлдегі бұлт" деген этюді бар еді. Жарас та сол шөлдегі бұлт емес пе осы, төбеңді тесердей күн шақырайып, әрең демалып тұрғанда, сая болып, төбеңе келе қалады. Сол бұлттан "жеңілдігі көбіктей, ауырлығы табыттай" жыр төгіле берсін. Төгіле берсін...
Держатели документа:
БҚМУ

63(5каз)
С 21

Сартқожаұлы, Қ.
    Көшпенділердің жауынгерлік өнері [Текст] / Қ. Сартқожаұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 24 желтоқсан. - 2018. - №244. - Б. 4.
ББК 63(5каз)

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Көшпенділердің жауынгерлік өнері -- Сартқожаұлы.Қ -- ұлы даланың жеті қыры -- тарихи жазбалар -- Жастар
Аннотация: Қай заманда, қай дәуірде де, мемлекеттің іргетасы жер, халық және сол халықтың материалдық, рухани байлығы. Бұл үш ұғым ұлттың ұлтаны, ұлыстың ұстыны. Сондықтан болар осыдан 1300 жыл бұрын көк түріктің Білге қағаны "Ертеңі - ұлы билік" деп тасқа таңбалап, өсиет етіп қалдырып кеткен. Қазіргі киім үлгісінің базалық компоненттері Дала өркениетінің ерте кезеңінен тамыр тартады. Атқа міну мәдениеті салт атты жауынгердің ықшам киім үлгісін дүниеге әкелді. Ат үстінде жүргенде ыңғайлы болуы үшін бабаларымыз алғаш рет киімді үстіңгі және астыңғы деп екіге бөлді. Осылайша кәдімгі шалбардың алғашқы нұсқасы пайда болды. Нақтылап айтсақ, бөрілердің шабуылын, адаммен қатынасын, психологиясын ондаған мың жылдар бойы зерттеп, танып біліп меңгерген. Нәтижесінде, қасқырлардың адам атты пендеден қорғана, көшпеділердің тән азығын қандай жолмен, қандай тактика қолдана отырып, тартып алу әдіс-айласын далалықтар өздерінің соғыс тактикасына шебер қолдана білген.
Держатели документа:
БҚМУ

Сартқожаұлы, Қ. Көшпенділердің жауынгерлік өнері [Текст] / Қ. Сартқожаұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 24 желтоқсан. - 2018. - №244.- Б.4.

12.

Сартқожаұлы, Қ. Көшпенділердің жауынгерлік өнері [Текст] / Қ. Сартқожаұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 24 желтоқсан. - 2018. - №244.- Б.4.


63(5каз)
С 21

Сартқожаұлы, Қ.
    Көшпенділердің жауынгерлік өнері [Текст] / Қ. Сартқожаұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 24 желтоқсан. - 2018. - №244. - Б. 4.
ББК 63(5каз)

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Көшпенділердің жауынгерлік өнері -- Сартқожаұлы.Қ -- ұлы даланың жеті қыры -- тарихи жазбалар -- Жастар
Аннотация: Қай заманда, қай дәуірде де, мемлекеттің іргетасы жер, халық және сол халықтың материалдық, рухани байлығы. Бұл үш ұғым ұлттың ұлтаны, ұлыстың ұстыны. Сондықтан болар осыдан 1300 жыл бұрын көк түріктің Білге қағаны "Ертеңі - ұлы билік" деп тасқа таңбалап, өсиет етіп қалдырып кеткен. Қазіргі киім үлгісінің базалық компоненттері Дала өркениетінің ерте кезеңінен тамыр тартады. Атқа міну мәдениеті салт атты жауынгердің ықшам киім үлгісін дүниеге әкелді. Ат үстінде жүргенде ыңғайлы болуы үшін бабаларымыз алғаш рет киімді үстіңгі және астыңғы деп екіге бөлді. Осылайша кәдімгі шалбардың алғашқы нұсқасы пайда болды. Нақтылап айтсақ, бөрілердің шабуылын, адаммен қатынасын, психологиясын ондаған мың жылдар бойы зерттеп, танып біліп меңгерген. Нәтижесінде, қасқырлардың адам атты пендеден қорғана, көшпеділердің тән азығын қандай жолмен, қандай тактика қолдана отырып, тартып алу әдіс-айласын далалықтар өздерінің соғыс тактикасына шебер қолдана білген.
Держатели документа:
БҚМУ

63.3 (5Каз)
М 23

Манкеев, Н.
    Әлмерек абыздан Райымбек батыр бата алған [Текст] / Н. Манкеев // Аңыз адам . - 2019. - №15. - Б. 14-15
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Райымбек батыр -- Әлмерек абыз -- Әлмерек Жаншықұлы -- кесене -- Әулиеата маңы -- Жетісу өңірі -- Ұлы жүз -- Бәйдібек баба -- Албан ата -- Жоңғарлармен шайқас -- Қангелді батыр -- Дінмұхамед Қонаев -- Тұрсын Жұртбай -- тарихи деректер
Аннотация: Әлмерек абыз - "Қолыңды жай балам! Тілеуің хақ, құдай қолдасын! Жауың даусыңның жаңғырығынан жасқанып, жер жастансын! Айбының артып, жаратқан жар болсын! Төбеңе нұр үйіріліп, маңдайыңды күн сүйсін! Көпшіліктің жолымен жүр. Олай жүрсең - адаспайсың. Биіктігіңді білдірме, аласалығыңа арланба. Екеуін де пендесіне Алла Тағала еншіге береді. Өзім жетіп, өзім толдым деп күпірліп жасама. Алла - адал адамның досы. Сондықтан, адал кісінің жолы болады. Тек, ісің көпке арналсын. Түптің түбінде осы арқылы атың озып, мерейің биіктейді" деп, Райымбекке он үш жасында ақ батасын береді
Держатели документа:
БҚМУ

Манкеев, Н. Әлмерек абыздан Райымбек батыр бата алған [Текст] / Н. Манкеев // Аңыз адам . - 2019. - №15.- Б.14-15

13.

Манкеев, Н. Әлмерек абыздан Райымбек батыр бата алған [Текст] / Н. Манкеев // Аңыз адам . - 2019. - №15.- Б.14-15


63.3 (5Каз)
М 23

Манкеев, Н.
    Әлмерек абыздан Райымбек батыр бата алған [Текст] / Н. Манкеев // Аңыз адам . - 2019. - №15. - Б. 14-15
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Райымбек батыр -- Әлмерек абыз -- Әлмерек Жаншықұлы -- кесене -- Әулиеата маңы -- Жетісу өңірі -- Ұлы жүз -- Бәйдібек баба -- Албан ата -- Жоңғарлармен шайқас -- Қангелді батыр -- Дінмұхамед Қонаев -- Тұрсын Жұртбай -- тарихи деректер
Аннотация: Әлмерек абыз - "Қолыңды жай балам! Тілеуің хақ, құдай қолдасын! Жауың даусыңның жаңғырығынан жасқанып, жер жастансын! Айбының артып, жаратқан жар болсын! Төбеңе нұр үйіріліп, маңдайыңды күн сүйсін! Көпшіліктің жолымен жүр. Олай жүрсең - адаспайсың. Биіктігіңді білдірме, аласалығыңа арланба. Екеуін де пендесіне Алла Тағала еншіге береді. Өзім жетіп, өзім толдым деп күпірліп жасама. Алла - адал адамның досы. Сондықтан, адал кісінің жолы болады. Тек, ісің көпке арналсын. Түптің түбінде осы арқылы атың озып, мерейің биіктейді" деп, Райымбекке он үш жасында ақ батасын береді
Держатели документа:
БҚМУ

28.58
С 17

Самалбекұлы , З.
    Табиғат алуан түрлілігін сақтау - мемлекет мүддесі [Текст] / З. Самалбекұлы // Дәстүр . - 2019. - №4. - Б. 58-62
ББК 28.58

Рубрики: Экология и география растений. Охрана растений

Кл.слова (ненормированные):
табиғат -- маусымдық мал бағу -- мал жайылымын қолдану -- жайылымды пайдалану -- ауыспалы жайылым -- мал бағу техникасы -- мал жаюдың күнтәртібі -- жайылымды мал жаюға әзірлеу
Аннотация: Табиғат тепе-теңдігін сақтау қазіргі таңда аса өзекті және күрделі мәселеге айналып отыр. Адам факторы араласпайтын ешқандай сала қалмай бара жатыр. Табиғат заңдылығын бұзып, пенделік құқыңды тойдыру үшін кісі ойына келмейтін, орасан обалы бар жобаларды іске асырып, ертеңге орын ала бастағандай.
Держатели документа:
БҚМУ

Самалбекұлы , З. Табиғат алуан түрлілігін сақтау - мемлекет мүддесі [Текст] / З. Самалбекұлы // Дәстүр . - 2019. - №4.- Б.58-62

14.

Самалбекұлы , З. Табиғат алуан түрлілігін сақтау - мемлекет мүддесі [Текст] / З. Самалбекұлы // Дәстүр . - 2019. - №4.- Б.58-62


28.58
С 17

Самалбекұлы , З.
    Табиғат алуан түрлілігін сақтау - мемлекет мүддесі [Текст] / З. Самалбекұлы // Дәстүр . - 2019. - №4. - Б. 58-62
ББК 28.58

Рубрики: Экология и география растений. Охрана растений

Кл.слова (ненормированные):
табиғат -- маусымдық мал бағу -- мал жайылымын қолдану -- жайылымды пайдалану -- ауыспалы жайылым -- мал бағу техникасы -- мал жаюдың күнтәртібі -- жайылымды мал жаюға әзірлеу
Аннотация: Табиғат тепе-теңдігін сақтау қазіргі таңда аса өзекті және күрделі мәселеге айналып отыр. Адам факторы араласпайтын ешқандай сала қалмай бара жатыр. Табиғат заңдылығын бұзып, пенделік құқыңды тойдыру үшін кісі ойына келмейтін, орасан обалы бар жобаларды іске асырып, ертеңге орын ала бастағандай.
Держатели документа:
БҚМУ

63
К 11

Қарабаева, М.
    Желтоқсан..Еркіндік...Азаттық... [Текст] / М. Қарабаева // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2019. - 16 желтоқсан. - №242. - Б. 10
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
желтоқсан жаңғырығы -- желтоқсан -- еркіндік -- азаттық -- жастар жалыны
Аннотация: Бұл ғұмыр жер бетіндегі жұмыр басты әр пенденің басты арманы, басты құндылықтары. Оның түп-тамыры, сірә. Жаратушы Иенің өз кеңшілік-мәрхабатымен адам баласына сыйлаған еркіндік-еріктілігінен бастау алса керек. Адам баласы өз еркімен таңдау жасап, Жер бетінде қаласа оң, таза, ақ жолмен жүреді. қаламаса-теріс жола түсуге де ерікті. Әрине теріс жолдың кесері мен жауапкершілігі және өзіне тиесілі.
Держатели документа:
БҚМУ

Қарабаева, М. Желтоқсан..Еркіндік...Азаттық... [Текст] / М. Қарабаева // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2019. - 16 желтоқсан. - №242.- Б.10

15.

Қарабаева, М. Желтоқсан..Еркіндік...Азаттық... [Текст] / М. Қарабаева // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2019. - 16 желтоқсан. - №242.- Б.10


63
К 11

Қарабаева, М.
    Желтоқсан..Еркіндік...Азаттық... [Текст] / М. Қарабаева // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2019. - 16 желтоқсан. - №242. - Б. 10
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
желтоқсан жаңғырығы -- желтоқсан -- еркіндік -- азаттық -- жастар жалыны
Аннотация: Бұл ғұмыр жер бетіндегі жұмыр басты әр пенденің басты арманы, басты құндылықтары. Оның түп-тамыры, сірә. Жаратушы Иенің өз кеңшілік-мәрхабатымен адам баласына сыйлаған еркіндік-еріктілігінен бастау алса керек. Адам баласы өз еркімен таңдау жасап, Жер бетінде қаласа оң, таза, ақ жолмен жүреді. қаламаса-теріс жола түсуге де ерікті. Әрине теріс жолдың кесері мен жауапкершілігі және өзіне тиесілі.
Держатели документа:
БҚМУ

83
Ж 11

Жұмабай , Н.
    Төлегенін сағынған Қыз Жібек [Текст] / Н. Жұмабай // ЕGEMEN QAZAQSTAN. - 2020. - №46. - 6 наурыз. - Б. 14
ББК 83

Рубрики: Литератроведение

Кл.слова (ненормированные):
Қыз жібек фильмі -- Төлеген -- Құман -- Меруерт Өтекешова -- Төлегенге деген сағыныш -- Жібек
Аннотация: «Өлгені Төлегеннің рас болса, Құдайым Қыз Жібекті неге алмайды?.». Фильмдегі сай-сүйегіңді сырқыратар Жібектің осы бір жоқтауын жүректі пенде жайбарақат тыңдай алмаса керек. Ал өнерде ғана емес, өмірде де қос аққудай жарасып қатар жүзген қос ғашықтың сыңары қапияда мәңгілікке бағыт бұрса, егізі егілмей қайтсін?! Әлі есте, осыдан жыл бұрын театрда тұсауы кесілген «Қыз Жібек» спектакліне жалғыз келген Жібек – Меруерт Өтекешованың дәл осы жоқтау айтылатын сахнада жанарын шылаған жас­ты тыя алмай, толқығанын көргенде біз де еріксіз мұңайғанбыз. Мәңгілік адал махаббат жырда ғана емес, өмірде де болатындығына шын иланғанбыз. Сондай саф сезімнің пешенеге бұйыруын іштей тілек еткенбіз. Бұл жолы да қазақтың Қыз Жібегі атанған Меруерт Өтекешовамен жүздесіп, тілдесіп отырып актрисаның мөлдір жанарына тұна қалған тұңғиықтан адал жарға деген шексіз сағыныштың ізін көрдік. Қыз Жібек Төлегенін сағыныпты...
Держатели документа:
БҚМУ

Жұмабай , Н. Төлегенін сағынған Қыз Жібек [Текст] / Н. Жұмабай // ЕGEMEN QAZAQSTAN. - 2020. - №46. - 6 наурыз.- Б.14

16.

Жұмабай , Н. Төлегенін сағынған Қыз Жібек [Текст] / Н. Жұмабай // ЕGEMEN QAZAQSTAN. - 2020. - №46. - 6 наурыз.- Б.14


83
Ж 11

Жұмабай , Н.
    Төлегенін сағынған Қыз Жібек [Текст] / Н. Жұмабай // ЕGEMEN QAZAQSTAN. - 2020. - №46. - 6 наурыз. - Б. 14
ББК 83

Рубрики: Литератроведение

Кл.слова (ненормированные):
Қыз жібек фильмі -- Төлеген -- Құман -- Меруерт Өтекешова -- Төлегенге деген сағыныш -- Жібек
Аннотация: «Өлгені Төлегеннің рас болса, Құдайым Қыз Жібекті неге алмайды?.». Фильмдегі сай-сүйегіңді сырқыратар Жібектің осы бір жоқтауын жүректі пенде жайбарақат тыңдай алмаса керек. Ал өнерде ғана емес, өмірде де қос аққудай жарасып қатар жүзген қос ғашықтың сыңары қапияда мәңгілікке бағыт бұрса, егізі егілмей қайтсін?! Әлі есте, осыдан жыл бұрын театрда тұсауы кесілген «Қыз Жібек» спектакліне жалғыз келген Жібек – Меруерт Өтекешованың дәл осы жоқтау айтылатын сахнада жанарын шылаған жас­ты тыя алмай, толқығанын көргенде біз де еріксіз мұңайғанбыз. Мәңгілік адал махаббат жырда ғана емес, өмірде де болатындығына шын иланғанбыз. Сондай саф сезімнің пешенеге бұйыруын іштей тілек еткенбіз. Бұл жолы да қазақтың Қыз Жібегі атанған Меруерт Өтекешовамен жүздесіп, тілдесіп отырып актрисаның мөлдір жанарына тұна қалған тұңғиықтан адал жарға деген шексіз сағыныштың ізін көрдік. Қыз Жібек Төлегенін сағыныпты...
Держатели документа:
БҚМУ

84
К 89

Құдайберген, Н.
    Мендегі аққу арман мамыралаған [Текст] / Н. Құдайберген // Жалын . - 2020. - №2. - Б. 86-89
ББК 84

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан облысы -- Кентау ауданы -- Абай ауылы -- поэзия -- өлеңді күткен аруға -- кең дүние -- жолдар -- сауығу -- бір тыныштық -- о, аспан -- қаратуға хат
Аннотация: Нұрбол ҚҰДАЙБЕРГЕН, 1996 жылы Түркістан облысы Кентау ауданы Абай ауылында туған. 2013-2018 жылдар аралығында Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің жалпы медицина факультетінің бакалавр мамандығын тәмамдаған. Бірнеше облыстық, республикалық мүшәйралардың жеңімпазы. Өлеңді күткен аруға Көкте емес-ем ғой жердемін, Өңім бе түсім сенбедім. Тұңғиық тылсым ғайыптан, Сәуле боп түскен сен бе едің? Гүлімсің нәркес ең керім, Күнімсің сөнбес сен менің. Деп жүрген қанша ғашықтың, Арманы болған, сен бе едің? Теңізден інжу тергенім, Емес қой еркем ермегім. Тұншығып жатқан тереңде, Жанымды ұғар сен бе едің? Егілсем бордай ерге мін, Жеңілсем болмай өлгенім. Қыранның талмас қанатын, Тілеген маған сен бе едің? Ғұмырдан ұзақ ертегім, Бүгінен бастау ертеңім. Уақытты естен тандырған, Талдырмаш ару сен бе едің? Бойымды баурап сендегі үн, Әлемді әсем тербедің. Жанарың нұрдан жаралған, Үр қызы сәулем сен бе едің? Аңсарың айтып пенденің, Жаралы жанға ем дедім. Жұпары бақтың аңқыған, Өлеңге құштар сен бе едің?
Держатели документа:
БҚУ

Құдайберген, Н. Мендегі аққу арман мамыралаған [Текст] / Н. Құдайберген // Жалын . - 2020. - №2.- Б86-89

17.

Құдайберген, Н. Мендегі аққу арман мамыралаған [Текст] / Н. Құдайберген // Жалын . - 2020. - №2.- Б86-89


84
К 89

Құдайберген, Н.
    Мендегі аққу арман мамыралаған [Текст] / Н. Құдайберген // Жалын . - 2020. - №2. - Б. 86-89
ББК 84

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан облысы -- Кентау ауданы -- Абай ауылы -- поэзия -- өлеңді күткен аруға -- кең дүние -- жолдар -- сауығу -- бір тыныштық -- о, аспан -- қаратуға хат
Аннотация: Нұрбол ҚҰДАЙБЕРГЕН, 1996 жылы Түркістан облысы Кентау ауданы Абай ауылында туған. 2013-2018 жылдар аралығында Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің жалпы медицина факультетінің бакалавр мамандығын тәмамдаған. Бірнеше облыстық, республикалық мүшәйралардың жеңімпазы. Өлеңді күткен аруға Көкте емес-ем ғой жердемін, Өңім бе түсім сенбедім. Тұңғиық тылсым ғайыптан, Сәуле боп түскен сен бе едің? Гүлімсің нәркес ең керім, Күнімсің сөнбес сен менің. Деп жүрген қанша ғашықтың, Арманы болған, сен бе едің? Теңізден інжу тергенім, Емес қой еркем ермегім. Тұншығып жатқан тереңде, Жанымды ұғар сен бе едің? Егілсем бордай ерге мін, Жеңілсем болмай өлгенім. Қыранның талмас қанатын, Тілеген маған сен бе едің? Ғұмырдан ұзақ ертегім, Бүгінен бастау ертеңім. Уақытты естен тандырған, Талдырмаш ару сен бе едің? Бойымды баурап сендегі үн, Әлемді әсем тербедің. Жанарың нұрдан жаралған, Үр қызы сәулем сен бе едің? Аңсарың айтып пенденің, Жаралы жанға ем дедім. Жұпары бақтың аңқыған, Өлеңге құштар сен бе едің?
Держатели документа:
БҚУ

80
О-53

Олжабай , С.
    Жемқорлық - жегі құрт [Текст] / С. Олжабай // Жалын . - 2020. - №3. - Б. 14-20
ББК 80

Рубрики: Филологические науки

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты-ұлттық қауіпсіздік -- өмір -- ақиқат -- Алматы қаласы -- Аркен Әбдіғани
Аннотация: (Ел бұзылса, құрады шайтан өрмек…) Өмірдің ақиқатын шарқ ұрып іздегенде хакім Абайға соқпай өте алмаймыз. Жан жарасы жазылмай кеткен ұлы ақын бойымыздағы барлық мінді қаз-қалпында бүкпесіз айтып кеткен ғой. Сондықтан ба, кезінде ащы шындықты шімірікпей айтқан абыз ақынды айналасындағылар, айналасында болғанда жақындары жабылып жұдырықтады. Данышпан сонда да айтарынан қайтқан жоқ. Сонда ол өз халқың жек көргеннен осыны айтты ғой деймісіз. Жо-жоқ, қателесесіз, «қайтсем, халқымның бойындағы қыңыр мінезді, жалқаулығын, арамдығын, өсекқұмарлығын, бекерден бекер мал шашатын шайпау әдетін, маңғаз мақтанқорлығын, сарыжамбас жа-тыпішерлігін бойларынан сылып тастаймын» деп жанталаспады ма? Сонда түзелген қазақ қайда? Ғұламаның ғибаратты өсиеттерін құп көріп, дұрыс, таза жолға түскені қайда? Жамандар қыла алмай жүр адал еңбек, Ұрлық, қулық қылдым деп қағар көлбек. Арамдықтан жамандық көрмей қалмас, Мың күн сынбас, бір күні сынар шөлмек,- деп аһ ұрды ары тыныш таптырмаған ақын. Иә, шөлмек мың күнде емес, бір-ақ күнде сынып, жайрап қалмақ. Біздің сырты бүтін, іші түтін кейбір шенеуніктеріміз былайғы жұртқа сырбаз, салмақты көрінуге тырысып баққанымен, қалтарыстағы қойыртпақтары ақтарылып қалып, ел-жұртқа масқара болып жатыр. Осылай бетпердесі сыпырылып, өздерінің шынайы өмірдегі шындығын әйгілеп, бір-ақ күнде қасықтап жинаған абыройларын шелектеп төгіп алады. Сөзуарлығымыз ұстап кетіп немесе әлдекімге қыр көрсеткіміз кеп қыжыртып отырғанымыз жоқ. Абай атаға сүйеніп сөз сабақтағанда санаға салмақ түсірген сорақылықтар көзге шалынған соң шарасыздықтан шырылдап отырған жай бар. Енді сөзіміз шындықтан шығандап кетпеу үшін әңгімемізге тұздық іздеп көрелік. Күні кеше Ұлттық Қауіпсіздік Комитеті ҚР Жоғарғы Сотының Ішкі қауіпсіздік бөлімімен бірлесіп, Түркістан облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі аппе-ляциялық сот алқасының судьясы Әшірбек Рақымбаевтың сыбайлас жемқорлық әрекетінің жолын кесті. Бұл жөнінде ҰҚК ресми өкілі Аркен Әбдіғани мәлімдеді. Күдікті сотталушының жазасын жеңілдететуге көмектескені үшін елеулі мөлшерде пара алған. Бүгінде оның үстінен ҚР Қылмыстық Кодексінің 366 бабы 2 бөлімі бойынша сотқа дейінгі тергеу амалдары жүргізілуде. Былтырғы 11 желтоқсан күні Сарыағаш ауданындағы мамандан-дырылған әкімшілік сотының судьясы көші-қон заңнамасын өрескел бұзып, шетел азаматтарына жағдай жасағаны әшкереленді. Алматы қаласында аудандық соттың төрағасына қатысты іс қозғалғаны белгілі болып отыр. Халықтың соңғы үміті сот деген тұжырым қалыптасқан. Ал, сол соңғы үміттің жалғанар жері былғанышты болса шағымданушылар, жәбір-жапа көрушілер енді кімге барады? Мұндайда дана қазақ «Ет сасыса тұз себесіз, тұз сасыса не себесіз?» деп түңілмей ме? Расында, бұл түңілетін-ақ жағдай. Түңілдіретін, толғандыратын, ті-тіркендіретін түйткілдер тасқындай түсуде. Айталық, адам жанының арашашысы деп ардақтап, Алладан кейінгі құтқарушымыз деп сеніп жүрген ақ желеңді «абзалдарымыз» өміріңізді саудаға салса, кімнен үміт күткендейсіз? Шымкент қаласындағы №1 клиникалық ауруханасының бас дәрігері Абылай Доңбаев мақтаулы-ақ жан еді. «Алтын қолды дәрігер» атанып жүрген бұл азамат халықаралық қылмыстық топқа қосылып, адам-дардың бүйрек, бауырын алмастырып келген деген күдікке ілікті. Бұл жөнінде ҚР Ішкі істер министрлігінің департамент бастығы Санжар Әділов хабарлады. Ал, Шымкенттегі балалар ауруханасының бұрынғы бас дәрігері мемлекет қаржысын (20 миллион) жымқырды деген айыппен үйқамақта отыр. Кешегі Кеңес үкіметі тұсында «милиция-қорғаным» деп ұранда-тушы едік. Бүгінде «полиция-парақорым» деп тіліміз күрмеліп тұр. Мәселен, осыдан бірер жыл бұрын Түлкібас аудандық ішкі істер бөлімі бастығының тергеу жөніндегі орынбасары ауызбастырыққа 200 мың теңге алып жатқаны үстінде қолға түсіп, оқасына дақ түсіріп алды. Осы іспен сыбайлас учаскелік инспектор қашып кеткен. Ал Шымкент қаласындағы Қаратау аудандық ішкі істер бөлімінің үш бірдей капитаны есірткі бизнесімен айналысып жүрген қылмыскерді құрықтап, оны жауапкершіліктен құтқарып жіберу үшін 5 мың АҚШ долларын сұраған. Әл-Фараби аудандық ішкі істер бөлімінің майоры 10 мың теңге алып жатқаны үстінде қолға түсті. Шымкент қалалық полиция департамені өзіндік қауіпсіздік басқармасының жедел уәкілі сотталды. Оған сот шешімімен 8 миллион теңге айыппұл салынған. Оның азаматтық патрульдік бекетте жұмыс істейтін сержанттан тиісті «қамқорлық» жасау үшін ааляқтық жолмен 400 мың теңге пара алғаны және газ тапаншасын заңсыз ұстағаны туралы айтылады. Ал, Атырау қаласы полиция басқармасы бастығының орынбасары Қайралдапов ұсталған. Әскерилердің де құлқыны жаман болмай тұр. Мәселен, жуырда Қорғаныс министрлігінің жоғары шенді генералы ұсталды. Оны Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі мен аталған министрліктің қызметкерлері қол-ға түсірген. Ол қарамағындағы қызметкерлердің лауазымын өсіріп, қамқорлық жасап отыруы үшін елеулі көлемде пара алған көрінеді. Ақтөбе облыстық қорғаныс жөніндегі департамент басшысы, полковник Ғалымжан Жантөрин әскери-техникалық мектепке курсанттар қабылдауда көз қысты, бармақ бастыға барғаны үшін күдікті ретінде қолға түсті. Әскери прокурор Мейіржан Қашымжанов осы мектептің үш қызметкері бұдан бұрынырақ істі болғанын айтып отыр. Былтыр ҚР Ішкі істер министр-лігінің орталық әскери-дәрігерлік комиссиясының төрағасы, полковник Исабеков қолға түскен. Батыс Қазақстан облыстық қорғаныс істері жөніндегі департаментінің басшысы да құрықталған деседі. Жемсауы жыбырлап тұратын жебірлер арасында әкімдердің, басқа да лауазым иелерінің жиі кездесетіні ойландырмай қоймайды. ҚР Энер-гетика министрінің орынбасары Ғани Сәдібеков курортты қалалардағы көлдерді тазартуға бөлінген қаржыны үптегені үшін сотты болғаны белгілі. Павлодар облысының әкімі Ерлан Арынов туралы жайсыз хабар тарады. Оның көмекшісі Төлеген Бәстенов 9 миллион теңге пара алып жатқан жерінде құрықталған. Көп уақыт ұзамай Павлодар облысының әкімі Болат Бақауов құрықталды. Оның не бүлдіргенін тергеу қорытындысынан соң білеміз. Былтыр Атырау облысы әкімінің орынбасары Нұрсәуле Саулауоваға қатысты шу шықты. Ол мектеп асханаларына жеткізілуі тиіс жиһаздарды саудаға салған. Осы жиһаздарға 34 миллион теңге қаралған екен. Соның 5 миллион теңгесіне орынбасардың көзі түскен ғой. 2016-2019 жылдарға арналған білім мен ғылымды дамыту мемлекеттік бағдарламасына бөлінген қаражаттан 10 миллион теңгені қымқырған білім басқармасының басшысы Қайырғали Кенжеғалиев пен оның орынбасары Роза Қабдулова ұсталғаннан кейін Нұрсәуле ханым өз еркімен қызметінен кетіп еді. Жуырда Нұрсәуле Сайлауова 2 жылға, Роза Қабдулова 4 жылға шартты түрде сотталды. Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары да алдыңғы жылы ұятқа қалып еді. Енді Алматы және Нұр-Сұлтан қалаларында аудан әкімі ұсталды деген хабар тарады. Былтырғы қазан айында Жетісай ауданы Қызылқұм ауылдық округінің әкімі үй құрылысына жер телімін бергені үшін 500 мың теңге аламын деп құрықталды. Ал, Шымкент қаласындағы әл-Фараби аудандық әкімдігі кәсіпкерлік бөлімінің басшысы сауда жасауға рұқсат беру және кәсіпкерлік қызметке қолдау көрсету үшін бір азаматтан 65 мың теңге аламын деп от басып қалды. Павлодар облысы Қалқаман ауыл-дық округінің әкімі бас маманмен бірігіп, әкімдік ғимаратына төлем терминалдарын қою бойынша келісім-шарт жасасу кезінде 50 мың теңге пара алған. Алматы облысы Байсерке ауылдық округі әкімінің бұрынғы орынбасары қызметін асыра пайдаланған. Атырау облысында аудан әкімінің орынбасары мен құрылыс бөлімінің басшысы мердігерді бопсалап, пара алғаны үшін сотты болды. Ақмола облысы Аршалы ауданы Жібек жолы ауылдық округінің әкімі 300 мың теңге пара алғаны үшін 23,4 миллион теңге айыппұл төлеп құтылған. «Казпошта» АҚ Жамбыл облыстық филиалының басшысы Б.Пірәлі біреуді жұмысқа орналастырамын деп басы бәлеге қалды. Оны Тараз қаласы №2 соты мемлекеттік қызметте лауазым иелену құқығынан айырып, 7,5 миллион теңге айыппұл салды. Таяуда Шығыс Қазақстан облысында агроөнеркәсіптік кешенді табысты етеміз деген шенеуніктер 35 миллион теңге парамен ұсталды. Олар мол қаражатты сүт арасына жасырған. Флягтан сарылдап төгілген сүт арасынан кленкаларға мұқият оралған бума-бума теңге түскенде аспаннан шұға жауғандай таңырқамаған пенде қалмады. Ақтау қаласында Ауыл шаруашылығы министрлігінің ветеринарлық қадағалау жөніндегі комитеті қалалық инспекциясы басшысы да нысанға алынып отыр. Оның көп мөлшерде пара алғаны белгілі болған. Былтыр Түркістан облысы бойынша сыбайлас жемқорлық фактілерімен 73 адам ұсталған. Оның 15-і жымқыру, біреуі қызметін асыра пайдалану, 57-сі парақорлық дерегі ретінде тіркелген. Осы сияқты мысалдарды тізе беруге қалам ұшы да шыдамай бара жатқандықтан, осы жерден үзуге тура келеді. 2019 жылдың 20 мамырында Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев-тың төрағалығымен сыбайлас жем-қорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөнінде кеңес өткені белгілі. Осы кеңесте Президент: -Жыл сайын Қазақстанда орташа есеппен екі мыңнан астам сыбайлас жемқорлыққа қатысты қылмыстық іс тіркеледі. Мыңнан астам адам жауапқа тартылады. Бұл-батпандап кіріп, мысқылдап шығатын кесел. Осы ауруды шұғыл түрде емдемесек, ертең кеш болуы мүмкін, – деп жебірлер мен жегіштердің жолын кесу жөнінде бірқатар тапсырмалар берді. Қоғам дертіне айналған бұл кеселдің жолын кесу оңай болмай тұр. Қазір оған қарсы шаралардың бірі ретінде жемқорлық жайлы хабарлаған адамдарды ынталандыру шаралары көзделініп отыр. Мәселен, сіз біреудің сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекетін байқасаңыз және оның ұсталуына көмек берсеңіз соттың айыптау қорытындысынан соң сыйақы ретінде пара сомасының 10 пайызын аласыз. Бірақ, жуаннан жонып , жіңішкеден жырымдап жеген жырыңдылар сізге оңайлықпен жан алдырар ма? Жемсауы жалмауыз жандарды ұстап берем деп жүріп, құрдымға жұтылып кетпейсіз бе? Өйткені, берерменнің қашан да беделі басым, құрығы ұзын. Сыбайлас жемқорлықпен күрестің бір жолы ретінде шенеуніктерді түрме тынысымен таныстыру басталып та кетті. Мұндай шаралар Шымкент және Нұр-Сұлтан қалаларында көрініс тапты. Десек те, түрменің тыныс-тіршілігімен танысқандардың ішкі тыйымы қаншалықты нәтижелі болатыны алдағы күндердің енші-сінде. Еліміздің экономикалық және қоғамдық ахуалына жемқорлық көп мөлшерде залалын тигізеді. Сондықтан онымен күрестің бұдан да басқа тиімді, ықпалды жолдарын қарастыруымыз керек-ақ. Жебірлердің күздің күні ағаштардан құлаған жапырақтай тым көбейіп кетуін оларға қолданылатын жазаның тым осалдығынан көретіндер де бар. Мысалы, Мәжіліс алдында сөз алған ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының орынбасары Олжас Бектенов жемқорлыққа қолданатын жазаның жеңіл екенін айтып, дабыл қақты. Олар түрлі жолдармен жазаларын мерзімінен бұрын өтеп шығады. Екіншіден, алған парасының елу еселенген көлемінде айып төлеп, түрме табалдырығын аттамай-ақ тайраңдап шыға келеді. Осыдан барып жемесе жұтқыншақтары жыбырлап тұратын жебірлер «е, ұстап алса, құтылудың жолы оңай екен ғой» деп арқаны кеңге салады. Мемлекеттік қызметке қайта орала алмаса, жымқырғандарының бір бөлігіне бизнес ашып алады. Біріккен Ұлттар Ұйымы 2003 жылдан бері 9 қаңтарды халықаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес күні деп белгілеп, атап өтіп келеді. Әлем болып парақорлыққа қарсы күресті күшейтуге күш салып жатқанда Румыния үкіметі Қылмыстық кодекске түзетулер енгізіп, Айды аспанға бірақ шығарды. Министрлер Кабинетінің осы өзгерістерді мақұлдағаны тұрғындардың ашу-ызасын тудырған. Өйткені, қабылданған нормативтік құжат алаяқтық пен жемқорлық әрекеті үшін жауаптылардың бос-тандыққа шығуына жол ашады. Қабылданған құжатқа зейін салайық. 48 мың доллардан төмен пара алған азаматтарды бас бостандығынан айырудың қажеті шамалы екен. Бухарест қаласында 50 мыңға жуық адам рақымшылық шарасы мен заңға өзгеріс енгізуге қарсылық ретінде шеруге шыққанымен, Румыния үкіметі заңды қабылдап жіберген. Олар бұл әрекетін сыбайластықпен түрмеге түскендердің шамадан тыс артып кетуімен түсіндірген. Ақырында, жұртшылықтың жаппай ереуінен қаймыққан үкімет өзгерістер енгізуден бас тартып барып, елді тыныштандырған. Біздің елде де парақорлармен пәрменді күрес жалғасып келеді. Бұл жөнінде тиісті Заңдар да қабылданды. Бірақ, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев атап көрсеткендей, жең ұшынан жалғасатындар көбеймесе, азаймай отыр. Шенділердің алдына мәселесін шештіріп алу үшін баратындар көп. Бүгінде қызметке «көкесіз» кіре алмайсыз. Жұмысқа тұрудың басқа да кедергілері көп. Әлемде сыбайлас жемқорлықпен күресудің бірнеше жолдары бар. Мәселен, Грузияда шенеуніктердің санын 3 есеге азайта отырып, жалақысын 3 есеге көбейткен. Ал, Сингапур билеушілері 1952 жылдан бері сыбайлас жемқорлық жағдайларын тергеу Бюросы арқылы жұмыс істеп келеді. Бюро мемлекеттік шенеуніктер арасындағы жемқорлыққа қатысты жағдайларды тексеріп, тиісті органдарға қажетті шараларды қолдану үшін хабарлап отырады. Қытай мемлекеті парадан бас тарту бойынша «тай-цзи» сабақтарын енгізген. Әрине, әр елдің салты басқа. Бәлкім, олардың тәжірибелері бізде оң жамбасқа келе қоймайтын да шығар. Ең бастысы Сананың тазалығында. Сана тазармай-қоғам тазармайды. Сондықтан, сыбайлас жемқорлықтың зияны мен зардабы туралы отбасыдан бастап мемлекеттік қызметкерлерге дейін саналарына сіңдіре сабақ өту керек шығар. Тағы да данышпан Абайға жүгінуге тура келеді. Абыз ақын не деп еді? Тыңдайық. Ел бұзылса, құрады шайтан өрмек, Періште төменшіктеп, қайғы жемек. Өзімнің иттігімнен болды демей, Жеңді ғой деп шайтанға болар көмек,–деп ойлы ақын бекер күйінді ғой деймісіз. «Өзімнің иттігімнен болды» деп бармақ тістейтін ұяты барлар көбейгенде ғана жұлындағы жегіқұрт жұлынып түспек. Ар, Намыс, Ұят ұялаған жер қашанда асылзат күйінде таза тұрмақ. Ендеше бізге Ар сабағы, Намыс сабағы, Ұят сабағы керек-ақ. Бұл сабақтарды ешбір дана, ұлағатты ұстаз адамдардың кеудесіне күштеп ендіре алмайды. Әр адам өзіне-өзі ұстаз бола білгенде, жүрегін таза ұстағанда ғана, ұят оянады. Ендеше, әр кеудеде шындық шамы, намыс оты сөнбесін деп тілейік. Сонда бізді ешбір шайтан жеңе алмайды…
Держатели документа:
БҚУ

Олжабай , С. Жемқорлық - жегі құрт [Текст] / С. Олжабай // Жалын . - 2020. - №3.- Б14-20

18.

Олжабай , С. Жемқорлық - жегі құрт [Текст] / С. Олжабай // Жалын . - 2020. - №3.- Б14-20


80
О-53

Олжабай , С.
    Жемқорлық - жегі құрт [Текст] / С. Олжабай // Жалын . - 2020. - №3. - Б. 14-20
ББК 80

Рубрики: Филологические науки

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты-ұлттық қауіпсіздік -- өмір -- ақиқат -- Алматы қаласы -- Аркен Әбдіғани
Аннотация: (Ел бұзылса, құрады шайтан өрмек…) Өмірдің ақиқатын шарқ ұрып іздегенде хакім Абайға соқпай өте алмаймыз. Жан жарасы жазылмай кеткен ұлы ақын бойымыздағы барлық мінді қаз-қалпында бүкпесіз айтып кеткен ғой. Сондықтан ба, кезінде ащы шындықты шімірікпей айтқан абыз ақынды айналасындағылар, айналасында болғанда жақындары жабылып жұдырықтады. Данышпан сонда да айтарынан қайтқан жоқ. Сонда ол өз халқың жек көргеннен осыны айтты ғой деймісіз. Жо-жоқ, қателесесіз, «қайтсем, халқымның бойындағы қыңыр мінезді, жалқаулығын, арамдығын, өсекқұмарлығын, бекерден бекер мал шашатын шайпау әдетін, маңғаз мақтанқорлығын, сарыжамбас жа-тыпішерлігін бойларынан сылып тастаймын» деп жанталаспады ма? Сонда түзелген қазақ қайда? Ғұламаның ғибаратты өсиеттерін құп көріп, дұрыс, таза жолға түскені қайда? Жамандар қыла алмай жүр адал еңбек, Ұрлық, қулық қылдым деп қағар көлбек. Арамдықтан жамандық көрмей қалмас, Мың күн сынбас, бір күні сынар шөлмек,- деп аһ ұрды ары тыныш таптырмаған ақын. Иә, шөлмек мың күнде емес, бір-ақ күнде сынып, жайрап қалмақ. Біздің сырты бүтін, іші түтін кейбір шенеуніктеріміз былайғы жұртқа сырбаз, салмақты көрінуге тырысып баққанымен, қалтарыстағы қойыртпақтары ақтарылып қалып, ел-жұртқа масқара болып жатыр. Осылай бетпердесі сыпырылып, өздерінің шынайы өмірдегі шындығын әйгілеп, бір-ақ күнде қасықтап жинаған абыройларын шелектеп төгіп алады. Сөзуарлығымыз ұстап кетіп немесе әлдекімге қыр көрсеткіміз кеп қыжыртып отырғанымыз жоқ. Абай атаға сүйеніп сөз сабақтағанда санаға салмақ түсірген сорақылықтар көзге шалынған соң шарасыздықтан шырылдап отырған жай бар. Енді сөзіміз шындықтан шығандап кетпеу үшін әңгімемізге тұздық іздеп көрелік. Күні кеше Ұлттық Қауіпсіздік Комитеті ҚР Жоғарғы Сотының Ішкі қауіпсіздік бөлімімен бірлесіп, Түркістан облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі аппе-ляциялық сот алқасының судьясы Әшірбек Рақымбаевтың сыбайлас жемқорлық әрекетінің жолын кесті. Бұл жөнінде ҰҚК ресми өкілі Аркен Әбдіғани мәлімдеді. Күдікті сотталушының жазасын жеңілдететуге көмектескені үшін елеулі мөлшерде пара алған. Бүгінде оның үстінен ҚР Қылмыстық Кодексінің 366 бабы 2 бөлімі бойынша сотқа дейінгі тергеу амалдары жүргізілуде. Былтырғы 11 желтоқсан күні Сарыағаш ауданындағы мамандан-дырылған әкімшілік сотының судьясы көші-қон заңнамасын өрескел бұзып, шетел азаматтарына жағдай жасағаны әшкереленді. Алматы қаласында аудандық соттың төрағасына қатысты іс қозғалғаны белгілі болып отыр. Халықтың соңғы үміті сот деген тұжырым қалыптасқан. Ал, сол соңғы үміттің жалғанар жері былғанышты болса шағымданушылар, жәбір-жапа көрушілер енді кімге барады? Мұндайда дана қазақ «Ет сасыса тұз себесіз, тұз сасыса не себесіз?» деп түңілмей ме? Расында, бұл түңілетін-ақ жағдай. Түңілдіретін, толғандыратын, ті-тіркендіретін түйткілдер тасқындай түсуде. Айталық, адам жанының арашашысы деп ардақтап, Алладан кейінгі құтқарушымыз деп сеніп жүрген ақ желеңді «абзалдарымыз» өміріңізді саудаға салса, кімнен үміт күткендейсіз? Шымкент қаласындағы №1 клиникалық ауруханасының бас дәрігері Абылай Доңбаев мақтаулы-ақ жан еді. «Алтын қолды дәрігер» атанып жүрген бұл азамат халықаралық қылмыстық топқа қосылып, адам-дардың бүйрек, бауырын алмастырып келген деген күдікке ілікті. Бұл жөнінде ҚР Ішкі істер министрлігінің департамент бастығы Санжар Әділов хабарлады. Ал, Шымкенттегі балалар ауруханасының бұрынғы бас дәрігері мемлекет қаржысын (20 миллион) жымқырды деген айыппен үйқамақта отыр. Кешегі Кеңес үкіметі тұсында «милиция-қорғаным» деп ұранда-тушы едік. Бүгінде «полиция-парақорым» деп тіліміз күрмеліп тұр. Мәселен, осыдан бірер жыл бұрын Түлкібас аудандық ішкі істер бөлімі бастығының тергеу жөніндегі орынбасары ауызбастырыққа 200 мың теңге алып жатқаны үстінде қолға түсіп, оқасына дақ түсіріп алды. Осы іспен сыбайлас учаскелік инспектор қашып кеткен. Ал Шымкент қаласындағы Қаратау аудандық ішкі істер бөлімінің үш бірдей капитаны есірткі бизнесімен айналысып жүрген қылмыскерді құрықтап, оны жауапкершіліктен құтқарып жіберу үшін 5 мың АҚШ долларын сұраған. Әл-Фараби аудандық ішкі істер бөлімінің майоры 10 мың теңге алып жатқаны үстінде қолға түсті. Шымкент қалалық полиция департамені өзіндік қауіпсіздік басқармасының жедел уәкілі сотталды. Оған сот шешімімен 8 миллион теңге айыппұл салынған. Оның азаматтық патрульдік бекетте жұмыс істейтін сержанттан тиісті «қамқорлық» жасау үшін ааляқтық жолмен 400 мың теңге пара алғаны және газ тапаншасын заңсыз ұстағаны туралы айтылады. Ал, Атырау қаласы полиция басқармасы бастығының орынбасары Қайралдапов ұсталған. Әскерилердің де құлқыны жаман болмай тұр. Мәселен, жуырда Қорғаныс министрлігінің жоғары шенді генералы ұсталды. Оны Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі мен аталған министрліктің қызметкерлері қол-ға түсірген. Ол қарамағындағы қызметкерлердің лауазымын өсіріп, қамқорлық жасап отыруы үшін елеулі көлемде пара алған көрінеді. Ақтөбе облыстық қорғаныс жөніндегі департамент басшысы, полковник Ғалымжан Жантөрин әскери-техникалық мектепке курсанттар қабылдауда көз қысты, бармақ бастыға барғаны үшін күдікті ретінде қолға түсті. Әскери прокурор Мейіржан Қашымжанов осы мектептің үш қызметкері бұдан бұрынырақ істі болғанын айтып отыр. Былтыр ҚР Ішкі істер министр-лігінің орталық әскери-дәрігерлік комиссиясының төрағасы, полковник Исабеков қолға түскен. Батыс Қазақстан облыстық қорғаныс істері жөніндегі департаментінің басшысы да құрықталған деседі. Жемсауы жыбырлап тұратын жебірлер арасында әкімдердің, басқа да лауазым иелерінің жиі кездесетіні ойландырмай қоймайды. ҚР Энер-гетика министрінің орынбасары Ғани Сәдібеков курортты қалалардағы көлдерді тазартуға бөлінген қаржыны үптегені үшін сотты болғаны белгілі. Павлодар облысының әкімі Ерлан Арынов туралы жайсыз хабар тарады. Оның көмекшісі Төлеген Бәстенов 9 миллион теңге пара алып жатқан жерінде құрықталған. Көп уақыт ұзамай Павлодар облысының әкімі Болат Бақауов құрықталды. Оның не бүлдіргенін тергеу қорытындысынан соң білеміз. Былтыр Атырау облысы әкімінің орынбасары Нұрсәуле Саулауоваға қатысты шу шықты. Ол мектеп асханаларына жеткізілуі тиіс жиһаздарды саудаға салған. Осы жиһаздарға 34 миллион теңге қаралған екен. Соның 5 миллион теңгесіне орынбасардың көзі түскен ғой. 2016-2019 жылдарға арналған білім мен ғылымды дамыту мемлекеттік бағдарламасына бөлінген қаражаттан 10 миллион теңгені қымқырған білім басқармасының басшысы Қайырғали Кенжеғалиев пен оның орынбасары Роза Қабдулова ұсталғаннан кейін Нұрсәуле ханым өз еркімен қызметінен кетіп еді. Жуырда Нұрсәуле Сайлауова 2 жылға, Роза Қабдулова 4 жылға шартты түрде сотталды. Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары да алдыңғы жылы ұятқа қалып еді. Енді Алматы және Нұр-Сұлтан қалаларында аудан әкімі ұсталды деген хабар тарады. Былтырғы қазан айында Жетісай ауданы Қызылқұм ауылдық округінің әкімі үй құрылысына жер телімін бергені үшін 500 мың теңге аламын деп құрықталды. Ал, Шымкент қаласындағы әл-Фараби аудандық әкімдігі кәсіпкерлік бөлімінің басшысы сауда жасауға рұқсат беру және кәсіпкерлік қызметке қолдау көрсету үшін бір азаматтан 65 мың теңге аламын деп от басып қалды. Павлодар облысы Қалқаман ауыл-дық округінің әкімі бас маманмен бірігіп, әкімдік ғимаратына төлем терминалдарын қою бойынша келісім-шарт жасасу кезінде 50 мың теңге пара алған. Алматы облысы Байсерке ауылдық округі әкімінің бұрынғы орынбасары қызметін асыра пайдаланған. Атырау облысында аудан әкімінің орынбасары мен құрылыс бөлімінің басшысы мердігерді бопсалап, пара алғаны үшін сотты болды. Ақмола облысы Аршалы ауданы Жібек жолы ауылдық округінің әкімі 300 мың теңге пара алғаны үшін 23,4 миллион теңге айыппұл төлеп құтылған. «Казпошта» АҚ Жамбыл облыстық филиалының басшысы Б.Пірәлі біреуді жұмысқа орналастырамын деп басы бәлеге қалды. Оны Тараз қаласы №2 соты мемлекеттік қызметте лауазым иелену құқығынан айырып, 7,5 миллион теңге айыппұл салды. Таяуда Шығыс Қазақстан облысында агроөнеркәсіптік кешенді табысты етеміз деген шенеуніктер 35 миллион теңге парамен ұсталды. Олар мол қаражатты сүт арасына жасырған. Флягтан сарылдап төгілген сүт арасынан кленкаларға мұқият оралған бума-бума теңге түскенде аспаннан шұға жауғандай таңырқамаған пенде қалмады. Ақтау қаласында Ауыл шаруашылығы министрлігінің ветеринарлық қадағалау жөніндегі комитеті қалалық инспекциясы басшысы да нысанға алынып отыр. Оның көп мөлшерде пара алғаны белгілі болған. Былтыр Түркістан облысы бойынша сыбайлас жемқорлық фактілерімен 73 адам ұсталған. Оның 15-і жымқыру, біреуі қызметін асыра пайдалану, 57-сі парақорлық дерегі ретінде тіркелген. Осы сияқты мысалдарды тізе беруге қалам ұшы да шыдамай бара жатқандықтан, осы жерден үзуге тура келеді. 2019 жылдың 20 мамырында Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев-тың төрағалығымен сыбайлас жем-қорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөнінде кеңес өткені белгілі. Осы кеңесте Президент: -Жыл сайын Қазақстанда орташа есеппен екі мыңнан астам сыбайлас жемқорлыққа қатысты қылмыстық іс тіркеледі. Мыңнан астам адам жауапқа тартылады. Бұл-батпандап кіріп, мысқылдап шығатын кесел. Осы ауруды шұғыл түрде емдемесек, ертең кеш болуы мүмкін, – деп жебірлер мен жегіштердің жолын кесу жөнінде бірқатар тапсырмалар берді. Қоғам дертіне айналған бұл кеселдің жолын кесу оңай болмай тұр. Қазір оған қарсы шаралардың бірі ретінде жемқорлық жайлы хабарлаған адамдарды ынталандыру шаралары көзделініп отыр. Мәселен, сіз біреудің сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекетін байқасаңыз және оның ұсталуына көмек берсеңіз соттың айыптау қорытындысынан соң сыйақы ретінде пара сомасының 10 пайызын аласыз. Бірақ, жуаннан жонып , жіңішкеден жырымдап жеген жырыңдылар сізге оңайлықпен жан алдырар ма? Жемсауы жалмауыз жандарды ұстап берем деп жүріп, құрдымға жұтылып кетпейсіз бе? Өйткені, берерменнің қашан да беделі басым, құрығы ұзын. Сыбайлас жемқорлықпен күрестің бір жолы ретінде шенеуніктерді түрме тынысымен таныстыру басталып та кетті. Мұндай шаралар Шымкент және Нұр-Сұлтан қалаларында көрініс тапты. Десек те, түрменің тыныс-тіршілігімен танысқандардың ішкі тыйымы қаншалықты нәтижелі болатыны алдағы күндердің енші-сінде. Еліміздің экономикалық және қоғамдық ахуалына жемқорлық көп мөлшерде залалын тигізеді. Сондықтан онымен күрестің бұдан да басқа тиімді, ықпалды жолдарын қарастыруымыз керек-ақ. Жебірлердің күздің күні ағаштардан құлаған жапырақтай тым көбейіп кетуін оларға қолданылатын жазаның тым осалдығынан көретіндер де бар. Мысалы, Мәжіліс алдында сөз алған ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының орынбасары Олжас Бектенов жемқорлыққа қолданатын жазаның жеңіл екенін айтып, дабыл қақты. Олар түрлі жолдармен жазаларын мерзімінен бұрын өтеп шығады. Екіншіден, алған парасының елу еселенген көлемінде айып төлеп, түрме табалдырығын аттамай-ақ тайраңдап шыға келеді. Осыдан барып жемесе жұтқыншақтары жыбырлап тұратын жебірлер «е, ұстап алса, құтылудың жолы оңай екен ғой» деп арқаны кеңге салады. Мемлекеттік қызметке қайта орала алмаса, жымқырғандарының бір бөлігіне бизнес ашып алады. Біріккен Ұлттар Ұйымы 2003 жылдан бері 9 қаңтарды халықаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес күні деп белгілеп, атап өтіп келеді. Әлем болып парақорлыққа қарсы күресті күшейтуге күш салып жатқанда Румыния үкіметі Қылмыстық кодекске түзетулер енгізіп, Айды аспанға бірақ шығарды. Министрлер Кабинетінің осы өзгерістерді мақұлдағаны тұрғындардың ашу-ызасын тудырған. Өйткені, қабылданған нормативтік құжат алаяқтық пен жемқорлық әрекеті үшін жауаптылардың бос-тандыққа шығуына жол ашады. Қабылданған құжатқа зейін салайық. 48 мың доллардан төмен пара алған азаматтарды бас бостандығынан айырудың қажеті шамалы екен. Бухарест қаласында 50 мыңға жуық адам рақымшылық шарасы мен заңға өзгеріс енгізуге қарсылық ретінде шеруге шыққанымен, Румыния үкіметі заңды қабылдап жіберген. Олар бұл әрекетін сыбайластықпен түрмеге түскендердің шамадан тыс артып кетуімен түсіндірген. Ақырында, жұртшылықтың жаппай ереуінен қаймыққан үкімет өзгерістер енгізуден бас тартып барып, елді тыныштандырған. Біздің елде де парақорлармен пәрменді күрес жалғасып келеді. Бұл жөнінде тиісті Заңдар да қабылданды. Бірақ, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев атап көрсеткендей, жең ұшынан жалғасатындар көбеймесе, азаймай отыр. Шенділердің алдына мәселесін шештіріп алу үшін баратындар көп. Бүгінде қызметке «көкесіз» кіре алмайсыз. Жұмысқа тұрудың басқа да кедергілері көп. Әлемде сыбайлас жемқорлықпен күресудің бірнеше жолдары бар. Мәселен, Грузияда шенеуніктердің санын 3 есеге азайта отырып, жалақысын 3 есеге көбейткен. Ал, Сингапур билеушілері 1952 жылдан бері сыбайлас жемқорлық жағдайларын тергеу Бюросы арқылы жұмыс істеп келеді. Бюро мемлекеттік шенеуніктер арасындағы жемқорлыққа қатысты жағдайларды тексеріп, тиісті органдарға қажетті шараларды қолдану үшін хабарлап отырады. Қытай мемлекеті парадан бас тарту бойынша «тай-цзи» сабақтарын енгізген. Әрине, әр елдің салты басқа. Бәлкім, олардың тәжірибелері бізде оң жамбасқа келе қоймайтын да шығар. Ең бастысы Сананың тазалығында. Сана тазармай-қоғам тазармайды. Сондықтан, сыбайлас жемқорлықтың зияны мен зардабы туралы отбасыдан бастап мемлекеттік қызметкерлерге дейін саналарына сіңдіре сабақ өту керек шығар. Тағы да данышпан Абайға жүгінуге тура келеді. Абыз ақын не деп еді? Тыңдайық. Ел бұзылса, құрады шайтан өрмек, Періште төменшіктеп, қайғы жемек. Өзімнің иттігімнен болды демей, Жеңді ғой деп шайтанға болар көмек,–деп ойлы ақын бекер күйінді ғой деймісіз. «Өзімнің иттігімнен болды» деп бармақ тістейтін ұяты барлар көбейгенде ғана жұлындағы жегіқұрт жұлынып түспек. Ар, Намыс, Ұят ұялаған жер қашанда асылзат күйінде таза тұрмақ. Ендеше бізге Ар сабағы, Намыс сабағы, Ұят сабағы керек-ақ. Бұл сабақтарды ешбір дана, ұлағатты ұстаз адамдардың кеудесіне күштеп ендіре алмайды. Әр адам өзіне-өзі ұстаз бола білгенде, жүрегін таза ұстағанда ғана, ұят оянады. Ендеше, әр кеудеде шындық шамы, намыс оты сөнбесін деп тілейік. Сонда бізді ешбір шайтан жеңе алмайды…
Держатели документа:
БҚУ

63.5
Б 18

Байжігіт, Ғ
    Пенде үшін өлім ақиқат болса, халық үшін тарих ақиқат... [Текст] / Ғ Байжігіт // Дәстүр. - 2015. - №3. - Б. 6-8
ББК 63.5

Рубрики: Этнография

Кл.слова (ненормированные):
дәстүр -- этнография -- салт -- қазақ -- тарих -- саясат -- ақиқат
Аннотация: Мақалада 1928-1932 жылдардағы зобалаң саясат, репрессия салдарынан мыңдаған көзі ашық, зиялы қауымы жазықсыз атылып кеткендігі, мыңдаған адам қамалып, айдауға түсіп Сібірге жер аударылғаны туралы жазылған.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ

Байжігіт, Ғ Пенде үшін өлім ақиқат болса, халық үшін тарих ақиқат... [Текст] / Ғ Байжігіт // Дәстүр. - 2015. - №3.- Б.6-8

19.

Байжігіт, Ғ Пенде үшін өлім ақиқат болса, халық үшін тарих ақиқат... [Текст] / Ғ Байжігіт // Дәстүр. - 2015. - №3.- Б.6-8


63.5
Б 18

Байжігіт, Ғ
    Пенде үшін өлім ақиқат болса, халық үшін тарих ақиқат... [Текст] / Ғ Байжігіт // Дәстүр. - 2015. - №3. - Б. 6-8
ББК 63.5

Рубрики: Этнография

Кл.слова (ненормированные):
дәстүр -- этнография -- салт -- қазақ -- тарих -- саясат -- ақиқат
Аннотация: Мақалада 1928-1932 жылдардағы зобалаң саясат, репрессия салдарынан мыңдаған көзі ашық, зиялы қауымы жазықсыз атылып кеткендігі, мыңдаған адам қамалып, айдауға түсіп Сібірге жер аударылғаны туралы жазылған.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ

85.33
К 33

Кеңесханқызы, Ш.
    ырымнСың айтар сыры бар... [Текст] / Кеңесханқызы.Ш // Театр. - 2016. - №10. - Б. 48-49
ББК 85.33

Рубрики: Театр өнері

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- театр -- актер -- эстрада -- цирк -- бутафор -- талант -- қойылым -- режиссер -- реквизит
Аннотация: Өнер адамдарының әртүрлі образды сомдауда,сол пенденің қым-қиғаш өмірін бастан кешуі,қызықта күрделі,келеңсіз,баянды-баянсыз өмірлерін суреттеуі актер үшін заңдылық.
Держатели документа:
БҚМУ

Кеңесханқызы, Ш. ырымнСың айтар сыры бар... [Текст] / Кеңесханқызы.Ш // Театр. - 2016. - №10.- Б.48-49

20.

Кеңесханқызы, Ш. ырымнСың айтар сыры бар... [Текст] / Кеңесханқызы.Ш // Театр. - 2016. - №10.- Б.48-49


85.33
К 33

Кеңесханқызы, Ш.
    ырымнСың айтар сыры бар... [Текст] / Кеңесханқызы.Ш // Театр. - 2016. - №10. - Б. 48-49
ББК 85.33

Рубрики: Театр өнері

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- театр -- актер -- эстрада -- цирк -- бутафор -- талант -- қойылым -- режиссер -- реквизит
Аннотация: Өнер адамдарының әртүрлі образды сомдауда,сол пенденің қым-қиғаш өмірін бастан кешуі,қызықта күрделі,келеңсіз,баянды-баянсыз өмірлерін суреттеуі актер үшін заңдылық.
Держатели документа:
БҚМУ

Страница 2, Результатов: 46

 

Все поступления за 
Или выберите интересующий месяц