Электронный каталог

28
К 21
Қарағойшин, Ж. М.
    Ақмола облысындағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтар [Текст] / Ж. М. Қарағойшин, Қ. Б. Болатова // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 60-63.
ББК 28

Рубрики: Биология

Кл.слова (ненормированные):
Ақмола облысы -- табиғи ресурстар -- жануарлар дүниесі -- өсімдіктер әлемі -- табиғи ландшафтар -- орманды-дала белдеуі -- дала экожүйесі -- биологиялық әртүрлілік -- ерекше қорғалатын табиғи аумақтар -- ЕҚТА -- табиғи кешендер -- сирек кездесетін түрлер -- ғылыми-зерттеу жұмыстары -- экологиялық ағарту -- ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заң
Аннотация: Бұл мәтін Ақмола облысының биологиялық әртүрлілігі мен табиғатты қорғау шараларына арналған. Аннотация Мәтінде Ақмола облысының табиғи ресурстары, оның ішінде флора мен фаунаның байлығы қарастырылған. Өңірдегі орманды-дала және дала экожүйелерінің биологиялық әртүрлілікті сақтаудағы маңызы атап көрсетілген. Сондай-ақ, мемлекеттік деңгейдегі ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың (ЕҚТА) құрылу мақсаты, олардың ғылыми-зерттеу және экологиялық ағарту ісіндегі рөлі мен құқықтық негіздері баяндалған.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Болатова, Қ.Б.

28.5
А 56
Альжанова, Б. С.
    Жайық өзенінің ортаңғы ағысында кездесетін орман жаңғағының биоэкологиялық сипаттамасы [Текст] / Б. С. Альжанова, М. Тасанов // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 103-107.
ББК 28.5

Рубрики: Ботаника

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- Жайық өзені -- жайылма ормандар -- орман қоры -- орман жаңғағы -- Coryllis avellana -- сирек түрлер -- биосфералық компоненттер -- антропогендік ықпал -- генофонд -- сағақты емен -- өсімдіктердің таралу аймағы
Аннотация: Мақалада Батыс Қазақстан облысының орман қорына және Жайық пен Елек өзендерінің бойындағы жайылма ормандардың экологиялық рөліне сипаттама берілген. Аймақтағы ормандардың климаттық өзгерістер мен антропогендік әсерлерден қорғаудағы маңызы қарастырылған. Негізгі назар орман жаңғағы (Coryllis avellana), сағақты емен, жөке және т.б. сияқты таралу аймағының қиыр шекарасында өсетін сирек ағаш-бұта түрлерінің генофондын сақтау мәселесіне аударылған
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тасанов, М.

28.6
С 98
Сюлина, С. В.
    «Крылья Каркаралинска»: орнитологическое разнообразие и экологическая ценность птиц Каркаралинского национального парка [Текст] / С. В. Сюлина, Г. К. Турлыбекова // Сборник материалов международной научно-практической конференции «Ивановские чтения – 2025», посвященной 120-летию со дня рождения профессора В.В.Иванова. - Уральск, 2025. - 25-26 сентября. - С. 148-151.
ББК 28.6

Рубрики: Зоология

Кл.слова (ненормированные):
Қарқаралы ұлттық паркі -- орнитофауна -- биоалуантүрлілік -- Қызыл кітап -- миграция -- ұя салу -- ақбас тырна -- дала бүркіті -- оқу-далалық практика -- Орталық Қазақстан -- экологиялық топтар
Аннотация: Мақалада Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағындағы орнитофаунаның алуан түрлілігі мен экологиялық маңызы қарастырылған. Оқу-далалық практикасы барысында өңірдегі таулы-орманды, далалық және сулы-батпақты ландшафттардың құстардың мекендеуі мен ұя салуы үшін қолайлы жағдай жасайтыны негізделген. Мұнда кездесетін 230-дан астам құс түрінің, оның ішінде Қазақстанның Қызыл кітабына енген ақбас үйрек, ақбас тырна және дала бүркіті сияқты сирек түрлердің таралу ерекшеліктеріне талдау жасалған. Зерттеу Орталық Қазақстанның биоалуантүрлілігін сақтау мен экологиялық тепе-теңдікті қолдау тұрғысынан маңызды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Турлыбекова, Г.К.

65.04
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
    Тəуелсіздік жылдарындағы Эстония мемлекетінің əлеуметтік-экономикалық дамуы [Текст] / Б. Х. Ходжанова, Н. С. Жармаганбетова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 369-383.
ББК 65.04

Рубрики: Экономическая география

Кл.слова (ненормированные):
Эстония Республикасы -- физикалық-географиялық орналасу -- ауыл шаруашылығы -- халықтың орналасуы -- өнеркəсіп орындары -- көлік кешені
Аннотация: Аталған мақалада Эстония мемлекетінің кеңес одағы ыдырағаннан кейінгі, яғни қазіргі таңдағы əлеуметтік-экономикалық даму жағдайына сипаттама беріледі. Мақала барысында елдің физика-географиялық орналасуы, елдің экономикалық дамуының басты факторы болып саналатын, ТТК кешендері (жер бедері, климаты, су жүйелерінің таралуы, топырағы жəне өсімдіктер мен жануарлар əлемі) жайлы мəліметтер берілген. Мақаланың мақсаты эстон халқының орналасуы, өзіндік этностық белгілері – тілі мен ділі, таным-түсінігі, ой-санасы, мінез-құлқы, салт-дəстүрі, əдет-ғұрпы, тұрмыс-тіршілігі сияқты т.б. Ауыл жəне қала халқының орналасу заңдылықтары жайлы айтылған. Сонымен қатар пайдалы қазбаларының табиғи ерекшелігіне байланысты қалыптасуы жəне осыған орай өнеркəсіп орындарының орналасуы, шығарылған өнімдерінің ел экономикасындағы маңыздылығы жайлы мəлімет берілген. Импорт пен экспорт үлесінің ел экономикасының дамуындағы маңыздылығына тоқталған. Табиғи ерекшелігіне байланысты өнеркісіп орындарының орналасуы да ерекше, Эстония мемлекеті сирек жəне жерде сирек кездесетін металдарды Еуропадағы ірі өндірушілердің бірі болып табылатын Silmet зауыты жұмыс жасауда. Ол 1946 жылы уран оксидін алу мақсатында диктионемді тақтатасты қайта өңдеу бойынша металлургиялық зауыт болатын. 1997 жылы кəсіпорын жекешелендірілді жəне 2011 жылдан бастап американдық Molycorp Silmet концернінің меншігі болып табылады. Қазіргі уақытта SILMET тантал мен ниобий өндірісі бойынша əлемде жетекші орында, ал неодим өндірісі бойынша - Қытайдан кейін əлемде екінші орында тұр.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жармаганбетова, Н.С.

28.691.8
К 12
Қабдрахимов, Ə. А.
    Батыс Қазақстан облысындағы адамғада улығы қауіпті өрмекшілердің биоэкологиялық ерекшеліктері [Текст] / Ə. А. Қабдрахимов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 509-518.
ББК 28.691.8

Рубрики: Членистоногие

Кл.слова (ненормированные):
Eresus kollari -- Allohogna singoriensis -- Latrodectus tredecimguttatus -- улы өрмекшілер -- Батыс Қазақстан облысы
Аннотация: Мақалада Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған улы өрмекшілердің үш түрі – Eresus kollari F.W. Rossi, 1846 (Eresidae), Allohogna singoriensis (Laxmann, 1770) (Lycosidae) жəне Latrodectus tredecimguttatus (P. Rossi, 1790) (Theridiidae) түрлерінің морфологиялық ерекшеліктері, экологиялық жағдайлары мен адамға тигізетін ықтимал қауіптілігі қарастырылған. E. kollari түрі – сирек кездесетін, негізінен ін ішінде тіршілік ететін, адамға агрессивтілігі төмен өрмекші. Оның шағуы жеңіл жергілікті реакциялармен сипатталады жəне адам өміріне айтарлықтай қауіп төндірмейді. А. singoriensis – өңірдің ең ірі өкілі, тарантулдар қатарына жатады. Бұл түр де адамға сирек қауіп төндіреді, уы ауырсыну мен ісік тудырғанымен, əдетте уланудың ауыр белгілерін бермейді. Ең қауіпті түр – L. tredecimguttatus (қарақұрт), оның уы нейротоксикалық əсер етіп, ауыр улануға жəне кей жағдайларда өлімге əкелуі мүмкін. Соңғы жылдары бұл түрдің Батыс Қазақстан облысында санының артуы мен ареалының кеңеюі, сонымен қатар елді мекендерге енуі байқалуда.
Держатели документа:
ЗКУ

63
О-57
Омирханов, М. Е.
    Мұстақым Малдыбаевтың ағартушылық қызметі [Текст] / М. Е. Омирханов, Б. Ж. Атантаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 97-108.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Мұстақым Малдыбаев -- ағарту қызметі -- Ұлттық білім -- ұлт мұраты -- мәдениет -- қоғамдық даму -- Алаш -- тарих
Аннотация: Мақала ХХ ғасырдың басындағы қазақ ұлттық интеллигенциясының аз зерттелген өкілдерінің бірі – Мұстақым Малдыбаевтың (1887–1937) педагогикалық және қоғамдық-саяси мұрасын зерттеуге арналған. «Алаш» қозғалысының танымал қайраткерлерімен салыстырғанда, оның есімі жиынтық еңбектерде сирек аталады, сондықтан оның қызметін зерделеу ұлттық жаңғыру үдерістерін түсіну үшін ерекше маңызды. Жұмыста Малдыбаевтың өмірі мен қызметінің негізгі кезеңдері талданады: ұлттық мектептің қалыптасуына қатысуы, Мамания мектебі мен Семей мұғалімдер семинарындағы педагогикалық тәжірибесі, қазақ балаларына арналған алғашқы оқу құралдарын құрастыруы, сондай-ақ қоғамдық және мәдени ұйымдардағы белсенді еңбегі. Арнайы назар оның ұлттық жазудың дамуына, оқу орындарын ұйымдастыруға және мәдени бастамаларды насихаттауға қосқан үлесіне аударылады. Сонымен қатар, мақалада оның «Алаш» қозғалысындағы ағартушылық және саяси қызметі қарастырылады: съездерге қатысуы, земство мен ұлттық комитеттер құруы, Алаш-Орда қарулы күштерін ұйымдастыруы. Архивтік құжаттарды, мемуарлық деректерді, публицистиканы және жаңа историографияны талдау негізінде Малдыбаевтың қазақ қоғамын жаңғырту үдерісіндегі шығыс білім дәстүрлері мен еуропалық педагогикалық тәсілдерді ұштастырған ірі тұлға болғаны айқындалады. Алынған нәтижелер оның есімін ұлттық ағартушылық пен мәдени жаңғыру тарихының ажырамас бөлігі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Атантаева, Б.Ж.