Электронный каталог

28.691.8
К 12
Қабдрахимов, Ə. А.
    Батыс Қазақстан облысындағы адамғада улығы қауіпті өрмекшілердің биоэкологиялық ерекшеліктері [Текст] / Ə. А. Қабдрахимов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 509-518.
ББК 28.691.8

Рубрики: Членистоногие

Кл.слова (ненормированные):
Eresus kollari -- Allohogna singoriensis -- Latrodectus tredecimguttatus -- улы өрмекшілер -- Батыс Қазақстан облысы
Аннотация: Мақалада Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған улы өрмекшілердің үш түрі – Eresus kollari F.W. Rossi, 1846 (Eresidae), Allohogna singoriensis (Laxmann, 1770) (Lycosidae) жəне Latrodectus tredecimguttatus (P. Rossi, 1790) (Theridiidae) түрлерінің морфологиялық ерекшеліктері, экологиялық жағдайлары мен адамға тигізетін ықтимал қауіптілігі қарастырылған. E. kollari түрі – сирек кездесетін, негізінен ін ішінде тіршілік ететін, адамға агрессивтілігі төмен өрмекші. Оның шағуы жеңіл жергілікті реакциялармен сипатталады жəне адам өміріне айтарлықтай қауіп төндірмейді. А. singoriensis – өңірдің ең ірі өкілі, тарантулдар қатарына жатады. Бұл түр де адамға сирек қауіп төндіреді, уы ауырсыну мен ісік тудырғанымен, əдетте уланудың ауыр белгілерін бермейді. Ең қауіпті түр – L. tredecimguttatus (қарақұрт), оның уы нейротоксикалық əсер етіп, ауыр улануға жəне кей жағдайларда өлімге əкелуі мүмкін. Соңғы жылдары бұл түрдің Батыс Қазақстан облысында санының артуы мен ареалының кеңеюі, сонымен қатар елді мекендерге енуі байқалуда.
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
A84

    Asian approaches to smog control: lessons from China and India for strengthening Kazakhstan’s air quality strategy [Текст] / Zh. Baygazinov, A. Mamyrbekov, K. Zhumadilov, N. Muhamediyarov // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 551-566.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
качество воздуха -- международный опыт -- загрязнение атмосферы -- PM2.5 -- AQM -- BAT -- CEMS -- MRV -- Казахстан -- Китай -- Индия -- институциональная политика -- сравнительный анализ
Аннотация: В статье обосновывается необходимость системного управления качеством атмосферного воздуха (Air Quality Management, AQM) в Казахстане на основе сравнительного анализа азиатских практик — Китая и Индии — и оценки их адаптируемости к национальной институциональной среде. На основе междисциплинарного обзора нормативных актов и стратегий, мониторинга данных, рецензируемых исследований и отраслевых отчетов показано, что основной вклад в загрязнение вносят бытовое и коммунальное отопление твердым топливом, промышленность и транспорт; метеорологические факторы (низкая высота приземного слоя зимой) и поведенческие особенности населения увеличивают эпизоды смога и связанные с ними риски для здоровья. Выявлены недостатки в охвате сети наблюдений и процедур обеспечения и контроля качества (обеспечение качества/контроль качества, QA/QC), а также пробелы в конкуренции между ведомствами и уровнями власти, которые замедляют масштабирование NDT (наилучших современных технологий, BAT) и систем непрерывного мониторинга выбросов (CEMS). На основе сравнения с китайской вертикальной моделью (строгая подотчетность, централизованный мониторинг) и индийской многоуровневой моделью — Национальной программой чистого воздуха (NCAP), Планом действий по градуированному реагированию (GRAP) и расширением Национальной программы мониторинга качества воздуха (NAMP)/Станциями непрерывного мониторинга качества окружающего воздуха (CAAQMS) — для Казахстана предлагается гибридная структура: национальные стандарты и комплексные разрешения с обязательными системами непрерывного мониторинга выбросов (системы непрерывного мониторинга выбросов, CEMS) на крупных источниках; городские планы, отдающие приоритет декарбонизации отопления и обновлению автопарка; согласованная система измерений, отчетности и верификации (Measurement, Reporting and Verification, MRV) и открытые данные; подотчетность инспекций и метрическая эффективность. Реализация этой модели позволит снизить заболеваемость и тяжелые потери, повысить устойчивость и общественную безопасность и закрепить «чистый воздух» в качестве национального приоритета.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Baygazinov, Zh.
Mamyrbekov, A.
Zhumadilov, K.
Muhamediyarov, N.

28.1
Б 49
Берлигужин, М. Т.
    Батыс Қазақстан аумағынан табылған кеш плейстоцендік Coelodonta Antiquitatis (Blumenbach, 1799) морфологиясы мен экологиясы [Текст] / М. Т. Берлигужин, К. М. Ахмеденов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 567-585.
ББК 28.1

Рубрики: Палеонтология

Кл.слова (ненормированные):
кеш плейстоцен -- Жайықтың төменгі ағысы -- қазба қалдықтары -- Coelodonta antiquitatis Blum. -- 1799 -- далалық форма -- Батыс Қазақстан -- бассүйек -- иық сүйегі
Аннотация: Жүндес мүйізтұмсық (Coelodonta antiquitatis) Қазіргі Қазақстанның аумағын қоса алғанда, Еуразияның кеш плейстоцен кезеңінде кең таралған. Батыс Қазақстан облысы мен іргелес аймақтардан табылған бассүйектер, тістер жəне посткраниальды элементтер музей коллекцияларында болғанымен, көп жағдайда сипатталмаған күйінде қалып отыр. Оларды зерттеу плейстоцендік экожүйелерді қалпына келтіру жəне фауна динамикасына əсер ететін климаттың өзгеруін бағалау үшін маңызды. Жұмыстың мақсаты, Орал қаласының Табиғат жəне экология мұражайындағы палеонтологиялық коллекциялар арқылы таксономиялық байланысын, жыныстық диморфизмді, жас ерекшеліктерін жəне олардың тіршілік ету ортасын анықтау. Əдістеме морфометриялық талдауды, салыстырмалы краниологиялық зерттеуді жəне түр ішіндегі мүмкін əртүрлілікті бағалауды қамтиды. Нəтижелер зерттелген үлгілердің C. antiquitatis кеш плейстоцен жəне қоңыржай дала жағдайында өмір сүрген жыныстық жетілген аталықты көрсетеді. Бұл плейстоцендегі Жайықтың төменгі ағысында салыстырмалы түрде қыс жұмсақ жəне қар жамылғысы қалың жəне тығыз болмағандығын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ахмеденов, К.М.

83.3(5Каз)
Н 34
Науанова, К. М.
    Мудрость и наследие Абая: 180 лет с о дня рождения [Текст] / К. М. Науанова // Өркен. - 2025. - 28 қараша. - №10. - Б. 4.
ББК 83.3(5Каз)

Рубрики: Казахская литература

Кл.слова (ненормированные):
Абай Кунанбаев -- 180-летие -- казахская литература -- просвещение -- философия -- национальная идентичность -- Слова назидания -- духовное наследие -- нравственные ценности -- Толық адам
Аннотация: Статья посвящена анализу жизненного пути и творческого наследия великого казахского поэта, просветителя и философа Абая Кунанбаева в честь его 180-летнего юбилея. Рассматривается уникальный синтез традиционной казахской поэзии с элементами восточной, русской и европейской мысли в его произведениях. Особое внимание уделяется концепции «Толық адам» (Целостный человек) и роли Абая в формировании национальной идентичности через призыв к образованию, моральному совершенствованию и гражданской ответственности. В работе подчеркивается актуальность слов назидания и поэзии Абая как нравственного ориентира для современного молодого поколения в условиях глобализации.
Держатели документа:
ЗКУ

74.58
К 11

    Құттықтаймыз! [Текст] // Өркен. - 2025. - 28 қараша. - №10. - Б. 16.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
Ахлима Габдилқызы -- мерейтой -- 60 жас -- М. Өтемісов атындағы БҚУ -- ұстаздық еңбек -- ғылыми-зерттеу -- магистранттар -- жоғары білім беру -- кәсіби даму -- Орал қаласы
Аннотация: Бұл мақала — М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің мақтанышы, ғалым-ұстаз Ахлима Габдилқызының 60 жылдық мерейтойына арналған шынайы құттықтау мен оның ғылыми-педагогикалық еңбегінің мазмұнды сипаттамасы.
Держатели документа:
ЗКУ

87.6
Е 72
Ермекбаева, Л.
    Жоғары мектептің цифрлық трансформациясы: ЖИ құралдары арқылы оқытуды жетілдіру [Текст] / Л. Ермекбаева // Өркен. - 2025. - 26 желтоқсан. - №11. - Б. 11.
ББК 87.6

Рубрики: Философия

Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы БҚУ -- әлеуметтік философия -- Айжан Есентаева -- жасанды интеллект -- AI -- цифрлық трансформация -- қоғам және мәдениет -- Аристотель -- ChatGPT -- Google Gemini -- Орал қаласы -- инновациялық оқыту әдістері
Аннотация: М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің Тарих, экономика және құқық факультетінде классикалық философиялық ілімдер мен заманауи жасанды интеллект технологияларының сәтті синтезін көрсетті. Философия ғылымдарының кандидаты А.М. Есентаеваның жетекшілігімен өткен сабақ — жоғары мектепті цифрландыру жағдайында гуманитарлық білімді қалай жаңғыртуға болатынының жарқын мысалы
Держатели документа:
ЗКУ