База данных: Статьи
Страница 1, Результатов: 102
Отмеченные записи: 0
1.

Подробнее
84
О-71
Орынбасаров, Ә.
Сіз... [Текст] / Ә. Орынбасаров // Тұмар. - 2014. - №5. - Б. 42-43
ББК 84
Рубрики: Көркем әдебиет
Кл.слова (ненормированные):
сіз -- жұмбақ ару -- кім кінәлі -- қымбаттым
Аннотация: Мақалада "Сіз...", "Жұмбақ ару", "Кім кінәлі?", "Қымбаттым" өлеңдері берілген.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ
О-71
Орынбасаров, Ә.
Сіз... [Текст] / Ә. Орынбасаров // Тұмар. - 2014. - №5. - Б. 42-43
Рубрики: Көркем әдебиет
Кл.слова (ненормированные):
сіз -- жұмбақ ару -- кім кінәлі -- қымбаттым
Аннотация: Мақалада "Сіз...", "Жұмбақ ару", "Кім кінәлі?", "Қымбаттым" өлеңдері берілген.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ
2.

Подробнее
28
О-57
Өміржанова, С. Е.
Сіз білесіз бе? [Текст] / С. Е. Өміржанова // Биолог анықтамалығы. - 2016. - №6. - Б. 14
ББК 28
Рубрики: Биология
Кл.слова (ненормированные):
бал арасы -- жанұясы -- бал жинау -- гүл -- түйебұршақ -- қарақұмық -- жөке -- улы жәндіктер
Аннотация: Бұл мақалада балдың түрлері, қандай ауруға қолданатыны жазылған.
Держатели документа:
БҚМУ
О-57
Өміржанова, С. Е.
Сіз білесіз бе? [Текст] / С. Е. Өміржанова // Биолог анықтамалығы. - 2016. - №6. - Б. 14
Рубрики: Биология
Кл.слова (ненормированные):
бал арасы -- жанұясы -- бал жинау -- гүл -- түйебұршақ -- қарақұмық -- жөке -- улы жәндіктер
Аннотация: Бұл мақалада балдың түрлері, қандай ауруға қолданатыны жазылған.
Держатели документа:
БҚМУ
3.

Подробнее
Ақбаев, Ж.
Елге сіңірген еңбегі көп [Текст] / Ж. Ақбаев // Орал өңірі. - 2017. - №33.- 30 наурыз. - Б. 8
Кл.слова (ненормированные):
дінмұхамед -- қазақ елі -- ауыл шаруашылығы -- болашақ -- жайық өзені
Аннотация: Қазақ елінің бұрынғы бірінші басшысы Дінмұхамед Қонаев облыстарды жылына бір рет аралап шығатын. 1973 жылы облыс активінің жиналысы болды. Сол жиында Д.Қонаевтің: Сіздің облысыңыз Ресейдің бірнеше облысымен шектеседі.Орал, шын мәнісінде, біздің республикамыздың батыстағы қақпасы.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
Ақбаев, Ж.
Елге сіңірген еңбегі көп [Текст] / Ж. Ақбаев // Орал өңірі. - 2017. - №33.- 30 наурыз. - Б. 8
Кл.слова (ненормированные):
дінмұхамед -- қазақ елі -- ауыл шаруашылығы -- болашақ -- жайық өзені
Аннотация: Қазақ елінің бұрынғы бірінші басшысы Дінмұхамед Қонаев облыстарды жылына бір рет аралап шығатын. 1973 жылы облыс активінің жиналысы болды. Сол жиында Д.Қонаевтің: Сіздің облысыңыз Ресейдің бірнеше облысымен шектеседі.Орал, шын мәнісінде, біздің республикамыздың батыстағы қақпасы.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
4.

Подробнее
66
Z99
Ізбасарұлы, С.
"Сіздерге ризамыз, ардагерлер! " [Текст] / С. Ізбасарұлы // Орал өңірі. - 2017. - №49. - 11 мамыр. - Б. 4
ББК 66
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
ұлы отан соғысы -- жеңіс күні -- ардагер
Аннотация: Жеңіс күні қарсаңында "Юнисерв" ЖШС-ның ұжымы "Нұр Отан" партиясының "Ардагерлерді ардақтайық!"акциясы аясында өткізген іс-шарасына аталмыш серіктестіктегі бастауыш партия ұйымының төрағасы, облыстық мәслихаттың депутаты Нұрғазы Сәтбаев ұйытқы болды. Бұл шара 7-9 мамыр күндері өтті
Держатели документа:
БҚМУ
Z99
Ізбасарұлы, С.
"Сіздерге ризамыз, ардагерлер! " [Текст] / С. Ізбасарұлы // Орал өңірі. - 2017. - №49. - 11 мамыр. - Б. 4
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
ұлы отан соғысы -- жеңіс күні -- ардагер
Аннотация: Жеңіс күні қарсаңында "Юнисерв" ЖШС-ның ұжымы "Нұр Отан" партиясының "Ардагерлерді ардақтайық!"акциясы аясында өткізген іс-шарасына аталмыш серіктестіктегі бастауыш партия ұйымының төрағасы, облыстық мәслихаттың депутаты Нұрғазы Сәтбаев ұйытқы болды. Бұл шара 7-9 мамыр күндері өтті
Держатели документа:
БҚМУ
5.

Подробнее
83.3(5Каз)
A10
Әлім , Қ.
Қарасазға іздеп бардым [Текст] / Қ. Әлім // EGEMEN QAZAQSTAN . - 7 желтоқсан. - 2018. - №235. - Б. 8
ББК 83.3(5Каз)
Рубрики: Литературоведение
Кл.слова (ненормированные):
қарасаз -- мұқағали -- қара өлең -- жазушы -- жақыпжан нұрғожаев -- шығармашылық иесі -- журналистік ұйым -- құймақұлақ шежіреші -- саясаткер -- беу, шіркін, бұл ғұмыр неткен тәтті едің -- бір жұтым күн -- өмір-өзен -- музей -- дариға жүрек -- жүрек жырлары
Аннотация: Қарасазға іздеп бардым ғой, өзіңді-Мұқағали бауырым! Бізді бауырластырған қазақтың қара өлеңі еді ғой. Сіз өлеңнен жаралғандайсыз, біз, жырыңызға шүйгін тәрізді шүйліккен аңсар көңіл жай бір оқырмандарыңызбыз. Иә, солай! Жастайымнан өлеңіңізге бауыр баспасам, сізді ат сабылтып іздей қоюым екіталай-ау, сірә. Ана бір жылы Әбіш Кекілбаев та өзіңізге сездірмей Қарасазға барып, өлеңге тойынып қайтпап па еді. Менің іңкәрлігім де дәл солай. Аузыңыздан шыққан әр жақұт сөзіңізді өзіңіздей сезініп өскен ұрпақ ұшқыны едік. Тарттым сосын Қарасазға сізді іздеп...Бұл неткен құдіретті күш еді, ақыл-естің тізгінін қолына мытып ораған.
Держатели документа:
БҚМУ
A10
Әлім , Қ.
Қарасазға іздеп бардым [Текст] / Қ. Әлім // EGEMEN QAZAQSTAN . - 7 желтоқсан. - 2018. - №235. - Б. 8
Рубрики: Литературоведение
Кл.слова (ненормированные):
қарасаз -- мұқағали -- қара өлең -- жазушы -- жақыпжан нұрғожаев -- шығармашылық иесі -- журналистік ұйым -- құймақұлақ шежіреші -- саясаткер -- беу, шіркін, бұл ғұмыр неткен тәтті едің -- бір жұтым күн -- өмір-өзен -- музей -- дариға жүрек -- жүрек жырлары
Аннотация: Қарасазға іздеп бардым ғой, өзіңді-Мұқағали бауырым! Бізді бауырластырған қазақтың қара өлеңі еді ғой. Сіз өлеңнен жаралғандайсыз, біз, жырыңызға шүйгін тәрізді шүйліккен аңсар көңіл жай бір оқырмандарыңызбыз. Иә, солай! Жастайымнан өлеңіңізге бауыр баспасам, сізді ат сабылтып іздей қоюым екіталай-ау, сірә. Ана бір жылы Әбіш Кекілбаев та өзіңізге сездірмей Қарасазға барып, өлеңге тойынып қайтпап па еді. Менің іңкәрлігім де дәл солай. Аузыңыздан шыққан әр жақұт сөзіңізді өзіңіздей сезініп өскен ұрпақ ұшқыны едік. Тарттым сосын Қарасазға сізді іздеп...Бұл неткен құдіретті күш еді, ақыл-естің тізгінін қолына мытып ораған.
Держатели документа:
БҚМУ
6.

Подробнее
Қандай кітап оқып жүрсіз? [Текст] // Oral oniri. - 27 желтоқсан. - 2018. - №150-151. - Б. 11.
ББК 78
Рубрики: Библиотечное дело
Кл.слова (ненормированные):
Қандай кітап оқып жүрсіз? -- Әлеуметтік сауалнама -- кітап -- Жастар -- Болашаққа бағдар -- Рухани жаңғыру
Аннотация: Әдеби кітап - жан азығы. "Адамды адам қылған - кітап, ал адамзат қылған - кітапхана" деген-ді бір сөзінде Әбіш әулие (Кекілбаев). Демек, қаршадайынан кітап оқуға дағдыланған адам ар-ұятты аттар арамдықтан, ұрлық-қарлықтан, бұзақылық пен қулық-сұмдықтан, арақ-шарапқа әуестік пен есірткіге елітіп, еліруден, жатыпішер жалқаулықтан, біреуге тізесін батырып, қиянат көрсетіп, зорлық-зомбылық жасаудан аулақ болады екен. Көрдіңізбе көркем әдебиеттің бала тәрбиесінде де мән-маңызы өте зор. Алайда перзенттері кітап оқу үшін ең әуелі ата-ананың өзі әдебиетке үйір болуы шарт қой! Мәселеге осы тұрғыдан келгенде, сіз қазір қандай кітап оқудасыз?...
Держатели документа:
БҚМУ
Қандай кітап оқып жүрсіз? [Текст] // Oral oniri. - 27 желтоқсан. - 2018. - №150-151. - Б. 11.
Рубрики: Библиотечное дело
Кл.слова (ненормированные):
Қандай кітап оқып жүрсіз? -- Әлеуметтік сауалнама -- кітап -- Жастар -- Болашаққа бағдар -- Рухани жаңғыру
Аннотация: Әдеби кітап - жан азығы. "Адамды адам қылған - кітап, ал адамзат қылған - кітапхана" деген-ді бір сөзінде Әбіш әулие (Кекілбаев). Демек, қаршадайынан кітап оқуға дағдыланған адам ар-ұятты аттар арамдықтан, ұрлық-қарлықтан, бұзақылық пен қулық-сұмдықтан, арақ-шарапқа әуестік пен есірткіге елітіп, еліруден, жатыпішер жалқаулықтан, біреуге тізесін батырып, қиянат көрсетіп, зорлық-зомбылық жасаудан аулақ болады екен. Көрдіңізбе көркем әдебиеттің бала тәрбиесінде де мән-маңызы өте зор. Алайда перзенттері кітап оқу үшін ең әуелі ата-ананың өзі әдебиетке үйір болуы шарт қой! Мәселеге осы тұрғыдан келгенде, сіз қазір қандай кітап оқудасыз?...
Держатели документа:
БҚМУ
7.

Подробнее
84(5каз)
A10
Қайратұлы, Б.
Тұрардың Күредегі күндері [Текст] / Б. Қайратұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 1 қаңтар. - 2019. - №1. - Б. 5.
ББК 84(5каз)
Рубрики: Художественная литература
Кл.слова (ненормированные):
Тұрардың Күредегі күндері -- Алаштың ардақтысы,аяулы азаматы -- Тұрар Рысқұловтың туғанына 125 жыл -- Моңғолия -- Қайратұлы.Б -- Коментерн жолы -- күредегі құрылтай -- Астанаға ат қою
Аннотация: Биыл қазақтың қадірлі тұлғасы, Алаштың аяулы азаматы, ұлт бақыты жолында шейіт кеткен Тұрар Рысқұловтың туғанына 125 жыл. Лауазымды қызметте жүрсе де ұлт үшін талай басын қатерге тікті. Алаш ардақтысының өткен ғасырдың 20-жылдары Моңғолияда қызмет сапарымен болған күндері туралы мақаланы сіздердің назарларыңызға ұсынып отырмыз.
Держатели документа:
БҚМУ
A10
Қайратұлы, Б.
Тұрардың Күредегі күндері [Текст] / Б. Қайратұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 1 қаңтар. - 2019. - №1. - Б. 5.
Рубрики: Художественная литература
Кл.слова (ненормированные):
Тұрардың Күредегі күндері -- Алаштың ардақтысы,аяулы азаматы -- Тұрар Рысқұловтың туғанына 125 жыл -- Моңғолия -- Қайратұлы.Б -- Коментерн жолы -- күредегі құрылтай -- Астанаға ат қою
Аннотация: Биыл қазақтың қадірлі тұлғасы, Алаштың аяулы азаматы, ұлт бақыты жолында шейіт кеткен Тұрар Рысқұловтың туғанына 125 жыл. Лауазымды қызметте жүрсе де ұлт үшін талай басын қатерге тікті. Алаш ардақтысының өткен ғасырдың 20-жылдары Моңғолияда қызмет сапарымен болған күндері туралы мақаланы сіздердің назарларыңызға ұсынып отырмыз.
Держатели документа:
БҚМУ
8.

Подробнее
66
A10
Жастар - еліміздің қазіргі әлемдегі бәсекеге қабілеттілігінің негізгі факторы [Текст] // Oral oniri. - 25 қаңтар. 2019. - №6. - Б. 1-3
ББК 66
Рубрики: Политика
Кл.слова (ненормированные):
Жастар-еліміздің қазіргі әлемдегі бәсекеге қабілеттілігінің негізгі факторы -- Жастар жылы-2019 -- ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев -- Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру
Аннотация: Бұл - мемлекет тарапынан өскелең ұрпақты қолдауға бағытталған маңызды қадам. Тәуелсіздік рухымен өсіп келе жатқан бүгінгі жас буын - біздің ертеңгі үмітіміз, сенімді тірегіміз. Сондықтан менің жарлығыммен 2019 жыл "Жастар жылы" деп жарияланғанын білесіздер. Біз бабаларымыз аңсаған Тәуелсіздікке қол жеткізіп, Ұлы дала төсінде әлем мойындаған мемлекет құрдық. Есілдің жағасында еңселі ерордамыз - Астананы тұрғызып, тарихта бұрын-соңды болмаған зор жетістікке қол жеткіздік. Жүзеге асырылып жатқан шаралардың бәрі егемен еліміздің болашағы - сіздер үшін жасалып отыр.
Держатели документа:
БҚМУ
A10
Жастар - еліміздің қазіргі әлемдегі бәсекеге қабілеттілігінің негізгі факторы [Текст] // Oral oniri. - 25 қаңтар. 2019. - №6. - Б. 1-3
Рубрики: Политика
Кл.слова (ненормированные):
Жастар-еліміздің қазіргі әлемдегі бәсекеге қабілеттілігінің негізгі факторы -- Жастар жылы-2019 -- ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев -- Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру
Аннотация: Бұл - мемлекет тарапынан өскелең ұрпақты қолдауға бағытталған маңызды қадам. Тәуелсіздік рухымен өсіп келе жатқан бүгінгі жас буын - біздің ертеңгі үмітіміз, сенімді тірегіміз. Сондықтан менің жарлығыммен 2019 жыл "Жастар жылы" деп жарияланғанын білесіздер. Біз бабаларымыз аңсаған Тәуелсіздікке қол жеткізіп, Ұлы дала төсінде әлем мойындаған мемлекет құрдық. Есілдің жағасында еңселі ерордамыз - Астананы тұрғызып, тарихта бұрын-соңды болмаған зор жетістікке қол жеткіздік. Жүзеге асырылып жатқан шаралардың бәрі егемен еліміздің болашағы - сіздер үшін жасалып отыр.
Держатели документа:
БҚМУ
9.

Подробнее
68
Б 80
Болатбекұлы , Ж.
Тоқта! Кімге келе жатыр? [Текст] / Ж. Болатбекұлы // Дана . - 10 қараша. 2018. - №8-9. - Б. 46-50
ББК 68
Рубрики: Военное дело. Военная наука
Кл.слова (ненормированные):
Тоқта! Кім келе жатыр? -- Жанайдар Болатбекұлы -- БҚО -- БҚМУ -- №5513 әскери бөлім -- әскери ант -- тәуліктік жасақтар -- 2-батальон, 4-рота -- сақшы және қарауыл -- қарауыл үй-жайы -- Жауынгерлік есеп -- Түйін -- Дана журналы
Аннотация: Бұл мақаланы көптен бері жазғым келіп жүрген. Бірақ сәті түспей-ақ қойды. Әскери қызметкер болғасын уақытта тапшы. Жауынгерлік қызмет пен тәуліктік жасаққа түскен кезде осы материалды ойымда сұлбалап жүрдім. Осы мақалам арқылы сіздерге ішкі қарауылдың қыр-сырымен мән-жайын баяндап берекпін.
Держатели документа:
БҚМУ
Б 80
Болатбекұлы , Ж.
Тоқта! Кімге келе жатыр? [Текст] / Ж. Болатбекұлы // Дана . - 10 қараша. 2018. - №8-9. - Б. 46-50
Рубрики: Военное дело. Военная наука
Кл.слова (ненормированные):
Тоқта! Кім келе жатыр? -- Жанайдар Болатбекұлы -- БҚО -- БҚМУ -- №5513 әскери бөлім -- әскери ант -- тәуліктік жасақтар -- 2-батальон, 4-рота -- сақшы және қарауыл -- қарауыл үй-жайы -- Жауынгерлік есеп -- Түйін -- Дана журналы
Аннотация: Бұл мақаланы көптен бері жазғым келіп жүрген. Бірақ сәті түспей-ақ қойды. Әскери қызметкер болғасын уақытта тапшы. Жауынгерлік қызмет пен тәуліктік жасаққа түскен кезде осы материалды ойымда сұлбалап жүрдім. Осы мақалам арқылы сіздерге ішкі қарауылдың қыр-сырымен мән-жайын баяндап берекпін.
Держатели документа:
БҚМУ
10.

Подробнее
80/84(5каз)
Х 25
Хасан , С.
Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. 46-54
ББК 80/84(5каз)
Рубрики: Филологические науки. Художественная литература
Кл.слова (ненормированные):
пушкинді қызықтырған қазақтар -- александр сергеевич пушкин -- жәңгір бөкейұлы -- орал казак әскері -- покатилов -- ақиқат журналы -- хасан серікқали
Аннотация: Александр Сергеевич сондағы Оралда болған үш тәуліктей уақыттың ішінде Орал Казак әскерінің әскери атаманы Покатиловтың қала орталығындағы қос қабатты сәулетті үйінде жатқан болатын. Ол да бұның бұрынғы кездесіп, талайғы шүйіркелесіп жүрген жоғары шенді әскерилерінің біріндей-ақ ақжарқын, адаммен жұғысқыш жан екен. Оның үстіне, Василий Осиповичтің өзі атақты ақын Александр Сергеевичке де мүлдем бөтен адам емес-ті. Ол кезінде жастай әскери адам болуды армандап, бертінде Екінші Петербург кадет корпусында оқыған еді. Ал, ол бертінде оны сәтімен бітірген соң, Неваның жағалауындағы бір әскери горнизонның артиллерияшылар бөлімшесінде біраз жыл қызмет атқарды. Оның ғасырдың басындағы Отан соғысы кезінде айрықша көзге түсіп, шенді, шекпенді болғандығы тағы бар. Түптеп келгенде, атаманның бұл кездегі Пушкиннің шығармашылығына деген өзіндік бір құрметі де ерекше еді. Покатилов ертеректе Петербургтегі зиялы қауым бас қосқан кештерде Александр Сергеевичтің сондағы қалың көпшіліктің қолқалауымен ортаға шығып, жаңа бір лирикалық жырларын шабыттана оқып, сондағы өзінің отырған ортасының ажары мен көркіне айналғандығына дейін де талай рет көзбен көрді. Па, шіркін, атақты Пушкинмен бір сәт қол берісіп амандасып, өзімен қайтара бір жүздесіп, оңашада бір тіл қатысу оның да көптен бергі іште жатқан бір асыл арманы еді ғой. Сол арманы өзін алдамағандығына шүкір десейші! Орал, шынында да, көне де, сұлу қала екен. Сол жылдың күзінде Орал Казак әскерінің наказной атаманы болып тағайындалатын Орал Казак әскерінің атаманы Покатилов Оралда ұлы ақынды өзі алдынан шығып, тиісінше қарсы алады. Бұндағы қауышу да Пушкиннің Оралға жеткенге дейінгі қауышуларының ешқайсысынан да еш кем болған жоқ. Сол жылдың 2-ші қазанында Пушкиннің өзінің әйеліне «…ондағы атаман мен казактар мені жақсы қарсалады, менің құрметіме екі мәрте қонақасы берді, олар менің денсаулығым үшін тост та көтерді…» деп үлкен толғаныс үстінде хат жазуының бір сыры да осында жатқан еді. Атаман бұл кезде өзінің қала сыртындағы саяжайынан қаладағы үйіне баруға енді ғана жинала бастаған болатын. Соған қарамастан, ол Пушкинді өзінің Шағанның етегіндегі орман-тоғайлы, бір шеті дариямен шектесіп жатқан саяжайына апарып, тиісінше сән-салтанатымен қонақ етті. Иә, сонда ғой, оның Пушкинге осыдан біраз жылдар бұрын ғана аң-құстар ғана мекен еткен бұл жабайы бақтың Орал казачествосы әскерінің саябағына айналдырылып, бұнда әртүрлі ағаш көшеттері отырғызылып, гүлзар баққа айналдырылғандығын айта келіп, бұл бақтың бертінде оралдықтардың арасында қарапайым ғана Хан тоғайы деп аталынып кеткендігін сөз ете қалғандығы! –Хан тоғайы? – Пушкинге сондағы атаманның әлгі сөздері тым тосын болып та естілген еді. –Иә-иә, Александр Сергеевич! – деді атаман өзінің сондағы қонақжай дастарханның басындағы әңгімесін әрі қарай да қызу түрде жалғастыра түсіп: – Бұл жәйден-жәй қойыла салған атау емес, бұл саялы бақтың ішінде кезінде Еділ мен Жайықтың аралығындағы ұланасыр сардалаға дейін келіп, Бөкей Ордасының негізін қалаған сұлтан Бөкей Нұралыұлы ақ патшаның құзырымен қазақ халқының сонау көне замандардан бергі салт-дәстүрлеріне сай, ақ киізге оралып, хан көтерілген. Бұл – бір, екіншіден, әлгі Бөкей хан өмірден өткен соң, оның орнына Астрахан қаласында, сондағы азаматтық губернатор Андреевскийдің үйінде жатып, орысша білім алған ұлы Жәңгір Бөкейұлы ресми түрде хан тағына отырғанда, әлі күнге дейін Ішкі (Бөкей) Орданы хан лауазымымен басқарып отырған ол да осы тоғайдың арасында тиісінше ақ киізге оралып, қалың елдің алдында хан көтерілген! Бір қарасаң, дәл сол кезде, яғни, осыдан тура он жылға жуық уақыт бұрын, дәл осы қазіргі сіз бен біз тұрған саябақта, бір жағынан, Жәңгір Бөкейұлы, бір жағынан, сондағы жас Жәңгірді хан сайламақ болып, сонау Орынбордан Оралға арнайы келген генерал-губернатор Эссеннің көздерінше, ала таңнан қала көгінен үш дүркін зеңбіректен сан рет оқ атылды. Иә, Александр Сергеевич, бұл тек сондағы Жәңгірді хан сайлау салтанатының тек алғашқы бір бастамасы ғана еді. Соның артынша-ақ, осы саябақтың ішінде халайықтың көз алдында Жәңгір Бөкеев ақ киізге оралып, оған Ішкі (Бөкей) Орданың ханы болып ресми түрде сайланғандығы туралы императордың Грамотасы салтанатты түрде табыс етіліп, үстіне сонау астаналық қаладағы ақ патшаның алтын сарайынан әкелінген бұлғын ішік жабылып, астына ақбоз ат мінгізілді.
Держатели документа:
БҚМУ
Х 25
Хасан , С.
Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. 46-54
Рубрики: Филологические науки. Художественная литература
Кл.слова (ненормированные):
пушкинді қызықтырған қазақтар -- александр сергеевич пушкин -- жәңгір бөкейұлы -- орал казак әскері -- покатилов -- ақиқат журналы -- хасан серікқали
Аннотация: Александр Сергеевич сондағы Оралда болған үш тәуліктей уақыттың ішінде Орал Казак әскерінің әскери атаманы Покатиловтың қала орталығындағы қос қабатты сәулетті үйінде жатқан болатын. Ол да бұның бұрынғы кездесіп, талайғы шүйіркелесіп жүрген жоғары шенді әскерилерінің біріндей-ақ ақжарқын, адаммен жұғысқыш жан екен. Оның үстіне, Василий Осиповичтің өзі атақты ақын Александр Сергеевичке де мүлдем бөтен адам емес-ті. Ол кезінде жастай әскери адам болуды армандап, бертінде Екінші Петербург кадет корпусында оқыған еді. Ал, ол бертінде оны сәтімен бітірген соң, Неваның жағалауындағы бір әскери горнизонның артиллерияшылар бөлімшесінде біраз жыл қызмет атқарды. Оның ғасырдың басындағы Отан соғысы кезінде айрықша көзге түсіп, шенді, шекпенді болғандығы тағы бар. Түптеп келгенде, атаманның бұл кездегі Пушкиннің шығармашылығына деген өзіндік бір құрметі де ерекше еді. Покатилов ертеректе Петербургтегі зиялы қауым бас қосқан кештерде Александр Сергеевичтің сондағы қалың көпшіліктің қолқалауымен ортаға шығып, жаңа бір лирикалық жырларын шабыттана оқып, сондағы өзінің отырған ортасының ажары мен көркіне айналғандығына дейін де талай рет көзбен көрді. Па, шіркін, атақты Пушкинмен бір сәт қол берісіп амандасып, өзімен қайтара бір жүздесіп, оңашада бір тіл қатысу оның да көптен бергі іште жатқан бір асыл арманы еді ғой. Сол арманы өзін алдамағандығына шүкір десейші! Орал, шынында да, көне де, сұлу қала екен. Сол жылдың күзінде Орал Казак әскерінің наказной атаманы болып тағайындалатын Орал Казак әскерінің атаманы Покатилов Оралда ұлы ақынды өзі алдынан шығып, тиісінше қарсы алады. Бұндағы қауышу да Пушкиннің Оралға жеткенге дейінгі қауышуларының ешқайсысынан да еш кем болған жоқ. Сол жылдың 2-ші қазанында Пушкиннің өзінің әйеліне «…ондағы атаман мен казактар мені жақсы қарсалады, менің құрметіме екі мәрте қонақасы берді, олар менің денсаулығым үшін тост та көтерді…» деп үлкен толғаныс үстінде хат жазуының бір сыры да осында жатқан еді. Атаман бұл кезде өзінің қала сыртындағы саяжайынан қаладағы үйіне баруға енді ғана жинала бастаған болатын. Соған қарамастан, ол Пушкинді өзінің Шағанның етегіндегі орман-тоғайлы, бір шеті дариямен шектесіп жатқан саяжайына апарып, тиісінше сән-салтанатымен қонақ етті. Иә, сонда ғой, оның Пушкинге осыдан біраз жылдар бұрын ғана аң-құстар ғана мекен еткен бұл жабайы бақтың Орал казачествосы әскерінің саябағына айналдырылып, бұнда әртүрлі ағаш көшеттері отырғызылып, гүлзар баққа айналдырылғандығын айта келіп, бұл бақтың бертінде оралдықтардың арасында қарапайым ғана Хан тоғайы деп аталынып кеткендігін сөз ете қалғандығы! –Хан тоғайы? – Пушкинге сондағы атаманның әлгі сөздері тым тосын болып та естілген еді. –Иә-иә, Александр Сергеевич! – деді атаман өзінің сондағы қонақжай дастарханның басындағы әңгімесін әрі қарай да қызу түрде жалғастыра түсіп: – Бұл жәйден-жәй қойыла салған атау емес, бұл саялы бақтың ішінде кезінде Еділ мен Жайықтың аралығындағы ұланасыр сардалаға дейін келіп, Бөкей Ордасының негізін қалаған сұлтан Бөкей Нұралыұлы ақ патшаның құзырымен қазақ халқының сонау көне замандардан бергі салт-дәстүрлеріне сай, ақ киізге оралып, хан көтерілген. Бұл – бір, екіншіден, әлгі Бөкей хан өмірден өткен соң, оның орнына Астрахан қаласында, сондағы азаматтық губернатор Андреевскийдің үйінде жатып, орысша білім алған ұлы Жәңгір Бөкейұлы ресми түрде хан тағына отырғанда, әлі күнге дейін Ішкі (Бөкей) Орданы хан лауазымымен басқарып отырған ол да осы тоғайдың арасында тиісінше ақ киізге оралып, қалың елдің алдында хан көтерілген! Бір қарасаң, дәл сол кезде, яғни, осыдан тура он жылға жуық уақыт бұрын, дәл осы қазіргі сіз бен біз тұрған саябақта, бір жағынан, Жәңгір Бөкейұлы, бір жағынан, сондағы жас Жәңгірді хан сайламақ болып, сонау Орынбордан Оралға арнайы келген генерал-губернатор Эссеннің көздерінше, ала таңнан қала көгінен үш дүркін зеңбіректен сан рет оқ атылды. Иә, Александр Сергеевич, бұл тек сондағы Жәңгірді хан сайлау салтанатының тек алғашқы бір бастамасы ғана еді. Соның артынша-ақ, осы саябақтың ішінде халайықтың көз алдында Жәңгір Бөкеев ақ киізге оралып, оған Ішкі (Бөкей) Орданың ханы болып ресми түрде сайланғандығы туралы императордың Грамотасы салтанатты түрде табыс етіліп, үстіне сонау астаналық қаладағы ақ патшаның алтын сарайынан әкелінген бұлғын ішік жабылып, астына ақбоз ат мінгізілді.
Держатели документа:
БҚМУ
Страница 1, Результатов: 102