Электронный каталог

81.2 Каз.яз
Х 24
Хасанова, И. У.
    Қазақ тіліндегі этномәдени бірліктердің лексика-семантикалық топтары [Текст] / И. У. Хасанова, Т. Е. Байгелдиева // «Қазақстандық мектепке мамандар даярлау: жаңа мазмұн және тәжірибемен байланыс» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2019. - 5-6 наурыз. - Б. 72-76
ББК 81.2 Каз.яз

Рубрики: Қазақ тілі

Кл.слова (ненормированные):
Тіл -- Этномәдени -- қазақ тілі -- Лексика -- Ас-тағам атаулары -- Қазақтың мәдени лексика -- Айран -- Ұйытқы -- Құрт -- Ірімшік -- Ақ ірімшік -- Уыз ірімшік -- Қызыл ірімшік -- Ежігей -- Киіз үй -- Қазақ тұрмысы -- Салт-дәстүрлер -- Ұлттық ойын атаулары
Аннотация: Тіл – тек коммуникативті құрал емес, сонымен бірге, адам болмысының, оның мәдениетінің көрінісі, өйткені мәдениет таңба, белгіден тысқары, яғни тілден тысқары өмір сүре алмайды. Адамды түгелдей дерлік таңбалық әлем қоршаған, өйткені адам болмысының өзі – таңбалық, тілдік болмыс. Адам – бір мезгілде таңбаны тудырушы да, оны талдаушы да. Тіл – тек денотативті (белгі, сигналдық) коммуникация құралы ғана емес, сонымен бірге, коннотативті (белгілі әлеуметтік – мәдени, идеологиялық мәні бар) құрал. Тілде әр халықтың тарихы, оның өмірі, тіршілігі, шаруашылығы мен мәдениеті жатыр. В.А. Звигенцев: «Язык, как мы знаем, существует главным образом в процессе мышления и в нашей речи как в выражении мысли, и кроме того, наша речь заключает в себе также и выражение чувствований» – деп бекерге айтпаса керек еді.
Доп.точки доступа:
Байгелдиева, Т.Е.

81.2-3
М 12

    Маңғыстау топонимдері – деректі ақпарат-ұлттық сана [Текст] / Б. Ә., Көшімова, Ш. С. Әбішева, Б. А. Каримсакова, А. Т. Жеткизгенова // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 211-216
ББК 81.2-3

Рубрики: Лексикология

Кл.слова (ненормированные):
топономика -- ономастикалы -- жер су-аттары -- тау атаулары -- тілдік бейнесі -- тілдік сана -- ұғым
Аннотация: Мақалада жер-су атаулары тілді тұтынатын халықтың санасымен, дүниетанымымен, дәстүрімен, менталитетімен, құндылықтарымен, ойлау жүйесімен тығыз байланыста қарастырылады. Ата-бабамыз бізге хатталған құжат, басылған кітап тастаған жоқ. Бізге бір сөздің бойына сидырып, ұғым, өзінің дүниені тануын, тарихын, тарихи мәтінін тастады. Бүгінгі ұрпаққа сол таңбалардың кілтін тауып, кодын ашу қалды. Адамның саналы әрекетінің ең соңғы нәтижесі, қорытынды түйіні шиыршықталып келіп (универбтеліп келіп) оның тілінде ғана көрініс тапқан. Сондықтан әсіресе жер-су атаулары жай ғана салынған белгі емес, немесе уәжінен қол үзген бос таңба емес, ол ұлтымыздың тарихынан, танымынан, мәдениетінен, құндылықтарынан маңызды ақпарат беретін ерекше семиотикалық таңба болып табылады. Тіл деректерінің ішінде жалқы есімдердің таңбалық сипаты жалпы есімдерге қарағанда басым екені көрінеді, себебі олар мәдени контекспен етене жақын. Топонимдерде жалпыадамзаттық құндылықтарға қарағанда ұлттық құндылықтар айқын көрінеді. Жер-су атауларында ұлт, ұлттың рухани өмірі, әрекеті, бағалауы, жады, өзінікі-өзгенікі семантикалық өрістері бар. Сондықтан топонимдер этномәдени бірлік болып табылады. Топонимдер – өзге халық үшін жабық таңбалар, өз халқы үшін ашық таңбалар жүйесі. Топонимдер ‒ ашуға, оқуға болатын таңбалар мен символдар жүйесі.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Көшімова, Б.Ә.,
Әбішева, Ш.С.
Каримсакова, Б.А.
Жеткизгенова, А.Т.

47.2
Б 42

    Бекіретұқымда балық өндірігіштерін таңбалау әдістерінің тиімділігі [Текст] / Н. Серғалиев, Б. Т. Сариев, А. Н. Туменов, С. С. Бакиев // Вестник КазНУ им. Аль-Фараби. - Алматы, 2020. - №4. - Б. 105-113. - (Серия биологическая)
ББК 47.2

Рубрики: Рыбное хозяйство

Кл.слова (ненормированные):
аквакультура -- бекіретұқымдас балықтар -- таңбалау -- қыстату -- ТЖСҚЕҚ
Аннотация: Балықтарды жасанды ортада өсіру кезінде таңбалау жұмыстары көптеген өндірістік процестердің негізгі элементтерінің бірі болып табылады. Бұл мақалада жасанды ортадағы тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету қондырғылары (ТЖСҚЕҚ) жағдайында өсірілген бекіретұқымдас балықтарын таңбалау бойынша жүргізілген зерттеу жұмыстарының нәтижелері келтірілген. Бұл аталған әдістемені қолданудың артықшылығы болып биологиялық қауіпсіздігі, жылдам және жарақаттамайтындығы. Таңбалау әдістемелері әсіресе бекіретұқымдас балық түрлерін (қортпа, пілмай, орыс бекіресі, сібір бекіресі, сүйрік және т.б.) өсіруде қажетті өндірістік процестер кезінде, соның ішінде: өндіргіштерді дайындауда, уылдырықтату компаниясына балықтарды іріктеу кезінде, жұмысшы-аналық үйірлерін асылдандыру жұмыстары кезінде, бекіретұқымдас балықтарды өсіру шаруашылықтарындағы балықтардың өміршеңділігін анықтау негізінде қолданылады. Мақалада бекіретұқымдас балықтарды сәтті таңбалауды жүргізу үшін балық денесінің зерттелетін тиімді орындарымен тиімді әдістемелері келтіріліп сипатталған. Бекіретұқымдас балықтарға микросхемалы пассивті интеграцияланған транспондер (ПИТ-таңбалы) датчиктерін шприц-инжектор көмегі арқылы дұрыс орналастырудың және таңбалаудың салыстырмалы басқа да әдістемелері сипатталған. Сонымен қатар балықтарды таңбалау жұмыстарын жүргізу кезіндегі жұмыс орындарының қолайлы орналасуы келтірілген. Зерттеу жұмыстарынан алынған нәтижелерден ТЖСҚЕҚ жағдайында өсірілетін бекіретұқымдас балықтарды таңбалаудың тиімді және тез жүргізілуге сәйкесті әдісі анықталып сипатталды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Серғалиев, Н.
Сариев, Б.Т.
Туменов, А.Н.
Бакиев, С.С.