Электронный каталог

63.3 (5Қаз)
Т 11
Тілеуқабыл, Н.
    Қазақ жылқысының қилы тарихы [Текст] / Н. Тілеуқабыл // Рухани жаңғыру. - Алматы, 2019. - №1-2. - Б. 10-13
ББК 63.3 (5Қаз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
қазақ жылқысы -- жылқы мінездес халықпыз -- жылқы мәдениеті -- тегіміз түркі, көлігіміз жылқы -- ұлы даланың жеті қыры -- тарих -- Ботай мәдениеті -- Солтүстік Қазақстан -- жылқының қолға үйретілуі -- Геродот -- Алтын адам -- мәңгілік империя
Аннотация: Еуразия континентін дүр сілкіндіріп, адамзат тарихының өзгеше өрбуіне ерекше әсер еткен көшпенділер даңқы ежелгі дәуірлер қойнауынан жаңғырып жеткендей. Әсіресе сахараны шаңдата жүйткіген тұлпарларының тұяқ дүбірі құлағыңнан кетпейді. Иә, сәйгүліктер сол даңқты бабаларымыздың айырылмас серігі болатын. Жылқы малы мінсе көлігі, жесе тамағы, ішсе сусыны, кисе киімі ретінде халық тіршілігі мен ел экономикасының да негізі еді. Көшпенділерді жылқысыз елестету садақты жебесіз атқанмен бірдей екені түсінікті. Жылқы тек төрт түліктің бірі ретінде ғана емес, көшпенділер тіршілігінің тірегіне айналған соң, оның салт-дәстүрі мен өмірлік философиясынан көрініс таппауы мүмкін емес. Бүгінде ғылым мен техниканың дәуірі жүріп, жылқының маңызы бұрынғыдай болмаса да, жылқы десе ішкен асымызды жерге қойып, елегізе елітіп отыратынымыз соның айғағы болса керек
Держатели документа:
БҚМУ

63.3 (5Каз)
С 16
Салқынбек , Д
    Тарихи жәдігерлер - ұлт мұрасы [Текст] / Д Салқынбек , Б. Мыңбаева // Қазақ тарихы . - Алматы, 2019. - №3(170). - Б. 42-44
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
елбасы -- тәуелсіздік -- қазақ халқының тарихы -- қазақ хандығы -- ұлытау төріндегі толғаныс -- ұлы дала ұлағаттары -- ұлы даланың жеті қыры -- өзбек ханы -- тарихи сана -- адамзат өркениеті
Аннотация: Қазақ халқының тарихы, кейбіреулер айтып жүргендей, кешегі Қазақ хандығы шаңырақ көтерген XV ғасырдан басталмайды. Хандықтың құрылуы бір басқа, бүгінгі қазақ халқы - сонау есте жоқ ескі замандардан-ақ тұлпарларының тұяғы мен дүниені дүр сілкіндірген көне сақтардың, ежелгі ғұндардың, байырғы түріктердің ұрпағы, үлкен үйдің қара шаңырағын, ата жұртты сақтап қалған халық
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Мыңбаева, Б.

84(5каз)
А 13
Әбдезұлы, Қ.
    Ақбоз ат [Текст] / Қ. Әбдезұлы // Аңыз адам . - Алматы, 2019. - №7(211). - Б. 20
ББК 84(5каз)

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Тәкен Әлімқұлов -- ақын -- жазушы -- ақбоз ат романы -- тарихи тағдыр -- қазақ елі -- тұлпарлар тағдыры -- асыл жылқы -- гүлнәш -- желден жүйрік -- адамнан есті
Аннотация: Тәкен Әлімқұлов нақты бір тарихи кезеңнің шындығын ел ішіндегі ең бір көзге түсе бермейтін, мен мұндалап айқайлап тұрмайтын терең иірімдерді бейнелеуге ат басын тіреген. Қазақ халқының ғасырлар бойғы бірден-бір тіршілік тірегі болып келген мал шаруашылығы, оның ішінде жылқы малының ел тағдырында, адам тағдырында алатын орнын өзіндік қолтаңбамен өрнектеп бере алған. Роман тұтаса келе күллі қазақ ауылының тарих көшінің бір тұсындағы, бір белесіндегі жиынтық бейнесін алдымызға тартады. Адамдар тағдыры, тұлпарлар тағдыры арқылы көрінетін бұл жиынтық бейне түптеп келгенде тарихи-әлеуметтік,қоғамдық шындықтың бетін ашады. Адам мен қоғам, қоғам мен ел, жер арасындағы мәңгілік байланыс, тынымсыз қарым-қатынас қаламгер мақсатына, яғни көркемдік мақсатқа мінсіз бағындырылған. Жазушы осы мақсат жолында өзіндік суреттеу тәсілдеріне, өзіндік көркемдік әдістеріне қол тартқан, арқа сүйеген. Бұл ізденістердің жемісі, табысты болғандығына жоғарыда өзіміз сөз еткен Ақбоз ат романы толық дәлел бола алады
Держатели документа:
БҚМУ

84(5каз)
Р 18
Райымбекова, М.
    Жылқы текті жазушы [Текст] / М. Райымбекова // Аңыз адам . - Алматы, 2019. - №7(211). - Б. 21
ББК 84(5каз)

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Тәкен Әлімқұлов -- жазушы -- ақын -- суреткер -- қазақ әдебиеті -- поэзия -- проза -- тұлпарлар тағдыры -- сапар -- ақбоз ат -- Шыңғыс Айтматов -- жан пидасында -- жүйріктер мен жабылар -- қазақ даласы
Аннотация: "Тәкен Әлімқұлов - өмірі жылқы ішінде, ұйқысы ат үстінде, күлкісі құрық ұшында жүрген сақпанкөз атбегі екені анық. Оған "Жүйріктер мен жабылар" деп аталатын мақаласындағы мына бір пайымы дәлел. Жылқы сұлу, ақылды түлікке жатады. Ол нәзік те шікәмшіл. Оны баптау да қиын. Оның қорегі мен сусыны жіті талғам тілейді. Алтайлық Бошай Кітапбаевтың, мал өсіруден озып шығып, Социалистік Еңбек Ері атағына ие болған ісмердің, ғылым кандидатының, сәйгүліктерді 1600 километр жерге әкелгенде бабын бұзбауында шынайы сыр бар. Америкалықтар Европаға жүйрік әкелгенде суын бірге әкелген. Арнаулы кеспекпен жеткізген. Әрине, спортта бақ шабатын кез болады. Бап шабатын кез одан да жиі..." дейді жазушы. Қазақ даласын дүбірлеткен Тәкеннің әдебиет аламанында бағы да, бабы да қатар шапқаны рас
Держатели документа:
БҚМУ

63
Ә13
Әбдіғаниқызы, Қ.
    Тұлпардың тұяғы [Текст] / Қ. Әбдіғаниқызы // QAZAQ. - 2019. - №11-12. - Б. 6-7
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Алаш қайраткерлері -- Гүлнәр Дулатова -- Міржақыпов Дулатов -- Өмірбаяны -- Гүлнәр өскен орта -- Еңбектері
Аннотация: Мақалада алаш арыстарының шырақшысы болған Гүлнәр Міржақыпқызы Дулатова туралы.
Держатели документа:
БҚМУ

63.3 (5Каз)
С 16
Салқынбек , Д.
    Тарихи жәдігерлер - ұлт мұрасы [Текст] / Д. Салқынбек , Б. Мыңбаева // Қазақ тарихы . - 2019. - №3(170). - Б. 42-44
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
тарихи жәдігерлер -- елбасы -- Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі -- табыс пен тұрмыс сапасын арттыру -- жолдау -- рухани жаңғыру -- қазақ хандығы -- тарих толқынында -- ұлытау төріндегі толғаныс -- ұлы дала төсінде мәңгілік ел құрамыз -- Ұлы дала ұлағаттары -- тәуелсіздік дәуірі -- ұлы даланың жеті қыры
Аннотация: Тәуелсіздік жылдарын сараптасақ, Елбасы еліміздің әлеуметтік-экономикалық, қоғамдық-саяси өмірі мен сыртқы саясатына бағыт-бағдар берген еңбектерін жариялаумен бірге тарихымызды да назардан тыс қалдырған емес. Сонау Тәуелсіздігіміздің таңы атқан алғашқы жылдардың еншісіндегі аса үлкен мәнді зор оқиғалардың бірі 1992 жылы маусымдағы дүние жүзі қазақтарының бірінші құрылтайында жасаған баяндамасында: Қазақ халқының тарихы, кейбіреулер айтып жүргендей, кешегі Қазақ Хандығы шаңырақ көтерген XV ғасырдан басталмайды. Хандықтың құрылуы бір басқа, бүгінгі қазақ халқы - сонау есте жоқ ескі замандардан-ақ тұлпарларының тұяғы мен дүниені дүр сілкіндірген көне сақтардың, ежелгі ғұндардың, байырғы түріктердің ұрпағы, үлкен үйдің қара шаңырағын, ата жұртты сақтап қалған халық деп, қазақ халқының бай тарихы мен жаңа тәуелсіз Қазақстанның әлемдік тарихтағы алар орнына үлкен мақтаныш сезіммен тоқталып өткен еді
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Мыңбаева, Б.

87
О-53
Олжабай , С.
    Құнанбай ұрпағы көрген қысастықтар [Текст] / С. Олжабай // Жалын . - 2020. - №2. - Б. 37-49
ББК 87

Рубрики: Философия

Кл.слова (ненормированные):
Абай Құнанбайұлы-175 жыл -- Абайтану -- Абай мұрасы -- Шымкент қаласы -- Абай саябағы -- Халықаралық Абай клубы -- Нұрғали Әшімов -- Анарбек Орман -- Роллан Сейсенбаев -- мәңгілік мұра -- Тұрағұл -- М.Әуезоа -- Кәкітай Ысқақұлы -- Семей аспаны
Аннотация: 2007 жылдың қыркүйек айында Шымкент қаласындағы Абай саябағы ішінде «Халықаралық Абай клубының» облыстық филиалы ашалды. Филиал екі қабатты үйге орналасқан еді. Оның ашылу салтанатына сол кездегі облыс әкімі Нұрғали Әшімов пен Шымкент қаласының әкімі Анарбек Орман келді. Нұрғали Әшімов Абайдың бір өлеңін жатқа оқып, жиналғандарды риза етті. «Халықаралық Абай клубының» президенті, танымал жазушы Роллан Сейсенбаев сөйлеп, ақын мұралары мәңгілік екендігі туралы тұщымды ой-пікір айтты. Осы шаңырақта республикалық «Абай» ұлттық мәдени-әдеби апталығы дүниеге келді, ұлы ақынға арналған бөлме ашылды. Роллан Сейсенбаев ғимараттан сәл ілгері, күре жолдың бойына Тұрағұл Абайұлына арнап тұғыртас орнатты. Неге? Міне, бұл сол кезде айтылған әңгіме. Тұрағұл Абайдың Әйгерімнен туған баласы. 1876 жылы дүниеге келген ол жас кезінде ауыл молдасынан оқып, сауатын ашады. Кейін әкесіне еліктеп, өлең жаза бастаған. Аудармамен айналысқан. Кейіннен өздігінен ізденіп, орысша, арабша оқып, білімін жетілдіре түседі. 1904 жылы Кішік-Тобықты еліне болыс болып сайланады. Жастайынан әкесінің тәрбиесінде өскен ол Абай өлеңдерінің қай кезде, қандай жағдайда жазылғанын жақсы білген. 1909 жылы ағасы Кәкітай Ысқақұлымен бірге Абай өлеңдерін жинастырып, Санкт-Петербургте жеке кітап етіп бастырады. Ол сондай-ақ ақын шығармашылығының текстологиялық тұпнұсқасын қалпына келтіруге атсалысады. Мұхтар Әуезовтің өтініші бойынша «Әкем Абай туралы» деген естелік жазып береді. Мұның өзі ұлы жазушының ұлы еңбегінің жазылуына көмек болғаны анық. Семей аспанын сұр бұлт торлап тұрған еді. 1922 жылы осында Әлихан Бөкейхан мен Міржақып Дулатов тұтқынға алынады. Олармен аралас-құраластығы бар Тұрағұл да төрт ай түрме дәмін татады. Бірақ, бұл дауыл алдындағы өлі тыныштық еді. 1927 жылы ол қайта тұтқындалып, 1928 жылдың көктеміне дейін сонда жатады. Түрмеден босатқанмен, империя шеңгелі оны уысында ұстаған еді. Тұлпардың тұяғын Шымкентке жер аударады. Жер аударылған жанның жетіскен жері жоқ. Аш-жалаңаш жүреді. 1933 жылы Мұхтар Әуезовпен ретін тауып кездесіп, жұмыс тауып беруін өтінген екен. Ол Совнарком бастығы Ораз Исаевқа жолықтырған. Алайда, алай-дүлей заманның қитұрқылары қалтарыстарында Исаев оған көмек көрсете алмаған. Шымкентке қайтып келген Тұрағұл 1934 жылғы 6 наурыз күні 59 жасында жамбасы жерге тиеді. Оны сол кездегі Шымкент қаласындағы мұсылмандар зиратына жерлейді. Өкініштісі сол, бұл жерге кейіннен зауыт (қазіргі «Санто» дәрі-дәрмек шығару кәсіпорны) салынып кеткен. Осылайша Тұрағұлдың ұлы Ақыш пен қызы Мәкен аңырап қала берген. Сталиндік заманның зобалаңы мұны-мен де бітпейді. Тұрағұлдың Сақыпжамал деген әйелінен туған Жебрайыл (Жебеш) деген баласы әкесінің соңынан Шымкентке келеді. Ол Ташкентте оқитын еді. 1930 жылы ауыр науқастан қайтыс болады. Жебеш те сталиндік саяси науқанның құрбаны. Оны Тобықтының шолақ белсенділері Томск қаласында оқып жүрген жерінде үстінен арыз жазып, институттан шығартады. Н.Ежов, Ф.Голощекин тобының теп-кісі мұнымен де тоқтамаған. Абайдың немересі Құзайыр Мекайылұлы бай тұқымы ретінде жер аударылып, Фрунзе қаласына жіберіледі. Мұнда ол қара жұмысқа жегіледі. Осы қаладан соғысқа алынып, майданда қаза табады. Інісі Қалышер (екеуінің де шешесі Дәмежан) де ағасының кебін киген. Сірә, екеуі де Бішкектен әскерге алынса керек. Тұрағұлдың Зұбайыр деген 1907 жылы туған ұлы да «бай-феодалдың» баласы ретінде отбасымен жер аударылады. Әуелі Жамбыл облысының Мерке ауданында, сосын Шымкентте тұрады. Ташкентке бас сауғалап барады. 1933 жылы күзде Бішкекте қайтыс болады. Абайдың Ысқақ деген інісі болғаны белгілі. Сол Ысқақтың немересі Әрхам Кәкітайұлы да күншілдердің жаласымен қамалып, кейіннен Ташкент облысының «Қызыл партизан» колхозында жасы-рынып жүреді. Абайдың немересі Әубәкір Ақылбайұлы да өнерден құралақан болмапты. Ол да өлең жазған, ән шығарған. Майдақоңыр дауысты әнші де екен. Әубәкірді Абайдың інісі Оспан тәрбиелеген. Ұлы ақын осы немересін ерекше жақсы көрген деседі. Немересіне бағыт-бағдар, жөн-жосықты көп үйретіпті. Әйткенмен, Тұрағұл қамалған соң Әубәкірдің де басына қара бұлт төнеді. Оқырманға Шәкәрімнің тағдыры белгілі. Оны қайталап жатқымыз жоқ. Бірақ оның баласы Ғафурды түрмеде біреулер бауыздап өлтіргені жүрек шаншытады.
Держатели документа:
БҚУ

81(5каз)
Ж 27
Жанұзақ, Т.
    Тіл білімінің тарланы [Текст] / Т. Жанұзақ // Qazaq adebieti. - 2020. - №47.- 19-25 қараша. - Б. 4
ББК 81(5каз)

Рубрики: Тіл білімі

Кл.слова (ненормированные):
Тіл білімінің тарланы -- Ахмеди Ысқақұлы Ысқақов -- Абай тілі сөздігі -- Қазақ тілі сөздігі -- өмірбаяны -- лексикография -- Морфология -- Қазақ тілі -- Ахаң -- Мәдени мұра
Аннотация: Қазақ тіл білімінің дамып, кемеліне келуіне айтарлықтай еңбек сіңірген, оның тұғырлы негізін қалаушылардың бірі, білікті де зейінді шәкірттер дайындаған, текті жердің тұлпар ұлы, тұңғыш рет «Абай тілі сөздігін», 10 томдық «Қазақ тілі сөздігін» дүниеге әкеліп, «қазақ тілі ғылыми морфологиясының атасы да, негізін жасаған да, иесі де болған» әйгілі тіл маманы Ахмеди Ысқақұлы Ысқақов туралы баяндалады.
Держатели документа:
БҚУ

83
А 13
Абзал, Б.
    Ойы анық, бояуы қанық [Текст] / Б. Абзал // Qazaq adebieti. - 2021. - №5.- 5 ақпан. - Б. 10
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Ойы анық, бояуы қанық -- Жүрсін Ерман -- ақын -- 70 жас -- Жұмағұл-Шора -- Жүрсін ақындығы -- Тосын -- Арнау
Аннотация: Қазақтың өлең тағдырын сеніп тапсыруға болатын ақыны Жүрсін Ерман жетпістің жотасына шықты. «Жетпіске кім жетпей жатыр?» – дерсіз. Иә, келісемін. Бірақ мәселе әйтеуір жетуде емес, қалай жетуде ғой. Жетпіске ит мініп, ирек қамшылап та, тұлпар мініп, құлақ қайшылап та иек артуға болады. Жүрсін мырза осының соңғысына жатады. Қазір өз заманының классигі атанған Жұматай Жақыпбаев (Алла оның рухын шалқытсын) өлең жазуда сараңның сараңы болғанын білеміз. Бірақ неге «сараң» болғанын бұрын байыптамаппыз. Айыптаппыз. Сөйтсек, жомарттық дегеніміз төпеп жаза беру емес, бір соқсаң да иін қандырып, икемге келтіріп беру екен ғой. Әйтпесе, «қара өлеңнің қағаны» атанып, қазақша-орысшаны судай сапырған, сөз өнерінің қазынасын қоғадай жапырған Жұмағұл-Шора үйіп жазуға сөз, жиі жариялануға жол таппады деймісіз? Айналып келгенде, талғамға тіреледі бәрі.
Держатели документа:
БҚУ

83
М 18
Малдарбеков, М.
    Тұлпар ақынның қолтаңбасы [Текст] / М. Малдарбеков // Qazaq adebieti. - 2021. - №4.-29 қаңтар. - Б. 8
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану.

Кл.слова (ненормированные):
Мұқағали Мақатаев -- Аққулар ұйықтағанда -- ақиық ақын -- Бари Манасбаев
Аннотация: Бұл мақалада Қазақстанның құрметті журналисті Мақұлбектің өзінің студенттік шағындағы қызықты оқиғалармен бөліскен. Мұқағалиді қалай құрметтейтінін, қаншалықты танитынын осы мақаланы оқып отырған әрбір оқырманның бірден түсінері хақ.
Держатели документа:
БҚУ