База данных: Статьи ППС
Страница 12, Результатов: 118
Отмеченные записи: 0
111.
Подробнее
74.58
Б 18
Байгалиева, Ж. Г.
Педагогика факультетінде әдістемелік айлық өтті [Текст] / Ж. Г. Байгалиева // Өркен. - 2025. - 26 желтоқсан. - №11. - Б. 10.
ББК 74.58
Рубрики: Высшее образование
Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы БҚУ -- Педагогика факультеті -- әдістемелік айлық -- инновациялық педагогика -- жасанды интеллект -- инклюзивті білім -- CLIL -- soft skills -- кәсіби құзыреттілік -- Орал
Аннотация: М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің Педагогика факультетінде «Инновациялық педагогика жəне құндылыққа негізделген білім: болашақ мұғалімнің кəсіби құзыреттілігін дамытуда цифрлық трансформация, жасанды интеллект (AI), CLIL, инклюзивті білім беру, тұрақты даму құндылықтары, soft skills жəне зерттеушілік дағдылардың жаңа мүмкіндіктері» тақырыбында əдістемелік айлық өткізілді. Айлық аясында Педагогика жəне психология білім беру бағдарламасының профессор-оқытушылар құрамы жəне студенттердің қатысуымен бірқатар ғылыми-тəжірибелік, танымдық жəне шығармашылық бағыттағы іс- шаралар ұйымдастырылды.
Держатели документа:
ЗКУ
Б 18
Байгалиева, Ж. Г.
Педагогика факультетінде әдістемелік айлық өтті [Текст] / Ж. Г. Байгалиева // Өркен. - 2025. - 26 желтоқсан. - №11. - Б. 10.
Рубрики: Высшее образование
Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы БҚУ -- Педагогика факультеті -- әдістемелік айлық -- инновациялық педагогика -- жасанды интеллект -- инклюзивті білім -- CLIL -- soft skills -- кәсіби құзыреттілік -- Орал
Аннотация: М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің Педагогика факультетінде «Инновациялық педагогика жəне құндылыққа негізделген білім: болашақ мұғалімнің кəсіби құзыреттілігін дамытуда цифрлық трансформация, жасанды интеллект (AI), CLIL, инклюзивті білім беру, тұрақты даму құндылықтары, soft skills жəне зерттеушілік дағдылардың жаңа мүмкіндіктері» тақырыбында əдістемелік айлық өткізілді. Айлық аясында Педагогика жəне психология білім беру бағдарламасының профессор-оқытушылар құрамы жəне студенттердің қатысуымен бірқатар ғылыми-тəжірибелік, танымдық жəне шығармашылық бағыттағы іс- шаралар ұйымдастырылды.
Держатели документа:
ЗКУ
112.
Подробнее
66
Н 56
Нестеренко, Г.
"Президенттің қамқорлық бастамаларын қолдаймыз" [Текст] / Г. Нестеренко // Орал өңірі. - 2026. - №10.- 29 қаңтар. - Б. 5.
ББК 66
Рубрики: Саясаттану
Кл.слова (ненормированные):
мемлекет басшысы -- қасым - жомарт тоқаев -- қызылорда -- v ұлттық құрылтай -- қаржылық сауаттылық -- құмар ойындарға тәуелділікпен күрес -- әл - фараби -- қожа ахмет ясауи -- абай ілімдерін -- жан - жақты насихаттау -- білім беру -- әлеуметтану -- философия -- саясаттану
Аннотация: Мемлекет басшысы Қасым -Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Қызылордада өткен V Ұлттық құрылтай қоғаммен тұрақты диалог орнатудың, халықтың сұранысы мен үмітін ескерудің маңызды екенін еске салады.
Держатели документа:
БҚУ
Н 56
Нестеренко, Г.
"Президенттің қамқорлық бастамаларын қолдаймыз" [Текст] / Г. Нестеренко // Орал өңірі. - 2026. - №10.- 29 қаңтар. - Б. 5.
Рубрики: Саясаттану
Кл.слова (ненормированные):
мемлекет басшысы -- қасым - жомарт тоқаев -- қызылорда -- v ұлттық құрылтай -- қаржылық сауаттылық -- құмар ойындарға тәуелділікпен күрес -- әл - фараби -- қожа ахмет ясауи -- абай ілімдерін -- жан - жақты насихаттау -- білім беру -- әлеуметтану -- философия -- саясаттану
Аннотация: Мемлекет басшысы Қасым -Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Қызылордада өткен V Ұлттық құрылтай қоғаммен тұрақты диалог орнатудың, халықтың сұранысы мен үмітін ескерудің маңызды екенін еске салады.
Держатели документа:
БҚУ
113.
Подробнее
74.262.22
С 16
Салықов, Р. М.
Пәнаралық байланыстар негізінде «тұрақты электр тогы» бөлімін орта мектеп физика курсында оқытудың ерекшеліктері [Текст] / Р. М. Салықов, М. К. Скаков // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 305-308.
ББК 74.262.22
Рубрики: Методика преподавания физики
Кл.слова (ненормированные):
Тұрақты электр тогы -- Пәнаралық байланыс -- Функционалдық сауаттылық -- Инженерлік ойлау -- Зертханалық-тәжірибелік тәсіл -- Инновациялық даму -- Ықпалдастырылған оқыту -- Практикалық құзыреттілік
Аннотация: Мақалада орта мектептің физика курсында «Тұрақты электр тогы» бөлімін пәнаралық байланыстар негізінде оқытудың әдістемелік ерекшеліктері мен тиімділігі талданған. Автор электр құбылыстарын тек физика заңдылықтарымен шектемей, оларды математика, техника, энергетика және медицина салаларымен ықпалдастыра оқытудың маңыздылығын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Скаков, М.К.
С 16
Салықов, Р. М.
Пәнаралық байланыстар негізінде «тұрақты электр тогы» бөлімін орта мектеп физика курсында оқытудың ерекшеліктері [Текст] / Р. М. Салықов, М. К. Скаков // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 305-308.
Рубрики: Методика преподавания физики
Кл.слова (ненормированные):
Тұрақты электр тогы -- Пәнаралық байланыс -- Функционалдық сауаттылық -- Инженерлік ойлау -- Зертханалық-тәжірибелік тәсіл -- Инновациялық даму -- Ықпалдастырылған оқыту -- Практикалық құзыреттілік
Аннотация: Мақалада орта мектептің физика курсында «Тұрақты электр тогы» бөлімін пәнаралық байланыстар негізінде оқытудың әдістемелік ерекшеліктері мен тиімділігі талданған. Автор электр құбылыстарын тек физика заңдылықтарымен шектемей, оларды математика, техника, энергетика және медицина салаларымен ықпалдастыра оқытудың маңыздылығын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Скаков, М.К.
114.
Подробнее
74.262.22
Т 13
Таганиязова, З. Б.
Тұрақты даму мақсаттарына жету жолында физиканы инклюзивті оқытудағы жасанды интеллекттің рөлі [Текст] / З. Б. Таганиязова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 337-340.
ББК 74.262.22
Рубрики: Методика преподавания физики
Кл.слова (ненормированные):
Тұрақты даму мақсаттары -- Инклюзивті білім беру -- Жасанды интеллект -- Әмбебап оқыту дизайны -- Физика дидактикасы -- Ерекше білім беру қажеттіліктері -- Цифрлық теңсіздік -- Тұрақты дамуға арналған білім беру
Аннотация: Мақалада БҰҰ-ның 2030 жылға дейінгі Тұрақты даму мақсаттары (ТДМ 4) аясында физика пәнін инклюзивті оқытудың өзекті мәселелері талданған. Автор физиканың абстрактілі сипаты мен дәстүрлі оқыту әдістерінің ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушылар үшін тудыратын кедергілерін негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Т 13
Таганиязова, З. Б.
Тұрақты даму мақсаттарына жету жолында физиканы инклюзивті оқытудағы жасанды интеллекттің рөлі [Текст] / З. Б. Таганиязова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 337-340.
Рубрики: Методика преподавания физики
Кл.слова (ненормированные):
Тұрақты даму мақсаттары -- Инклюзивті білім беру -- Жасанды интеллект -- Әмбебап оқыту дизайны -- Физика дидактикасы -- Ерекше білім беру қажеттіліктері -- Цифрлық теңсіздік -- Тұрақты дамуға арналған білім беру
Аннотация: Мақалада БҰҰ-ның 2030 жылға дейінгі Тұрақты даму мақсаттары (ТДМ 4) аясында физика пәнін инклюзивті оқытудың өзекті мәселелері талданған. Автор физиканың абстрактілі сипаты мен дәстүрлі оқыту әдістерінің ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушылар үшін тудыратын кедергілерін негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
115.
Подробнее
22.38
У 11
Уәлихан, А.
Бор теориясы негізінде атом спектрін түсіндірудің заманауи тәсілдері [Текст] / А. Уәлихан, Е. Еділбаев // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 354-358.
ББК 22.38
Рубрики: Физика атомного ядра и элементарных частиц
Кл.слова (ненормированные):
Нильс Бор постулаттары -- Сутегі спектрі -- Дискретті энергия деңгейлері -- Ридберг тұрақтысы -- Стационарлық орбиталар -- Кванттық ауысулар -- Шредингер теңдеуі -- Бор-Зоммерфельд моделі
Аннотация: Мақалада сутегі атомының спектрлік заңдылықтарын түсіндірудегі Нильс Бордың кванттық теориясының тарихи және ғылыми маңызы талданған. Автор Бор постулаттарының Рутерфордтың планеталық моделі мен Планктың кванттық гипотезасын біріктірудегі рөлін негіздеп, Ридберг формуласының теориялық негіздемесін қарастырады. Жұмыста Бор моделінің шектеулері (көп электронды жүйелер, Зееман әсері) мен олардың кванттық механиканың дамуына (Шредингер теңдеуіне) тигізген әсері зерделенген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Еділбаев, Е.
У 11
Уәлихан, А.
Бор теориясы негізінде атом спектрін түсіндірудің заманауи тәсілдері [Текст] / А. Уәлихан, Е. Еділбаев // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 354-358.
Рубрики: Физика атомного ядра и элементарных частиц
Кл.слова (ненормированные):
Нильс Бор постулаттары -- Сутегі спектрі -- Дискретті энергия деңгейлері -- Ридберг тұрақтысы -- Стационарлық орбиталар -- Кванттық ауысулар -- Шредингер теңдеуі -- Бор-Зоммерфельд моделі
Аннотация: Мақалада сутегі атомының спектрлік заңдылықтарын түсіндірудегі Нильс Бордың кванттық теориясының тарихи және ғылыми маңызы талданған. Автор Бор постулаттарының Рутерфордтың планеталық моделі мен Планктың кванттық гипотезасын біріктірудегі рөлін негіздеп, Ридберг формуласының теориялық негіздемесін қарастырады. Жұмыста Бор моделінің шектеулері (көп электронды жүйелер, Зееман әсері) мен олардың кванттық механиканың дамуына (Шредингер теңдеуіне) тигізген әсері зерделенген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Еділбаев, Е.
116.
Подробнее
63
О-75
Оспанова, А. К.
Қазақстанмен Түркия арасындағығылым саласындағы ынтымақтастық пен интеграция [Текст] / А. К. Оспанова, А. П. Алиакбарова, А. Ж. Габдулина // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 166-177.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан -- Түркия -- ғылыми ынтымақтастық -- интеграция -- білім беру -- академиялық алмасулар -- ғылыми зерттеулер
Аннотация: Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастық пен интеграциялық үдерістер тарихи, мәдени және тілдік байланыстары негізінде қалыптасып, дамып келе жатқан маңызды бағыттардың бірі. Бұл зерттеу екі елдің ғылыми байланыстарын тереңірек түсінуге және олардың тиімділігін арттыруға жаңа көзқарас ұсынуды көздейді.Мақалада Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастық ерекшеліктері, жетістіктері мен болашақ мүмкіндіктері талданып, екі елдің білім беру жүйелері мен ғылыми-зерттеу институттарының өзара ықпалдастығының болашақтағы даму мүмкіндіктері қарастырылған. Зерттеудің негізгі мақсаты –түркітілдес елдер арасындағы тарихи байланыстар негізінде қалыптасқан ғылыми интеграцияның маңыздылығын ашып көрсету,екі мемлекет арасындағы ғылыми және білім беру саласындағы өзара қарым-қатынастардың ерекшеліктерін және даму әлеуетін талдау. Зерттеуде тарихи-аналитикалық, салыстырмалы талдау әдістері, статистикалық талдау тәсілдер қолданылды. Аталған әдістер арқылы алынған деректер сапалық және сандық тұрғыдан талданып, Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастықтың қалыптасу тарихы мен перспективалары анықталды. Зерттеу әдістемесі екі ел арасындағы ынтымақтастықтың негізгі аспектілерін тереңірек түсінуге және болашақтағы бағыттарын айқындауға мүмкіндік берді. Мақалада интеграцияның білім саласындағы маңызы мен оның екі елдің ғылыми қауымдастығы үшін әсері қарастырылады. Зерттеу нәтижелері Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылыми ынтымақтастықтың өзара тиімді және тұрақты дамуындағы мүмкіндіктерді түсінуге мүмкіндік береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алиакбарова, А.П.
Габдулина, А.Ж.
О-75
Оспанова, А. К.
Қазақстанмен Түркия арасындағығылым саласындағы ынтымақтастық пен интеграция [Текст] / А. К. Оспанова, А. П. Алиакбарова, А. Ж. Габдулина // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 166-177.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан -- Түркия -- ғылыми ынтымақтастық -- интеграция -- білім беру -- академиялық алмасулар -- ғылыми зерттеулер
Аннотация: Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастық пен интеграциялық үдерістер тарихи, мәдени және тілдік байланыстары негізінде қалыптасып, дамып келе жатқан маңызды бағыттардың бірі. Бұл зерттеу екі елдің ғылыми байланыстарын тереңірек түсінуге және олардың тиімділігін арттыруға жаңа көзқарас ұсынуды көздейді.Мақалада Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастық ерекшеліктері, жетістіктері мен болашақ мүмкіндіктері талданып, екі елдің білім беру жүйелері мен ғылыми-зерттеу институттарының өзара ықпалдастығының болашақтағы даму мүмкіндіктері қарастырылған. Зерттеудің негізгі мақсаты –түркітілдес елдер арасындағы тарихи байланыстар негізінде қалыптасқан ғылыми интеграцияның маңыздылығын ашып көрсету,екі мемлекет арасындағы ғылыми және білім беру саласындағы өзара қарым-қатынастардың ерекшеліктерін және даму әлеуетін талдау. Зерттеуде тарихи-аналитикалық, салыстырмалы талдау әдістері, статистикалық талдау тәсілдер қолданылды. Аталған әдістер арқылы алынған деректер сапалық және сандық тұрғыдан талданып, Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастықтың қалыптасу тарихы мен перспективалары анықталды. Зерттеу әдістемесі екі ел арасындағы ынтымақтастықтың негізгі аспектілерін тереңірек түсінуге және болашақтағы бағыттарын айқындауға мүмкіндік берді. Мақалада интеграцияның білім саласындағы маңызы мен оның екі елдің ғылыми қауымдастығы үшін әсері қарастырылады. Зерттеу нәтижелері Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылыми ынтымақтастықтың өзара тиімді және тұрақты дамуындағы мүмкіндіктерді түсінуге мүмкіндік береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алиакбарова, А.П.
Габдулина, А.Ж.
117.
Подробнее
26.82
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
Латвия Республикасының экономикалық даму және әлеуметтік тұрақтылық мүмкіндіктері [Текст] / Б. Х. Ходжанова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 260-273
ББК 26.82
Рубрики: Физическая география
Кл.слова (ненормированные):
Латвия Республикасы -- Рига -- Балтық теңізі -- Атлант мұхиты -- Лиепая -- Елтава -- Юрмала -- Вентспилс -- Резекне -- Валмиер -- Екабпилс -- ДСҰ -- НАТО және ЕО
Аннотация: Мақаланың мазмұны. Латвия Республикасының кеңес одағы ыдырағаннан кейінгі, әлеуметтік-экономикалық даму жағдайына жан-жақты сипаттама беріледі. Латвия Республикасы Балтық теңізі жағалауында орналасқан теңізге, ұлы мұхитарға шығатын жолы бар мемлекеттердің бірі. Физикалық географиялық тұрғыда тиімді орналасуы мемлекеттің экономикалық тұрғыда дамуына өте қолайлы жағдай туындатып отыр.Латвия Дүниежүзілік сауда ұйымына ресми түрде 1999 жылы ақпанда қосылды. Сыртқы саясаттағы басты мақсат ЕО мүшелігіне 2004 жылы қол жеткізді. ЕО мүше болу Еуропа елдерімен сауда-саттық байланыс жасауына тиімді, елдіңәлеуметтік-экономикалық дамуына да өз ықпалын тигізеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
Латвия Республикасының экономикалық даму және әлеуметтік тұрақтылық мүмкіндіктері [Текст] / Б. Х. Ходжанова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 260-273
Рубрики: Физическая география
Кл.слова (ненормированные):
Латвия Республикасы -- Рига -- Балтық теңізі -- Атлант мұхиты -- Лиепая -- Елтава -- Юрмала -- Вентспилс -- Резекне -- Валмиер -- Екабпилс -- ДСҰ -- НАТО және ЕО
Аннотация: Мақаланың мазмұны. Латвия Республикасының кеңес одағы ыдырағаннан кейінгі, әлеуметтік-экономикалық даму жағдайына жан-жақты сипаттама беріледі. Латвия Республикасы Балтық теңізі жағалауында орналасқан теңізге, ұлы мұхитарға шығатын жолы бар мемлекеттердің бірі. Физикалық географиялық тұрғыда тиімді орналасуы мемлекеттің экономикалық тұрғыда дамуына өте қолайлы жағдай туындатып отыр.Латвия Дүниежүзілік сауда ұйымына ресми түрде 1999 жылы ақпанда қосылды. Сыртқы саясаттағы басты мақсат ЕО мүшелігіне 2004 жылы қол жеткізді. ЕО мүше болу Еуропа елдерімен сауда-саттық байланыс жасауына тиімді, елдіңәлеуметтік-экономикалық дамуына да өз ықпалын тигізеді.
Держатели документа:
ЗКУ
118.
Подробнее
Ұзақбаев, М. Т.
Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Ұзақбаев, М. Т.
Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Страница 12, Результатов: 118