Электронный каталог

28
К 58
Кожагалиева, Р. Ж.
    Шежін жайылмасы табиғи көлтабандарындағы бидайық қауымдастығының биологиялық өнімділігін зерттеу әдіснамасы және оқу процесінде пайдалану [Текст] / Р. Ж. Кожагалиева, Г. Н. Нұрәділова // БҚМУ хабаршысы. - Орал, 2020. - №3. - Б. 243-248
ББК 28

Рубрики: Биологические науки

Кл.слова (ненормированные):
Шежін жайылмасы -- табиғи көлтабандар -- биологиялық өнімділік -- бидайық қауымдастығы -- әдіснама -- оқу процесі -- қолданбалы биология -- далалық зерттеу -- зертханалық жұмыс -- биомасса
Аннотация: Биология ғылымдар саласының негізгі зерттеу әдістері: бақылау эксперимент жүргізу және жинақталған фактілерді теориялық тұрғыдан қорытындылау болып табылады. Бақылау және эксперимент жолмен жинақталған материалдарды салыстыру, қорытындылау зерделеу оқушылардың логикалық шығармашылық ойлауын дамытады.Бидайық қауымдастығының биологиялық өнімділігін анықтау әдіснамасы қолданбалы биология курсы бойынша білім алатын студенттерге зерттеу тақырыптары бойынша жұмыстану барысында қажет болады. Қазақстанда қоғамдық мал шаруашылығын дамыту ең алдымен қолда бар шабындықтар мен жайылымдардың өнімділігін арттыру және оларды тиімді пайдалану есебінен жемшөп базасын нығайтуды талап етеді.Шежін-Дерін жайылымдарының ең құнды өсімдіктері – көпжылдық астық тұқымдас жоғары өнімді шөптер- бидайық, арпабас және т. б.Бидайық (Agropyron) - шөп шабуға, сондай-ақ жаюға арналған құнды және өнімді жем-шөп дақылдарының бірі. Бидайық (Agropyron) тұзды және қатты сілтілі топырақтарда, сазды және сазды топырақтарда өсіп, дамуы мүмкін, сондықтан бүлінген жерлерді биологиялық қалпына келтіру үшін табысты. Су басудың төменгі деңгейінде (іс жүзінде, бүкіл вегетациялық кезең) және жер асты суларының жоғары деңгейін, топырақтың жайылуы мен нығыздалуына (жайылымдық учаскелерде) жақсы бейімделген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Нұрәділова, Г.Н.

63
И 49
Ильясов, А. Ж.
    Ақсай қаласының құрылу тарихы [Текст] / А. Ж. Ильясов // «Кушаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2022. - Б. 74-79
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Ақсай қаласы -- тарихы -- Новогеоргиевск -- Орта Азия -- Орал -- Соль-Илецск -- темір жол -- паравоз депосы -- вагондар -- электростанция -- Қазақстан станциясы -- Ақсай қалалық мемлекеттік мұрағаты
Аннотация: Өткен ғасырдың басында қазіргі Ақсай қаласының орнында «Новогеоргиевск» поселкесі болған. Онда Ресейдің Европалық бөлігінен көшіп келгендер қоныстанған. Сол уақыттан бүгінгі Ақсайдың ірге тасы қаланған деуге болады. 1915 жылы орталықтан Орта Азияға қарай жолды едәуір қысқартатын ұзындығы 265 км Орал- Соль-Илецск темір жол учаскесі құрылысының басталуына байланысты поселке «Қазақстан» стансасы болып өзгертілді. І дүниежүзілік және Азамат соғыстары, берекесі қашқан тіршілік бұл аймақтың өркендеуін біршама уақытқа дейін шегеріп тастады. Тек 30-жылдардағы индустрияландыру жұмысы басталғаннан кейін ғана теміржол құрылысын аяқтауға қаржы бөлініп,күш жұмылдырылды.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Т 82
Тулегенова, С. Д.
    Ерте көшпенділер археологиясы және Қазақстанның орта ғасырлар тарихы [Текст] / С. Д. Тулегенова, Б. Қ. Қитан // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 83-86.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
археология -- орта ғасырлар тарихы -- көшпенділер -- археологиялық- этнографиялық экспедициясы -- Үргеніш қаласы -- Сырдария -- Отырар -- Қала мәдениеті -- демографиялық зерттеу
Аннотация: Тарихтың соңғы ортағасырлық кезеңдерін зерттеудегі археологияның мүмкіндіктеріне зерттеушілердің көзқарасы таяу уақытқа дейін біркелкі болған жоқ.Кезінде А.Ю.Якубовский Орта Азияның XV ғасырдан кейінгі тарихи даму кезеңі «археологияның тікелеу мүдделерінің шеңберіне сыймайды, ал археология Орта Азияның ежелгі және ортағасырлық тарихына өзінің басты назарын аударады »деп жазған еді.Бұл жорамал Орта Азия мен Қазақстан археологтарының нақты зерттеулеріне, тікелей байланысты болатын, олар әдетте Әмір Темір заманының керамикасын, сәулет өнері мен сәулет ескерткіштерін зерттеуден әрі аспады.Осы сипатталған сарынмен қатар, соңғы орта ғасырлардағы қалаларды зерттеуге арналған басқа бағыттарда дамытылды. М.Е.Массон басшылық еткен Оңтүстік Түкіменстан кешенді археологиялық экспедициясы Нису қаласының орнын зерттей келіп, өз мүдделерінің аясында XIII –XVIII ғ обьектілерді қосты. Алайда соңғы ортағсырларда қаланы зерттеуде Хорезм археологиялық- этнографиялық экспедициясының Үргеніш қаласындағы XIII- XVII ғ деңгейінде жүргізілгшен жұмысын үлкен ілгерлеу деп санау керек.Қазба жұмыстары Ташқала жұртының оңтүстік кешенінде және кейін анықталғандай XV- XVIIғ сауда – қолөнер маххаласы алып жатқан учаскеде жүргізілген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Қитан, Б.Қ.

63
И 49
Ильясов, А. Ж.
    Ақсай қаласы: тарихы мен дамуы [Текст] / А. Ж. Ильясов // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 105-110.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Ақсай қаласы -- Орта Азия -- І дүниежүзілік және Азамат соғыстары -- Новогеоргиевск -- Қазақстан стансасы -- паравоз депосы -- вагондарды техникалық бақылау пункті -- Илек уезі -- Шыңғырлау ауданы -- тарихи
Аннотация: Өткен ғасырдың басында қазіргі Ақсай қаласының орнында «Новогеоргиевск» поселкесі болған. Онда Ресейдің Европалық бөлігінен көшіп келгендер қоныстанған. Сол уақыттан бүгінгі Ақсайдың ірге тасы қаланған деуге болады. 1915 жылы орталықтан Орта Азияға қарай жолды едәуір қысқартатын ұзындығы 265 км Орал-Соль-Илецк темір жол учаскесі құрылысының басталуына байланысты поселке «Қазақстан» стансасы болып өзгертілді. І дүниежүзілік және Азамат соғыстары, берекесі қашқан тіршілік бұл аймақтың өркендеуін біршама уақытқа дейін шегеріп тастады. Тек 30-жылдардағы индустрияландыру жұмысы басталғаннан кейін ғана теміржол құрылысын аяқтауға қаржы бөлініп, күш жұмылдырылды. «Қазақстан» стансасының құрылысы, паравоз депосы, вагондарды техникалық бақылау пункті, электростанциясы, көмір қоймасы, сумен жабдықтау жүйесі құрылыстары басталды. Сонымен бірге теміржолшылар үшін тұрғын үйлер де салына бастады.
Держатели документа:
ЗКУ

28.088л6
М 12

    Маңғыстау облысында үстірт арқарының (Ovis Vignei Arkal) таралуы мен экологиялық жағдайы [Текст] / Ж. М. Карагойшин, С. А. Бекеева, Д. Т. Утеулиева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 521-533.
ББК 28.088л6

Рубрики: Заповедники. Заказники. Национальные парки

Кл.слова (ненормированные):
фауна -- табиғи қаумал -- популяция -- уриал -- муфлон -- құлжа -- саулық -- қозықа -- көкпек
Аннотация: Мақалада Маңғыстау облысында мекендейтін Үстірт арқарының таралуы мен саны және тіршілік ортасында жүргізілген экологиялық зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Үстірт арқары Қазақстанда тек Маңғыстау облысының аумағында, соның ішінде тау ойпаттарында, тау жоталарының тік беткейлерінде, аласа таулар мен тау бастарында мекендейді. Үстірт арқары немесе Маңғыстау облысындағы Үстірт уриалы Үстірттің шыңдарында; Маңғышлақ түбегінің, сондай-ақ таулы ландшафт сақталған Каспий теңізінің бірқатар жағалау учаскелерінде кең таралған. Жыл сайын Маңғыстау облысы аумағында мекендейтін Үстірт арқарының есебі алынып, мониторинг жүргізілді. 2022 жылғы зерттеулер бойынша тау жоталарында 3019 дарақ Үстірт арқары есепке алынса, 2021 жылмен салыстырғанда бұл жұптұяқтылардың саны 25,17% - ға өскендігін көрсетеді. Үстірт пен Маңғышлақта, оның ішінде Үстірт қорығының аумағында 607, «Қызылсай» өлкелік паркі аумағында және іргелес жатқан жерлерде – 1836, қалған аумақта 576 Үстірт арқары мекендейді. Үстірт арқары Қазақстан, Түркіменстан және Өзбекстан аумағында саны жыл сайын азайып бара жатырған 3 санаттағы сирек кездесетін түр ретінде 3 елдің де Қызыл кітабына енгізілген. Үстірт арқары санының жыл сайынғы өсуі, мекендейтін жерлерінде тиісті қорғауды ұйымдастырумен байланысты: тіршілік ету ортасының көп бөлігі республикалық, жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрамына кіреді. Оларды қорғау мақсатында таралатын аумақтарын қорғауға алып кеңейту және экологиялық жағдайы бұзылған аймақтарды қайтадан қалпына келтіру шараларды жүргізу.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карагойшин, Ж.М.
Бекеева, С.А.
Утеулиева, Д.Т.
Акимжанов, Д.Ш.
Акоев, М.Т.

26.35
Т 11

    Түркістан облысының аумағындағы гидрохимиялық көрсеткіштер бойынша жер үсті суларының сапасына экологиялық мониторинг жəне болжау [Текст] / З. А. Бұқарбай, Г. У. Бектуреева, А. Н. Тілеуберді, Р. Ж. Кожагалиева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 533-541.
ББК 26.35

Рубрики: Гидрогеология

Кл.слова (ненормированные):
жерүсті сулары -- гидрохимиялық талдау -- экологиялық мониторинг -- су сапасы -- экологиялық болжау -- Түркістан облысы -- гидрохимиялық көрсеткіштер
Аннотация: Мақалада Түркістан облысының жер үсті суларының гидрохимиялық көрсеткіштері негізінде олардың экологиялық жағдайына жүргізілген мониторинг пен су сапасын болжау нəтижелері баяндалған. Зерттеу 2023–2024 жылдар аралығындағы бақылау деректеріне сүйеніп, аймақтың негізгі су нысандарын – Сырдария, Келес, Арыс, Бадам, Ақсу, Бөген өзендері мен Шардара су қоймасын қамтыған. Талдау нəтижелері өзен суларының гидрохимиялық құрамының кеңістіктік жəне уақыттық тұрғыда айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Көптеген су нысандарында аммоний иондары, сульфаттар, магний, қалқыма заттар жəне жалпы фосфор концентрацияларының рұқсат етілген нормативтерден тұрақты түрде асып кететіні анықталды. Ең жоғары экологиялық тəуекелдер Келес пен Арыс өзендеріне тəн, ал Сырдария, Бөген жəне Шардара су қоймасы соңғы кезеңде су сапасының жақсарғанын байқатты. Ақсу өзені зерттеу кезеңі бойы жоғары сапалы сулар санатына (I класс) жатқызылды. Алынған нəтижелер антропогендік жүктемені азайту, ағынды суларды тазарту жүйелерін жетілдіру жəне бақылау желісін кеңейту бойынша кешенді шаралардың қажеттілігін көрсетеді. Жер үсті сулары сапасының болжамы қосымша табиғатты қорғау іс-шаралары болмаған кезде проблемалы учаскелерде тұрақсыздықтың сақталуын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бұқарбай, З.А.
Бектуреева, Г.У.
Тілеуберді, А.Н.
Кожагалиева, Р.Ж.