Электронный каталог

71
Ш 64
Ширмединұлы, Б.
    Ономастика-тарих пен мәдениеттің айнасы [Текст] / Б. Ширмединұлы // Орал өңірі. - 2023. - 3 тамыз. - №62. - Б. 9.
ББК 71

Рубрики: ономастика

Кл.слова (ненормированные):
Ономастика -- тау-тас -- өзен-көл -- тарихи деректер -- қазақтын ойпаты мен қыраты
Аннотация: Қазақ даласының әр өлке-өңірі тарихи деректер мен аңыздарға толы. Халықтың жадында, тілінде сақталған атаулар арқылы маңызды мәліметтер бүгінгі күнге жетіп отыр. Себебі жұртымыз тау-тас, өзен-көл, ауыл-аймағына табиғи құбылыстарға, тарихи оқиғалар мен тұлғаларға байланысты атау берген. Қазақтын ойпаты мен қыраты, жазығы- тау-тоғайының атаулары шежіреге бай. Кез келген атаудың астарында халықтың уәжі, халықтың жады тұрғаны шүбәсіз. Халқымыздың тұрмыс-тіршілігі, болмысы, ой-санасы, дүниетанымдық көзқарасы халықтық тілдегі осы жер-су атауларынан-ақ көрінеді.
Держатели документа:
ЗКУ

63
И 13
Ыбырайымұлы, Ә.
    Кенесарының күрескерлік қасиеті [Текст] / Ә. Ыбырайымұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 15 желтоқсан. - №240. - Б. 7.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Абылай хан -- Анна Иоанновна -- Уәли хан -- қазақ жұрты -- қазақ хандығы -- Қасым сұлтан -- Кенесары -- Ғұбайдолла мен Саржан
Аннотация: Абылай хан мен Анна Иоанновна арасында «Орысия қазақ хандығы шекарасынан аттап енбейді, қазақтан солдат алмайды» деген келісім бар еді. Қазақ жұрты тек салық төлеу жөнінде міндеттенген. Уәли ханның тұсында осы келісім қасақана бұзылып, ақ патша әскері қазақ даласына дендей еніп, бекіністер сала бастады. Бір кездегі емін-еркін жайлаған өзен-көлдер мен жайылымдарға енді казак-орыстар ұлықсатсыз аттап бастырмады. Тіпті қазақтар тұз алып жүрген қайраңдарға да бара алмай қалды. Осыған шамданған Қасым сұлтан бауыры Уәли ханға арыз айта келді. «Әкеміз Абылай ұшы-қиыры жоқ ұлан-байтақ даланы жайлаған қазағымның басын қосып, іргелі ел етіп еді. Ел – жермен ел, жерден айырылу – елдіктен айырылу» деген уәжіне ағасының дәрменсіздігін көрді.
Держатели документа:
БҚУ

65
А 36
Айтжанбайқызы, Г.
    Халықты қарызға батырған қай ұйым? [Текст] / Г. Айтжанбайқызы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 21 ақпан. - №36. - Б. 6.
ББК 65

Рубрики: экономика

Кл.слова (ненормированные):
микроқаржы ұйымы -- қарыз -- банк -- МҚҰ -- несие бюросы -- Микрокредиттік ұйымдар
Аннотация: Әдетте азаматтар қаржылық мәселесін шешу үшін банктің немесе микроқаржы ұйымының (МҚҰ) көмегіне жүгінеді. Бұл ретте көбі микроқаржы мекемесін таңдайды. Оған екі себеп бар. Бірі – көп жағдайда екінші деңгейлі банктер (ЕДБ) ірі көлемде ғана қарыз береді. Екіншісі – онсыз да банк қарызына белшеден батқан тұтынушы оған тағы баруға беттемейді. Қазір халықтың қаржы ұйымдары алдындағы қарызы «қызыл сызықтан» аттап кетті. МҚҰ мен дәстүрлі қаржы ұйымдарының уәжі бір-бірін кінәлаудан әрі аспай тұр. Қарыз болса өсіп барады.
Держатели документа:
ЗКУ

26.89
А 51
Әлпейісова, К.
    Имандылық біліммен, ғылыммен толыққаны абзал [Текст] / К. Әлпейісова // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 14 маусым. - №114. - Б. 18.
ББК 26.89

Рубрики: краеведение

Кл.слова (ненормированные):
Меккеге жол -- Мұсылман -- Пайғамбар мешіті -- Жолбастаушылар
Аннотация: «Мұсылманның бес парызының бірі – қажылық сапарына бару» дегенді бала кезден естіп өстік. Қажылыққа баратын мұсылман – ерекше: басқа төрт парызын да орындаған, жаны таза, ісі адал, білімі терең, ел алдында абыройлы және өмір көріп, ақыл тоқтатқан адам болуы керек деген сеніміміз берік болды. Содан да болар, жастайымыздан «Меккеге бару – адамға жүктер міндеті мол, кез келген жанның орындауы екіталай сапар» деген түсініктің қалыптасқаны. Ол сапарға барғандардың елге қадірлі болатынын, тек дін мәселесінде емес, ауылдағы үлкенді-кішілі шаруаларды шешуде де жұртшылық «қажы-еке» деп жүгініп, кеңесіне құлақ түріп, айтқан уәжіне тоқтайтынын көріп өсу сенімімізді одан әрі бекіте түскен. Және жүрек түбінде «барсам...» деген арманды ұялатқан.
Держатели документа:
БҚУ

26.22
Ш 11
Шәменов, А.
    Құзыреті құлдыраған гидрология [Текст] / А. Шәменов // Егемен Қазақстан. - 2024. - 15 мамыр. - №92. - Б. 14.
ББК 26.22

Рубрики: Гидрология

Кл.слова (ненормированные):
Гидрология -- су тасқыны -- табиғат -- табиғи су -- теңіздер гидрологиясы -- өзендер -- көлдер -- бөгендер -- батпақтар -- гидрогеология -- гляциология -- Ауыл шарушылығы -- метеорологиялық бюро
Аннотация: Еліміздің 10 облысында су тасқыны жүріп, халық біраз әбігерге түсті. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бас болып, орталық атқарушы билік және жергілікті әкімдер қолдан қелген барлық мүмкіндігін табиғаттың тосын мінезін ауыздықтауға жұмсады. Бастысы, барлық елді мекенде тұрғындар мен басқа облыстардан келген еріктілер ерен еңбек үлгісін көрсете білді. Апат еңсерілгеннен кейін бұған кім кінәлі деген сұрақ туып жатыр, оған сарапшылар әртүрлі уәж келтіреді. Өз тарапымнан тасқын су апатын дер кезінде болжай алмаған және жергілікті атқарушы органдарға жеткізе алмаған басты фактор гидрология саласының тоқырауы дер едім.
Держатели документа:
ЗКУ

85.3
А 95
Аханбайқызы, А.
    Театр тынысы: кәсіби сыншылар бағасы [Текст] / А. Аханбайқызы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 24 желтоқсан. - №247. - Б. 13.
ББК 85.3

Рубрики: театр

Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан театр сыншылары бірлестігінің -- Театр тынысы -- шығармашылық ұжымдар, актерлер, режиссерлер
Аннотация: «Қазақстан театр сыншылары» бірлестігі биыл алтыншы рет «Сыншылар жүлдесі» марапаттау кешін ұйымдастырды. Алғашқы жылы сахна шығармашылығына сараптама жүргізген сыншылар бес аталым аясында ғана үздіктерді анықтаса, марапат саны биыл мейлінше еселене түскен. Үздіктерді іріктейтін мерейлі дода шығармашылық өкілдерінің шабысына қанат бітіріп, шабытына дем беріп, жаңа белестерді бағындыруға мүмкіндік сыйлайтын мақсаты мен маңызын жыл сайын арттырып келеді. Дегенмен Қазақстандағы 70-тен аса театрдың 53-інің 2024 жылы атқарған жұмысын қорытындылап, өз тарапынан кәсіби бағасын берген сыншылардың да сахна шығармашылығы төңірегіндегі үрдіс пен үдерістер туралы, табысталған жүлдеге байланысты туындап қалған кейбір сыни ой-пікір мен өкпе-назға орай айтатын өз уәж-пайымы бар. «Театр сыншылары бірлестігінің» төрағасы, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры, өнертану кандидаты Анар ЕРКЕБАЙ, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры, өнертану докторы Бақыт НҰРПЕЙІС, М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты Театр және кино бөлімінің меңгерушісі, өнертану кандидаты Аманкелді МҰҚАН, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры, өнертану кандидаты Меруерт ЖАҚСЫЛЫҚОВА, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының оқытушылары, өнертану магистрлері, Жансая ТҰРМАҒАНБЕТ пен Бейбіт ӘЛКЕЕВА басылым ұйымдастырған дөңгелек үстелде жыл бойы атқарылған жұмыстың нәтижесін талдап, жүлденің бүгіні мен болашағына алаңдаушылығын білдірді.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
К 21
Қартабаева, А.
    Жиырма төрт жыл жырлаған жүрек [Текст] / А. Қартабаева // Ana tili . - 2025. - №6.-6 ақпан. - Б. 11
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Жиырма төрт жыл жырлаған жүрек -- ақын -- Ұлбике ақын -- өмiр жолы -- айтыстар -- Күдерiқожа -- Таспақожа Көшекұлы
Аннотация: Қазақтың бiртуар ақын қызы Ұлбике ақынның өмiр жолы мен туған жерi туралы мәліметтер түрлі зерттеулерде әртүрлi жазылып келедi. Көп зерттеуші ел аузында айтылып жүрген әңгiмелер мен ақынның айтыстарын талдау арқылы Ұлбике ақынның туған жерiн нақтылай түсуге талпынған. Бiрiншiден, ақын өлеңдерiнен оның өмiр сүрген жерiн, сол заман бейнесiн айқын аңғаруға болады. Мұрағаттағы бiр деректе «XVII–XVIII ғасырларда қазiргi Шiркейлi өңiрiнде негiзiнен қожалар, ал Қараөзек өзенi бойында негiзiнен Орта жүз бен Ұлы жүз рулары тұрған. Қазiр де солардан жалғасқан ұрпақтар тұрып жатыр. Олар бұл өңiрге сол «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» тұсында келiп орнықса керек» деген уәж айтылады. «Ауылы аралас, қойы қоралас» болғандықтан, жастары шамалас қыз бен жiгiттiң кездесiп, әзiлдесуi, содан барып қыз бен жiгiттiң айтысы басталғаны анық.
Держатели документа:
БҚУ

81
Р 93
Рысқұлов, М.A.
    Фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан оқыту – оқушылардың шешен сөйлеу қабілетін дамытудың негізі [Текст] / М.A. Рысқұлов // Білім ғылым-педагогикалық журнал. - 2025. - №1. - Б. 128-138
ББК 81

Рубрики: Тіл білімі

Кл.слова (ненормированные):
фразеологизм -- когнитивті -- шешен сөйлеу -- дағды -- дүниетаным -- ұлт-тық код -- аялық білім
Аннотация: Бүгінгі таңда «Қазақ тілі» сабақтарында оқушылардың сөйлеу дағдыла-рын жетілдіруге ерекше мән беріліп отыр. Соған сәйкес оқытудың әдіс-тәсілдері жетілдіріліп, білім сапасын жақсартудың жолдары іздестірілуде. Осыған байланы-сты мақалада 10-11-сынып оқушыларына фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілетін дамыту мәселесі сөз болады. Мақала-да тұрақты тіркестердің лексикалық бірліктерден – жеке сөз бен еркін сөз тірке-стерінен айырмашылығы көрсетіліп, фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан оқыту арқылы шешен сөйлеу қабілетін дамытуда не нәрсеге аса мән беру керек екені нақты көрсетілді, автор тарапынан коммуникативтік дағдылары мен сөйлеу мәнерін жетілдіруге қатысты ұсыныстар берілді. Бұл орайда фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілеттерін дамытуда оқушылардың психологиялық ерекшеліктері, аялық білімі, коммуникативті сөй-леу дағдылары, сөйлеу мәнерін меңгеруі ескерілуі керек екені айтылады. Фра-зеологизмдерді когнитивті тұрғыдан меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілетін дамытуда теория мен практика сабақтастықта сөз болып, фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан зерттеп жүрген ғалымдардың еңбектерімен қатар тұрақты тіркестерді когнитивті тұрғыдан меңгертуге қатысты әдістемелік еңбектер де тал-данады. Фразеологизмдерді меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілеттерін дамы-ту кезең-кезеңмен жұмыс жүргізілуі керек екені ескертіліп, дайындық кезеңінде оқушылардың фразеологизмдерді, шешен сөйлеу дағдыларын меңгеру деңгейі анықталатыны, теориялық материалмен таныстырылатыны, негізгі кезеңде түр-лі жаттығулар арқылы фразеологизмдердің өзіндік ерекшелігі, құрылымы мен мәніне қатысты теориялық ақпарат бекітіліп, фразеологизмдердің қолданылуын сөйлеу жағдаятымен, уәждеме теориясымен байланыстыра отырып, шешен сөй-леу дағдыларын меңгертілетіні айтылып, нақты ұсыныстар беріледі. Фразеоло-гизмдерді меңгерту арқылы оқушылардың шешен сөйлеу дағдыларын кезең-ке-зеңмен қалыптастыру студенттердің коммуникативті дағдыларын жетілдіруге, шешен сөйлеу қабілетін шыңдауға жол ашады. 10-11-сынып оқушыларына фразе-ологизмдерді когнитивті тұрғыдан меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілетін да-мыту білім алушылардың ұлттық дүниетанымды түсінуіне, аялық білімін кеңейтіп, лингвистикалық және мәдени танымдарын кеңейтуге мүмкіндік береді. Бұл ойын еркін жеткізе алатын, сөздік қоры бай, шешен сөйлейтін, ұлттық кодты, фразеоло-гизмдердің астарын түсіне білетін тілдік тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді.
Держатели документа:
БҚУ

20.1
Б 68
Бияшева, Г.
    Ауылдағы саябақ аман қала ма?немесе "300 адамның аманаты зая кетпесін!" [Текст] / Г. Бияшева // Орал өңірі. - 2026. - №9. - Б. 7
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
бөкей ордасы -- саябақ -- биосфера -- тал-теректер -- 225 жылдығы -- 100 түп павловния -- 180түп мақтаншақ -- әкім Ғайса Махимов -- саябақ ені -- орман шаруашылығы
Аннотация: "Нарын құмындағы орман-Бөкей ордасының мақтанышы. Бұл құмға ағаш отырғызу, қолдан орман өсіру Жәңгір ханның тұсынан бастау алған болатын. Жасыратыны жоқ ,сол қарағайлар жылдан-жылға қартайып келеді. Жерасты судың тапшылығынан қурап жатырғандары да аз емес .Құмкөшкінін тоқтау мақсатындағы Жәңгір ханның сол кездегі игі ісін жалғастырмақ ниетте осыдан екі жыл бұрын Оралдағы, сондай-ақ еліміздің әр түкпірінде жүрген бөкейліктер "Түлектер саябағын қолға алдық.Саябақты Бөкей хандығының 225 жылдығы мен Жәңгір мектебінің 185 жылдығына арнаған мектебін тәмамдаған 300ге жуық түлек ақша аударып, 100 түп павловния, 180 түп мақтаншақ терек отырғызылды.Одан бөлек, құдық қазылып,саябақ аумағы қоршалды.Ол кезде Хан ордасы ауылының әкімі Әлібек Айтқалиев болатын.Әкім ауылдың шет жағындағы Ахмет Мәметов көшесінен жер бөліп, орын дайындап берген еді. Баламнан қосымша 1 500 000 теңгедей қаржы алып, саябақты салдық.Тал-теректер жерсініп кетті. Енді жуырда, яғни, 12 желтоқсан күні Хан ордасы ауылының әкімі Ғайса Махимов хабарласып, саябақтың заңсыз орналасқандығын, тал-теректердің сүріле бастайтынын айтты.Бұл хабарды естіген кезде есеңгіреп қалдым.Бұл қателігіміз- құжат рәсімдемегеніміз.Жасым 70-ке таяса да, бала-шағаммен ала жаздай саябақтағы теректерді суарып жүрдім, қала берді сол саябақты салу үшін 300-ге жуық жерлесімнің ақша аударғаны зая кете ме?!" деген уәжін айтып, редакциямызға Райса Төленғалиева есімді зейнеткер келді. Өтінішін тындап,бұл мәселе бойынша Хан ордасы ауылының әкімімен байланысқа шықтық.
Держатели документа:
БҚУ