Электронный каталог

65.04
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
    Тəуелсіздік жылдарындағы Эстония мемлекетінің əлеуметтік-экономикалық дамуы [Текст] / Б. Х. Ходжанова, Н. С. Жармаганбетова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 369-383.
ББК 65.04

Рубрики: Экономическая география

Кл.слова (ненормированные):
Эстония Республикасы -- физикалық-географиялық орналасу -- ауыл шаруашылығы -- халықтың орналасуы -- өнеркəсіп орындары -- көлік кешені
Аннотация: Аталған мақалада Эстония мемлекетінің кеңес одағы ыдырағаннан кейінгі, яғни қазіргі таңдағы əлеуметтік-экономикалық даму жағдайына сипаттама беріледі. Мақала барысында елдің физика-географиялық орналасуы, елдің экономикалық дамуының басты факторы болып саналатын, ТТК кешендері (жер бедері, климаты, су жүйелерінің таралуы, топырағы жəне өсімдіктер мен жануарлар əлемі) жайлы мəліметтер берілген. Мақаланың мақсаты эстон халқының орналасуы, өзіндік этностық белгілері – тілі мен ділі, таным-түсінігі, ой-санасы, мінез-құлқы, салт-дəстүрі, əдет-ғұрпы, тұрмыс-тіршілігі сияқты т.б. Ауыл жəне қала халқының орналасу заңдылықтары жайлы айтылған. Сонымен қатар пайдалы қазбаларының табиғи ерекшелігіне байланысты қалыптасуы жəне осыған орай өнеркəсіп орындарының орналасуы, шығарылған өнімдерінің ел экономикасындағы маңыздылығы жайлы мəлімет берілген. Импорт пен экспорт үлесінің ел экономикасының дамуындағы маңыздылығына тоқталған. Табиғи ерекшелігіне байланысты өнеркісіп орындарының орналасуы да ерекше, Эстония мемлекеті сирек жəне жерде сирек кездесетін металдарды Еуропадағы ірі өндірушілердің бірі болып табылатын Silmet зауыты жұмыс жасауда. Ол 1946 жылы уран оксидін алу мақсатында диктионемді тақтатасты қайта өңдеу бойынша металлургиялық зауыт болатын. 1997 жылы кəсіпорын жекешелендірілді жəне 2011 жылдан бастап американдық Molycorp Silmet концернінің меншігі болып табылады. Қазіргі уақытта SILMET тантал мен ниобий өндірісі бойынша əлемде жетекші орында, ал неодим өндірісі бойынша - Қытайдан кейін əлемде екінші орында тұр.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жармаганбетова, Н.С.

63.5(5Каз)
О-58
Онаева, Г. Т.
    Қой жүні: дəстүрлі білімдер мен дағдылардағы өзіндік ерекшелігі жəне пайдалы тұстары [Текст] / Г. Т. Онаева, Н. Н. Кадримбетова, Н. Н. Елкей // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 482-495.
ББК 63.5(5Каз)

Рубрики: Этнография

Кл.слова (ненормированные):
ауыл шаруашылығы -- қой шаруашылығы -- шайыр -- шуаш -- киіз -- ланолин -- сабау -- төрт түлік -- тулақ -- кəсіп
Аннотация: Мақсаты – Қазақстан Республикасының материалдық емес мəдени мұраларының бір тармағы болып саналатын дəстүрлі кəсіптерге байланысты білімдер мен дағдылардың қатарындағы қой жүнінің ерекшеліктерін зерттеу жəне кейбір ұғымдарды нақтылау. Əдістері – аналитикалық жəне салыстырмалы-тарихи талдау əдістері қолданылып, қой жүніне қатысты деректер кешенді қарастырылды. Бұл тəсілдер зерттеу міндеттерін шешуде тиімді əрі ғылыми тұрғыдан негізделген. Нəтижелері – қой жүнінің өзіндік қасиеттері мен адам ағзасына пайдалы қырлары айқындалып, шайыры мен шуашының айырмашылығы талданып, «қой жүнінің шуашы» ұғымына нақтыланған анықтама берілді. Қорытынды – зерттеу нəтижелері қой жүніне қатысты материалдық емес мəдени мұраны сақтау мен дамытудың əлеуеті жоғары екенін көрсетті. Бұл бағытты ілгерілету үшін қолөнер, этно-дизайн, сəн индустриясы, туризм, ауыл шаруашылығы мен білім беру салаларымен өзара ықпалдастықта жүзеге асырылуы тиіс.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кадримбетова, Н.Н.
Елкей, Н.Н.

32.813
Б 42
Бекешев, Т.
    Развитие Казахстана в свете новых веяний XXI века [Текст] / Т. Бекешев, И. Закиржанов, Г. Н. Есеева // Өркен. - 2026. - 30 қаңтар. - №1. - С. 7.
ББК 32.813

Рубрики: Искусственный интеллект

Кл.слова (ненормированные):
Жасанды интеллект -- Цифрлық Қазақстан -- Искусственный интеллект -- Цифрлық трансформация -- 5G желілері -- STEM білім беру -- Электрондық үкімет (eGov) -- Smart City -- Киберқауіпсіздік -- Data Science
Аннотация: Мақалада Қазақстан экономикасын жаңғыртудағы цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектің стратегиялық рөлі талданады. Автор елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін 5G, талшықты-оптикалық желілер және деректерді өңдеу орталықтары сияқты инфрақұрылымдық негіздерді дамытудың маңыздылығын атап өтеді. Сондай-ақ, білім беру жүйесін STEM пәндеріне, бағдарламалау мен Data Science бағыттарына қайта бағдарлау — ұлттық цифрлық экожүйені қалыптастырудың басты шарты ретінде көрсетілген. eGov және Smart City сияқты сәтті жобалар ЖИ-дің денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптегі жаңа мүмкіндіктерімен ұштасады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Закиржанов, И.
Есеева, Г.Н.

65.050.2
Н 11
Нұрқашева, Н. С.
    Шаруа қожалықтарының экономикалық даму жағдайлары [Текст] / Н. С. Нұрқашева // Расцвет области – расцвет Казахстана: материалы к областной научно-практической конференции, посвященной 10-летию Независимости Казахстан. - Уральск, 2002. - 14-15 декабря. - Б. 123-125
ББК 65.050.2

Рубрики: Организация управления

Кл.слова (ненормированные):
Шаруа қожалықтары -- Аграрлық саясат -- Нарықтық экономика -- Өндіріс қарқындылығы -- Жекешелендіру -- Инфрақұрылым -- Экономикалық дағдарыс
Аннотация: Мақалада Қазақстан Республикасының нарықтық экономика талаптарына сай аграрлық саясатының болашағы мен шаруашылықтың жаңа нысандарын дамыту мәселелері қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ

63
У 84
Утемис, Н. У.
    ХХ ғасырдың I жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы: тарихи сабақтастықтар мен өзгерістер [Текст] / Н. У. Утемис, Б. С. Боранбаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 184-193
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Қаратөбе өңірі -- байларды тәркілеу -- ұжымдастыру -- кеңестік аграрлық саясат -- дәстүрлі мал шаруашылығы -- ашаршылық -- әлеуметтік құрылым -- демографиялық апат -- аймақтық тарих -- қуғын-сүргін
Аннотация: Бұл мақалада ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-саяси және экономикалық даму ерекшеліктері аймақтық деректер негізінде талданады. Зерттеу барысында 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс, 1917-1920 жылдардағы қоғамдық-саяси өзгерістер, кеңестік биліктің орнығуы және 1928 жылғы әкімшілік реформалар кезеңіндегі қоғамдық үдерістер қарастырылды. Соналы болысындағы көтеріліс жергілікті халықтың отарлық саясатқа қарсылығының көрінісі ретінде бағаланып, оның өңірдің саяси белсенділігінің артуына тигізген ықпалы айқындалды. 1928 жылғы әкімшілік-аумақтық негізде қайта құру нәтижесінде Қаратөбе ауданы құрылып, кеңестік басқару жүйесіне енгізілді. Архив құжаттары мен статистикалық деректер негізінде ауданның демографиялық ахуалы, шаруашылық құрылымы, сауда айналымы мен әлеуметтік инфрақұрылымы сараланды. Мал шаруашылығының басымдығы, егіншіліктің нашар дамуы және кооперативтік жүйенің енгізілуі экономикалық трансформацияның негізгі бағыттарын көрсетті. 1928 жылғы байларды тәркілеу науқаны мен күштеп ұжымдастыру дәстүрлі шаруашылық жүйесін күйретіп, әлеуметтік жіктелуді күшейтті және ашаршылықтың алғышарттарын қалыптастырды. Сонымен қатар саяси қуғын-сүргін мен соғыс жылдарындағы демографиялық ахуал өңірдің дамуына ұзақ мерзімді зардап әкелді. Қаратөбе ауданы мысалында кеңестік аграрлық реформалардыңаймақтық деңгейдегі салдары ғылыми тұрғыда тұжырымдалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Боранбаева, Б.С.

20.1
У 34
Ұзақбаев, М. Т.
    Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ