База данных: Статьи ППС
Страница 70, Результатов: 698
Отмеченные записи: 0
691.
Подробнее
74.262.21
С 12
Сабитова, Г. М.
7 сыныптардағы алгебра сабағында деңгейлік тапсырмаларды қолдану әдістемесі [Текст] / Г. М. Сабитова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 295-298.
ББК 74.262.21
Рубрики: Методика преподавания математики
Кл.слова (ненормированные):
Деңгейлік тапсырмалар -- 7-сынып алгебрасы -- Блум таксономиясы -- Ж. Қараев технологиясы -- Проблемалық оқыту -- Learning by doing -- Зерттеушілік дағдылар -- Критериалды бағалау -- алгебра
Аннотация: Мақалада 7-сынып алгебра сабақтарында деңгейлік тапсырмаларды қолданудың әдістемелік жүйесі мен оның оқушылардың математикалық ойлауын дамытудағы рөлі зерделенген. Автор Б. Блум таксономиясы мен Ж. Қараевтың деңгейлеп-саралап оқыту технологиясына сүйене отырып, репродуктивтік деңгейден шығармашылық деңгейге өтудің дидактикалық шарттарын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
С 12
Сабитова, Г. М.
7 сыныптардағы алгебра сабағында деңгейлік тапсырмаларды қолдану әдістемесі [Текст] / Г. М. Сабитова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 295-298.
Рубрики: Методика преподавания математики
Кл.слова (ненормированные):
Деңгейлік тапсырмалар -- 7-сынып алгебрасы -- Блум таксономиясы -- Ж. Қараев технологиясы -- Проблемалық оқыту -- Learning by doing -- Зерттеушілік дағдылар -- Критериалды бағалау -- алгебра
Аннотация: Мақалада 7-сынып алгебра сабақтарында деңгейлік тапсырмаларды қолданудың әдістемелік жүйесі мен оның оқушылардың математикалық ойлауын дамытудағы рөлі зерделенген. Автор Б. Блум таксономиясы мен Ж. Қараевтың деңгейлеп-саралап оқыту технологиясына сүйене отырып, репродуктивтік деңгейден шығармашылық деңгейге өтудің дидактикалық шарттарын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
692.
Подробнее
74.262.22
С 12
Сағидолла, Қ. Н.
7-сыныпта «Денелердің өзара әрекеттесуі» тарауын оқытуда оқушылардың қызығушылығын арттыру әдістері [Текст] / Қ. Н. Сағидолла, А. Н. Есенгалиева // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 298-300.
ББК 74.262.22
Рубрики: Методика преподавания физики
Кл.слова (ненормированные):
Танымдық қызығушылық -- Ішкі мотивация -- Денелердің өзара әрекеттесуі -- Нақты-бейнелі ойлау -- Абстрактілі пайымдау -- Демонстрациялық тәжірибе -- Дидактикалық ойындар -- Себеп-салдарлық байланыс
Аннотация: Мақалада 7-сынып физика курсындағы «Денелердің өзара әрекеттесуі» тарауын оқыту барысында оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастырудың педагогикалық шарттары қарастырылған.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Есенгалиева, А.Н.
С 12
Сағидолла, Қ. Н.
7-сыныпта «Денелердің өзара әрекеттесуі» тарауын оқытуда оқушылардың қызығушылығын арттыру әдістері [Текст] / Қ. Н. Сағидолла, А. Н. Есенгалиева // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 298-300.
Рубрики: Методика преподавания физики
Кл.слова (ненормированные):
Танымдық қызығушылық -- Ішкі мотивация -- Денелердің өзара әрекеттесуі -- Нақты-бейнелі ойлау -- Абстрактілі пайымдау -- Демонстрациялық тәжірибе -- Дидактикалық ойындар -- Себеп-салдарлық байланыс
Аннотация: Мақалада 7-сынып физика курсындағы «Денелердің өзара әрекеттесуі» тарауын оқыту барысында оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастырудың педагогикалық шарттары қарастырылған.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Есенгалиева, А.Н.
693.
Подробнее
74.262.21
С 40
Сисенбаева, К. М.
Ықтималдықтар теориясын оқытуда графтар теориясын қолдану әдістемесі [Текст] / К. М. Сисенбаева, Г. М. Айтенова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 328-331.
ББК 74.262.21
Рубрики: Методика преподавания математики
Кл.слова (ненормированные):
Ықтималдықтар теориясы -- Графтық модельдеу -- Ықтималдықтар талдары -- Шартты ықтималдық -- Ықтималдық кеңістігі -- Дидактикалық модель -- Когнитивтік құрал -- Стохастикалық ойлау
Аннотация: Мақалада ықтималдықтар теориясын оқытуда графтар теориясына негізделген әдістемелік модельдің ғылыми-педагогикалық әлеуеті зерделенген. Автор ықтималдық есептерін формулаларды механикалық қолдану арқылы шешудің тиімсіздігін негіздеп, оның баламасы ретінде графтық модельдеуді ұсынады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Айтенова, Г. М.
С 40
Сисенбаева, К. М.
Ықтималдықтар теориясын оқытуда графтар теориясын қолдану әдістемесі [Текст] / К. М. Сисенбаева, Г. М. Айтенова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 328-331.
Рубрики: Методика преподавания математики
Кл.слова (ненормированные):
Ықтималдықтар теориясы -- Графтық модельдеу -- Ықтималдықтар талдары -- Шартты ықтималдық -- Ықтималдық кеңістігі -- Дидактикалық модель -- Когнитивтік құрал -- Стохастикалық ойлау
Аннотация: Мақалада ықтималдықтар теориясын оқытуда графтар теориясына негізделген әдістемелік модельдің ғылыми-педагогикалық әлеуеті зерделенген. Автор ықтималдық есептерін формулаларды механикалық қолдану арқылы шешудің тиімсіздігін негіздеп, оның баламасы ретінде графтық модельдеуді ұсынады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Айтенова, Г. М.
694.
Подробнее
74.262.21
С 40
Сисенова, З. Б.
6- сынып мектеп математикасында проблемалық оқыту технологиясын қолдану [Текст] / З. Б. Сисенова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 331-335.
ББК 74.262.21
Рубрики: Методика преподавания математики
Кл.слова (ненормированные):
Проблемалық оқыту -- Проблемалық жағдаят -- Танымдық белсенділік -- Сыни ойлау -- Зерттеушілік іс-әрекет -- Интеллектті дамыту -- 6-сынып математикасы -- Өз бетінше ізденіс
Аннотация: Мақалада 6-сынып математика сабақтарында проблемалық оқыту технологиясын қолданудың теориялық-әдістемелік негіздері зерделенген. Автор дәстүрлі түсіндірмелі-иллюстративті оқытудың кемшіліктерін талдай отырып, оқушыны зерттеуші субъект деңгейіне көтерудің дидактикалық шарттарын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
С 40
Сисенова, З. Б.
6- сынып мектеп математикасында проблемалық оқыту технологиясын қолдану [Текст] / З. Б. Сисенова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 331-335.
Рубрики: Методика преподавания математики
Кл.слова (ненормированные):
Проблемалық оқыту -- Проблемалық жағдаят -- Танымдық белсенділік -- Сыни ойлау -- Зерттеушілік іс-әрекет -- Интеллектті дамыту -- 6-сынып математикасы -- Өз бетінше ізденіс
Аннотация: Мақалада 6-сынып математика сабақтарында проблемалық оқыту технологиясын қолданудың теориялық-әдістемелік негіздері зерделенген. Автор дәстүрлі түсіндірмелі-иллюстративті оқытудың кемшіліктерін талдай отырып, оқушыны зерттеуші субъект деңгейіне көтерудің дидактикалық шарттарын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
695.
Подробнее
74.262.22
Ш 25
Шарапатов, Е. Т.
Физика сабағында «Төңкерілген сынып» әдісі арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру [Текст] / Е. Т. Шарапатов, А. Н. Кушеккалиев // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 378-380.
ББК 74.262.22
Рубрики: Методика преподавания физики
Кл.слова (ненормированные):
Төңкерілген сынып -- Жекелендірілген оқыту -- Танымдық белсенділік -- Бейнесабақтар -- Өз бетімен білім алу -- Мотивация -- Физика дидактикасы -- Бергман және Сэмс
Аннотация: Мақалада физика сабақтарында «Төңкерілген сынып» технологиясын қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері зерделенген. Автор Дж. Бергман мен А. Сэмстің тұжырымдамаларына сүйене отырып, дәстүрлі оқыту үдерісін трансформациялаудың — теорияны үй жағдайында меңгеріп, практикалық дағдыларды сыныпта қалыптастырудың артықшылықтарын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кушеккалиев, А.Н.
Ш 25
Шарапатов, Е. Т.
Физика сабағында «Төңкерілген сынып» әдісі арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру [Текст] / Е. Т. Шарапатов, А. Н. Кушеккалиев // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 378-380.
Рубрики: Методика преподавания физики
Кл.слова (ненормированные):
Төңкерілген сынып -- Жекелендірілген оқыту -- Танымдық белсенділік -- Бейнесабақтар -- Өз бетімен білім алу -- Мотивация -- Физика дидактикасы -- Бергман және Сэмс
Аннотация: Мақалада физика сабақтарында «Төңкерілген сынып» технологиясын қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері зерделенген. Автор Дж. Бергман мен А. Сэмстің тұжырымдамаларына сүйене отырып, дәстүрлі оқыту үдерісін трансформациялаудың — теорияны үй жағдайында меңгеріп, практикалық дағдыларды сыныпта қалыптастырудың артықшылықтарын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кушеккалиев, А.Н.
696.
Подробнее
81
Д 11
Діни өлеңдердің поэтикалық құбылысы [Текст] / Ә. С. Шегебай, Г. Т. Әметова, А. К. Дүйсенбі, Б. С. Имангалиев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 81-87
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
діни поэзия -- Джалалуддин Руми -- Құдай ұғымы -- семиотика -- руханият
Аннотация: Бұл зерттеу діни поэзиядағы Құдай ұғымын зерттеуге бағытталған. Зерттеу барысында әлемнің әйгілі ақыны Джалалуддин Румидің поэзиясындағы құдайлық ұғымының семиотикалық тәсілі арқылы діни поэзияның құдіреті және оның постмодерндік руханият контексіндегі өзектілігі сарапталады. XIII ғасырдағы парсы сопысы және ақыны Руми махаббат (ишқ), шарап (мей) және сүйікті (ма'шуқ) сияқты тілдік белгілер арқылы имманентті және трансценденттік құдайлық туралы түсінік білдірді. Ролан Бартестің семиотикалық талдауын және Пол Рикердің герменевтикасын пайдалана отырып, бұл зерттеу Руми шығармаларындағы денотативтік, коннотативтік және мифологиялық қабаттарды қамтитын мағыналық құрылымдарды анықтайды. Зерттеу нәтижелері Руми поэзиясының қызметші мен Құдай арасындағы қарым-қатынастағы субъект-объект дихотомиясын бұзатынын және постмодерндік руханияттың ерекшеліктеріне, мысалы, діндарлық пен рухани бейімділікке, бірақ діни емес екеніне сәйкес келетін жеке рухани тәжірибелерді баса көрсететінін айшықтайды. Теориялық тұрғыдан алғанда, Руми поэзиясы ислам дәстүрі мен қазіргі заманғы философиялық дискурс арасындағы көпір қызметін атқарады, эстетикалық негізделген руханияттың балама моделін ұсынады. Бұл зерттеудің шектеуі аударылған мәтінді пайдалануда жатыр, сондықтан түсіндірмені тереңдету үшін түпнұсқа парсы мәтінімен одан әрі зерттеу ұсынылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шегебай, Ә. С.
Әметова, Г. Т.
Дүйсенбі, А.К.
Имангалиев, Б.С.
Д 11
Діни өлеңдердің поэтикалық құбылысы [Текст] / Ә. С. Шегебай, Г. Т. Әметова, А. К. Дүйсенбі, Б. С. Имангалиев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 81-87
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
діни поэзия -- Джалалуддин Руми -- Құдай ұғымы -- семиотика -- руханият
Аннотация: Бұл зерттеу діни поэзиядағы Құдай ұғымын зерттеуге бағытталған. Зерттеу барысында әлемнің әйгілі ақыны Джалалуддин Румидің поэзиясындағы құдайлық ұғымының семиотикалық тәсілі арқылы діни поэзияның құдіреті және оның постмодерндік руханият контексіндегі өзектілігі сарапталады. XIII ғасырдағы парсы сопысы және ақыны Руми махаббат (ишқ), шарап (мей) және сүйікті (ма'шуқ) сияқты тілдік белгілер арқылы имманентті және трансценденттік құдайлық туралы түсінік білдірді. Ролан Бартестің семиотикалық талдауын және Пол Рикердің герменевтикасын пайдалана отырып, бұл зерттеу Руми шығармаларындағы денотативтік, коннотативтік және мифологиялық қабаттарды қамтитын мағыналық құрылымдарды анықтайды. Зерттеу нәтижелері Руми поэзиясының қызметші мен Құдай арасындағы қарым-қатынастағы субъект-объект дихотомиясын бұзатынын және постмодерндік руханияттың ерекшеліктеріне, мысалы, діндарлық пен рухани бейімділікке, бірақ діни емес екеніне сәйкес келетін жеке рухани тәжірибелерді баса көрсететінін айшықтайды. Теориялық тұрғыдан алғанда, Руми поэзиясы ислам дәстүрі мен қазіргі заманғы философиялық дискурс арасындағы көпір қызметін атқарады, эстетикалық негізделген руханияттың балама моделін ұсынады. Бұл зерттеудің шектеуі аударылған мәтінді пайдалануда жатыр, сондықтан түсіндірмені тереңдету үшін түпнұсқа парсы мәтінімен одан әрі зерттеу ұсынылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шегебай, Ә. С.
Әметова, Г. Т.
Дүйсенбі, А.К.
Имангалиев, Б.С.
697.
Подробнее
63
У 84
Утемис, Н. У.
ХХ ғасырдың I жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы: тарихи сабақтастықтар мен өзгерістер [Текст] / Н. У. Утемис, Б. С. Боранбаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 184-193
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Қаратөбе өңірі -- байларды тәркілеу -- ұжымдастыру -- кеңестік аграрлық саясат -- дәстүрлі мал шаруашылығы -- ашаршылық -- әлеуметтік құрылым -- демографиялық апат -- аймақтық тарих -- қуғын-сүргін
Аннотация: Бұл мақалада ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-саяси және экономикалық даму ерекшеліктері аймақтық деректер негізінде талданады. Зерттеу барысында 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс, 1917-1920 жылдардағы қоғамдық-саяси өзгерістер, кеңестік биліктің орнығуы және 1928 жылғы әкімшілік реформалар кезеңіндегі қоғамдық үдерістер қарастырылды. Соналы болысындағы көтеріліс жергілікті халықтың отарлық саясатқа қарсылығының көрінісі ретінде бағаланып, оның өңірдің саяси белсенділігінің артуына тигізген ықпалы айқындалды. 1928 жылғы әкімшілік-аумақтық негізде қайта құру нәтижесінде Қаратөбе ауданы құрылып, кеңестік басқару жүйесіне енгізілді. Архив құжаттары мен статистикалық деректер негізінде ауданның демографиялық ахуалы, шаруашылық құрылымы, сауда айналымы мен әлеуметтік инфрақұрылымы сараланды. Мал шаруашылығының басымдығы, егіншіліктің нашар дамуы және кооперативтік жүйенің енгізілуі экономикалық трансформацияның негізгі бағыттарын көрсетті. 1928 жылғы байларды тәркілеу науқаны мен күштеп ұжымдастыру дәстүрлі шаруашылық жүйесін күйретіп, әлеуметтік жіктелуді күшейтті және ашаршылықтың алғышарттарын қалыптастырды. Сонымен қатар саяси қуғын-сүргін мен соғыс жылдарындағы демографиялық ахуал өңірдің дамуына ұзақ мерзімді зардап әкелді. Қаратөбе ауданы мысалында кеңестік аграрлық реформалардыңаймақтық деңгейдегі салдары ғылыми тұрғыда тұжырымдалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Боранбаева, Б.С.
У 84
Утемис, Н. У.
ХХ ғасырдың I жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы: тарихи сабақтастықтар мен өзгерістер [Текст] / Н. У. Утемис, Б. С. Боранбаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 184-193
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Қаратөбе өңірі -- байларды тәркілеу -- ұжымдастыру -- кеңестік аграрлық саясат -- дәстүрлі мал шаруашылығы -- ашаршылық -- әлеуметтік құрылым -- демографиялық апат -- аймақтық тарих -- қуғын-сүргін
Аннотация: Бұл мақалада ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-саяси және экономикалық даму ерекшеліктері аймақтық деректер негізінде талданады. Зерттеу барысында 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс, 1917-1920 жылдардағы қоғамдық-саяси өзгерістер, кеңестік биліктің орнығуы және 1928 жылғы әкімшілік реформалар кезеңіндегі қоғамдық үдерістер қарастырылды. Соналы болысындағы көтеріліс жергілікті халықтың отарлық саясатқа қарсылығының көрінісі ретінде бағаланып, оның өңірдің саяси белсенділігінің артуына тигізген ықпалы айқындалды. 1928 жылғы әкімшілік-аумақтық негізде қайта құру нәтижесінде Қаратөбе ауданы құрылып, кеңестік басқару жүйесіне енгізілді. Архив құжаттары мен статистикалық деректер негізінде ауданның демографиялық ахуалы, шаруашылық құрылымы, сауда айналымы мен әлеуметтік инфрақұрылымы сараланды. Мал шаруашылығының басымдығы, егіншіліктің нашар дамуы және кооперативтік жүйенің енгізілуі экономикалық трансформацияның негізгі бағыттарын көрсетті. 1928 жылғы байларды тәркілеу науқаны мен күштеп ұжымдастыру дәстүрлі шаруашылық жүйесін күйретіп, әлеуметтік жіктелуді күшейтті және ашаршылықтың алғышарттарын қалыптастырды. Сонымен қатар саяси қуғын-сүргін мен соғыс жылдарындағы демографиялық ахуал өңірдің дамуына ұзақ мерзімді зардап әкелді. Қаратөбе ауданы мысалында кеңестік аграрлық реформалардыңаймақтық деңгейдегі салдары ғылыми тұрғыда тұжырымдалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Боранбаева, Б.С.
698.
Подробнее
Ұзақбаев, М. Т.
Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Ұзақбаев, М. Т.
Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Страница 70, Результатов: 698