Электронный каталог


 

База данных: Статьи

Страница 1, Результатов: 112

Отмеченные записи: 0

88
Ш 47

Шенина , Е. А.
    Особенности организации процесса обучения детей - олигофренов с речевыми недостатками, осложненными недоразвитием высших форм познавательной деятельности. [Текст] / Е. А. Шенина // Воспитание школьника. - 2012. - № 3. - С. 29-31
ББК 88

Рубрики: Психология

Кл.слова (ненормированные):
Олигофрены -- Речевые недостатки -- Логопедия -- Умственно отсталые дети -- Формирование речи -- дефектология
Аннотация: О коррекционных школах обучающихся м необходимыми знаниями.
Держатели документа:
ЗКГУ

Шенина , Е.А. Особенности организации процесса обучения детей - олигофренов с речевыми недостатками, осложненными недоразвитием высших форм познавательной деятельности. [Текст] / Е. А. Шенина // Воспитание школьника. - 2012. - № 3.- С.29-31

1.

Шенина , Е.А. Особенности организации процесса обучения детей - олигофренов с речевыми недостатками, осложненными недоразвитием высших форм познавательной деятельности. [Текст] / Е. А. Шенина // Воспитание школьника. - 2012. - № 3.- С.29-31


88
Ш 47

Шенина , Е. А.
    Особенности организации процесса обучения детей - олигофренов с речевыми недостатками, осложненными недоразвитием высших форм познавательной деятельности. [Текст] / Е. А. Шенина // Воспитание школьника. - 2012. - № 3. - С. 29-31
ББК 88

Рубрики: Психология

Кл.слова (ненормированные):
Олигофрены -- Речевые недостатки -- Логопедия -- Умственно отсталые дети -- Формирование речи -- дефектология
Аннотация: О коррекционных школах обучающихся м необходимыми знаниями.
Держатели документа:
ЗКГУ

63.3
Р 95

Рысбекова, С. Т.
    Орынбор мұрағаттық комиссиясы тарихының методологиялық мәселелері [Текст] / С. Т. Рысбекова, Ұ. Т. Ахметова // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің хабаршысы. - Орал, 2011. - №4(4). - Б. 29-40
ББК 63.3

Рубрики: история

Кл.слова (ненормированные):
оырнбор мұрағаты -- мұрағат -- тарих методологиясы
Аннотация: Мақалада М. Шоқай ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасыр бас кезеңінде орыс шенеуніктерінің де қазақ тарихындағы ұстанымдарын қатаң сынға алып, оны ғылымға жасалған қиянат деп есептеп, тарихта тек қана ақиқат жазылуы тиіс деген тоқтамға келген деп жазылған.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Ахметова, Ұ. Т.

Рысбекова, С. Т. Орынбор мұрағаттық комиссиясы тарихының методологиялық мәселелері [Текст] / С. Т. Рысбекова, Ұ. Т. Ахметова // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің хабаршысы. - Орал, 2011. - №4(4).- Б.29-40

2.

Рысбекова, С. Т. Орынбор мұрағаттық комиссиясы тарихының методологиялық мәселелері [Текст] / С. Т. Рысбекова, Ұ. Т. Ахметова // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің хабаршысы. - Орал, 2011. - №4(4).- Б.29-40


63.3
Р 95

Рысбекова, С. Т.
    Орынбор мұрағаттық комиссиясы тарихының методологиялық мәселелері [Текст] / С. Т. Рысбекова, Ұ. Т. Ахметова // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің хабаршысы. - Орал, 2011. - №4(4). - Б. 29-40
ББК 63.3

Рубрики: история

Кл.слова (ненормированные):
оырнбор мұрағаты -- мұрағат -- тарих методологиясы
Аннотация: Мақалада М. Шоқай ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасыр бас кезеңінде орыс шенеуніктерінің де қазақ тарихындағы ұстанымдарын қатаң сынға алып, оны ғылымға жасалған қиянат деп есептеп, тарихта тек қана ақиқат жазылуы тиіс деген тоқтамға келген деп жазылған.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Ахметова, Ұ. Т.

63.3
А 95

Ахметова, Ұ.Т.
    Орынбор мұрағаттық комиссиясы тарихының методологиялық мәселелері [Текст] / Ұ. Т. Ахметова // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің хабаршысы. - Орал, 2011. - №4(4). - Б. 29-40
ББК 63.3

Рубрики: история

Кл.слова (ненормированные):
оырнбор мұрағаты -- мұрағат -- тарих методологиясы
Аннотация: Мақалада М. Шоқай ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасыр бас кезеңінде орыс шенеуніктерінің де қазақ тарихындағы ұстанымдарын қатаң сынға алып, оны ғылымға жасалған қиянат деп есептеп, тарихта тек қана ақиқат жазылуы тиіс деген тоқтамға келген деп жазылған.
Держатели документа:
ЗКГУ

Ахметова, Ұ.Т. Орынбор мұрағаттық комиссиясы тарихының методологиялық мәселелері [Текст] / Ұ. Т. Ахметова // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің хабаршысы. - Орал, 2011. - №4(4).- Б.29-40

3.

Ахметова, Ұ.Т. Орынбор мұрағаттық комиссиясы тарихының методологиялық мәселелері [Текст] / Ұ. Т. Ахметова // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің хабаршысы. - Орал, 2011. - №4(4).- Б.29-40


63.3
А 95

Ахметова, Ұ.Т.
    Орынбор мұрағаттық комиссиясы тарихының методологиялық мәселелері [Текст] / Ұ. Т. Ахметова // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің хабаршысы. - Орал, 2011. - №4(4). - Б. 29-40
ББК 63.3

Рубрики: история

Кл.слова (ненормированные):
оырнбор мұрағаты -- мұрағат -- тарих методологиясы
Аннотация: Мақалада М. Шоқай ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасыр бас кезеңінде орыс шенеуніктерінің де қазақ тарихындағы ұстанымдарын қатаң сынға алып, оны ғылымға жасалған қиянат деп есептеп, тарихта тек қана ақиқат жазылуы тиіс деген тоқтамға келген деп жазылған.
Держатели документа:
ЗКГУ

83
С 12

Сайлаубекқызы, Р.
    Қазақ әдебиетіндегі сатира [Текст] / Р. Сайлаубекқызы // №1. - Б. 41-54. - Библиогр. в конце ст.7
ББК 83

Рубрики: Қазақ әдебиеті

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ әдебиеті -- Қазақ сатирасы -- Сатира обьектісі
Аннотация: Сандаған ғасырлық тарихы бар қазақ сатирасы -әр дәуірдуң шындығын шертіп,әлеуметтік әділеттілікке қызметіп етіп,өктемдік етушілердің әпербақан әділетсіздіктерін жеріне жеткізе әшкере етіп,дәуір дерттерін сынап,мінеп- шенеп, ел өміріндегі айтулы оқиғаларға батыл үн қосуыменқұнды.
Держатели документа:
БҚМУ

Сайлаубекқызы, Р. Қазақ әдебиетіндегі сатира [Текст] / Р. Сайлаубекқызы // . - №1.- Б.41-54

4.

Сайлаубекқызы, Р. Қазақ әдебиетіндегі сатира [Текст] / Р. Сайлаубекқызы // . - №1.- Б.41-54


83
С 12

Сайлаубекқызы, Р.
    Қазақ әдебиетіндегі сатира [Текст] / Р. Сайлаубекқызы // №1. - Б. 41-54. - Библиогр. в конце ст.7
ББК 83

Рубрики: Қазақ әдебиеті

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ әдебиеті -- Қазақ сатирасы -- Сатира обьектісі
Аннотация: Сандаған ғасырлық тарихы бар қазақ сатирасы -әр дәуірдуң шындығын шертіп,әлеуметтік әділеттілікке қызметіп етіп,өктемдік етушілердің әпербақан әділетсіздіктерін жеріне жеткізе әшкере етіп,дәуір дерттерін сынап,мінеп- шенеп, ел өміріндегі айтулы оқиғаларға батыл үн қосуыменқұнды.
Держатели документа:
БҚМУ

63
П 33

Пірназар, С.
    Соғысқа "социалистік Қазақстаннан" аттанған [Текст] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2015. - №54.- 21 наурыз. - Б. 7
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
соғыс -- Ұлы Жеңіске- 70 жыл -- Исламқұлов Мұхаметқұл -- "Социалистік Қазақстан"
Аннотация: Мақала кіші лейтенант әскери шеніндегі ержүрек есіл ер Мұхаметқұл Исламқұлов туралы.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ

Пірназар, С. Соғысқа "социалистік Қазақстаннан" аттанған [Текст] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2015. - №54.- 21 наурыз.- Б.7

5.

Пірназар, С. Соғысқа "социалистік Қазақстаннан" аттанған [Текст] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2015. - №54.- 21 наурыз.- Б.7


63
П 33

Пірназар, С.
    Соғысқа "социалистік Қазақстаннан" аттанған [Текст] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2015. - №54.- 21 наурыз. - Б. 7
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
соғыс -- Ұлы Жеңіске- 70 жыл -- Исламқұлов Мұхаметқұл -- "Социалистік Қазақстан"
Аннотация: Мақала кіші лейтенант әскери шеніндегі ержүрек есіл ер Мұхаметқұл Исламқұлов туралы.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ

63
Қ 15

Қайратұлы, Б.
    Кремльден келген пәрмен [Текст] / Б. Қайратұлы // Егемен Қазақстан. - 2017. - №97. - 24 мамыр. - Б. 10
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- шыңжаң өлкесі -- репрессия -- екінші дүние жүзілік соғыс -- кеңес армиясы -- ксро -- қару-жарақ -- оспан батыр
Аннотация: Қазақстаннан тыс жерде өмір сүрген қазақ диаспорасының да бастан өткерген қилы-қилы тарихы бар. Соның бірі - Шыңжаң өлкесіндегі Алтай қазақтарының жергілікті билеушілерге қарсы көтерілісі. Бұл оқиғаның туындауына негізгі себеп, 1937-1938 жылдары Кеңес елінде жүргізілген репрессия науқаны 1938 жылдың соңын ала қытай қазақтары арасында да жалғасуы еді. Өйткені, ол кезде Шыңжаң өлкесін басқарушы өкіл Шен Шицай КСРО көсемі Сталиннің тапсырмасын орындаушы қуыршақ билік иесі болып саналатын.
Держатели документа:
БҚМУ

Қайратұлы, Б. Кремльден келген пәрмен [Текст] / Б. Қайратұлы // Егемен Қазақстан. - 2017. - №97. - 24 мамыр.- Б10

6.

Қайратұлы, Б. Кремльден келген пәрмен [Текст] / Б. Қайратұлы // Егемен Қазақстан. - 2017. - №97. - 24 мамыр.- Б10


63
Қ 15

Қайратұлы, Б.
    Кремльден келген пәрмен [Текст] / Б. Қайратұлы // Егемен Қазақстан. - 2017. - №97. - 24 мамыр. - Б. 10
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- шыңжаң өлкесі -- репрессия -- екінші дүние жүзілік соғыс -- кеңес армиясы -- ксро -- қару-жарақ -- оспан батыр
Аннотация: Қазақстаннан тыс жерде өмір сүрген қазақ диаспорасының да бастан өткерген қилы-қилы тарихы бар. Соның бірі - Шыңжаң өлкесіндегі Алтай қазақтарының жергілікті билеушілерге қарсы көтерілісі. Бұл оқиғаның туындауына негізгі себеп, 1937-1938 жылдары Кеңес елінде жүргізілген репрессия науқаны 1938 жылдың соңын ала қытай қазақтары арасында да жалғасуы еді. Өйткені, ол кезде Шыңжаң өлкесін басқарушы өкіл Шен Шицай КСРО көсемі Сталиннің тапсырмасын орындаушы қуыршақ билік иесі болып саналатын.
Держатели документа:
БҚМУ

24
П 89

Пустовалов, И. А.
    Современные проблемы идентификации промышленных взрывчатых составов на основе нитрата аммония [Текст] / И. А. Пустовалов, З. А. Мансуров [и др.] // Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының хабарлары=Известия Национальной академии наук Республики Казахстан. - 2017. - №2.-(серия химии и технологии). - С. 83-90.
ББК 24

Рубрики: Химия.

Кл.слова (ненормированные):
современные проблемы -- идентификация -- промышленные взрывчатые составы -- нитрат аммония -- гранулированная аммиачная селитра -- скрытая химическая маркировка -- хроматография
Аннотация: Приведен обзор проблемы эффективных методов контроля оборота промышленных взрывчатых составов на основе нитрата аммония.
Держатели документа:
ЗКГУ им.М.Утемисова.
Доп.точки доступа:
Мансуров, З.А.
Тулепов, М.И.
Алиев, Е.Т.
Алешкова, С.В.
Байсеитов, Д.А.
Габдрашева, Ш.Е.
Елемесова, Ж.К.
Шен, Р.

Пустовалов, И.А. Современные проблемы идентификации промышленных взрывчатых составов на основе нитрата аммония [Текст] / И. А. Пустовалов, З. А. Мансуров [и др.] // Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының хабарлары=Известия Национальной академии наук Республики Казахстан. - 2017. - №2.-(серия химии и технологии).- С.83-90.

7.

Пустовалов, И.А. Современные проблемы идентификации промышленных взрывчатых составов на основе нитрата аммония [Текст] / И. А. Пустовалов, З. А. Мансуров [и др.] // Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының хабарлары=Известия Национальной академии наук Республики Казахстан. - 2017. - №2.-(серия химии и технологии).- С.83-90.


24
П 89

Пустовалов, И. А.
    Современные проблемы идентификации промышленных взрывчатых составов на основе нитрата аммония [Текст] / И. А. Пустовалов, З. А. Мансуров [и др.] // Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының хабарлары=Известия Национальной академии наук Республики Казахстан. - 2017. - №2.-(серия химии и технологии). - С. 83-90.
ББК 24

Рубрики: Химия.

Кл.слова (ненормированные):
современные проблемы -- идентификация -- промышленные взрывчатые составы -- нитрат аммония -- гранулированная аммиачная селитра -- скрытая химическая маркировка -- хроматография
Аннотация: Приведен обзор проблемы эффективных методов контроля оборота промышленных взрывчатых составов на основе нитрата аммония.
Держатели документа:
ЗКГУ им.М.Утемисова.
Доп.точки доступа:
Мансуров, З.А.
Тулепов, М.И.
Алиев, Е.Т.
Алешкова, С.В.
Байсеитов, Д.А.
Габдрашева, Ш.Е.
Елемесова, Ж.К.
Шен, Р.

63
Д 21

Дәулетхан , Ә.
    Батыс түрік түркеш қағанаты тұсындағы мемлекеттік лауазымдар мен шендер [Текст] / Ә. Дәулетхан // Отан тарихы. - 2017. - №2. - Б. 51-67
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
қазақ -- халық -- қоғам -- тарих -- ұлт -- мәдениет -- орда -- түрік -- қағанат -- мемлекет -- хан
Аннотация: Мақалада осыған дейінгі зерттеушілер аса іліге қоймаған Батыс түрік және Түркеш қағанаттары тұсындағы мемлекеттік лауазымдар мен шендердің пайда болу.
Держатели документа:
БҚМУ

Дәулетхан , Ә. Батыс түрік түркеш қағанаты тұсындағы мемлекеттік лауазымдар мен шендер [Текст] / Ә. Дәулетхан // Отан тарихы. - 2017. - №2.- Б.51-67

8.

Дәулетхан , Ә. Батыс түрік түркеш қағанаты тұсындағы мемлекеттік лауазымдар мен шендер [Текст] / Ә. Дәулетхан // Отан тарихы. - 2017. - №2.- Б.51-67


63
Д 21

Дәулетхан , Ә.
    Батыс түрік түркеш қағанаты тұсындағы мемлекеттік лауазымдар мен шендер [Текст] / Ә. Дәулетхан // Отан тарихы. - 2017. - №2. - Б. 51-67
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
қазақ -- халық -- қоғам -- тарих -- ұлт -- мәдениет -- орда -- түрік -- қағанат -- мемлекет -- хан
Аннотация: Мақалада осыған дейінгі зерттеушілер аса іліге қоймаған Батыс түрік және Түркеш қағанаттары тұсындағы мемлекеттік лауазымдар мен шендердің пайда болу.
Держатели документа:
БҚМУ

28.083
П 99

Пятина, Е. В.
    ВЛИЯНИЕ МЕГАПОЛИСА НА ЭКОЛОГИЧЕСКУЮ СТРУКТУРУ СООБЩЕСТВ ПОЧВООБИТАЮЩИХ БЕСПОЗВОНОЧНЫХ [Текст] / Е. В. Пятина, М. А. Булгакова // Экология урбанизированных территорий. - 2018. - №3. - С. 33-39.
ББК 28.083

Рубрики: Паразитология

Кл.слова (ненормированные):
урбоэкосистема -- дождевые черви -- oligochaeta -- insecta -- индикатор -- беспозвоночные
Аннотация: Изучалось влияние рекреационных зон города на численность, видовое богатство и трофическую организацию сообществ крупных почвенных беспозвоночных. Для участков исследования описана динамика распределения 10 видов дождевых червей, 8 видов двупарноногих, 6 видов губоногих и 51 вида насекомых. Рассчитаны индексы биоразнообразия Менхиника (DMn), Бергера-Паркера (1/D), Шеннона (Н). По показателям видового богатства и разнообразия выделяется лесопарк, при этом наибольшей выравненностью фауны отличается газон промзоны — здесь индекс 1/D максимален (5,1), а индекс Н такой же, что и в лесопарке (2,4). Наименьшее значение индекса 1/D отмечено в парке, несмотря на то, что здесь наблюдалась наибольшая плотность почвенных беспозвоночных. Выявлено, что на всех участках доминирующей трофической группой являются сапрофаги, которые составили от 61 до 93 %, в то же время доля зоофагов составила до 26 %. Наименьшим разнообразием отличается мезопедофауна газона промзоны. Установлено, что основная масса мезопедофауны в почве города сосредоточена в верхнем 10-сантиметровом слое (в парке 98 %, на газоне — 79 %, на газоне промзоны — 87 %). Такое распределение связано с современной технологией содержания городских территорий, направленной на регулярное изъятие растительных остатков и подстилки. В роли биоиндикаторов неблагоприятных условий обитания могут выступать дождевые черви, губоногие и двупарноногие многоножки.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Булгакова, М. А.

Пятина, Е. В. ВЛИЯНИЕ МЕГАПОЛИСА НА ЭКОЛОГИЧЕСКУЮ СТРУКТУРУ СООБЩЕСТВ ПОЧВООБИТАЮЩИХ БЕСПОЗВОНОЧНЫХ [Текст] / Е. В. Пятина, М. А. Булгакова // Экология урбанизированных территорий. - 2018. - №3.- С33-39.

9.

Пятина, Е. В. ВЛИЯНИЕ МЕГАПОЛИСА НА ЭКОЛОГИЧЕСКУЮ СТРУКТУРУ СООБЩЕСТВ ПОЧВООБИТАЮЩИХ БЕСПОЗВОНОЧНЫХ [Текст] / Е. В. Пятина, М. А. Булгакова // Экология урбанизированных территорий. - 2018. - №3.- С33-39.


28.083
П 99

Пятина, Е. В.
    ВЛИЯНИЕ МЕГАПОЛИСА НА ЭКОЛОГИЧЕСКУЮ СТРУКТУРУ СООБЩЕСТВ ПОЧВООБИТАЮЩИХ БЕСПОЗВОНОЧНЫХ [Текст] / Е. В. Пятина, М. А. Булгакова // Экология урбанизированных территорий. - 2018. - №3. - С. 33-39.
ББК 28.083

Рубрики: Паразитология

Кл.слова (ненормированные):
урбоэкосистема -- дождевые черви -- oligochaeta -- insecta -- индикатор -- беспозвоночные
Аннотация: Изучалось влияние рекреационных зон города на численность, видовое богатство и трофическую организацию сообществ крупных почвенных беспозвоночных. Для участков исследования описана динамика распределения 10 видов дождевых червей, 8 видов двупарноногих, 6 видов губоногих и 51 вида насекомых. Рассчитаны индексы биоразнообразия Менхиника (DMn), Бергера-Паркера (1/D), Шеннона (Н). По показателям видового богатства и разнообразия выделяется лесопарк, при этом наибольшей выравненностью фауны отличается газон промзоны — здесь индекс 1/D максимален (5,1), а индекс Н такой же, что и в лесопарке (2,4). Наименьшее значение индекса 1/D отмечено в парке, несмотря на то, что здесь наблюдалась наибольшая плотность почвенных беспозвоночных. Выявлено, что на всех участках доминирующей трофической группой являются сапрофаги, которые составили от 61 до 93 %, в то же время доля зоофагов составила до 26 %. Наименьшим разнообразием отличается мезопедофауна газона промзоны. Установлено, что основная масса мезопедофауны в почве города сосредоточена в верхнем 10-сантиметровом слое (в парке 98 %, на газоне — 79 %, на газоне промзоны — 87 %). Такое распределение связано с современной технологией содержания городских территорий, направленной на регулярное изъятие растительных остатков и подстилки. В роли биоиндикаторов неблагоприятных условий обитания могут выступать дождевые черви, губоногие и двупарноногие многоножки.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Булгакова, М. А.

80/84(5каз)
Х 25

Хасан , С.
    Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. 46-54
ББК 80/84(5каз)

Рубрики: Филологические науки. Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
пушкинді қызықтырған қазақтар -- александр сергеевич пушкин -- жәңгір бөкейұлы -- орал казак әскері -- покатилов -- ақиқат журналы -- хасан серікқали
Аннотация: Александр Сергеевич сондағы Оралда болған үш тәуліктей уақыттың ішінде Орал Казак әскерінің әскери атаманы Покатиловтың қала орталығындағы қос қабатты сәулетті үйінде жатқан болатын. Ол да бұның бұрынғы кездесіп, талайғы шүйіркелесіп жүрген жоғары шенді әскерилерінің біріндей-ақ ақжарқын, адаммен жұғысқыш жан екен. Оның үстіне, Василий Осиповичтің өзі атақты ақын Александр Сергеевичке де мүлдем бөтен адам емес-ті. Ол кезінде жастай әскери адам болуды армандап, бертінде Екінші Петербург кадет корпусында оқыған еді. Ал, ол бертінде оны сәтімен бітірген соң, Неваның жағалауындағы бір әскери горнизонның артиллерияшылар бөлімшесінде біраз жыл қызмет атқарды. Оның ғасырдың басындағы Отан соғысы кезінде айрықша көзге түсіп, шенді, шекпенді болғандығы тағы бар. Түптеп келгенде, атаманның бұл кездегі Пушкиннің шығармашылығына деген өзіндік бір құрметі де ерекше еді. Покатилов ертеректе Петербургтегі зиялы қауым бас қосқан кештерде Александр Сергеевичтің сондағы қалың көпшіліктің қолқалауымен ортаға шығып, жаңа бір лирикалық жырларын шабыттана оқып, сондағы өзінің отырған ортасының ажары мен көркіне айналғандығына дейін де талай рет көзбен көрді. Па, шіркін, атақты Пушкинмен бір сәт қол берісіп амандасып, өзімен қайтара бір жүздесіп, оңашада бір тіл қатысу оның да көптен бергі іште жатқан бір асыл арманы еді ғой. Сол арманы өзін алдамағандығына шүкір десейші! Орал, шынында да, көне де, сұлу қала екен. Сол жылдың күзінде Орал Казак әскерінің наказной атаманы болып тағайындалатын Орал Казак әскерінің атаманы Покатилов Оралда ұлы ақынды өзі алдынан шығып, тиісінше қарсы алады. Бұндағы қауышу да Пушкиннің Оралға жеткенге дейінгі қауышуларының ешқайсысынан да еш кем болған жоқ. Сол жылдың 2-ші қазанында Пушкиннің өзінің әйеліне «…ондағы атаман мен казактар мені жақсы қарсалады, менің құрметіме екі мәрте қонақасы берді, олар менің денсаулығым үшін тост та көтерді…» деп үлкен толғаныс үстінде хат жазуының бір сыры да осында жатқан еді. Атаман бұл кезде өзінің қала сыртындағы саяжайынан қаладағы үйіне баруға енді ғана жинала бастаған болатын. Соған қарамастан, ол Пушкинді өзінің Шағанның етегіндегі орман-тоғайлы, бір шеті дариямен шектесіп жатқан саяжайына апарып, тиісінше сән-салтанатымен қонақ етті. Иә, сонда ғой, оның Пушкинге осыдан біраз жылдар бұрын ғана аң-құстар ғана мекен еткен бұл жабайы бақтың Орал казачествосы әскерінің саябағына айналдырылып, бұнда әртүрлі ағаш көшеттері отырғызылып, гүлзар баққа айналдырылғандығын айта келіп, бұл бақтың бертінде оралдықтардың арасында қарапайым ғана Хан тоғайы деп аталынып кеткендігін сөз ете қалғандығы! –Хан тоғайы? – Пушкинге сондағы атаманның әлгі сөздері тым тосын болып та естілген еді. –Иә-иә, Александр Сергеевич! – деді атаман өзінің сондағы қонақжай дастарханның басындағы әңгімесін әрі қарай да қызу түрде жалғастыра түсіп: – Бұл жәйден-жәй қойыла салған атау емес, бұл саялы бақтың ішінде кезінде Еділ мен Жайықтың аралығындағы ұланасыр сардалаға дейін келіп, Бөкей Ордасының негізін қалаған сұлтан Бөкей Нұралыұлы ақ патшаның құзырымен қазақ халқының сонау көне замандардан бергі салт-дәстүрлеріне сай, ақ киізге оралып, хан көтерілген. Бұл – бір, екіншіден, әлгі Бөкей хан өмірден өткен соң, оның орнына Астрахан қаласында, сондағы азаматтық губернатор Андреевскийдің үйінде жатып, орысша білім алған ұлы Жәңгір Бөкейұлы ресми түрде хан тағына отырғанда, әлі күнге дейін Ішкі (Бөкей) Орданы хан лауазымымен басқарып отырған ол да осы тоғайдың арасында тиісінше ақ киізге оралып, қалың елдің алдында хан көтерілген! Бір қарасаң, дәл сол кезде, яғни, осыдан тура он жылға жуық уақыт бұрын, дәл осы қазіргі сіз бен біз тұрған саябақта, бір жағынан, Жәңгір Бөкейұлы, бір жағынан, сондағы жас Жәңгірді хан сайламақ болып, сонау Орынбордан Оралға арнайы келген генерал-губернатор Эссеннің көздерінше, ала таңнан қала көгінен үш дүркін зеңбіректен сан рет оқ атылды. Иә, Александр Сергеевич, бұл тек сондағы Жәңгірді хан сайлау салтанатының тек алғашқы бір бастамасы ғана еді. Соның артынша-ақ, осы саябақтың ішінде халайықтың көз алдында Жәңгір Бөкеев ақ киізге оралып, оған Ішкі (Бөкей) Орданың ханы болып ресми түрде сайланғандығы туралы императордың Грамотасы салтанатты түрде табыс етіліп, үстіне сонау астаналық қаладағы ақ патшаның алтын сарайынан әкелінген бұлғын ішік жабылып, астына ақбоз ат мінгізілді.
Держатели документа:
БҚМУ

Хасан , С. Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2.- Б.46-54

10.

Хасан , С. Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2.- Б.46-54


80/84(5каз)
Х 25

Хасан , С.
    Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. 46-54
ББК 80/84(5каз)

Рубрики: Филологические науки. Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
пушкинді қызықтырған қазақтар -- александр сергеевич пушкин -- жәңгір бөкейұлы -- орал казак әскері -- покатилов -- ақиқат журналы -- хасан серікқали
Аннотация: Александр Сергеевич сондағы Оралда болған үш тәуліктей уақыттың ішінде Орал Казак әскерінің әскери атаманы Покатиловтың қала орталығындағы қос қабатты сәулетті үйінде жатқан болатын. Ол да бұның бұрынғы кездесіп, талайғы шүйіркелесіп жүрген жоғары шенді әскерилерінің біріндей-ақ ақжарқын, адаммен жұғысқыш жан екен. Оның үстіне, Василий Осиповичтің өзі атақты ақын Александр Сергеевичке де мүлдем бөтен адам емес-ті. Ол кезінде жастай әскери адам болуды армандап, бертінде Екінші Петербург кадет корпусында оқыған еді. Ал, ол бертінде оны сәтімен бітірген соң, Неваның жағалауындағы бір әскери горнизонның артиллерияшылар бөлімшесінде біраз жыл қызмет атқарды. Оның ғасырдың басындағы Отан соғысы кезінде айрықша көзге түсіп, шенді, шекпенді болғандығы тағы бар. Түптеп келгенде, атаманның бұл кездегі Пушкиннің шығармашылығына деген өзіндік бір құрметі де ерекше еді. Покатилов ертеректе Петербургтегі зиялы қауым бас қосқан кештерде Александр Сергеевичтің сондағы қалың көпшіліктің қолқалауымен ортаға шығып, жаңа бір лирикалық жырларын шабыттана оқып, сондағы өзінің отырған ортасының ажары мен көркіне айналғандығына дейін де талай рет көзбен көрді. Па, шіркін, атақты Пушкинмен бір сәт қол берісіп амандасып, өзімен қайтара бір жүздесіп, оңашада бір тіл қатысу оның да көптен бергі іште жатқан бір асыл арманы еді ғой. Сол арманы өзін алдамағандығына шүкір десейші! Орал, шынында да, көне де, сұлу қала екен. Сол жылдың күзінде Орал Казак әскерінің наказной атаманы болып тағайындалатын Орал Казак әскерінің атаманы Покатилов Оралда ұлы ақынды өзі алдынан шығып, тиісінше қарсы алады. Бұндағы қауышу да Пушкиннің Оралға жеткенге дейінгі қауышуларының ешқайсысынан да еш кем болған жоқ. Сол жылдың 2-ші қазанында Пушкиннің өзінің әйеліне «…ондағы атаман мен казактар мені жақсы қарсалады, менің құрметіме екі мәрте қонақасы берді, олар менің денсаулығым үшін тост та көтерді…» деп үлкен толғаныс үстінде хат жазуының бір сыры да осында жатқан еді. Атаман бұл кезде өзінің қала сыртындағы саяжайынан қаладағы үйіне баруға енді ғана жинала бастаған болатын. Соған қарамастан, ол Пушкинді өзінің Шағанның етегіндегі орман-тоғайлы, бір шеті дариямен шектесіп жатқан саяжайына апарып, тиісінше сән-салтанатымен қонақ етті. Иә, сонда ғой, оның Пушкинге осыдан біраз жылдар бұрын ғана аң-құстар ғана мекен еткен бұл жабайы бақтың Орал казачествосы әскерінің саябағына айналдырылып, бұнда әртүрлі ағаш көшеттері отырғызылып, гүлзар баққа айналдырылғандығын айта келіп, бұл бақтың бертінде оралдықтардың арасында қарапайым ғана Хан тоғайы деп аталынып кеткендігін сөз ете қалғандығы! –Хан тоғайы? – Пушкинге сондағы атаманның әлгі сөздері тым тосын болып та естілген еді. –Иә-иә, Александр Сергеевич! – деді атаман өзінің сондағы қонақжай дастарханның басындағы әңгімесін әрі қарай да қызу түрде жалғастыра түсіп: – Бұл жәйден-жәй қойыла салған атау емес, бұл саялы бақтың ішінде кезінде Еділ мен Жайықтың аралығындағы ұланасыр сардалаға дейін келіп, Бөкей Ордасының негізін қалаған сұлтан Бөкей Нұралыұлы ақ патшаның құзырымен қазақ халқының сонау көне замандардан бергі салт-дәстүрлеріне сай, ақ киізге оралып, хан көтерілген. Бұл – бір, екіншіден, әлгі Бөкей хан өмірден өткен соң, оның орнына Астрахан қаласында, сондағы азаматтық губернатор Андреевскийдің үйінде жатып, орысша білім алған ұлы Жәңгір Бөкейұлы ресми түрде хан тағына отырғанда, әлі күнге дейін Ішкі (Бөкей) Орданы хан лауазымымен басқарып отырған ол да осы тоғайдың арасында тиісінше ақ киізге оралып, қалың елдің алдында хан көтерілген! Бір қарасаң, дәл сол кезде, яғни, осыдан тура он жылға жуық уақыт бұрын, дәл осы қазіргі сіз бен біз тұрған саябақта, бір жағынан, Жәңгір Бөкейұлы, бір жағынан, сондағы жас Жәңгірді хан сайламақ болып, сонау Орынбордан Оралға арнайы келген генерал-губернатор Эссеннің көздерінше, ала таңнан қала көгінен үш дүркін зеңбіректен сан рет оқ атылды. Иә, Александр Сергеевич, бұл тек сондағы Жәңгірді хан сайлау салтанатының тек алғашқы бір бастамасы ғана еді. Соның артынша-ақ, осы саябақтың ішінде халайықтың көз алдында Жәңгір Бөкеев ақ киізге оралып, оған Ішкі (Бөкей) Орданың ханы болып ресми түрде сайланғандығы туралы императордың Грамотасы салтанатты түрде табыс етіліп, үстіне сонау астаналық қаладағы ақ патшаның алтын сарайынан әкелінген бұлғын ішік жабылып, астына ақбоз ат мінгізілді.
Держатели документа:
БҚМУ

Страница 1, Результатов: 112

 

Все поступления за 
Или выберите интересующий месяц