Электронный каталог

28.08
Т 60
Торманов, Н. Т.
    Экологиялық концепция оның мектеп биологиясында алатын орны [Текст] / Н. Т. Торманов // Әл - Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің Хабаршысы. - 2014. - №3. - Б. 413-416.-(Экология сериясы)
ББК 28.08

Рубрики: Жалпы экология

Кл.слова (ненормированные):
концепция -- экология -- экологиялық пирамида -- экожүйе -- биоценоз -- сукцессия
Аннотация: Берілген мақалада экологиялық концепцияны оқыту және мектеп биологиясындағы орнын, сонымен қатар методологиялық даму тарихын, оқытудағы педагогикалық принциптерді, экожүйелермен биосфераның даму теориясының эволюциясын экологиямен өзара байланыстырып қарастырылған.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ
Доп.точки доступа:
Уршеева, Б.И.
Мүсіреп, Л.Қ.

4
Б 42
Бекболаева, Ж. Е.
    Мұнаймен ластанған топырақ экожүйелерінің қайта қалпына келуінің кейбір теориялық аспектілері [Текст] / Ж. Е. Бекболаева, А. Е. Оразбаев, Е. О. Досжанов, А. С. Конкаева // Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің хабаршысы=Вестник Казахского Национального университета им. аль-Фараби . - 2015. - №1. - С. 55-59.-(экология сериясы).
ББК 4

Рубрики: Сельское хозяйство

Кл.слова (ненормированные):
мұнай -- органикалық заттар -- көмірсүтекті ластану -- топырақ экожүйелері
Аннотация: Мақала мұнаймен ластанған топырақ экожүйелерінің қайта қалпына келуінің кейбір теориялық аспектілері туралы.
Держатели документа:
М.Өтемісов атныдағы БҚМУ
Доп.точки доступа:
Оразбаев, А.Е.
Досжанов, Е.О.
Конкаева, А.С.

28
О-63
Орайханова, А.
    Биотикалық факторлар. [Текст] / А. Орайханова // Биология және салауаттылық негізі. - 2020. - №4. - Б. 6-8
ББК 28

Рубрики: Биология

Кл.слова (ненормированные):
биотикалық факторлар -- коректік тізбек -- экожүйе
Аннотация: Мақала биотикалық факторлардың өзара қатынасы , коректік тізбек пен коректік тор, экожүйе, өнімді экожүйелер ұғымдары туралы.
Держатели документа:
БҚУ

40(5каз)
С 41
Ситпаева, Г.Т.
    Солтүстік Қазақстан жағдайында интродукциялауға ағаш өсімдіктерінің бастапқы тізімдерін жасау [Текст] / Г.Т. Ситпаева // ҚР ҰҒА Хабаршысы. - 2019. - №6. - Б. . 103-110
ББК 40(5каз)

Рубрики: Естественнонаучные и технические основы сельского хозяйства

Кл.слова (ненормированные):
ағаш өсімдіктері -- ботаникалық бақ -- экожүйелер -- жасыл технологиялар -- генетикалық қор -- Солтүстік Қазақстан -- флора аймағы -- интродукция -- интродуценттер -- ағаш өсімдіктері
Аннотация: Қазіргі уақытқа дейін Солтүстік Қазақстанда және жалпы Республиканың дала экожүйелерінде жерсіндіру мен жасыл құрылыстың теориялық және қолданбалы мәселелерін құратын ғылымизерттеу мекемелері, бірінші кезекте өңірдің өсімдік әлемінің алуан түрлілігін сақтау және тұрақты пайдалану жөніндегі мақсатты мекемелер өңірде болған жоқ.Осы міндеттерді шешу үшін Нұр-Сұлтан қаласында мемлекеттік ботаникалық бақ құрылды. Ботаникалық бақтың қалыптасу кезеңінде интродукциялық сынақтар үшін ағаш өсімдіктерінің бастапқы тізімін әзірлеу бірінші кезектегі міндет болып табылады, бұл қауымдастықтардың әртүрлі типтері мен географиялық өңірлерден тұратын дендрологиялық экспозициялардың жоспарын жасауға, сондай-ақ біздің Республикамыздың астанасы мен жалпы өңірді көгалдандыру үшін ағаш өсімдіктерінің ассортиментін ұсынуға мүмкіндік береді. Ағаш өсімдіктерінің перспективті тізімін әзірлеу үшін жүйелі-ареалогиялық тәсілмен интерполяциялық болжау қолданылды. Интродукциялық жұмыстар дәстүрлі әдістемелер бойынша орындалды. Зерттеу нәтижесінде интродукциялық сынақтарға арналған Қазақстанның Қызыл кітабына енген ағаш өсімдіктерінің 19 түрі, оның ішінде Шығыс Қазақстаннан алынған 10 түрі және республиканың оңтүстікшығысынан алынған 4 түрінен тұратын перспективалы тізімі әзірленді. Жүргізілген талдау жұмыстары, ботаникалық бақтың ашық топырағында тіршілікке қабілетті болатын Қазақстанның бореалдық (Солтүстік) қоғамдастығы – қайың, көктерек, қарағай шоқ ормандары, дала өсімдіктері, ішінара-Қазақстандық Алтайдың орман экожүйелері болатынын тұжырымдауға мүмкіндік береді. Осыған сәйкес, Қазақстанның табиғи өсімдіктері Нұр-Сұлтан ботаникалық бағында мынадай экспозициялармен ұсынылуы мүмкін: "Батыс Қазақстанның қайыңы бар еменді тоғай", "Қазақстандық Алтайдың ағаш өсімдіктері", "Қазақстанныңшоқормандары". Елордада ағаш өсімдіктерінің суыққа төзімділігін интродукциялық болжауға жүйелік-ареалогиялық тәсіл негізінде интродукциялық сынау үшін интродукциялық перспективаның үш тобына бөлінген 25 туысынан тұратын Еуразия ағаш өсімдіктерінің 345 түрі ұсынылды: А – түрлердің табиғи таралу аймағының НұрСұлтан қаласының жағдайларына сәйкестігі; Б – түрлердің интродукциялық таралу аймағының Нұр-Сұлтан қаласының жағдайларына сәйкестігі; В – түрлердің таралуы бойынша Нұр-Сұлтан қаласының жағдайларына сәйкестігі. Осы топтардың әрқайсысының өсімдіктерін жерсіндіру, өсімдіктердің репродукциялық материалдарын жұмылдырудың арнайы тәсілдерді талап етеді. Нұр-Сұлтан қаласында құрылатын ботаникалық бақты құру кезінде оны орналастыру аймағының "артықшылықтары" және "кемшіліктері" ескерілуі тиіс, қолдан жасалған ерекше қорғалатын табиғи аумақты білдіретін болады.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Чекалин , С.В.
Масалова, В.А.
Фризен , Н.
Мухтубаева , С.К.
Ишаева, А.Н.

20.1
K12
Kaczmarek , S.
    Rola roztoczy (acari) w sieci troficznej ekosystemów i dla człowieka [Текст] / S. Kaczmarek , T. Marquardt , B. Jangazieva // БҚМУ Хабаршысы. - 2019. - №3. - Б. 405-409
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
кенелер -- асаri -- қорек тізбегі -- биологиялық әртүрлік -- адам үшін маңызы
Аннотация: Мақалада кене энцефалитінің қоректік тізбектегі әртүрлі аспектілері көрсетілген. Библиографиялық ақпарат негізінде кенелердің екі тобы ұсынылған: еркін өсіретін және паразиттік. Бұл топ омыртқасыздардың маңыздылығы олардың қорекке деген сұраныстарының әртүрлілігімен байланысты болып келеді. Олардың ішінде адам мен ауыл шаруашылығы жануарлары үшін маңызды мәнге ие сыртқы және ішкі паразиттер болып табылады. Екінші жағынан, гемидафиялық және эпигеиндік фаунаға енгізілген сапрофагтар, фитофагтар, копрофагтар, микофагтар, бактериофагтар, некрофагтар және жыртқыштар экожүйелердің түрлік әртүрлілігінің деңгейіне және тұрақтануына тікелей немесе жанама әсер етеді.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Marquardt , T.
Jangazieva , B.

20.1
Д 40
Джунусова, Р. Ж.
    Биоиндикация қоршаған ортаны бағалау әдісі ретінде. [Текст] / Р. Ж. Джунусова, Г. Б. Қайржанова, А. Т. Тағай, Ж. С. Жұмақадыр // География в школах и вузах Казахстана. - 2023. - №2. - Б. 55-58
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
биоиндикация -- экожүйе -- биоиндикатор -- ластану
Аннотация: Мақалада биоиндикация терминіне түсіндірме берілген. Экожүйелердің ақпараттық құрамдастарын анықтауға арналған әдістер мен критерийлер жиынтығы.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Қайржанова, Г.Б.
Тағай, А.Т.
Жұмақадыр, Ж.С.

65 (5Қаз)
З-91
Зұлқарнай , Е.
    Әріптестікті нығайту – ортақ мақсат [Текст] / Е. Зұлқарнай // Egemen Qazaqstan. - 2026. - №123.- 3 шілде. - Б. 1,2
ББК 65 (5Қаз)

Рубрики: Экономика

Кл.слова (ненормированные):
әріптестікті нығайту -- ортақ мақсат -- президент -- қасым-жомарттТоқаев -- Одиль Рено-Бассомен -- кездесу -- экожүйелер
Аннотация: Президент Қасым-Жомарт Тоқаев елордамызда өткен Шетелдік инвесторлар кеңесінің 38-пленарлық отырысы аясында бірқатар шетелдік қонақпен кездесу өткізді.
Держатели документа:
БҚУ

74
Д 20

    Дарынды білім алушыларды дамытудағы мектептер мен университеттердің желілік өзара əрекеттесу модельдерін талдау [Текст] / А. М. Утилова, Б. Т. Аушахманова, А. А. Жакупов, С.Ж. Кабиева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 48-61
ББК 74

Рубрики: Педагогика

Кл.слова (ненормированные):
дарынды білім алушылар -- желілік өзара əрекеттесу -- білім беру қызметтерін трансферлеу -- білім беру экожүйелері -- педагогикалық технологиялар -- интегративті тəсіл -- білім беру модельдері -- білім беруді цифрландыру -- мектептер мен университеттердің өзара əрекеттесуі
Аннотация: Мақалада дарынды білім алушыларды дамыту контекстінде білім беру қызметтерін трансферлеу жəне заманауи педагогикалық технологиялар негізінде мектептер мен университеттердің желілік өзара əрекеттесу модельдеріне талдау жасалған. Зерттеудің мақсаты – тиімді өзара əрекеттесу модельдерін анықтау жəне оларды жүзеге асырудың интегративті тəсілін əзірлеу. Зерттеудің əдіснамалық негізі контент-талдау, ғылыми жарияланымдарды талдау, кейс-стади жəне сараптамалық бағалауды қамтитын аралас тəсілге негізделді. Зерттеуге 8–12 білім беру ұйымы мен 15–25 сарапшы қатысты. Модельдерді бағалау интеграция деңгейі, білім алушылардың белсенділігі, технологияларды қолдану жəне білім беру нəтижелері сияқты критерийлер бойынша жүргізілді. Нəтижесінде ресурстық, жобалық, серіктестік жəне цифрлық төрт модель түрі анықталды. Ең жоғары тиімділік білім беру қызметтерін трансферлеудің белсенді формаларына негізделген модельдерде байқалатыны анықталды. Сонымен қатар, тиімділік модельдің құрылымына ғана емес, білім алушылардың оқу іс-əрекетінің сипатына да байланысты екені көрсетілді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы трансферлеудің желілік өзара əрекеттесу тиімділігін қамтамасыз ететін негізгі тетік ретінде негізделуімен айқындалады. Практикалық маңызы алынған нəтижелерді білім беру бағдарламаларын əзірлеуде жəне мектептер мен университеттер арасындағы өзара əрекеттесу модельдерін құруда қолдану мүмкіндігімен байланысты.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Утилова, А.М.
Аушахманова, Б.Т.
Жакупов, А.А.
Кабиева, С.Ж.

28.4(5Қаз)
М 11

    Мұратсай су қоймасы суындағы антибиотиктерге төзімді бактериялардың таралуын талдау [Текст] / С. С. Бакиев, М. Г. Какишев, Ə. А. Қабдрахимов [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 394-408
ББК 28.4(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан микробиологиясы

Кл.слова (ненормированные):
антибиотикке төзімділік -- су экожүйелері -- жерүсті сулары -- грамтеріс бактериялар -- Мұратсай су қоймасы -- микроорганизмдер -- микробиологиялық мониторинг -- антропогендік әсер -- бактериялық штаммдар -- ДНҚ экстракциясы
Аннотация: Су экожүйелеріндегі микроорганизмдердің антибиотиктерге төзімділігі қазіргі заманның ең өзекті экологиялық əрі медико-биологиялық мəселелерінің бірі болып табылады. Су ортасы антибиотиктерге төзімді бактериялардың жинақталуы мен таралуы үшін маңызды резервуар қызметін атқарады, бұл медицинада, мал шаруашылығында жəне ауыл шаруашылығында антибактериялық препараттардың қарқынды қолданылуымен байланысты. Аталған зерттеудің мақсаты Батыс Қазақстан облысындағы Мұратсай су қоймасы суында антибиотикке төзімді бактериялардың таралу деңгейін жəне олардың биологиялық қасиеттерін бағалау болды. Су сынамалары су айдынының беткі қабатынан жəне тереңдігінен, антропогендік əсері ең жоғары аймақтарда алынды. Бактериологиялық талдау микроорганизмдерді Луриа–Бертани қоректік ортасында өсіруді, морфологиялық жəне физиологиялық-биохимиялық қасиеттерін зерттеуді, сондай-ақ бөлінген штаммдардың антибиотиктерге сезімталдығын дискті-диффузиялық əдіспен анықтауды қамтыды. Молекулалық-генетикалық зерттеулерге жарамдылығын растау мақсатында тотальды ДНҚ экстракциясы жүргізіліп, гель-электрофорез əдісімен визуализацияланды. Зерттеу нəтижесінде грамтеріс, қозғалғыш, оксидазаға оң, мезофильді типке жататын, β-лактамды антибиотиктердің бірқатарына төзімді жəне көп дəріге төзімділік белгілеріне ие бактериялар бөлініп алынды. Ең тиімді препараттар ретінде хинолондар мен амфениколдар анықталса, пенициллиндер мен цефалоспориндер төмен белсенділік көрсетті. Алынған деректер су қоймасына антропогендік ықпалдың айтарлықтай екенін көрсетеді жəне жерүсті суларында антибиотикке төзімді бактерияларды тұрақты түрде бақылау жүргізудің қажеттілігін айқындайды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бакиев, С.С.
Какишев, М.Г.
Қабдрахимов, Ə.А.
Арманов, Т.А.
Дущанова, Д.Н.
Таухаева, Д.С.

20 (5Қаз)
Н 92
Нысанбаев, Е.
    Орман - "жасыл" инвестициясының жаңа бағыты [Текст] / Е. Нысанбаев // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №161. - 27 тамыз. - Б. . 5.
ББК 20 (5Қаз)

Рубрики: Жалпы алғанда жаратылыстану ғылымдары

   Естественные науки в целом

Кл.слова (ненормированные):
климат -- экология -- жеке катипал -- халықаралық қаржы институты -- табиғи экожүйелер -- орман өсіру -- жасыл инвестиция
Аннотация: Климаттың өзгеруі бүгінде тек экологиялық мәселе емес. Ол әлемдік экономиканың жаңа бағыттарына да ықпал етіп отыр. Жеке капитал мен халықаралық қаржы институттары парниктік газдар шығарындыларын азайтуға, көміртекті сіңіруге, табиғи экожүйелерді қалпына келтіруге арналған жобаларға барған сайын көбірек назар аудара бастады. Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстанның орман өсіру мен жерлерді қалпына келтірудегі әлеуеті "жасыл" инвестиция тартудың жаңа мүмкіндігіне айнала алады.
Держатели документа:
БҚУ