Электронный каталог

22.31
А 41

    Аксиалды-симметриялы гравитациялық өрістің экваторлық жазықтығында сынақ дененің қозғалысын адиабаттық теория арқылы зерттеу [Текст] / Қ. A. Бошқаев [и др.] // Вестник КазНУ им. аль-Фараби = әл--Фараби атындығы Қазақ ұлттық университеті хабаршы. - Алматы, 2018. - №1(64). - Б. 67-80. - (Серия физическая = Физика сериясы)
ББК 22.31

Рубрики: Теоретическая физика

Кл.слова (ненормированные):
Векторлық элементтер -- Шварцшильд метрикасы -- квадрупольдік момент -- қозғалыс теңдеулері -- Лагранж формализмі -- Гамильтон формализмі -- адиабаттық теория -- сфералық-симметриялық орталық дене -- адиабатикалық инварианттар
Аннотация: Бұл жұмыста сфералық-симметриялы орталық дененің гравитациялық өрісіндегі сынақ дененің қозғалысы орбитаның векторлық элементтері көмегімен жалпы салыстырмалық теориясында зерттелді. Бұл есеп әдебиетте Шварцшильд есебі деп аталады. Осы есепті шығару үшін Лагранж, Гамильтон формализмдері, орташалау әдісі, ұйытқу теориясы және адиабаттық теориясы қолданылды. Сонымен бірге, сынақ дененің қозғалысы аксиалды-симметриалы гравитациялық өрісте қарастырылды. Зерттеу нәтижесінде ғаламшарлардың перигелиінің ығысу өрнегі орталық дененің квадрупольдік моментімен толықтырылды. Мұнда квадрупольдік моменттің классикалық түзету мен релятивтік түзетуде үлесі бар екені көрсетілді. Есептеулердің барлығы ≈1м/с (мұндағы с – жарық жылдамдығы) және ~D (квадрупольдік момент) жуықтауларда жүргізілді.Аксиалды симметриялы метрика үшін ғаламшарлардың перигелийлерінің ығысу өрнегін қорытып шығару барысында екі түрлі әдіс қарастырылды. Бірінші жағдайда қозғалыс теңдеулерін алу үшін Гамилтонның канондық өрнектері тікелей қолданылса, екінші жағдайда адиабаттық инварианттар теориясы жұмылдырылды. Денелер қозғалысының адиабаттық теориясы жалпы салыстырмалық теориясы механикасында эволюциялық қозғалысты зерттеуге арналған әдіс болып табылады. Нәтижесінде, екі түрлі әдіспен алынған өрнектердің бір-біріне сәйкес болғаны және адиабаттық теорияның бірінші әдіске қарағанда тиімді екені анық көрсетілді. Мақала академик Мейірхан Әбділдиннің туылғанына 80 жыл толуына арналады
Доп.точки доступа:
Бошқаев, Қ.A.
Қалымова, Ж.А.
Абдуалиева, Н.С.
Бришева, Ж.Н.
Таукенова, А.С.

22.6
А 13
Әбдешева, С.
    Жұлдызды аспан және жұлдыздар арқылы бағдар жасау. [Текст] / С. Әбдешева // Fizika jane astronomiya. - 2020. - №4-6. - Б. 26-28
ББК 22.6

Рубрики: Астрономия

Кл.слова (ненормированные):
аспан -- жұлдыз -- әлем -- шоқжұлдыздар -- астрономия -- поляр жұлдызы -- жер -- күн -- жетіқарақшы -- эклиптика -- ғаламшар -- астрономиялық мақал- мәтелдер
Аннотация: Әлем, жұлдызды аспан туралы балалардың түсінігін қалыптастыру, жұлдызды аспанды тани және рухани құндылықтарды бағалай білуге , ғылыми дүниетанымын қалыптастыруға тәрбиелеу.
Держатели документа:
БҚУ

83
С 20
Сәрсенхан, Б.
    Парасат майданы [Текст] / Б. Сәрсенхан // Егемен Қазақстан . - 2022. - №186. - 29 қыркүйек. - Б. 13
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
ғаламшар -- атмосфера -- жазушы Төлен Әбдікұлы -- шығарма
Аннотация: Бала күні оқыған әлдебір Ливан жазушычының " Керең" атты әңгімесі еске түседі. Керең адам балтасымен үздіксіз ағаш діңгегін шауып жатады. Бірақ құлауға айналған ағаш сықырып естімейді. Шаба береді, шаба береді... Ақыры алып ағаштың астында қалып мерт болады.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Б 28
Батыс, Т.
    Қараңғы Әуезов қасіреті немесе Боқаштың ғазалы [Текст] / Т. Батыс // Qazaq adebieti. - 2023. - №10-11.- 17 наурыз. - Б. 18-19
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Қараңғылық -- электр жарығын -- Жарықтың құлы болудан сақ бол -- Лейпцигте Ницше -- Зигмунд Фрейд -- Мақаншы топырағы
Аннотация: Қазіргі тіршілігіміздің өзегі болған мынау ғаламшарды, дүнияны жаратудан бұрынғы алғашқы бірінші түнек тұңғиықтың қырауы шалған шыңырау және түпсіз кеңістікте, үңірейген хаоста шым-шытырық, шырма-шату әлемнен ада шетсіз мекен, шексіз тыныштықта жатқан екен. Ол кезең адамның сана- сезімі түгілі тіршіліктің, жаратылыстың мән- мағынасы айқын емес, құрдымына ой жетпес бейқұбылды әлемнің қараңғылығына жұтылып жатқан сыңайлы дейді. Қараңғылық – әлем болғалы бар құбылыс. Әуелде бар дүние соңына дейін бола беретіні және де айқын. Осы ғайып дүние адам баласының әр кезеңінде әр түрлі әсер береді. Айрықша сәт­ті, адамдарды да іріктеп, таңдайтыны тағы бар. Біз сол өзгеше аңыз-әпсананың бір-екеуін тарқатып көрмекпіз.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
С 12

    Сайыпқыран... Сөз көркейткен тұлғалар [Текст] // Ana tili. - 2023. - №39.- 28 қыркүйек. - Б. 1
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Сайыпқыран -- Сөз көркейткен тұлғалар -- Мұхтар Әуезов -- қайсар Шерхан Мұртаза -- сырбаз Оралхан Бөкейхан -- Оралхан Бөкейдің туғанына 80 жыл -- Қыдырма жұлдыздар
Аннотация: «Сайыпқыран» сөзіне қатысты пікір көп. «Қазақ әдеби тілінің сөздігінде» бұл сөздің бірнеше мағынасын ашып көрсетеді. Мәселен, «Қыдырма жұлдыздар (ғаламшарлар) бір түзудің бойына келгенде дүниеге келген баланы сайыпқыран деп атайды» деп көрсетілген. Діни аңызға сенсек, осындай астрономиялық құбылыс сәтінде дүние есігін ашқан бала ержүрек, алғыр, батыр болмақ. Одан бөлек, ауыспалы мағынада сайыпқыран сөзі асқан батыр, мықты, алғыр тұлғаларға да қатысты қолданылып жүр...
Держатели документа:
БҚУ

83
С 20
Сәрсенхан, Б.
    Жұмбақ ғаламшар [Текст] / Б. Сәрсенхан // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 9 ақпан. - №28. - Б. 14.
ББК 83

Рубрики: әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Ақын ғаламшары -- Мұқағали -- Есенин -- поэзия -- өлеңдер -- ақын жыры -- Абай -- Сәуегейлік
Аннотация: Жаңа ашылған кіші ғаламшардың біріне 1983 жылы Есенин есімі берілгені айқын. Ақын ғаламшары – жан құбылысының жарықшақтарына толы тылсым дүние. Онда елеусіз саналған көзге көрінбес, қолға ұсталмас киелі ұғымдар жұлдызды тонын жамылған. Алуан түстер айдыны түпкі мәнге жалғасып, түнеу бір күнгі тұмандай уызданып, қаймақтанып тұрады. Ендеше, Мұқағали атты жұмбақ ғаламшардың бірнеше шұңғыл бедеріне сапар шегелік.
Держатели документа:
БҚУ