Электронный каталог

83
Д 11
Дүйсеналиева, А. Д.
    Исатай Кенжалиев-Махамбеттанушы [Текст] / А. Д. Дүйсеналиева // "VIII Махамбет оқулары" атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдыры жинағы, 8 желтоқсан . - 2016. - Б. 46-50
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
кіші жүз -- шарулар көтерілісі -- махамбет -- орынбор
Аннотация: Кіші жүз жеріндегі 1836 – 1838 жылдардағы шаруалар көтерілісі өз арасынан талай қайсар, батыл-ерлерді қанаттандырды. Отарлық езгі мен хан, бай, қожа молдалардың қанауында келген шаруалардың мүшкіл халін, ауыр тұрмысын, озбырлық пен қорлықта өткен өмірін сәулесіз, үмітсіз болашағын көрген көзі ашық азаматтар халық бостандығы үшін қолына қару алды. Көтерілісшілердің алдына қойған мақсатын көтеріліс жаршысы Махамбет сөзімен айтқанда: «Қорлықта өскен халқымен Бостандық алып берем», - деп үстем тап езгісіне қарсы көтеріліп, өжет қимыл көрсетті [1. 214 б.]. Шаруалар қозғалысының көрнекті қайраткері батыр, біртума жалынды ақын, халық батыры – Мақамбет Өтемісұлы. Ол өзі басқаларға ұқсай бермейтін аты аңызға айналған, халықтың мұңын, жырын жырлап өткен жалынды ақын, өршіл күйші ғана емес «Қара қазан, сары бала қамы үшін қылыш сермеген», халық мүддесі жолында бітіспес күрес жүргізіп, оны ұйымдастырушылардың бірі болған саяси қайраткер ретінде де бағасын берген, бар ғұмырын Махамбет пен Исатай өмірлерінің тарихын зерттеуге арнаған Исатай Кенжалиев еді.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.

63
Н 11
Нәси, А. Ә.
    КАРЛАГта қамалған Батыс қазақстандықтар [Текст] / А. Ә. Нәси // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 74-76.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
КАРЛАГ -- бабалар -- тарихи -- Лагердің мақсаты -- социализм -- сталиндік бағдарламасы -- халық жауы -- мәдениет қайраткерлері -- ғалымдар -- халық комиссариаты
Аннотация: Елдің қадірін, жердің бағасын білген бабаларымыз тәуелсіздіктің ақ таңы жолында жоқшылық, қорлық, күрес, әділетсіздікпен арпалысу сияқты түрлі замана зобалаңдарын бастан өткерді. Халқымызды жалыны шарпыған сондай қасіреттің бірі – азаматтарын құртып, жесірін жылатып, жетімін қаңғыртқан сталиндік қуғын-сүргін. Ел азаматтары айдалған азап аралдарының ішіндегі ең ірісі – Қарағанды еңбекпен түзеу лагері болды. Қазақстанның ұлан-ғайыр жерін алып жатырған бұл тамұқтың ауқымы Францияның жер көлемімен теңеcеді дейді ғалымдар. «Карағанды лагері сол 1931 жылдан бастап 1956 жылға дейін Карлаг болып келді. 1956 жылдан бастап лагерлер қалды, бірақ, Карлаг деп аталмайтын болды. Ең алғашқы 1932 жылдың басында 22 мың адам болды мұнда. 22 мың адамның 87 проценті қазақтар болды. Кейін Карлагтың тұтқындарының саны өсе бастады. 1931-1956 жылдар арасында Карлагта 1,5 миллион адам болып кетті» деген деректер келтіріледі тарих ғылымының докторы Дүйсетай Шаймұхановтың еңбегінде.
Держатели документа:
ЗКУ