База данных: Статьи ППС
Страница 1, Результатов: 12
Отмеченные записи: 0
1.
Подробнее
20.1
М 11
Мұнай тұтқырлығын төмендетуге қабілетті микроорганизмдер ассоциацияларының мақсатты белсенділігін зерттеу [Текст] / А. А. Ибатова, Қ. Бахытұлы, Д. Оңдасынова, Н. Төлеген // БҚУ хабаршысы. - 2022. - №2. - Б. 186-192
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
микроорганизмдер -- пласттардан мұнайды жоғарылатудың микробиологиялық әдісі -- мұнай өндірудің ұлғаюы -- микроорганизмдер ассоциациялары -- мұнай-пласт сулары -- эмульсия түзу белсенділігі -- қышқыл түзілу -- тұтқырлық -- биологиялық беттік-белсенді зат -- биоэмульгатор
Аннотация: Мақалада өңделген пласттардан мұнай шығаруды жоғарылатудың микробиологиялық әдісін құрастыру үшін объект-кандидаттар ретінде мақсатты метаболиттерді бөлуге қабілетті микроорганизмдердің зерттеу нәтижелері келтірілген. Зерттеу жұмысының мақсаты өңделген мұнай пласт суларынан бөлініп алынған мұнай сұйылту және мұнай ығыстыру, мұнай тұтқырлығын төмендетуге қабілетті микроорганизмдер қауымдастықтарының мақсатты белсенділігін анықтау. Мұнай пласт суларының микроорганизмдері үлкен биотехнологиялық потенциалға ие. Сондай-ақ олар мұнай сұйылту және мұнай ығыстыру метаболиттерін (органикалық қышқылдар, биосурфактанттар, еріткіштер, газдар) өндіреді. Жүргізілген зерттеу нәтижелері бойынша меласса қосылған минималды ортада зерттелген 25 қауымастық микроорганизмдерінен белсенді қышқылтүзуші 3 ассоциация Bacillus sp. және Pseudomonas aeruginosa (D7X + D8; D8 + Cl1;D1Х + D7 +D7X + D8 + Cl1.) анықталынды, солай дақылданған ортаның рН көрсеткіші (бастапқы 7,0 бір.) максималды төмен түсу көрсеткіші 4,1- 4,2 бір. аралығында байқалды. Максимальды мұнайэмульгирлеу индексі 60,6-61 % аралығында 4 қауымдастық – D1Х + D7; D7 + D7X; D1Х + D7 +D7X; D1Х + D7 +D7X + D8 + Cl1 дақылдарында көрсетілген. Микроорганизм қауымдастықтары мұнай тұтқырлығын төмендетуге қабілетті екі және бес монодақылдан құралған екі микроорганизмдер ассоциациясы іріктелініп алынды: Bacillus sp. D7X + Bacillus sp. D8; Bacillus sp. D1Х + P. aeruginosa D7 + Bacillus sp D7X + Bacillus sp D8 + Bacillus sp. Cl1 және оларды одан әрі мұнай шығаруды жоғарылатудың микробиологиялық әдістерін құрастыру үшін перспективті микроорганизмдері ретінде зерттеуді қажет етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибатова, А.А.
Бахытұлы, Қ.
Оңдасынова, Д.
Төлеген, Н.
М 11
Мұнай тұтқырлығын төмендетуге қабілетті микроорганизмдер ассоциацияларының мақсатты белсенділігін зерттеу [Текст] / А. А. Ибатова, Қ. Бахытұлы, Д. Оңдасынова, Н. Төлеген // БҚУ хабаршысы. - 2022. - №2. - Б. 186-192
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
микроорганизмдер -- пласттардан мұнайды жоғарылатудың микробиологиялық әдісі -- мұнай өндірудің ұлғаюы -- микроорганизмдер ассоциациялары -- мұнай-пласт сулары -- эмульсия түзу белсенділігі -- қышқыл түзілу -- тұтқырлық -- биологиялық беттік-белсенді зат -- биоэмульгатор
Аннотация: Мақалада өңделген пласттардан мұнай шығаруды жоғарылатудың микробиологиялық әдісін құрастыру үшін объект-кандидаттар ретінде мақсатты метаболиттерді бөлуге қабілетті микроорганизмдердің зерттеу нәтижелері келтірілген. Зерттеу жұмысының мақсаты өңделген мұнай пласт суларынан бөлініп алынған мұнай сұйылту және мұнай ығыстыру, мұнай тұтқырлығын төмендетуге қабілетті микроорганизмдер қауымдастықтарының мақсатты белсенділігін анықтау. Мұнай пласт суларының микроорганизмдері үлкен биотехнологиялық потенциалға ие. Сондай-ақ олар мұнай сұйылту және мұнай ығыстыру метаболиттерін (органикалық қышқылдар, биосурфактанттар, еріткіштер, газдар) өндіреді. Жүргізілген зерттеу нәтижелері бойынша меласса қосылған минималды ортада зерттелген 25 қауымастық микроорганизмдерінен белсенді қышқылтүзуші 3 ассоциация Bacillus sp. және Pseudomonas aeruginosa (D7X + D8; D8 + Cl1;D1Х + D7 +D7X + D8 + Cl1.) анықталынды, солай дақылданған ортаның рН көрсеткіші (бастапқы 7,0 бір.) максималды төмен түсу көрсеткіші 4,1- 4,2 бір. аралығында байқалды. Максимальды мұнайэмульгирлеу индексі 60,6-61 % аралығында 4 қауымдастық – D1Х + D7; D7 + D7X; D1Х + D7 +D7X; D1Х + D7 +D7X + D8 + Cl1 дақылдарында көрсетілген. Микроорганизм қауымдастықтары мұнай тұтқырлығын төмендетуге қабілетті екі және бес монодақылдан құралған екі микроорганизмдер ассоциациясы іріктелініп алынды: Bacillus sp. D7X + Bacillus sp. D8; Bacillus sp. D1Х + P. aeruginosa D7 + Bacillus sp D7X + Bacillus sp D8 + Bacillus sp. Cl1 және оларды одан әрі мұнай шығаруды жоғарылатудың микробиологиялық әдістерін құрастыру үшін перспективті микроорганизмдері ретінде зерттеуді қажет етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибатова, А.А.
Бахытұлы, Қ.
Оңдасынова, Д.
Төлеген, Н.
2.
Подробнее
24
У 93
Үш валентті металлдардың кейбір көп негізді карбон қышқылдар жүйесінде негізделген комплексті қосылыстардың болаттың жемірілу жылдамдығына әсері [Текст] / Н. В. Акатьев, С. С. Сагиндикова, И. А. Хамидолла, Э. С. Амангельдиева // М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің 90 жылдығына арналған «Ғылым және білім берудегі дәстүрлер мен инновациялар: тарих, қазіргі жағдай, перспективалар» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары (Орал, 5 қазан 2022 ж.). - Орал, 2022. - Б.2. - Б. 94-97.
ББК 24
Рубрики: Химия
Кл.слова (ненормированные):
Үш валентті металлдар -- карбон қышқылдар -- константа -- коррозия -- Кондуктометрлік әдіс -- Малон қышқылы -- Потенциометриялық титрлеу
Аннотация: Тұрақтылық константасы дегеніміз ерітіндіде күрделі қосылыс түзуге арналған тепе-теңдік константасын білдіреді. Бұл өтпелі металл иондарының кешендерінің тұрақтылығын өлшеу әдісі. Барлық басқа тепе-теңдік константалары сияқты, тұрақтылық константалары да температураға тәуелді. Тұрақтылықтың анықтамасын «ауыспалы металл иондары лигандты алмастыру реакцияларына ұшыраған кезде пайда болатын және су лигандаларымен қоршалған өтпелі метал ионының арасындағы тепе-теңдік үшін тұрақты» деп беруге болады. Сондықтанда тұрақтылық константасы мәнінің коррозия процесін сипаттауды үлкен рөл атқарады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Акатьев, Н.В.
Сагиндикова, С.С.
Хамидолла, И.А.
Амангельдиева, Э.С.
У 93
Үш валентті металлдардың кейбір көп негізді карбон қышқылдар жүйесінде негізделген комплексті қосылыстардың болаттың жемірілу жылдамдығына әсері [Текст] / Н. В. Акатьев, С. С. Сагиндикова, И. А. Хамидолла, Э. С. Амангельдиева // М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің 90 жылдығына арналған «Ғылым және білім берудегі дәстүрлер мен инновациялар: тарих, қазіргі жағдай, перспективалар» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары (Орал, 5 қазан 2022 ж.). - Орал, 2022. - Б.2. - Б. 94-97.
Рубрики: Химия
Кл.слова (ненормированные):
Үш валентті металлдар -- карбон қышқылдар -- константа -- коррозия -- Кондуктометрлік әдіс -- Малон қышқылы -- Потенциометриялық титрлеу
Аннотация: Тұрақтылық константасы дегеніміз ерітіндіде күрделі қосылыс түзуге арналған тепе-теңдік константасын білдіреді. Бұл өтпелі металл иондарының кешендерінің тұрақтылығын өлшеу әдісі. Барлық басқа тепе-теңдік константалары сияқты, тұрақтылық константалары да температураға тәуелді. Тұрақтылықтың анықтамасын «ауыспалы металл иондары лигандты алмастыру реакцияларына ұшыраған кезде пайда болатын және су лигандаларымен қоршалған өтпелі метал ионының арасындағы тепе-теңдік үшін тұрақты» деп беруге болады. Сондықтанда тұрақтылық константасы мәнінің коррозия процесін сипаттауды үлкен рөл атқарады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Акатьев, Н.В.
Сагиндикова, С.С.
Хамидолла, И.А.
Амангельдиева, Э.С.
3.
Подробнее
28
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
Өсімдіктердің өсіп-дамуының әртүрлі кезеңдеріне синтетикалық стимуляторлардың әсері [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, Х. С. Сенбаева, Қ. Т. Таңатарова // «Иванов оқулары – 2023» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2023. - 54-57. - Б.
ББК 28
Рубрики: Биологические науки
Кл.слова (ненормированные):
Өсімдіктер -- бриофиттер -- Өсу стимуляторлары -- Гормоналды жүйедегі -- гиббереллиндер -- цитокининдер -- тропизмдер -- регенерация -- гормондар-ингибиторлар -- гетероауксин -- эпин-экстра -- янтарь қышқылы
Аннотация: Өсімдіктер – сыртқы түрі, пішіні және мөлшері бойынша ең алуан түрлі организмдер. Бұл бриофиттер сияқты кішкентай организмдер де, өлшемі 110 метр болатын алыптар да болуы мүмкін. Өсу стимуляторлары – өсімдік денесінде тасымалдануға қабілетті және әртүрлі ұлпаларға тән реакциялар туғызатын, бірақ зат алмасу жолдарының барлық түрлеріне тікелей қатыспайтын төмен молекулалы реттеуші эндогендік заттар. Барлық стимуляторлардың маңызды қасиеті - өте аз концентрацияларда әрекет ету қабілеті. Өсу стимуляторларының әрекеті даму барысын өзгерту болып табылады, ол жасушалар мен тіндердің белсенділігінің күрделі өзгеруімен көрінеді: өсу, созылу, пептидтер мен әртүрлі метаболиттер синтезі.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сенбаева, Х.С.
Таңатарова, Қ.Т.
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
Өсімдіктердің өсіп-дамуының әртүрлі кезеңдеріне синтетикалық стимуляторлардың әсері [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, Х. С. Сенбаева, Қ. Т. Таңатарова // «Иванов оқулары – 2023» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2023. - 54-57. - Б.
Рубрики: Биологические науки
Кл.слова (ненормированные):
Өсімдіктер -- бриофиттер -- Өсу стимуляторлары -- Гормоналды жүйедегі -- гиббереллиндер -- цитокининдер -- тропизмдер -- регенерация -- гормондар-ингибиторлар -- гетероауксин -- эпин-экстра -- янтарь қышқылы
Аннотация: Өсімдіктер – сыртқы түрі, пішіні және мөлшері бойынша ең алуан түрлі организмдер. Бұл бриофиттер сияқты кішкентай организмдер де, өлшемі 110 метр болатын алыптар да болуы мүмкін. Өсу стимуляторлары – өсімдік денесінде тасымалдануға қабілетті және әртүрлі ұлпаларға тән реакциялар туғызатын, бірақ зат алмасу жолдарының барлық түрлеріне тікелей қатыспайтын төмен молекулалы реттеуші эндогендік заттар. Барлық стимуляторлардың маңызды қасиеті - өте аз концентрацияларда әрекет ету қабілеті. Өсу стимуляторларының әрекеті даму барысын өзгерту болып табылады, ол жасушалар мен тіндердің белсенділігінің күрделі өзгеруімен көрінеді: өсу, созылу, пептидтер мен әртүрлі метаболиттер синтезі.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сенбаева, Х.С.
Таңатарова, Қ.Т.
4.
Подробнее
20.1
У 84
Утебалиева, Б. Е.
Батыс Қазақстан облысы Жайық өзенінің маңындағы стационарлы көздер бойынша атмосфераны ластануын бағалау [Текст] / Б. Е. Утебалиева, Ж. М. Ихласова // «Иванов оқулары – 2023» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2023. - 12 қазан. - Б. 119-124.
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- Жайық өзені -- атмосфера -- ластану -- Бөрлі -- Теректі -- Бәйтерек -- Ақжайық
Аннотация: Белгілі бір аумақтағы қолайлы экологиялық жағдайдың негізгі құрамдас бөліктерінің бірі табиғи және антропогендік шығу тегі қатты, сұйық және газ тәрізді заттардың минималды және рұқсат етілген концентрациясында көрінетін атмосфералық ауаның ластану деңгейі болып табылады. Атмосфералық ауаның ерекшелігі - ол ластаушы заттардың үлкен массаларының ұзақ қашықтыққа таралуына ықпал ете отырып, табиғи ортаның барлық басқа объектілерінің ластануының бір түрі ретінде әрекет етеді. Мысалы, ауа арқылы тасымалданатын өнеркәсіптік шығарындылар Дүниежүзілік мұхитты ластап, топырақ пен суды қышқылдандырады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ихласова, Ж.М.
У 84
Утебалиева, Б. Е.
Батыс Қазақстан облысы Жайық өзенінің маңындағы стационарлы көздер бойынша атмосфераны ластануын бағалау [Текст] / Б. Е. Утебалиева, Ж. М. Ихласова // «Иванов оқулары – 2023» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2023. - 12 қазан. - Б. 119-124.
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- Жайық өзені -- атмосфера -- ластану -- Бөрлі -- Теректі -- Бәйтерек -- Ақжайық
Аннотация: Белгілі бір аумақтағы қолайлы экологиялық жағдайдың негізгі құрамдас бөліктерінің бірі табиғи және антропогендік шығу тегі қатты, сұйық және газ тәрізді заттардың минималды және рұқсат етілген концентрациясында көрінетін атмосфералық ауаның ластану деңгейі болып табылады. Атмосфералық ауаның ерекшелігі - ол ластаушы заттардың үлкен массаларының ұзақ қашықтыққа таралуына ықпал ете отырып, табиғи ортаның барлық басқа объектілерінің ластануының бір түрі ретінде әрекет етеді. Мысалы, ауа арқылы тасымалданатын өнеркәсіптік шығарындылар Дүниежүзілік мұхитты ластап, топырақ пен суды қышқылдандырады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ихласова, Ж.М.
5.
Подробнее
24
Х 15
Хайршақова, Қ. Е.
Диатомиттің қолданылу ерекшелігі [Текст] / Қ. Е. Хайршақова // «Иванов оқулары – 2023» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2023. - 12 қазан. - Б. 133-137.
ББК 24
Рубрики: Химия
Кл.слова (ненормированные):
Диатомит -- табиғи минералды -- Ауыл шаруашылығы -- химиялық құрамы -- кремний оксиді -- алюминий тотығы -- темір оксиді -- рубидий оксиді -- магний оксиді -- кальций оксиді -- титан оксиді -- табиғи материалдар -- адсорбент
Аннотация: Диатомит – аморфты кремнеземнен (опалдан) тұратын ақшыл сарыдан сұрға дейінгі шөгінді кремнийлі тау жынысы, құрамында 20%-ға дейін саз қоспалары бар. Материал негізінен макрокеуекті құрылымды, радиусы 4...40 мкм кеуектері жалпы кеуек көлемінің 15%-ын ғана құрайды. Бүгінгі таңда диатомиттер сияқты табиғи минералды түзілімдер жоғары сіңіру қабілетіне, кеуектілігіне, ыстыққа төзімділігіне және қышқылға төзімділігіне байланысты әртүрлі өнеркәсіп салаларында кеңінен қолданылады. Ауыл шаруашылығына келетін болсақ, тасымалдаушылар және толтырғыштар ретінде қолданылады. Оның химиялық құрамы: кремний оксиді – 79,92%, алюминий тотығы – 6,58%, темір оксиді – 3,56%, рубидий оксиді – 1,37%, магний оксиді – 0,98%, кальций оксиді – 1,43%, титан оксиді – 0,48%, т.б.
Держатели документа:
ЗКУ
Х 15
Хайршақова, Қ. Е.
Диатомиттің қолданылу ерекшелігі [Текст] / Қ. Е. Хайршақова // «Иванов оқулары – 2023» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2023. - 12 қазан. - Б. 133-137.
Рубрики: Химия
Кл.слова (ненормированные):
Диатомит -- табиғи минералды -- Ауыл шаруашылығы -- химиялық құрамы -- кремний оксиді -- алюминий тотығы -- темір оксиді -- рубидий оксиді -- магний оксиді -- кальций оксиді -- титан оксиді -- табиғи материалдар -- адсорбент
Аннотация: Диатомит – аморфты кремнеземнен (опалдан) тұратын ақшыл сарыдан сұрға дейінгі шөгінді кремнийлі тау жынысы, құрамында 20%-ға дейін саз қоспалары бар. Материал негізінен макрокеуекті құрылымды, радиусы 4...40 мкм кеуектері жалпы кеуек көлемінің 15%-ын ғана құрайды. Бүгінгі таңда диатомиттер сияқты табиғи минералды түзілімдер жоғары сіңіру қабілетіне, кеуектілігіне, ыстыққа төзімділігіне және қышқылға төзімділігіне байланысты әртүрлі өнеркәсіп салаларында кеңінен қолданылады. Ауыл шаруашылығына келетін болсақ, тасымалдаушылар және толтырғыштар ретінде қолданылады. Оның химиялық құрамы: кремний оксиді – 79,92%, алюминий тотығы – 6,58%, темір оксиді – 3,56%, рубидий оксиді – 1,37%, магний оксиді – 0,98%, кальций оксиді – 1,43%, титан оксиді – 0,48%, т.б.
Держатели документа:
ЗКУ
6.
Подробнее
46.82
Е 50
Елеугалиева , Н.Ж.
Құрама белсендіргіштің шөжектер мен тауықтардың зат алмасу процесінің бұзылуына профилактикалық әсері [Текст] / Н.Ж. Елеугалиева , А. Сабыров // Вестник ЗКГУ=БҚМУ хабаршысы. - 2019. - №1. - Б. 395-405
ББК 46.82
Рубрики: Куроводство
Кл.слова (ненормированные):
құс -- шөжек -- белсендіргіш -- аурулар -- профилактика -- рацион -- азықтандыру -- қоспалар -- дәрумендер -- амин қышқылдары -- өміршеңдік -- ет ұлпасы -- химиялық құрам
Аннотация: «Белсендіргіш» препаратын 1 кг негізгі рационға қосу дозасы анықталды, ол 3,0-9,0 г. Нәтижесінде құс ағзасында ақуыздардың және көмірсулардың жетіспеушілігінен туындайтын түрлі құстардың аурулары тежелді. Зерттеу барысында препараттың әсерінен ағзалардың иммунологиялық реактивтілік белсенділіктері көтерілді, атап айтқанда бактерицидтік (10,0-11,2%), фагоцитарлық (14,2-19,64%), лизоцимдік (2,33%) көтерілді, құстардың өміршеңдігі жоғарлады.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Сабыров , А.
Е 50
Елеугалиева , Н.Ж.
Құрама белсендіргіштің шөжектер мен тауықтардың зат алмасу процесінің бұзылуына профилактикалық әсері [Текст] / Н.Ж. Елеугалиева , А. Сабыров // Вестник ЗКГУ=БҚМУ хабаршысы. - 2019. - №1. - Б. 395-405
Рубрики: Куроводство
Кл.слова (ненормированные):
құс -- шөжек -- белсендіргіш -- аурулар -- профилактика -- рацион -- азықтандыру -- қоспалар -- дәрумендер -- амин қышқылдары -- өміршеңдік -- ет ұлпасы -- химиялық құрам
Аннотация: «Белсендіргіш» препаратын 1 кг негізгі рационға қосу дозасы анықталды, ол 3,0-9,0 г. Нәтижесінде құс ағзасында ақуыздардың және көмірсулардың жетіспеушілігінен туындайтын түрлі құстардың аурулары тежелді. Зерттеу барысында препараттың әсерінен ағзалардың иммунологиялық реактивтілік белсенділіктері көтерілді, атап айтқанда бактерицидтік (10,0-11,2%), фагоцитарлық (14,2-19,64%), лизоцимдік (2,33%) көтерілді, құстардың өміршеңдігі жоғарлады.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Сабыров , А.
7.
Подробнее
28
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
Өсуді реттеуші заттардың өсімдіктерді тұқыммен көбейтудегі әсері [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, Х. С. Сенбаева, Қ. Т. Таңатарова // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №1. - Б. 301-311.
ББК 28
Рубрики: Биология
Кл.слова (ненормированные):
өсу процесі -- даму процесі -- синтетикалық стимуляторлар -- гетероауксин -- эпин-экстра -- янтарь қышқылы -- циркон -- цитокинин -- тұқым -- өскін -- вегетативті -- генеративті
Аннотация: Өсімдіктердің жалпы тіршілік дәуірі өсу және даму деген ұғымдармен сипатталады. Өсімдіктердің салмағы мен көлемі, оның органдарының саны мен мөлшері және клеткалар санының артуы, сондай-ақ жаңадан протоплазма түзілу процестері өсу деп аталады. Өсу процесі – өсімдік органдарының ұзарып, енденіп, жуандап, көлемінің, салмағының ұлғаюымен, және жеке мүшелерінің жаңадан қалыптасып, сандарының көбеюімен бейнеленеді. Өсімдіктің тіршілік мерзімі өсу және көбею деген екі кезеңге бөлінеді. Бірінші – өсу кезеңіндегі жапырақтары, сабақтары, тамырлары қарқынды қалыптасып, көбейіп, бұтақтанады, түптенеді, гүл мүшелері қалыптасады. Екінші кезеңде өсімдік гүлденіп, жемістенеді. Өсімдік гүлденгеннен кейін ондағы физиологиялық және биохимиялық процестер өзгеріп, жеке өсу мүшелерінің ылғалдылығы төмендеп, жапырақтағы азотты қосындылардың мөлшері күрт азаяды да, органикалық заттар сақтағыш орындарға шоғырланып, сабақтың ұзарып өсуі тоқтайды. Өсімдіктің дамуы деген ұғым сапалы физиологиялық және морфологиялық, биохимиялық өзгерістерді бейнелейді. Организмдегі сапалық өзгеріс процестерін даму деп атайды, бұл жағдайда организм қызметінің жаңа түрлері немесе жаңа формалар пайда болады. Мысалы, өркендегі жапырақтар санының артуы өсу құбылысы болып табылады. Тұқымның өскінге айналуы, меристемалық клетканың өткізгіш ткань клеткасына өзгеруі даму процестері болып саналады. Бұндай өзгерістер организмде жаңа құрылымдардың пайда болуына байланысты өсімдіктің тіршілік өмірінің – онтогенезінің белгілі сатыларын – жастық шағын, жетілуін, көбею, қартаю және тіршілігінің тоқтау кезеңдерін сипаттайды. Өсімдіктерді өсіру барысында аз уақыт аралығында, сонымен қатар мол өнім алуда синтетикалық стимуляторларды қолдануға болады. Өсімдіктердің кейбір бөліктерінде стимуляторлардың мөлшері айрықша көп болады: мысалы, ауксиндермен сабақтың жоғарғы меристемалары, гиббереллиндермен – жапырақтары, цитокининдермен – тамыры мен дәні бай. Өсу стимуляторлары әртүрлі өсу процестеріне себеп болады, бұл процестерге өсімдіктердің белсенді өсуі, генерациялық дамуы, тропизмдер, регенерация және т.б. жатады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сенбаева, Х.С.
Таңатарова, Қ.Т.
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
Өсуді реттеуші заттардың өсімдіктерді тұқыммен көбейтудегі әсері [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, Х. С. Сенбаева, Қ. Т. Таңатарова // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №1. - Б. 301-311.
Рубрики: Биология
Кл.слова (ненормированные):
өсу процесі -- даму процесі -- синтетикалық стимуляторлар -- гетероауксин -- эпин-экстра -- янтарь қышқылы -- циркон -- цитокинин -- тұқым -- өскін -- вегетативті -- генеративті
Аннотация: Өсімдіктердің жалпы тіршілік дәуірі өсу және даму деген ұғымдармен сипатталады. Өсімдіктердің салмағы мен көлемі, оның органдарының саны мен мөлшері және клеткалар санының артуы, сондай-ақ жаңадан протоплазма түзілу процестері өсу деп аталады. Өсу процесі – өсімдік органдарының ұзарып, енденіп, жуандап, көлемінің, салмағының ұлғаюымен, және жеке мүшелерінің жаңадан қалыптасып, сандарының көбеюімен бейнеленеді. Өсімдіктің тіршілік мерзімі өсу және көбею деген екі кезеңге бөлінеді. Бірінші – өсу кезеңіндегі жапырақтары, сабақтары, тамырлары қарқынды қалыптасып, көбейіп, бұтақтанады, түптенеді, гүл мүшелері қалыптасады. Екінші кезеңде өсімдік гүлденіп, жемістенеді. Өсімдік гүлденгеннен кейін ондағы физиологиялық және биохимиялық процестер өзгеріп, жеке өсу мүшелерінің ылғалдылығы төмендеп, жапырақтағы азотты қосындылардың мөлшері күрт азаяды да, органикалық заттар сақтағыш орындарға шоғырланып, сабақтың ұзарып өсуі тоқтайды. Өсімдіктің дамуы деген ұғым сапалы физиологиялық және морфологиялық, биохимиялық өзгерістерді бейнелейді. Организмдегі сапалық өзгеріс процестерін даму деп атайды, бұл жағдайда организм қызметінің жаңа түрлері немесе жаңа формалар пайда болады. Мысалы, өркендегі жапырақтар санының артуы өсу құбылысы болып табылады. Тұқымның өскінге айналуы, меристемалық клетканың өткізгіш ткань клеткасына өзгеруі даму процестері болып саналады. Бұндай өзгерістер организмде жаңа құрылымдардың пайда болуына байланысты өсімдіктің тіршілік өмірінің – онтогенезінің белгілі сатыларын – жастық шағын, жетілуін, көбею, қартаю және тіршілігінің тоқтау кезеңдерін сипаттайды. Өсімдіктерді өсіру барысында аз уақыт аралығында, сонымен қатар мол өнім алуда синтетикалық стимуляторларды қолдануға болады. Өсімдіктердің кейбір бөліктерінде стимуляторлардың мөлшері айрықша көп болады: мысалы, ауксиндермен сабақтың жоғарғы меристемалары, гиббереллиндермен – жапырақтары, цитокининдермен – тамыры мен дәні бай. Өсу стимуляторлары әртүрлі өсу процестеріне себеп болады, бұл процестерге өсімдіктердің белсенді өсуі, генерациялық дамуы, тропизмдер, регенерация және т.б. жатады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сенбаева, Х.С.
Таңатарова, Қ.Т.
8.
Подробнее
63
А 15
Абилева, Н.
Орталық Азия елдері қыш ісінің бейзаттық аспектісі: аңыз-әңгімелер мен нанымдар [Текст] / Н. Абилева, С. Рахимжанова, Ж. Аккошкарова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 219-230.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
саз -- қыш ісі -- материалдық емес мәдени мұра -- Орталық Азия -- этнография -- тірі мұра
Аннотация: Мақалада қыш ісіне қатысты аңыз-әңгімелер мен нанымдар материалдық емес мәдени мұраның бір бағыты ретінде ғылыми деректер мен этнографиялық материалдарға негізделіп, рухани мұра ретінде қарастырылады. Дала жұмыстары барысында алынған этнографиялық мәліметтер мен ғылыми материалдар негізінде Орта Азия елдері қыш ісінің материалдық емес аспектісін зерттеу. Аталған мәселені зерделеу кезінде этнографияны зерттеудің негізгі әдістері, атап айтқанда сауалнама және анкета әдістері қолданылды. Сонымен қатар, қыш ісі туралы аңыздар мен рәсімдердің даму процесін анықтауға ықпал еткен сарқыншақ әдісінің ерекше маңыздылығын атап өткен жөн. Алынған мәліметтер негізінде қыш ісіне қатысты аңыз-әңгімелер мен нанымдар материалдық емес мәдени мұра ретінде дәстүрлі дінмен өзгеріске ұшырап, немесе жылдан жылға өз өзектілігін жоғалтып барады. Орталық Азия елдері қыш ісінің материалдық емес мәдени мұрасын зерделеу негізінде мәліметтердің мардымсыз екені анықталып, аталған сұрақ жан-жақты зерттеуді қажет ететіндігі, сонымен қатар бар ақпарат негізінде материалдық емес мәдени мұра элементтерін қайта жаңғыртып, артынан тізімдеу жүргізу қажет етеді деген қорытынды жасалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рахимжанова, С.
Аккошкарова, Ж.
А 15
Абилева, Н.
Орталық Азия елдері қыш ісінің бейзаттық аспектісі: аңыз-әңгімелер мен нанымдар [Текст] / Н. Абилева, С. Рахимжанова, Ж. Аккошкарова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 219-230.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
саз -- қыш ісі -- материалдық емес мәдени мұра -- Орталық Азия -- этнография -- тірі мұра
Аннотация: Мақалада қыш ісіне қатысты аңыз-әңгімелер мен нанымдар материалдық емес мәдени мұраның бір бағыты ретінде ғылыми деректер мен этнографиялық материалдарға негізделіп, рухани мұра ретінде қарастырылады. Дала жұмыстары барысында алынған этнографиялық мәліметтер мен ғылыми материалдар негізінде Орта Азия елдері қыш ісінің материалдық емес аспектісін зерттеу. Аталған мәселені зерделеу кезінде этнографияны зерттеудің негізгі әдістері, атап айтқанда сауалнама және анкета әдістері қолданылды. Сонымен қатар, қыш ісі туралы аңыздар мен рәсімдердің даму процесін анықтауға ықпал еткен сарқыншақ әдісінің ерекше маңыздылығын атап өткен жөн. Алынған мәліметтер негізінде қыш ісіне қатысты аңыз-әңгімелер мен нанымдар материалдық емес мәдени мұра ретінде дәстүрлі дінмен өзгеріске ұшырап, немесе жылдан жылға өз өзектілігін жоғалтып барады. Орталық Азия елдері қыш ісінің материалдық емес мәдени мұрасын зерделеу негізінде мәліметтердің мардымсыз екені анықталып, аталған сұрақ жан-жақты зерттеуді қажет ететіндігі, сонымен қатар бар ақпарат негізінде материалдық емес мәдени мұра элементтерін қайта жаңғыртып, артынан тізімдеу жүргізу қажет етеді деген қорытынды жасалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рахимжанова, С.
Аккошкарова, Ж.
9.
Подробнее
30.69
К 60
Қолданылған тағамдық май қалдықтарын олеохимиялық шикізат ретінде қолдану жолымен қоршаған ортаға антропогендік әсерін шектеу [Текст] / Г. С. Жумагулова, Б. Н. Корганбаев, Е. Н. Кочеров [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 462-483.
ББК 30.69
Рубрики: Отходы и их использование
Кл.слова (ненормированные):
тағамдық май қалдықтары -- қоршаған орта -- улы ластағыш заттар -- ағынды сулар -- олеохимиялық шикізат
Аннотация: Қолданылған тағамдық май қалдықтарын құнды өнімдер алудағы екіншілей шикізат ретінде қажетке жаратудың қиындықтары мен болашақ мүмкіндіктерін айқындау үшін, қайта өңдеуде қолданылатын үрдістерді терең зерттеу қажеттілігі туындайды және өзекті мәселе болып табылады. Мақалада қолданылған тағамдық май қалдықтарының қоршаған орта компоненттеріне кері әсері, су бұру кәріз жүйелерінің кептеліп, ағынды сулардың уытты заттармен ластану сипаттамасы келтірілген. Қолданылған тағамдық май қалдықтарының тұрмыстық химиялық заттарды синтездеуде, санитарлық гигиеналық тазалық өнімдерін алуда қайталама шикізат ретінде қолданылу мүмкіндігі сипатталған. Қолданылған тағамдық май қылдықтарының олеохимиялық шикізат ретінде қолданылу әлеуетін бағалау нәтижелері келтірілген. Тағамдық май қалдықтарынан санитарлық гигиеналық сабын алу үрдісін кинетикалық зерттеу нәтижелері ұсынылған. Бейтараптандыру, сабындану және күрделі май қышқылдарының сабындану реакциялары сипатталған. Бейтараптандыру және сабындану реакцияларының, күрделі май қышқылдарының сабындану реакциясының жылдамдық кинетикасы есептелген. Температураға тәуелді реакция жылдамдығының константасы Аррениус теңдеуімен сипатталды. Белсендіру энергиясының және экспоненциалды көбейткіш факторының мәндері анықталды. Кинетикалық модельдердің сәйкестігі мен дұрыстығы есептік және тәжірибелік мәліметтерді салыстыру жолымен тексерілді: орташа қателік мәні салыстырмалы түрде 5-10% аралығында болды. Ұсынылған зерттеу нәтижелері орасан көлемде түзілетін тағамдық май қалдықтарын екіншілей шикізат ретінде қолданып, санитарлық гигиеналық сабын алу өндірісінде практикалық қолданбалы келешегі бар.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагулова, Г.С.
Корганбаев, Б.Н.
Кочеров, Е.Н.
Раматуллаева, Л.И.
Колесников, А.С.
К 60
Қолданылған тағамдық май қалдықтарын олеохимиялық шикізат ретінде қолдану жолымен қоршаған ортаға антропогендік әсерін шектеу [Текст] / Г. С. Жумагулова, Б. Н. Корганбаев, Е. Н. Кочеров [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 462-483.
Рубрики: Отходы и их использование
Кл.слова (ненормированные):
тағамдық май қалдықтары -- қоршаған орта -- улы ластағыш заттар -- ағынды сулар -- олеохимиялық шикізат
Аннотация: Қолданылған тағамдық май қалдықтарын құнды өнімдер алудағы екіншілей шикізат ретінде қажетке жаратудың қиындықтары мен болашақ мүмкіндіктерін айқындау үшін, қайта өңдеуде қолданылатын үрдістерді терең зерттеу қажеттілігі туындайды және өзекті мәселе болып табылады. Мақалада қолданылған тағамдық май қалдықтарының қоршаған орта компоненттеріне кері әсері, су бұру кәріз жүйелерінің кептеліп, ағынды сулардың уытты заттармен ластану сипаттамасы келтірілген. Қолданылған тағамдық май қалдықтарының тұрмыстық химиялық заттарды синтездеуде, санитарлық гигиеналық тазалық өнімдерін алуда қайталама шикізат ретінде қолданылу мүмкіндігі сипатталған. Қолданылған тағамдық май қылдықтарының олеохимиялық шикізат ретінде қолданылу әлеуетін бағалау нәтижелері келтірілген. Тағамдық май қалдықтарынан санитарлық гигиеналық сабын алу үрдісін кинетикалық зерттеу нәтижелері ұсынылған. Бейтараптандыру, сабындану және күрделі май қышқылдарының сабындану реакциялары сипатталған. Бейтараптандыру және сабындану реакцияларының, күрделі май қышқылдарының сабындану реакциясының жылдамдық кинетикасы есептелген. Температураға тәуелді реакция жылдамдығының константасы Аррениус теңдеуімен сипатталды. Белсендіру энергиясының және экспоненциалды көбейткіш факторының мәндері анықталды. Кинетикалық модельдердің сәйкестігі мен дұрыстығы есептік және тәжірибелік мәліметтерді салыстыру жолымен тексерілді: орташа қателік мәні салыстырмалы түрде 5-10% аралығында болды. Ұсынылған зерттеу нәтижелері орасан көлемде түзілетін тағамдық май қалдықтарын екіншілей шикізат ретінде қолданып, санитарлық гигиеналық сабын алу өндірісінде практикалық қолданбалы келешегі бар.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагулова, Г.С.
Корганбаев, Б.Н.
Кочеров, Е.Н.
Раматуллаева, Л.И.
Колесников, А.С.
10.
Подробнее
63.4
С 60
Солтүстік арал маңындағы жалғыз-ағым тұрағының доңғал типтес керамикасы [Текст] / С. Рахимжанова, Ы. Құрманиязов, Ж. Аккошкарова, А. Ракутубе // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №3. - Б. 150-162.
ББК 63.4
Рубрики: Археология
Кл.слова (ненормированные):
доңғал типтес керамика -- тұрақ -- керамика -- техникалық-технологиялық талдау -- ою-өрнектеу -- Арал маңы -- Археология
Аннотация: Мақалада Жалғыз-Ағым тұрағының доңғал типтес керамикасының техникалық-типологиялық талдауының нәтижелері берілген. Керамикалық кешен А.А. Бобринский мен оның ізбасарлары қалыптастырған ежелгі қыш өндірісін зерттеудің тарихи-мәдени тәсілі шеңберінде зерттелді. Зерттеу жұмысы Жалғыз-Ағым тұрағының доңғал типтес керамикасында мәдени дәстүрлерді анықтап, басқа ескерткіштердің материалдарымен салыстыруға бағытталды. Берілген тип керамикасын зерттеу сол уақытта өмір сүрген көзешілер жаппай орташа темірленген сәл құмды саз-балшық қолданғандарын көрсетті. Саздардың құмдану деңгейін, лайлы саздарды және табиғи минералды қоспалардың құрамын зерттеу бастапқы иілімді шикізат көзінің бес шартты «орнын» анықтауға мүмкіндік берді. Қыш ыдыстарының қалыптау қоспаларын зерттеу Жалғыз-Ағым тұрағында доңғал типтес керамиканың жасалуы «саз+шамот+органикалық ерітінді» (70%) тәсілі бойынша басым екендігін көрсетті, ал қалған тәсілдер бірең-сараң тіркелді. Алынған нәтижелер бойынша осы қоныста сол уақытта өмір сүрген тұрғындар едәуір біркелкі болды деп қорытындылауға мүмкіндік береді. Қыш ыдысының бетін өңдеу үшін жұмсақ затпен қолмен тегістеу қолданылып, беті ангобпен боялған (100%). Зерттеліп жатқан қыш ыдыстарының арасында көзе пішінді ыдыстар жаппай кездеседі (70%), белдеу (52,9%) және тегіс (41,2%) элемент басым өрнек болып табылады. Осылай, зерттелген материалдар доңғал типтес керамиканың Батыс Қазақстанда да таралғандығын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рахимжанова, С.
Құрманиязов, Ы.
Аккошкарова, Ж.
Ракутубе, А.
С 60
Солтүстік арал маңындағы жалғыз-ағым тұрағының доңғал типтес керамикасы [Текст] / С. Рахимжанова, Ы. Құрманиязов, Ж. Аккошкарова, А. Ракутубе // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №3. - Б. 150-162.
Рубрики: Археология
Кл.слова (ненормированные):
доңғал типтес керамика -- тұрақ -- керамика -- техникалық-технологиялық талдау -- ою-өрнектеу -- Арал маңы -- Археология
Аннотация: Мақалада Жалғыз-Ағым тұрағының доңғал типтес керамикасының техникалық-типологиялық талдауының нәтижелері берілген. Керамикалық кешен А.А. Бобринский мен оның ізбасарлары қалыптастырған ежелгі қыш өндірісін зерттеудің тарихи-мәдени тәсілі шеңберінде зерттелді. Зерттеу жұмысы Жалғыз-Ағым тұрағының доңғал типтес керамикасында мәдени дәстүрлерді анықтап, басқа ескерткіштердің материалдарымен салыстыруға бағытталды. Берілген тип керамикасын зерттеу сол уақытта өмір сүрген көзешілер жаппай орташа темірленген сәл құмды саз-балшық қолданғандарын көрсетті. Саздардың құмдану деңгейін, лайлы саздарды және табиғи минералды қоспалардың құрамын зерттеу бастапқы иілімді шикізат көзінің бес шартты «орнын» анықтауға мүмкіндік берді. Қыш ыдыстарының қалыптау қоспаларын зерттеу Жалғыз-Ағым тұрағында доңғал типтес керамиканың жасалуы «саз+шамот+органикалық ерітінді» (70%) тәсілі бойынша басым екендігін көрсетті, ал қалған тәсілдер бірең-сараң тіркелді. Алынған нәтижелер бойынша осы қоныста сол уақытта өмір сүрген тұрғындар едәуір біркелкі болды деп қорытындылауға мүмкіндік береді. Қыш ыдысының бетін өңдеу үшін жұмсақ затпен қолмен тегістеу қолданылып, беті ангобпен боялған (100%). Зерттеліп жатқан қыш ыдыстарының арасында көзе пішінді ыдыстар жаппай кездеседі (70%), белдеу (52,9%) және тегіс (41,2%) элемент басым өрнек болып табылады. Осылай, зерттелген материалдар доңғал типтес керамиканың Батыс Қазақстанда да таралғандығын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рахимжанова, С.
Құрманиязов, Ы.
Аккошкарова, Ж.
Ракутубе, А.
Страница 1, Результатов: 12