Электронный каталог

74.58
Ш 15
Шагиева, Б. С.
    Орал педагогикалық институтының құрылуы және даму кезеңдері (1932-1945 ж.ж.) [Текст] / Б. С. Шагиева // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 97-105.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
Орал педагогикалық институты -- Орал қаласы -- жоғары білім беру жүйесі -- тоталитарлық үкіметті -- Қазақстанның 10 жылдығы атындағы Ағарту институты -- Батыс Қазақстан облысы -- Қазақ Автономиялы Советтік Социалистік Республикасы Үкіметі -- Фашисттік Германия -- 22 маусым -- Институт ұжымы
Аннотация: Орал педагогикалық институтының құрылуы өткен ғасырдың ең ауыр отызыншы жылдарына түсті. Содан кейін, бір жағынан, индустрияландырудың іргетасы қаланды, ал екінші жағынан, тоталитарлық үкіметтің азық-түлік ресурстарын күштеп тартып алуы Қазақстанды қоғамдық дамуда ондаған жылдарға артқа тастаған теңдессіз ашаршылыққа әкелді және барлық қазақ отбасына дерлік ұмытылмас қайғылы оқиғаларды әкелді. Осындай қиын жағдайда Ұлы далада жоғары білімді ұлттық кадрлардың шығуына негіз қаланды.
Держатели документа:
ЗКУ

63
З-38
Захарова, А. М.
    Бақтығали Бисенов - тұңғыш қазақ дәрігер [Текст] / А. М. Захарова // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 117-119.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Бақтығали Бисенұлы Бисенов -- тұңғыш қазақ дәрігер -- алаш партия -- үкімет -- Мұхамеджан Қарабаев -- Халел Досмұхамедов -- Асылбек және Мұсылманбек Сейітовтер -- Алашорда -- Батыс Алашорда мүшесі -- тарихи
Аннотация: Бір идея айналасында топталып, Алаш атты партия құрып, арнайы үкімет жасақтап озық үлгідегі мемлекет құрмақ болған Алаш қайраткерлерінің арасында дәрігерлер де болды.ХІХ ғасырдың соңы – ХХ ғасырдың бас кезінде медицина саласында да қазақ ғалымдары шыға бастады. Жұқпалы аурулардың таралып, өз отандастарының өлім-жітімге ұшырауы қазақ дәрігерлерін бей - жай қалдырған жоқ. Олар өз халқының денсаулығын сақтауға барынша аянбай еңбек етті. Қазақтың алғашқы дәрігер-ғалымдары қатарында Мұхамеджан Қарабаев, Халел Досмұхамедов, Бақтығали Бисенов, ағайынды Асылбек және Мұсылманбек Сейітовтер т.б. болды. 1991 жылы еліміз егемендігін жариялаған тұста қаншама алаш арыстары ақтала бастады. «Алашорда» үкіметінің Х.Досмұхамедов, Ж.Досмұхамедов, А.Қалменов т.б. белсенділері аталған үкіметке барын салып, күш жігерлерін танытты. Солардың қатарында есімі көп жерде белгісіз себептермен тасада қалып келген Бақтығали (Бақтыгерей, Бах, Бақыш деген есімдері де бар) Бисеновтің еңбектерін атаған жөн.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Е 81
Есқайрова, С. Б.
    Алаш қайраткері, Хазірет Хасан Нұрмұхамедов [Текст] / С. Б. Есқайрова // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 120-123.
ББК 63

Рубрики: история

Кл.слова (ненормированные):
Алаш қайраткері -- Хазірет Хасан Нұрмұхамедов -- Алаш қозғалысы -- қазақ халқы -- Большевик -- қоғам қайраткері -- Батыс Қазақстан облысы -- Алаш автономиясы -- Совет үкіметі
Аннотация: Алаш қозғалысы қазақ халқының рухани жаңғыруы, мемлекеттік дербестігі және атамекен жерінің тұтастығы үшін жүргізген күресі, яғни қазақ елінің ұлт-азаттық қозғалысы. Ол екі кезеңнен тұрады. Алғашқы кезең (1905-17 жж.) патшалық биліктің соңғы жылдарымен тұстас келді. Бар болғаны он екі жылда ол үлкен жолдан өтті, қазақ халкының табиғи ұлттық мүддесі бар екендігін, ең алдымен, қазақ халқының өзіне танытты, сондай-ақ оны империялық күштерге мойындатты, оларды қазақтың талап-тілегімен есептесуге мәжбүр етті. Азаттық қозғалыстың екінші кезеңі советтік биліктің кұрылған, қалыптасқан және ауқымды реформалық шараларды іске асырған жылдарына сәйкес келді (1917-32 жж.). Большевиктік билік жүргізген өзгерістер бұрынғы империялык әдіс, құралдар аркылы іске асырылды. Советтік билік орнағанға дейін азаттық қозғалыстың басында болған ұлт зиялылары бұл өзгерістерден шеттетілді, тіптен контрреволюциялык, сепаратистік элементтер ретінде қуғын-сүргінге ұшыратылып, жойылды. Екінші кітап алаш зиялыларының осы соңғы тарихи кезеңдегі өмірі мен қызметіне арналған. Автор алаш зиялыларын екі буыннан тұратын тарихи құбылыс ретінде қарастырады. Екі буынды да, олардың түрлі ерекшеліктеріне қарамастан, біріктіріп тұрған қызыл жіп - ұлт тағдыры. Тергеу ісіне тартылған тек алаштық зиялылар емес-тін, олардың қатарында ұлт-азаттық қозғалыска жанашырлык танытқан ауқаттылар, советтік идеологияға қырын қараған дін кызметкерлері де болды. ЧК-ОГПУ-НКВД жүргізген перманентті репрессиялық шаралар қазақ қоғамындағы осы үш әлеуметтік күшке - ұлт зиялыларына, ауқаттыларға, дін кызметкерлеріне қарсы бағытталды. Бұл, әрине, дербес талдауды қажет ететін ауқымды тақырыптар [1, 3б]. Біз зерттеуімізде аталған ауқымды кеңестік саясаттың жүргізген бұл шараларының арасында күллі мұсылман әлеміне танымал діни хазірет, мемлекет және қоғам қайраткері Хасан Нұрмұхамедов туралы зерттеуді қолға алдық.
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5КАЗ)
Д 13
Давлетьярова , Б.Х.
    Кеңес үкіметі және тәуелсіздік қарсаңындағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы [Текст] / Б.Х. Давлетьярова , Е.И. Исибаева // Вестник ЗКГУ=БҚМУ хабаршысы. - 2019. - №1. - Б. 277-289
ББК 63.3(5КАЗ)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
ауыл шаруашылығы -- тәуелсіздік -- нарықтық жағдай -- әкімшіл -- әміршіл жүйе -- дағдарыс -- тоқырау -- қазақстан тарихы -- Қазақстан Республикасы -- Ауыл -- Аграрлық дағдарыс -- Батыс Қазақстан -- ірі-қара мал -- совхоздар -- Эрозия -- тракторы -- Куйбышев ауыл шаруашылық институты -- Павлодар заводының конструкторлары -- Большевик -- Казахстанец -- Ғылыми-техникалық прогресс -- агротехника -- Партия комитеттері -- еңбеқ -- КПСС -- механизацияның комплекс
Аннотация: . Бұл мақалада Қазақстанның тәуелсіздік қарсаңындағы ауыл шаруашылығының аграрлық қатынастары, оның әлеуметтік экономикалық мазмұны сипатталған. Кеңес үкіметінің Қазақстанда жүргізілген волюнтаристік саясаты халыққа жасалған қиянаты, дүниені өзгертудің зорлыққа негізделген концепциясының жарқын бір көрінісі болды. Сондықтан да тоталитарлық жүйе кезінде біржақты, кейде субъективті және коммунистік идеология рухында зерттелген аграрлық мәселелерді қазіргі заманның талабына сай, өткен тарихқа сын көзбен қарап, оларды жаңаша зерделеп, сараптау міндеті туындайды деген ойдамыз
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Исибаева , Е.И.

74
Б 82
Боранбаева, Б.
    Зиялылар оқыған әскери-реальдық училище тарихы [Текст] / Б. Боранбаева, Ә. Сағынова // Oral oniri. - 2024. - 16 мамыр. - №40. - Б. 11.
ББК 74

Рубрики: Білім

Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан мен Орта Азия -- Ресей -- реальдық училище -- әскери гимназия
Аннотация: ХІХ ғасырдың екінші жартысында Қазақстан мен Орта Азияның Ресейге қосылуы түпкілікті аяқталуына байланысты жүргізілген әкімшілік реформалардан соң, еліміздегі орыс ұлтымен қатар (орыс казактары мен қоныс аударушы шаруалар) қазақ арасында да оқу-ағарту идеялары кең тарала бастады. Бұған дейін қазақ балалары тек медреселер мен молдалардан алғашқы сауатын ашса, енді олар орыс-қазақ мектептерінде білім алуға қол жеткізді. Әрі патша үкіметінің отаршылдық саясатына сәйкес жаңа жүйедегі білім ошақтары көптеп салына бастады. Осылайша қазақ даласында орта, бастапқы және кәсіби білім беретін оқу орындары ашылды.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Сағынова, Ә.

63
Б 82
Боранбаева, Б. С.
    1941 жылы Орал облысында құрылған антикеңестік «Қазақ халқын қорғаушылар одағы» ұйымы [Текст] / Б. С. Боранбаева, Г. Жайлан // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 23-30.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- Қазақ халқы -- Ғұбайдолла Әнесов -- Батыс Қазақстан облысы -- Ұлы Отан соғысы -- Қазақ халқын қорғаушылар одағы -- Кеңес үкіметі -- Архив
Аннотация: Қазақ халқының азаттық жолындағы күрес тарихы небір жан тебірентерлік тағдырға толы. Соның ішінде ХХ ғасырдың басында қаулап өсіп, қараңғы қазақ көгіне күн болуға ұмтылған Алаш арыстарының өмір жолы бүгінгі таңда қауымға танымал. Кеңес үкіметеінің қанды қылышы турап түскен қазақ зиялыларының есімі КСРО-ның тұяқ серпер «қайта құру» жылдарында жаппай ақалып, газет беттеріне жариялана бастады. 1943 жылы Орал қаласындағы НКВД түрмесінде он тоғыз жасында құрбан болған Ғұбайдолла Әнесов – мемлекеттік деңгейде әлі толық тарихи бағасын алып үлгермеген жас боздақ. Қазақ тарихына есімін алтын әріптермен қашаған Қазақстан Республикасының Халық қаһарманы Қ.Рысқұлбековпен тағдырлас Ғ.Әнесов тұлғасы соңғы жылдары жұртшылықтың назарын өзіне аудара бастады. Әзірше көңілге медеу болары жалындаған жас жетекші Ғ.Әнесов негізін қалаған «Қазақ халқын қорғаушылар одағы» туралы қысқаша мәліметтің ҚР Білім және ғылым министрлігі бекіткен мектеп оқулығына енуі
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жайлан, Г.

63
Р 27
Рахмалиева, Л.А.
    Хазірет Қайырша Ахметжанұлы [Текст] / Л.А. Рахмалиева // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 141-144.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Хазірет Қайырша Ахметжанұлы -- Тарих -- дін қайраткер -- Азалы кітап -- Батыс Қазақстан облысы -- мемлекеттік мұрағаты -- Қайырша хазірет -- Муфтий -- Алаш қайраткері -- Алаш қозғалысы
Аннотация: Тарихшы ретінде тарихымыздағы халқы үшін елеулі қызмет атқарған тұлғалардың еңбегін зерттеп, тың мәліметтермен тарихымызды толықтыру- міндетіміз. Солардың бірі де, бірегейі – Батыс Қазақстан өңірінің тумасы, 1917 жылы Орал қазақтарының съезін ұйымдастырушылардың бірі, бүкілресейлік мұсылмандар съезінің, Орынборда өткен жалпықазақ съездерінің делегаты, Күнбатыс Алашорда үкіметінің діни көсемдерінің бірі Қайырша Ахметжанов.
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Каз)
Ш 98

    Шығыс Қазақстандағы шашыранды алтын кен орындарының ашылу тарихы [Текст] / Қ. Ш. Аубакирова, Н. Е. Сайлаубаева, Д. Ж. Жайлыбай [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 275-288.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Шығыс Қазақстан -- шашыранды алтын кен орындары -- алтын өндіру тарихы -- геологиялық барлау -- Алтай өңірі -- XIX–XX ғасыр -- тау-кен өндірісі
Аннотация: Мақалада ХІХ ғасырдың екінші жартысында Шығыс Қазақстан өлкесіндегі шашыранды алтын кен орындарын ашылу тарихы патша үкіметінің алтын өндірісіне қатысты саясатымен байланысты екендігі көрсетіледі. Өлкедегі алтын кен орындарын іздеуге, барлауға жəне өндіру жұмыстарын жүргізуге үкіметтен рұқсат алған тұлғалар мен алтын іздеуші партияларға қатысты деректер келтіріледі. Мұрағат деректеріне сүйене отырып еліміздің шығысында ашылған шашыранды алтын кен орындарының географиялық жағынан орналасуы, алтынды жүйелерге бөлінуі қарастырылады. Сонымен қатар, кен орындардағы жуылған құм мен алынған алтын мөлшеріне қатысты статистикалық деректер де сараланады. Алтын кен орындарынның техникалық жағынан жабдықталуы сипатталады. Зерттеу жұмысының барысында қысқа мерзімде бұл өлкеде шашыранды алтын кен орындарының көп мөлшерде ашылғандығы жəне олардың үш ірі алтын жүйелерге бөлінгендігі, кен орындарындағы алтынның сипаты бірдей болғанымен, алтын қорының шоғырлануы жəне сынамасы жағынан əр түрлі болғандығы көрсетіледі. Сонымен қатар, кен орындарын ірі елді-мекендермен байланыстыратын қалыптасқан жолдардың болуы, кен орындарына жүк тасымалдаудың арзандығы сияқты факторлар да бұл өлкедегі кен орындарының жұмысына ықпалын тигізгендігі қарастырылады. Кейбір аудандарда алтын кен орындарының нашар жұмыс істеуі табиғи-климаттық жағдайлардың қаталдығымен жəне алтынды жауып жатқан беткі жыныстық қабаттың қалың болуы сияқты факторлармен байланысты болғандығы айқындалады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Аубакирова, Қ.Ш.
Сайлаубаева, Н.Е.
Жайлыбай, Д.Ж.
Адельчанов, Қ.С.
Жармұхаметов, Д.А.
Байгапанова, А.Б.

32.813
Б 42
Бекешев, Т.
    Развитие Казахстана в свете новых веяний XXI века [Текст] / Т. Бекешев, И. Закиржанов, Г. Н. Есеева // Өркен. - 2026. - 30 қаңтар. - №1. - С. 7.
ББК 32.813

Рубрики: Искусственный интеллект

Кл.слова (ненормированные):
Жасанды интеллект -- Цифрлық Қазақстан -- Искусственный интеллект -- Цифрлық трансформация -- 5G желілері -- STEM білім беру -- Электрондық үкімет (eGov) -- Smart City -- Киберқауіпсіздік -- Data Science
Аннотация: Мақалада Қазақстан экономикасын жаңғыртудағы цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектің стратегиялық рөлі талданады. Автор елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін 5G, талшықты-оптикалық желілер және деректерді өңдеу орталықтары сияқты инфрақұрылымдық негіздерді дамытудың маңыздылығын атап өтеді. Сондай-ақ, білім беру жүйесін STEM пәндеріне, бағдарламалау мен Data Science бағыттарына қайта бағдарлау — ұлттық цифрлық экожүйені қалыптастырудың басты шарты ретінде көрсетілген. eGov және Smart City сияқты сәтті жобалар ЖИ-дің денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптегі жаңа мүмкіндіктерімен ұштасады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Закиржанов, И.
Есеева, Г.Н.