Электронный каталог

63.3
О 82
Өтебәлі, А.
    Ордасына еңбек сіңірген [Текст] / А. Өтебәлі // Орал өңірі. - 2012. - №71.-19 маусым. - Б. 6
ББК 63.3

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Уали Мырзағалиұлы
Аннотация: Уали Мырзағалиұлы Ордасын, соның ішінде өзінің кіндік қаны тамған жері - Жиенқұмын өмір бойы жүрегінде әлдилеп өтті. Туған жерінің әр тасын алтындай көретін ол бойындағы бар күш-қуатын сол өңірдің өсіп-өнуіне, дамуына жұмсады.
Держатели документа:
БҚМУ

28
А 50
Алиева, Т. К.
    Стевияның өніп- өсу белсенділігіне колхициннің тигізетін биологиялық әсері [Текст] / Т. К. Алиева, С. Ш. Асрандина, С. Д. Атабаева, Р. А. Алыбаева // Әл-Фараби атындағы Казақ Ұлттық университетінің хабаршысы=Вестник Казахского Национального университета им.Аль-Фараби. - 2015. - №3. - Б. 42-46.-(экология сериясы).
ББК 28

Рубрики: Биология.

Кл.слова (ненормированные):
стевия -- колхицин -- мутаген -- өну -- өсу -- даму -- регенерант
Аннотация: Мақалада дәстүрлі селекциялық әдістердің негізінде Қазақстанның климаттық жағдайына бейімделген, өнімділігі жоғары стевияның жаңа линияларын шығарудың әдістемесін жасауға және оңтайландыруға көзделген зерттеу жұмыстарын нәтижелері берілген.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
Доп.точки доступа:
Асрандина, С.Ш.
Атабаева, С.Д.
Алыбаева, Р.А.

Қожахметов, М. К.
    Көшетсіз тұқымдық қызылшаны нанэлектро физикалық технологиямен өндіру [Текст] / М. К. Қожахметов // Қазақстан жоғары мектебі. - 2019. - №2. - Б. 238-242
ББК 22.3(5каз)

Рубрики: Физика

Кл.слова (ненормированные):
АӨК-де іс жүзінде қолдану -- жиналған тәжірибе мен түрлі зерттеулер -- зерттеудің мақсаты -- кесте -- өсімдіктің зиянкестермен зақымдануы -- тамыр жемістердің фракциялық құрылымы және құрғақ зат пен қанттың қыстап шығуы
Аннотация: Жүргізілген тәжірибелер себер алдында көп жылдық көшетсіз қызылша тұқымдардың электрофизикалық тәсілмен өңдеу олардың егістік өнгіштігі мен көктеуін және өсіп өну кезңінде ықтималды жиілігін құрауға барынша жақсы әсерін тигізетінін көрсетті.
Держатели документа:
БҚМУ

28.89
И 50
Иманқұл , Ж.
    Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4. - Б. 76-93
ББК 28.89

Рубрики: Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты -- ұлттық қауіпсіздік -- табиғат -- айнала -- қор -- мұхит -- су -- жер -- күн энергиясы -- атмосфера -- таза ауа -- таза су -- құнарлы топырақ -- өсімдіктер әлемі -- жануарлар дүниесі -- байлық
Аннотация: Табиғаттың қандай қоры болсын адамзаттың игілігіне арналған, сан алуан қажетін қамтамасыз етеді. Табиғат бізді айналада қоршап тұрған барлық нәрсе: ауа, су, топырақ, тау, орман, қазба байлықтары, өсімдіктер әлемі, жануарлар дүниесі, т.б. Сан мыңдаған жылдар бабалар мұра етіп қалдырған табиғат пен оның шексіз байлығын қорғау, оларды тиімді пайдалану мәселесі бұл күндері дүниежүзілік аса маңызды мәселелердің біріне айналды. Адамзат қалауынша пайдаланып келе жатқан барлық табиғи қорлар сарқылмайтын және сарқылатындар екі топқа бөлінеді. Сарқылатын қорлар қайта қалпына келмейтіндер және қалпына келетіндер деп бөлінеді. Сарқылмайтын қорларға: Күн энергиясы, атмосфера ауасы, теңіздер мен мұхиттардың сулары, жер, т.б. жатады. Бұлардың кейбіреулері адам-ның теріс іс-әрекетінен бүлініп немесе ластанып, сарқылатын қорларға айналып кетуі мүмкін. Мысалы, Арал теңізін алайық. Теңіздің тартылып, тұзы аспанға көтеріліп, климат өзгеріп, экологиялық аймаққа айналуы – тікелей адам баласының әсерінен орын алды. Сарқылатын қорларға таза ауа, таза су, құнарлы топырақ, өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі, қазба байлықтар, т.б. жатады. Табиғат қорларының кейбіреулеріне тоқталып өтейік. Судың негізгі қорын Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздер құрап, айналымы заңдылығы бойынша құрлықтағы өзендер мен көлдер үнемі қоректеніп отыратындықтан, су сарқылмайтын қорға жатады. Арал теңізінің тартылуы сияқты басқа да өзендер мен көлдердің құрғауы, тікелей адамның әрекетінен болған және сол аймаққа ғана тән құбылыс болып табылады. Ауа құрамы мен сапасы да улы газдар мен түтіндер өзгерген. Ауаны лас-тайтын – миллиондаған автокөліктер, ұшақтар, өнеркәсіп, зауыт, жылу стансалары, полигондар, зымырандар т.б. Ауыр өнеркәсіп шоғырланған қалалар мен елдімекендер халқының денсаулығы да төмендеген. Өскемен, Риддер, Зырян, Қарағанды, Екібастұз сынды қалалар маңындағы ауа сапасы талай айтылып келе жатқан мәселе. Еліміздің топырақ қорлары да жылдан-жылға сапасы төмендеп немесе құнарсызданып барады. Соңғы деректер республика жерінің 60 пайызы жарамсыз жерлерге немесе шөлге айналып кеткен. Солтүстік облыстарда тың игеру науқанына байланысты топырақ қарашірігінің 25-30 пайызын жоғалтқан. Еліміздің батыс өңірінде мұнай-газ игеру қарқынды дамуы есебінен топырақ қорлары ластанып, бүлініп жатыр. Топырақтың мұнаймен ластануы, топырақтың техногендік бүлінуі 2,5 млн. га жер аумаққа жайылған. Сұмдық көрсеткіш! Сондай-ақ жайылым қоры да бұл аймақта жарамсызданып барады. Азғыр, Тайсойған сынақ полигондарының салдарынан 1,4 млн га жер бүлінген. Республиканың өзге аймақта-рындағы жер қорларының да күйі мәз емес. Егін егіп, көкөніс отырғызып, тез өнім ала салу үшін тыңайтқыштарды мөлшерден артық қосу топырақтың ластауына, тозуына әкелген. Адамның қамқорлығы азайған сайын, табиғаттың «өзді-гінен қалпына келу» құбылысы жүріп жатыр. Ұшы-қиыры жоқ даланың қойнауы қазба байлықтарының барлық дерлік түріне бай. Өкініштісі, байлық жеке компаниялар арқылы шет елдерге ағылып жатыр. Әлі күнге қазба байлықтарды игеру ысырыапшылдық, пайдақұмарлық есебінен, жоспарсыз жүргізілуде. Қазбаларды елімізде өңдеу технологияларын жабдықтай алмай, есепсіз шетке айдап, қазір сарқылтуға жақын қалдық. Табиғаттың өкпесі орман қоры елімізде тек 21,8 млн га жер қамтиды. Бұл өлкеміздің барлық жерінің 3,35 пайызын ғана құрайтын, өте аз көрсеткіш. Осы аз қордың өзі жыл сайын азайып жатыр. Басты себеп – қаскерлік жолмен орман ағаштарын отау, орманға демалысқа шығып, өрт шығару, жалынды дер кезінде тоқтата алмау, зиянды заттармен ластау, қоқыс тастау т.б. Орман – ауа сүзгісі, ауа жаңартқыш, дәрілік өсімдіктердің сан түрі өсетін асыл қойма, аң мен құстың мекені. Орманға қаскерлік – тіршілік тынысына қаскерлік болып табылады. Орманды қорғау әркімге міндет. Көшеттерді қала маңындағы елді мекендерге, қала саябақтарына, гүл-зарларына отырғызып, игі істер де атқарылып жатыр. Республикамызда өсімдіктердің 6 мыңға жуық түрі бар екен, Олардың 50 пайызы тікелей адамның қамқорлығын қажет етеді. Халқымыз ежелден-ақ мал шаруа-шылығымен айналысқан, табиғаттың төл баласы. Төрт түлік малдан бөлек жортқан жабайы аңдардың әрбірін халқымыз ерекше бағалаған. Сондықтан түз тағыларының өсіп-өнуі, сақталуы тоқталмаған. Сүтқоректілердің – 155, құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33, балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Өкінішке орай, қаскерлік пен пайдақұмарлық осы ен байлықтың басты жауы болып отыр. Сәкен Сейфуллиннің «Киікті қазақ және дейді бөкен, мың-мыңдап баяғыда жүрген екен» деп сайын далада еркін жүрген бөкендерді суреттеген керемет жыры бары. Ақбөкендер, қарақұйрықтар, арқарлар, тау ешкілері, жолбарыстар, қабыландар мен құландар қатары қазір сиреп кеткен. Ал дала сұсы жолбарыстар біржола құрып кетті. Іле бойындағы соңғы жолбарысты 1947 жылы атылған деген дерек бар. Шексіз кеңістікте үздіксіз айналған алып ғаламшарлардың көпшілігінен кішкене болғанымен, жұмыр жеріміз де қайнаған тіршілікке толы алып шар. Бірақ адам баласының қарқынды өсуі мен, ғылым прогресі, жылдам көлік түрлері адам аяғы баспаған жер қалдырмады. Ауа, су, топырақ ластанып, өсімдік пен жануарлар дүниесі дабыл қаға бастады. ХХ ғасырдың бас кезінде жануарларды қорғау мәселелері туралы сөз қозғала бастайды. 1902 жылы Париж қаласында алғаш Құстарды қорғаудың Халықаралық Конвенциясына қол қойылды. 1948 жылы БҰҰ-ның білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) Халықаралық табиғат қорғау одағын (IUCN) ұйымдастыру туралы арнайы шешім қабылдады. Бұдан жарты ғасыр уақыт бұрын, дәлірек 54 жыл бұрын, ғылымда «Қызыл кітап» деген ұғым қалыптасты. Кітаптың қызыл сөзімен тіркесі, кез-келген ұлт пен мемлекет үшін түсінікті еді. Қызыл – қауіп, ескерту, қан, соғыс сынды түсініктерді астарлап тұратын түс екені айтпаса да ұғынықты. Бұл кітапты шығару туралы пікірді алғаш рет ұсынған ағылшын ғалымы – Питер Скотт. «Қызыл кітаптарға» жер бетінде жойылу қаупі бар және бұрыннан өте аз кездесетін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Оларды сақтап қалудың және қорғаудың қажеттігі айқындалып жазылады. Әр мемлекеттің «Қызыл кітабы» мемлекеттік заңдық күші бар құжат болып саналады. Халықаралық «Қызыл кітап» (Red Data Book) – Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (ХТҚО-МСОП-IUCN) – халықаралық деңгейдегі құжаты болып саналады. «Қызыл кітапқа» жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін, ғылыми тұрғыдан әлі толық зерттелмеген, жылдан-жылға саны күрт азайып бара жатқан, қорғауды қажет ететін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Қазіргі уақытта «Қызыл кітаптардың» түрлі нұсқалары бар: Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (IUCN) Қызыл кітабы, әр мемлекеттің (республикалық) «Қызыл кітаптары», аймақтың (облыстық) «Қызыл кітаптары» деп аталады. Жалпы ережеге сәйкес мемлекеттік «Қызыл кітаптар» әрбір 10 жылда өзгертіліп әрі толықтырылып отырылуы қажет. Қазақстанда алғашқы «Қызыл кітап» Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1978 жылғы 16 қаңтардағы №20 арнайы қаулысына сәйкес жарық көре бастады. Қазақстанда шыққан алғашқы «Қызыл кітаптың» 1-бөлімі омыртқалы жануарларға арналды және оған 87 түр (балықтардың – 4, қосмекенділердің – 1, жорғалаушылардың – 8, құстардың – 43 және сүтқоректілердің – 31 түрі) тіркелді. Өсімдіктерге арналған «Қызыл кітап» 1981 жылы жарық көріп, ондағы түрлер 1-ші жойылып кету қаупі төнген түрлер болса, 2-шісі сирек кездесетін түрлер. Қазақстанның өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабына» (1981) еліміздің аумағында өсетін 307 түрі тіркелген. Онда жабық тұқымдылардың (гүлді өсімдіктердің) – 288 түрі, ашықтұқымдылардың – 2 түрі, қырықжапырақтардың – 3 түрі, саңырауқұлақтардың – 10 түрі және қыналардың – 1 түрі тіркелді. Олардың 20 түріне жойылып кету қаупі төнген, ал 287 түрі сирек кездесетін түрлерге жатады. Жоғарыда айтып өткендей, Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітаптары» (1978, 1991, 1996, 2010), омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабы» (2006) және өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабы» (1981) жарық көрді. Алматы облысының «Қызыл кітабы» 2006 жылы жарияланды. Бұл кітаптар – ел аумағында жоғалу қаупі жоғары табиғат байлықтарын сақтау мен қорғауға негіз болатын құжаттар. Қазақстанның омыртқасыз жануарларына арналған «Қызыл кітабын» даярлау өте қиынға соқты. Себебі, елімізде кездесетін омыртқасыз жануарлардың түрлерінің саны және олардың биологиялық әрі экологиялық ерекшеліктері толық зерттелмеген. Сондықтан да омыртқасыз жануарларға арналған Қазақстанның «Қызыл кітабының» алғашқы 1 және 2-басылымдарына тіркелген түрлер мұқият талдап саралауды қажет етті. Сонымен, 2006 жылы Қазақстанның омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабының» нақтыланған 3-басылымы жарық көрді. Бұл басылымға омыртқасыз жануарлардың 96 түрі тіркелді. Олардың ішінде буылтық құрттардың – 2, ұлулардың (моллюскалар) – 6, шаянтектестердің – 1, өрмекшітектестердің – 2 және жәндіктердің – 85 түрі тіркелді. Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітабының» толықтырылған және өңделген 4-басылымы 2010 жылы жарық көрді. Онда омыртқалы жануарлардың 128 түрі тіркелген. Олардың бір түрі – дөңгелекауыздыларға, 17 түрі – сүйекті балықтарға, 3 түрі – қосмекенділерге, 10 түрі – жорғалаушыларға, 57 түрі – құстарға және 40 түрі – сүтқоректілерге жатады. Бұл «Қызыл кітапта» Халықаралық табиғат қорғау одағының (IUCN) «Қызыл кітабына» тіркелген 20 түр бар. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін Қазақстан бүкіл адамзат алдында аса зор жауапкершілікті сезінуі тиіс. Кітапқа тіркелген түрлердің таби-ғатта сақталу деңгейіне сәйкес 5 санатқа бөлініп берілген: 1.Жойылып кету қаупі төнген түрлер. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін міндетті түрде арнайы шаралар (табиғи қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар, табиғи резерваттар және т.б.) ұйымдастыру қажет. 2. Саны күрт азайып бара жатқан түрлер. Ондай түрлердің саны әзірше мол, бірақ қарқынды түрде азаюына жол берілмеуі қажет. 3. Сирек кездесетін түрлер. Ондай түрлердің санының азаюын қадағалап отыру қажет. 4. Толық зерттелмеген түрлер. Ондай түрлер туралы ғылыми-зерттеу жұмыстары мұқият түрде жүргізілуі қажет 5. Қалпына келтірілген түрлер. Табиғатты қорғаудың басты шарты – оның ресурстарын тиімді пайдалану және сақтау. Жабайы жануардың біраз бөлігінің жер бетінен жойылып кету қаупі бар екенін ескертіп, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалу үшін қанша дабыл қағылып, айтылып жатса да, жойылып кету қауіпі бар жабайы аңдарды қаскерлік жолмен аулау әрекеті тоқталар емес. Мемлекет тарапынан қаскерлікке тоқтау салу үшін әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылып келеді. 2004 жылы 9-шы шілдеде «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану» туралы заң қабылданды. Осы заң киік аңын 2020 жылға дейін аулауға қатаң тиым салған. Аң аулауға қатысты талаптар мен ережелер жаңадан бекітілді. Бірақ бұған қарамастан қаскөйлер броконьерлікті жалғастыруда. Сол себепті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі жануарлар дүниесін қорғау, сақтау, пайдалану, өсімін молайту және саласына келтірілген зиянды әрекеттің орнын толтыру мөлшерін бекіту туралы бұйрықтар мен заңдық күшке ие шешімдерді де шығарып, іске асырып жатыр. Маңғыстау өңірінің табиғатты қорғау инспекторы С.Байталасов: «Сөзіміз дәлелді болу үшін мысал келтіре кетейік. Жабайы аңдардың басым бөлігі қорық аумағы не ерекше қорғалатын аумақта болатындығын ескеріп, заңсыз аң аулау фактісі аталған аймақтардың бірінде болса деп алайық. 1 (бас арқар) х2405х1500 х1,5х3х3=48 701 250 теңге. 1 (бас қарақұйрық)х2405х400х1,5х3х3=12 987 000 теңге. 1 (бас қоян) х 2405х5 х1,5 х3 =54 112 теңге. 1 (бас үйрек) х2405 х5 х1,5 х 3 = 54 112 теңге. 1 (бас киік) х 2405 х500 х1,5 х3 х3= 16 233 750 теңге. Шығын мөлшерінің есептелуіне түсінік бере кетейік, 2405 (АЕК) айлық есептік көрсеткіш, 1,5 заңсыз ауланған аңға қосылатын коэффицент, 3 ерекше қорғалатын аймақта болған үшін қосылатын коэффицент, 3 жойылып кету қаупі бар не «Қызыл кітапқа» енген аң үшін қосылатын коэффицент. 1500, 400, 5, 500 сандары – әрбір дараққа АЕК ретінде салынатын шығын мөлшерінің сандық көрсеткіші. Мүмкін осыншама шығын мөлшерін халық арасында екінің-бірі біле бермеуі мүмкін. Жоғарыда көрсетілген қыруар соманы төлеу кез-келген адам қолынан келе бермейтіні белгілі, мүмкін қаскерлер осыдан сескеніп, қылмыстан аяғын тартар ма екен деген ойдамыз» деп, халықтың табиғатқа келтірілген зиян үшін қанша айыппұл салынатынын нақты сандар мөлшерімен таныстырып өткен. Естіген, оқыған жан тым болмаса, осындай көп мөлшердегі айыппұлдан сескенер.
Держатели документа:
БҚУ

40.40
М 11
Мaмутов, Ж. Ү.
    Биoгумуcты пайдаланудың тиімді тәсілдерін іздестіру нәтижелері [Текст] / Ж. Ү. Мaмутов, З. С. Бірімжaновa, Ә. О. Абдрaхимовa // Вестник КазНУ им. аль-Фараби = әл--Фараби атындығы Қазақ ұлттық университеті хабаршы. - Алматы, 2018. - №3(56). - Б. 23-31. - (Серия экологическая=Экология сериясы)
ББК 40.40

Рубрики: Удобрения

Кл.слова (ненормированные):
биогумус -- құрғaқ биогумус -- сұйық биогумус -- қызaнaқ -- өну қaрқындылығы -- тәсілдер -- тиімді -- тұқым -- топырақ құнарлылығы
Аннотация: Соңғы жылдaры топырaқтың құнaрлылығын, ондaғы қоректік зaттaрдың мөлшерлерін молaйтпaй-aқ, оғaн егілетін дaқылдaрдың өсу қaрқындылықтaрын биогумус aрқылы aрттыру бaғыттaры екпінді түрде зерттеліп қaрaстырылып жaтыр. Қызaнaқ дәндерін себу aлдындaғы сұйық биогумустың 60%-дық ерітіндісі мен 24 сaғaт бойы өңделгендері тиімді болды. Осы режимде дaйындaлғaн қызaнaқ дәндерін топырaқтaғы 3т/гa мөлшерлерде құрғaқ биогумусы бaр нұсқaғa егу сaлыстырмaлы түрде жaқсы нәтижесін көрсетті. Осы режимде өңделмеген қызaнaқ дәндерін топырaғындa 3 т/гa мөлшерде биогумусы бaр нұсқaғa егу жaқсы нәтижесін көрсетті,aл қaлғaн дозaлaрдa (2 және 1 т/гa) өсу қaрқындылықтaры aйтaрлықтaй төмен болды. Ең нaшaр көрсеткішке ие болғaн нұсқaлaрдың қaтaрындa ешбір биогумустың қоспaсы жоқ топырaққa егілген қызaнaқтың құрғaқ дәндері болды. Бұл көрсеткіш эксперименттің бaрлық нұсқaлaрынa бaқылaу міндетін aтқaрды. Бұл зерттеулерді әрі қaрaй жaлғaстырып, өндіріске ұсыну деңгейіне дейінжеткізу әрекетін іске aсырғaн жaғдaйдa, қызaнaқтың дәндерін 60%-дық сұйық биогумустa 24 сaғaт бойы ұстaп, құрaмындa 3т/гa мөлшерде құрғaқ биогумусы бaр топырaққa еккен тиімді болaтын тенденция aнықтaлды. Ол үшін дaлaлық жaғдaйдa жaн-жaқты эксперименттер жүргізу қaжеттіліктері туындaйды.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Бірімжaновa, З.С.
Абдрaхимовa, Ә.О.

4
А 45
Әлжанова, А. Ғ.
    Алматы облысы Жамбыл ауданы "Табыс" шаруа қожалығының ашық қара - қоңыр топырағында өсірілген сүрлемдік жүгері дақылының өнімділігіне минералдық тыңайтқыштардың әері [Текст] / А. Ғ. Әлжанова, А. А. Жаппарова // Ізденіс = Поиск. - 2018. - №4. - Б. 178-182. - (Серия естественных и технических наук: ISSN-1560-1730)
ББК 4

Рубрики: Сельское хозяйство

Кл.слова (ненормированные):
ашық-қара қоңыр топырақ -- тыңайтқыш -- сүрлемдік жүгері -- топырақ құнарлығы -- нитроаммофос -- аммофос -- суперфосфат
Аннотация: Бұл жұмыста ашық-қара қоңыр топырағында өсірілетін сүрлемдік жүгері дақылының өсіп-өнуіне және жақсы сұрыптарды алу мақсатында минералдық тыңайтқыштардың әсері қарастырылды
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Жаппарова, А.А.

66
Ш 16
Шадинова, Г. А.
    Қазақстандағы әйел құқықтарының әлеуметтік қыры [Текст] / Г. А. Шадинова, Р.Т Джаппарова, Г.Ш Яхиева // Қазақстан Республикасының ұлттық ғылым академиясының баяндамалары. - 2018. - №1. - Б. 120-127
ББК 66

Рубрики: Саясат

Кл.слова (ненормированные):
Әйел -- Жұмыс -- Тәуелсіздік -- Қазақстан -- Кәсіби мансап
Аннотация: Бұл мақалада Қазақстандағы әйел құқықтарының әлеуметтік қыры қарастырылады. Өйткені Қазақстанның өсіп- өнуіне, демократиялық дәстүрлерді өмірге еңдіруде, әр ортаның мәдениетінің қалыптасуына әйелдердің қосып отырған үлесі өте зор. Әйелдер ел мен ұрпақтың есеюіне тікелей ықпал етуде. Елдің егемендік деңгейі мен Қазақстанның тәуелсіздік тұғырының мекемдігі де әйелдердің белсенділігінен жан- жақты тәуелдІ.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Джаппарова, Р.Т
Яхиева, Г.Ш

20
Т 23
Татыбаева, А. К.
    Мақта өнімінің тиімділігін арттырудағы оңтайлы топырақтарды таңдау [Текст] / А. К. Татыбаева, Ж. Е. Елемесов // Қазақстан жоғары мектебі. - 2018. - №4. - Б. 305-308
ББК 20

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
ашық-сұр топырақ -- тыңайтқыш -- мақта қозасы -- топырақ құнарлығы -- органикалық -- биорганикалық -- минералды
Аннотация: Бұл жұмыста ашық-сұр топырақта өсірілетін мақта дақылының өсіп-өнуіне және жақсы өнім алу үшін оңтайлы топырақ түрлерін таңдау қарастырылады
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Елемесов, Ж.Е.

28
Ю 72
Юрипбаев, E. А.
    Қант құмайы сортының кейбір үлгілерінің биологиялық параметрлеріне Na Cl тұзының әсері [Текст] / E. А. Юрипбаев, Г. А. Байсеитова [и др.] // Известия Национальной академии наук Республики Казахстан. - 2018. - №3. - С. 91-98. - (Биология және медицина сериясы)
ББК 28

Рубрики: Биология

Кл.слова (ненормированные):
қант құмайы -- сорттар -- тұздану -- төзімділік -- өну -- өсу -- эндосперм қоры -- биомасса
Аннотация: Мака лада кант кумайыныц жергшпот жэне шетел селекциясынан шыккан сорт улплсршщ тузды ортада ескен биологияльщ с ре к шел here pi жайлы деректер келпршген. Зерттеу жумыстары нэтижслср) бойынша кант кумайыныц эртур.л сорттарыныц ортаныц туздануына тез1мдЫктср1 туралы алынтан мол! меггер келпршген. Алынган мо.ймсттср бойынша кумай дакылынын NaCl тузына сс амталдыгы сорт ерек- шс листе pi бойынша керсстшдг Туздыц occpi еамдипсрдщ дэншщ OHyi ксзшсн бастап эсер ете бастайтын- дыгы аньщталды. Оны дэннщ кор затыньщ жумсалу децгешмен одан opi айкындай тустг Сонымен катар, корскттк о рта даты туздыц уды occpi ес1мднстердщ одан opi узара осу керсстюштсршдс жэне олардыц жер устт тамыр жуйесшщ icy рта к биомасса жинактау MoaiMCTTcpi мен де керше бастады. Дегенмен, еамдпсгср- дщ туда тез1мдшктер1 еамдпспц тамыр жуйса жэне сабагыныц ecyi бойынша белгш 6ip реттшкке кс.тп- ршп, тожтрибсгс алынган сорттар арасында тез1мдшк катары кс.тпршдк Келпршген катар бойынша сорттар арасында Ларец сорты жер устшщ жэне тамыр жуйесшщ ecyi бойынша ец алгашкы орыннан KepiHce, Казах- станская-20 сорты екшнп орыннан табылды. Ал калган сорттардыц туздануга тн’лмдЫп еамдж сабагы мен тамыры биомассасы бойынша oiprui.iiK корсете алмай кезектесш орын ауыстыра орналасты. Сондьщтан кумай дакылыныц тэж1рибедеп сорттарын одан opi терендете зерттей тусу кажет.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Байсеитова, Г. А.
Амунур, M.
Зубайдуллаева, А. Н.
Туысканова, М. С.
Морару, Г. А.
Сарсенбаев, Б. А.

28.5
Ж 12

    Жаңа биореттегіш бидай фузикокцинін бөліп алу және оның химиялық құрамын зерттеу [Текст] / Г. Х. Асқар [и др.] // Ізденіс= Поиск. - 2020. - №1. - Б. 276-279
ББК 28.5

Рубрики: Ботаника

Кл.слова (ненормированные):
химиялық құрылымы -- фузикокцин -- Жасалынған әдіс -- бидай -- биореттегіштің құрамы -- нанокарбосорб -- масспектрометрия
Аннотация: Биореттегіш химиялық құрылымы жағынан фузикокцин екендегі дәлелденді. Алғаш рет бидай дәнінен фузикокцин биореттегіші бөліп алынды. Наноқұрылымдық көмір сорбентін қолдану арқылы фузикокцинді көп мөлшерде бөліп алудың жаңа әдесі жасалында, Жасалынған әдіс арқылы саңырауқұлақтан бөліп алудың жаңа әдісі жасалынды. Жасалынған әдіс арқылы саңырауқұлақттан бөліп алынған фузикокцинге қарағанда коммерциялық бағасы әлдеқайда төмен фузикокцин бөліп алынды. Фузикокцин бидайдың өнуін, тұлға төзімділігін арттырады
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Асқар, Г.Х.
Мұрат, А.Қ.
Қыдырбай, Б.М.
Тлеугазина, А.
Басығараев, Ж.М.