Электронный каталог

80/84(5каз)
Х 25
Хасан , С.
    Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. 46-54
ББК 80/84(5каз)

Рубрики: Филологические науки. Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
пушкинді қызықтырған қазақтар -- александр сергеевич пушкин -- жәңгір бөкейұлы -- орал казак әскері -- покатилов -- ақиқат журналы -- хасан серікқали
Аннотация: Александр Сергеевич сондағы Оралда болған үш тәуліктей уақыттың ішінде Орал Казак әскерінің әскери атаманы Покатиловтың қала орталығындағы қос қабатты сәулетті үйінде жатқан болатын. Ол да бұның бұрынғы кездесіп, талайғы шүйіркелесіп жүрген жоғары шенді әскерилерінің біріндей-ақ ақжарқын, адаммен жұғысқыш жан екен. Оның үстіне, Василий Осиповичтің өзі атақты ақын Александр Сергеевичке де мүлдем бөтен адам емес-ті. Ол кезінде жастай әскери адам болуды армандап, бертінде Екінші Петербург кадет корпусында оқыған еді. Ал, ол бертінде оны сәтімен бітірген соң, Неваның жағалауындағы бір әскери горнизонның артиллерияшылар бөлімшесінде біраз жыл қызмет атқарды. Оның ғасырдың басындағы Отан соғысы кезінде айрықша көзге түсіп, шенді, шекпенді болғандығы тағы бар. Түптеп келгенде, атаманның бұл кездегі Пушкиннің шығармашылығына деген өзіндік бір құрметі де ерекше еді. Покатилов ертеректе Петербургтегі зиялы қауым бас қосқан кештерде Александр Сергеевичтің сондағы қалың көпшіліктің қолқалауымен ортаға шығып, жаңа бір лирикалық жырларын шабыттана оқып, сондағы өзінің отырған ортасының ажары мен көркіне айналғандығына дейін де талай рет көзбен көрді. Па, шіркін, атақты Пушкинмен бір сәт қол берісіп амандасып, өзімен қайтара бір жүздесіп, оңашада бір тіл қатысу оның да көптен бергі іште жатқан бір асыл арманы еді ғой. Сол арманы өзін алдамағандығына шүкір десейші! Орал, шынында да, көне де, сұлу қала екен. Сол жылдың күзінде Орал Казак әскерінің наказной атаманы болып тағайындалатын Орал Казак әскерінің атаманы Покатилов Оралда ұлы ақынды өзі алдынан шығып, тиісінше қарсы алады. Бұндағы қауышу да Пушкиннің Оралға жеткенге дейінгі қауышуларының ешқайсысынан да еш кем болған жоқ. Сол жылдың 2-ші қазанында Пушкиннің өзінің әйеліне «…ондағы атаман мен казактар мені жақсы қарсалады, менің құрметіме екі мәрте қонақасы берді, олар менің денсаулығым үшін тост та көтерді…» деп үлкен толғаныс үстінде хат жазуының бір сыры да осында жатқан еді. Атаман бұл кезде өзінің қала сыртындағы саяжайынан қаладағы үйіне баруға енді ғана жинала бастаған болатын. Соған қарамастан, ол Пушкинді өзінің Шағанның етегіндегі орман-тоғайлы, бір шеті дариямен шектесіп жатқан саяжайына апарып, тиісінше сән-салтанатымен қонақ етті. Иә, сонда ғой, оның Пушкинге осыдан біраз жылдар бұрын ғана аң-құстар ғана мекен еткен бұл жабайы бақтың Орал казачествосы әскерінің саябағына айналдырылып, бұнда әртүрлі ағаш көшеттері отырғызылып, гүлзар баққа айналдырылғандығын айта келіп, бұл бақтың бертінде оралдықтардың арасында қарапайым ғана Хан тоғайы деп аталынып кеткендігін сөз ете қалғандығы! –Хан тоғайы? – Пушкинге сондағы атаманның әлгі сөздері тым тосын болып та естілген еді. –Иә-иә, Александр Сергеевич! – деді атаман өзінің сондағы қонақжай дастарханның басындағы әңгімесін әрі қарай да қызу түрде жалғастыра түсіп: – Бұл жәйден-жәй қойыла салған атау емес, бұл саялы бақтың ішінде кезінде Еділ мен Жайықтың аралығындағы ұланасыр сардалаға дейін келіп, Бөкей Ордасының негізін қалаған сұлтан Бөкей Нұралыұлы ақ патшаның құзырымен қазақ халқының сонау көне замандардан бергі салт-дәстүрлеріне сай, ақ киізге оралып, хан көтерілген. Бұл – бір, екіншіден, әлгі Бөкей хан өмірден өткен соң, оның орнына Астрахан қаласында, сондағы азаматтық губернатор Андреевскийдің үйінде жатып, орысша білім алған ұлы Жәңгір Бөкейұлы ресми түрде хан тағына отырғанда, әлі күнге дейін Ішкі (Бөкей) Орданы хан лауазымымен басқарып отырған ол да осы тоғайдың арасында тиісінше ақ киізге оралып, қалың елдің алдында хан көтерілген! Бір қарасаң, дәл сол кезде, яғни, осыдан тура он жылға жуық уақыт бұрын, дәл осы қазіргі сіз бен біз тұрған саябақта, бір жағынан, Жәңгір Бөкейұлы, бір жағынан, сондағы жас Жәңгірді хан сайламақ болып, сонау Орынбордан Оралға арнайы келген генерал-губернатор Эссеннің көздерінше, ала таңнан қала көгінен үш дүркін зеңбіректен сан рет оқ атылды. Иә, Александр Сергеевич, бұл тек сондағы Жәңгірді хан сайлау салтанатының тек алғашқы бір бастамасы ғана еді. Соның артынша-ақ, осы саябақтың ішінде халайықтың көз алдында Жәңгір Бөкеев ақ киізге оралып, оған Ішкі (Бөкей) Орданың ханы болып ресми түрде сайланғандығы туралы императордың Грамотасы салтанатты түрде табыс етіліп, үстіне сонау астаналық қаладағы ақ патшаның алтын сарайынан әкелінген бұлғын ішік жабылып, астына ақбоз ат мінгізілді.
Держатели документа:
БҚМУ

80/84(5каз)
Ш 20
Шамахайұлы , Қ.
    Әр дәуірдің шындығы ғана қымбат [Текст] / Қ. Шамахайұлы // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. 75-79
ББК 80/84(5каз)

Рубрики: Филологические науки. Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
әр дәуірдің шындығы ғана қымбат -- халық -- мұрагер этно-тобы -- тәйф тәукейұлы -- моңғолия қазақтары -- публицист -- ұланбатыр -- ақиқат журналы -- Шамахайұлы.Қ
Аннотация: Арада 20-30 жыл ғана өткеннің өзінде көп дүние көмескіленіп, ұмыт бола бастайды екен. Мұндай мерзімде «жас өсіп, жарлы байып» дегендей жаңа буынның пайда болатыны тағы бар. Халық барлық дүниені есте сақтай бермейді, ішінара ілуде бірі ғана болмаса. Уақыттың осындай «ұмытшақтығын» тиімді пайдаланатын пысықайлар да болады екен. Күні кеше Моңғолияны мекендеген небары 150 мыңдай қазақтың әдебиеті мен мәдениетін зерттеген кейінгі буын өкілдері арасында «өтірікті шындай, шындықты құдай ұрғандай» етіп, кейбір деректерді көпе-көрінеу бұрмалау, әркім өз әкесін, жақын-жұрағаттарын ғана орынсыз дәріптеушілік қылаң беріп жатады. Қысқасы, жоқтаушысы барлары зорайып, жоқтары еленбей көмескі тартып бара жатқанын несіне жасырайық. Асылы, тарихқа азды-көпті болсын, ондай қиянат жүрмес болар. Дегенмен, керісінше, барды бар, жоқты жоқ деп өз дәуірінің шындығын ғана жеткізуді көздейтін адал жандар да табылып жатқаны көңілге жылылық ұялатады. Сондай бір адал автордың туындысы жайында ой білдіруді жөн көрдім. Театр сахнасында, кино экранда талантты актер, түрлі қойылымдарда шебер режиссер, әрі шет жайлаған ағайындар ортасында ұлттық өнер мен озық салт-сананы насихаттаушы, «Мұрагер» этно-тобының негізін салушы ретінде Тәйф Таукейұлы ақсақалды жерлестері бұрыннан жақсы таниды. Таяуда жарыққа шыққан «Моңғолия қазақтарының театр тарландары» атты кітабын оқығаннан кейін өз басым жасы сексеннің сеңгіріне таяп қалған ағамның қаламы жүйрік публицист, әрі өз саласына адал зерттеуші, ысылған өнертанушы екендігіне көз жеткізіп, жаңа бір қырынан танығандай болдым.
Держатели документа:
БҚМУ

80/84(5каз)
Ж 12
Жұмабекова , Г.
    Қ.Мырзалиевтің табиғат лирикасындағы лирикалық қаһарман тұлғасы [Текст] / Г. Жұмабекова // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. . 109-115
ББК 80/84(5каз)

Рубрики: Филологические науки. Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
қ.мырзалиевтің табиғат лирикасындағы лирикалық қаһарман тұлғасы -- боз бала деп аталатын өлеңі -- лирикалық кейіпкеркердің дидары -- көкжиекте көзім де, айналада құлағым -- ой арманы -- лирикалық образ -- ақиқат журналы -- Жұмабекова.Г
Аннотация: Бұл мақалада өзінің астарлы философиялық өлеңдерімен танымал, белгілі, қадірлі ақындарымыздың бірі – Қ.Мырзалиев табиғат лирикасын жырлауда нендей үлес қосты, өзіндік үні қандай ақын екенін дәлелдей отырып, стиль ерекшелігін, лирикадағы қаһарман бейнесін қарастырамыз. Қазіргі қазақ поэзиясындағы табиғат лирикасы дегенде, Қ.Мырзалиев өлеңдеріндегі лирикалық қаһарман өзгеше орынға ие. «Бүгінгі Қ.Мырзалиев – қазақ поэзиясындағы философиялық тенденцияның белді өкіліне айналған, ел үмітін, халық сенімін арқалаған үлкен санаткер. Бір-бірімен байланысып, үндесе жалғасып жатқан кітаптарындағы ортақ лирикалық кейіпкер бойынан адамзат баласының мәңгілік мұратынан саналатын асыл қасиеттердің жарқырай көрінуі оның тұлғасын одан сайын толықтырып, шын мәніндегі уақыт перзенті екенін дәлелдейді. Ақынның қазақ поэзиясына әкелген үлкен жаңалығы деп жасқанбай айтуға болатын жетістігі, ұзақ уақыт бойы ізденудің, оқу мен жазуды ойдағыдай ұштастырудың нәтижесінде қолы жеткен табысы – толыққанды өлең кітаптарын жасап, олардың формасын түбегейлі орнықтыруы. «Ой орманы» кітабының екінші бөлімінде «Көкжиекте көзім де, айналада құлағым». Лирикалық кейіпкер бұл бөлімде туған жер табиғатын тамашалайды. Мұнда тарқатыла келіп түйінделетін философия жоқ, нақтылы көрініс, дәл теңеулер арқылы жасалған көркем де тартымды картиналармен ұшырасамыз. Жаңалығы да, артықшылығы да сол – ақын дала сұлулығын заман тілімен бейнелейді. «Сен алып пластина дөңгеленген, инең боп тұрады ылғи ән салғым кеп». Бұл – сурет, сонымен бірге, поэтикалық ұшқыр ой да сыйғызылған толғам. Лирикалық кейіпкердің дидарын айқындайтын факторлардың бірі – оның көру, қабылдау, түйсінудегі даралығы болса, ақынның «мартен» пештің ауызындай боп көкжиекке батты күн, «күйзелген шөп – даланың төбе шашы тік тұрған», «планерлер тәрізді ұшып-қонған шегіртке», «төрт түліктің нанындай төрт бұрышты маялар», «түтіні жер ошақтың – бейбіт күннің жалауы», «төніп тұрған ақ жаңбыр – дір-дір еткен экран» – деген тіркестердегі теңеулері өзіне лайық жүгі бар, тапқырлықпен қолданылған бояулар»
Держатели документа:
БҚМУ

84(5каз)
A10
Әбділдин , С.
    Мен компартияға коммунистік жүйені жақсы көргеннен келген жоқпын [Текст] / С. Әбділдин // Аңыз адам . - 16-28 ақпан. - 2019. - №4. - Б. 5-12
ББК 84(5каз)

Рубрики: Художественная литература (произведения)

Кл.слова (ненормированные):
мен компартияға коммунистік жүйені жақсы көргеннен келген жоқпын -- өмірбаяны -- әкесі-ахметжан -- анасы-әнуар -- семей облысы ақсуат ауданы қызылкесік аулы -- егіндібұлақта дүниеге келген -- көппен көрген ұлы той -- ауыл шаруашылығы көрмесі
Аннотация: Қазақ баласы көзі ашық болуы керек, ақиқатшыл болуы керек. Білімді болу керек. Оны мен данышпандықпен айтып отырған жоқпын. Ұлт болып қалыптасқан мемлекеттердің бәрі де солай, жастары білімді. Мәселен, бала тәрбиелеудің үлгісі - Жапон елін алуға болады. Жапон жастары өте білімді. Ұрлық жасау, өтірік айту дегендерден аулақ болыңдар дер едім.
Держатели документа:
БҚМУ

Төлегенова, Б.
    Әкем анама: "менің осы қызым әнші болады көресің!" дейді екен [Текст] / Б. Төлегенова // Аңыз адам . - 1-15 наурыз. - 2019. - №5. - Б. 5-11
ББК 85(5каз)

Рубрики: Искусство

Кл.слова (ненормированные):
әкем анама менің осы қызым әнші болады көресің дейді екен -- жасым 27-30 ға келгенде ғана өмір тарихым басталды -- өмірбаяны -- сіз енді әнші бола алмайсыз, консерваториядан кете берсеңіз болады деді -- бірінші күйеуімнен өзім кеттім -- менің фамилиям төлегенова болмауы керек еді -- сүйікті әншім - шаһабал бейсекова -- аңыз адам журналы -- сұхбаттасқан Қайрат Дүйсен -- Бибигүл Төлегенова
Аннотация: Мен бесінші сыныпқа дейін күндіз оқыдым да, алтыншы-жетінші сыныптарды кешкі мектептерде тәмамдадым. Сосын осы Жаңа Семейдің ет комбинатында қара жұмыс істедім. Бибінұр деген апам бар, Таразда тұрады. Бес баласы бар, немере көріп отыр. Ол консерваторияны тәмамдап, Жамбыл атындағы Мемлекеттік филармонияда жеке әнші болып бірнеше жыл қызмет етті. Қазір қолымдаГузел деген үлкен қызым бар. Ол - физик, ғылым докторы. Өзі бірнеше университеттерде дәріс береді. Сосын мені бағып күтеді. Төлеген деген ұлым бар. Мәриягүл қызымнан басқа жолымды қуған ешкім жоқ.
Держатели документа:
БҚМУ

85(5каз)
Т 12
Төлегенова , Б.
    Консерваторияға барып қайтем? онсыз да "консерві заводында" істеймін... [Текст] / Б. Төлегенова // Аңыз адам . - 1-15 наурыз. - 2019. - №5. - Б. 17-21
ББК 85(5каз)

Рубрики: Искусство

Кл.слова (ненормированные):
конверваторияға барып қайтем? онсызда "консерві заводында" істеймін... -- Бибігүл Төлегенова -- Аңыз адам журналы -- сыр-сұхбат
Аннотация: Әрине, бәрі есімде. Келбетін де жақсы білемін. Өйткені де, өзімнің де келбетім көзім әкеме қатты ұқсаған. Әкем скрипкада, балалайкада, баянда ойнайтын. Ол кісі әуесқой болған болу керек. Біздің отбасымызда кәсіпқой музыканттар болмады. Әкем домбыра шертіп отырып, жіңішке дауыспен үнемі бір әнді орындайтын. Аспаппен сүйемелдеуді қажет етсе, мейлі ғой. Қазір көбісі фонограммамен айтады емес пе?! Кейбірі тіпті, әнді қосып қойып, тек аузын жыбырлатып қана тұрады. Ал мен қай кезде де ән айтуға дайынмын.
Держатели документа:
БҚМУ

84(5каз)
Р 18
Райымбекова, М.
    Жылқы текті жазушы [Текст] / М. Райымбекова // Аңыз адам . - Алматы, 2019. - №7(211). - Б. 21
ББК 84(5каз)

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Тәкен Әлімқұлов -- жазушы -- ақын -- суреткер -- қазақ әдебиеті -- поэзия -- проза -- тұлпарлар тағдыры -- сапар -- ақбоз ат -- Шыңғыс Айтматов -- жан пидасында -- жүйріктер мен жабылар -- қазақ даласы
Аннотация: "Тәкен Әлімқұлов - өмірі жылқы ішінде, ұйқысы ат үстінде, күлкісі құрық ұшында жүрген сақпанкөз атбегі екені анық. Оған "Жүйріктер мен жабылар" деп аталатын мақаласындағы мына бір пайымы дәлел. Жылқы сұлу, ақылды түлікке жатады. Ол нәзік те шікәмшіл. Оны баптау да қиын. Оның қорегі мен сусыны жіті талғам тілейді. Алтайлық Бошай Кітапбаевтың, мал өсіруден озып шығып, Социалистік Еңбек Ері атағына ие болған ісмердің, ғылым кандидатының, сәйгүліктерді 1600 километр жерге әкелгенде бабын бұзбауында шынайы сыр бар. Америкалықтар Европаға жүйрік әкелгенде суын бірге әкелген. Арнаулы кеспекпен жеткізген. Әрине, спортта бақ шабатын кез болады. Бап шабатын кез одан да жиі..." дейді жазушы. Қазақ даласын дүбірлеткен Тәкеннің әдебиет аламанында бағы да, бабы да қатар шапқаны рас
Держатели документа:
БҚМУ

66.3(5каз)
Т 25
Ташенов , Ч.
    Путешествие в мир прошлого [Текст] / Ч. Ташенов // Казахстанская правда. - 16 апреля. - 2019. - №72. - С. 12
ББК 66.3(5каз)

Рубрики: Политика. Внутренняя политика

Кл.слова (ненормированные):
рухани жаңғыру -- ұлы даланың жеті қыры -- семь граней Великой степи -- казахский народ -- политика -- әкелер кеңесі -- ұлт болашағының Темірқазығы -- молодежи -- модернизация общественного сознания
Аннотация: Праздничные мероприятия "Рухани жаңғыру - ұлт болашағының Темірқазығы", посвященные двухлетию выхода программной статьи Елбасы "Взгляд в будущее: модернизация общественного сознания" прошли в Кокшетау
Держатели документа:
ЗКГУ

Райымбекова , М.
    "Назарбаев билігінде жүргендердің ең шоқтығы биігі - осы Қасым-Жомарт Тоқаев" [Текст] / М. Райымбекова // Аңыз адам . - 16-30 сәуір. - 2019 . - №8. - Б. 5-7
ББК 63.3-8

Рубрики: Персонали государственных иобщественно-политических деятелей

Кл.слова (ненормированные):
аңыз адам -- Назарбаев билігінде жүргендердің ең шоқтығы биігі - осы Қасым-Жомарт Тоқаев -- өмір жолы -- Қасым-Жомарт Тоқаевтың өмірлік, қызметтік жолы -- әскери атағы -- еңбектері -- отбасы -- әкесі Кемел -- анасы Тұрар
Аннотация: Қасым-Жомарт Тоқаев Алматы қаласындағы №25 мектепті (В.Жирновский бітірген) 1970 жылы бітіріп, КСРО Сыртқы істер министрлігі Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтына түседі. 5-курста КСРО-ның ҚХР-дағы елшіліге алдымен диплом алдындағы жартыжылдық іс-тәжірибеден өтуге жіберіледі де соңынан Қытайдағы Пекин шет тілдер университетін толық аяқтап шығады. Қасым-Жомарт Тоқаев 2019 жылы 20 наурызда Қазақстан халқы алдында ант қабылдап, президенттік өкілеттілігіне кірісті. Сол ант қабылдау үстінде төмендегідей ұсыныстар айтты: 1. Астана қаласын НҰРСҰЛТАН деп өзгерту. 2. Тұңғыш президентке монумент орнату. 3. Барлық облыстағы орталық (негізгі) көшелерге Н.Назарбаев атауын беру. 4. Елбасыға "Халық қаһарманы" атағын беру. 5. Елбасын "Құрметті сенатор" деп атау. 6. Мемлекеттік органдардың, ЖОО мен басқа да маңызды мекемелердегі ҚР тұңғыш президентінің портреті алынбай, орнында қалсын деп ұсыныс жасап, оның бірқатары бүгінде заңмен қабылданып, іске асырылды.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Әбділдин , С.

    Әке туралы толғаныс [Текст] // Аңыз адам. - 16-30 сәуір. - 2019. - №8. - Б. 8-10
ББК 63.3-8

Рубрики: Персонали государственных и политических деятелей

Кл.слова (ненормированные):
аңыз адам -- әке туралы толғаныс -- Қасым-Жомарт Тоқаев -- қаралы тағдыр -- мен өз есімім үшін тағдыр көруге жазбаған көкеме қарыздармын -- Қасым-Жомарттың әкесі - қазақ әдебиетінде детектив жанрындағы туындылардың негізін қалаушылардың бірі -- ең үлкен өкінішім - әкеммен сырласқан сәттерім өте аз болды -- тағдыр
Аннотация: Бұрын да әке мен бала арасындағы сырласу сәттері аз болмайтын. Жалпы тірлігінде ол кісі маған көп сырын ақтарды, айтылмаған, айта алмай кеткен мұң-шері де аз емес-ау деп ойлаймын. Екеуміздің арамызда болған сондай сәттер есіме түскенде әкеме деген сағыныш көңіліме мұң қамайды. Өкінетінім- біздің сырласу сәттеріміз аздау болыпты. Алды-артымды толық танып болмай жатып мен Мәскеуге оқуға кеттім, каникул уақытында ғана Аламтыға, ата-анама келіп тұрдым. Оқу бітірген соң менің шет елдердегі көп жылдық "көшпенді" өмірім басталды да, әкем екеуміздің арамыздағы сырласу, әртүрлі тақырыптағы ашық әңгімеміз бірте-бірте сирей берді. Ал анам 1931 жылы Алматы облысы Көктал ауылында дүниеге келіпті. Әкесі Шабарбай колхоз төрағасы болған, өмірінің соңына қарай аудандық атқару комитетінде қызмет атқарған адам. Ол кісі тым ерте, 55 жасында қайтыс болған. Анамыздың қайтыс болуы біздің отбасымыз үшін үлкен қайғы, орны толмас өкініш. Бұл 2000 жылдың 20 шілдесі күні болған жағдай. Басқаша айтқанда, анамыздан жасыратын құпиямыз болған жоқ. Әке-шешемнің маған деген көңілінің ерекше болғанына көзім жетті.
Держатели документа:
БҚМУ