Электронный каталог

71
М 91
Мұсырман, К.
    Жаңару және жаңғыру рәмізі [Текст] / К. Мұсырман // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 19 наурыз. - №55. - Б. 1, 5.
ББК 71

Рубрики: мәдениет

Кл.слова (ненормированные):
Көне тарихымыз -- Наурыз мейрамы -- салт-дәстүр -- Ұлыстың ұлы күні -- Жаңа жылымыз
Аннотация: Көне тарихымызға үңілсек, 22 наурыз – Ұлыстың ұлы күні һәм төл Жаңа жылымыз екеніне көз жеткіземіз. Алайда коммунистік идеологияны ту етіп ұстанған кеңес өкіметі Наурыз мейрамын «діни мейрам» деп санап, оған 1926 жылы ресми түрде тыйым салған болатын. Бірақ ата салт-дәстүріне берік халқымыз Ұлыстың ұлы күнін ешқашан жадынан шығармай, әсіресе ауылды жердегі ағайын көрші-қолаңын қонаққа шақырып, наурызкөжеден дәм татқызып, ұлық мерекені атаусыз қалдырмауға тырысқан.
Держатели документа:
БҚУ

72
Ж 88
Жұматайұлы, С.
    Орталық Азияда орны бар [Текст] / С. Жұматайұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 5 сәуір. - №66. - Б. 15.
ББК 72

Рубрики: наука

Кл.слова (ненормированные):
Кеңес өкіметі -- зор қайраткер -- Мұңайтпас пен балалары -- Лапы бала -- өлкетанушы Жұмабай Байзақұлы -- көне архитектуралық ескерткіштер -- парсы тіліндегі қолжазбалар -- көркем жазулар
Аннотация: Қазақтың талай қабырғалы азаматы туып-өскен Сырдың бойында осы күнге дейін нағыз бағасын алып болмаған қайраткерлер аз емес. Солардың алғашқысы ретінде Лапиндер әулетін айтқан болар едік. Қызылорда қаласына жақын Қоғалыкөл өңірін мекен еткен Лапы баласы Мұңайтпастан тараған 19 ұл-қыздың дені қазаққа қалтқысыз қызмет етті. Ұлт өнері мен мәдениетінде өшпейтін із қалдырды. Кеңтүп болысын басқарып, балаларын шетелде оқытқан, осы өңірде 1903 жылы еуропалық мектеп ашқан Мұңайтпас ішкенге мәз, жегенге тоқ байлардың қатарынан емес еді. Өресі көз алдындағы малының өрісінен ұзай қоймаған кей қатарлары оның сыртынан «Мұңайтпастың иті де орысша үреді», деп күңкілдесетін көрінеді.
Держатели документа:
БҚУ

63
С 17
Самрат, Ж.
    Ұлт тарихындағы қайта өрлеу кезеңі [Текст] / Ж. Самрат // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 4 маусым. - №106. - Б. 12.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Алаштың озық идеясы -- Алаш -- Ұлт тарихы -- Смағұл Сәдуақасұлы, Сұлтанбек Қожанұлы, Жалау Мыңбайұлы, Ыдырыс Мұстамбайұлы -- саяси қуғын-сүргін -- Міржақып Дулатұлы
Аннотация: Кеңес өкіметі тұсындағы саяси қуғын-сүргін – халқымыздың жазылмас жан жарасы. Бұл күрделі кезеңді жан-жақты зерттеп, әлемдік деңгейде баға беретін әлеуетіміз болу керегі сөзсіз. Осы бағытта елімізде елеулі елдік жобалар қолға алынды. Соның аясында таяуда Солтүстік Қазақстанда тағылымды ғылыми жиын өтті.
Держатели документа:
БҚУ

63
Д 82
Дулат, М.
    Жүсіпбек Аймауытовтің қазақ ғылыма қосқан үлесі [Текст] / М. Дулат // Мәдениет. - 2024. - №6. - Б. . 32-33
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Жүсіпбек Аймауытов -- Алаш зиялысы -- демократиялық ойлар -- идеология -- қаламгер мұрасы
Аннотация: Адам мәселесінің өзегі, Жүсіпбек Аймауытовтың көзқарасы бойынша, мәдениет, оқу-білім, тәрбиеге келіп тіреледі. Бірақ адамда руханилық пен адамгершілік жетіспесе, қандай жетістіктер де рахат пен ләззат әкелмейтінін ол былай көрсеткен. Ж.Аймауытовтің өмірі мен шығармашылығы бұдан кейінгі алпыс жыл бойы ауызға алынбайды. Кеңес өкіметі тұсында ол туралы айтуға да, жазуға да тыйым салынды. Тек кеңес өкіметі ыдырап, коммунистік идеологияның құрсауы босағаннан кейін ғана қаламгер мұрасы халқына жете бастады.
Держатели документа:
БҚУ

82
М 34
Матыжанов, К.
    Қазақ эпостарының құнарлы қайнары [Текст] / К. Матыжанов // Егемен Қазақстан. - 2024. - 22 қараша. - №227. - Б. 16.
ББК 82

Рубрики: Фольклор

Кл.слова (ненормированные):
фольклоры -- әдебиеті -- мәдениеті -- Алтын Орда дәуірі -- зерттеу -- Фольклор және тарихи шындық -- Ұлық ұлыс фольклоры қызыл идеология қыспағында -- Кешенді зерттеудің келешегі
Аннотация: «Алтын Орда дәуірінің фольклоры мен әдебиеті, өнері мен мәдениеті» деген тақырып Еуразия түркі халықтарының гуманитарлық ғылымында кеңес өкіметі құлағаннан кейін ғана орныға бастады. Бұл орайда, кейінгі жылдары татар, башқұрт, ноғай ғалымдарының Алтын Орда дәуіріндегі рухани алтын өзекті аршып көрсетуге байланысты батыл ізденістер жасап жатқаны атап айтуға тұрарлық. Ол зерттеулердің барлығында арғы бастауын Ұлық ұлыс дәуірінен алып, кейіннен түркі халықтарының мұрасында шалқарын тапқан шығармаларды «Алтын Орда дәуірінің мұрасы» деп қарастыруды жөн санайды. Бұл мақала көлемді ғылыми жұмыстың қысқаша баяны. Дегенмен сол көлемді дүниенің маңызды деген тұстарын түйіндеп көпшілікке ұсындық.
Держатели документа:
ЗКУ

83
А 45

    Алаш руханиятының алдаспаны [Текст] // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2025. - 11 қаңтар. - №6. - Б. 1, 9.
ББК 83

Рубрики: әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Мұхтар Мұқанұлы Мағауин -- Қазақстанның халық жазушысы -- Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты -- Алаш руханиятының алдаспаны -- роман
Аннотация: Мұхит асып, суық хабар жетті... Алаш руханиятының алдаспаны, Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Мұхтар Мұқанұлы Мағауин 85 жасқа қараған шағында бақиға озыпты. Бұл қаралы хабар халқымыздың қабырғасын қайыстырып жіберді. Ұлы Абай топырағында туып-өскен жазушы жас күнінен-ақ тарихтың тар жол, тайғақ кешуінде есесі кетіп, еңсесі езілген ұлтының ұпайын түгендеуді өзінің өмірлік мұратына айналдырды. Ауылдағы кеудесі кең сарайдай көнекөз қариялардың, әсіресе туған атасы Мағауия ақсақалдың аузынан естіген ескінің есті сөздері өрелі өреннің ой-өрісін кеңейтіп, бала күнінен көрген-білген кеңес өкіметінің тұсындағы түрлі келеңсіздіктер намысын қайрағаны сөзсіз.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Ө-82
Өтениязов , С.
    Кекілбаев зерттеулеріндегі билер институтының ақиқаты [Текст] / С. Өтениязов // Qazaq adebieti . - 2024. - №38.- 27 қыркүйек. - Б. 1,6
ББК 83(5каз)

Рубрики: әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Әбіш Кекілбаев -- Уәлиханов -- Зиманов -- Төле би -- Әйтеке би -- Патша өкіметі -- Сырымбет батыр
Аннотация: Әбіш Кекілбаевтың қазақ тарихына қатысты зерт­теулерінде ерекше орын алатын тарихи тұлғаның бірі – Әйтеке би. Жалпы қазақ еліндегі билер институтының тарихын соңғы екі ғасырда көптеген ғалымдар зерт­теді. Солардың ішіндегі ең ірілерін айтсақ, ХІХ ғасырда Ш. Уәлиханов, ХХ ғасырда С. Зиманов болатын. Ал жазушы Әбіш Кекілбаев қазақ билеріне қатысты барлық деректі жан-жақты зерт­тегенін қазір біз мақтанышпен айтамыз. Төле биге қатысты көптеген шындықты ашқан оның осы көлемді зерт­теуі «Егемен Қазақстан» газетінің 1991 жылғы 23-қазандағы санында «Әйтеке би» деген тақырыппен жарық көрді.
Держатели документа:
БҚУ

83
И 50
Имаханбет, Р.
    Қастерлі құндылық [Текст] / Р. Имаханбет // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2025. - 1 ақпан. - №21. - Б. 6.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
«Қазақ» газеті -- Ахмет Байтұрсынұлы -- «Газета – халықтың көзі, құлағы һәм тілі»
Аннотация: ХХ ғасыр басында патшалық өкіметтің еркіндік пен теңдікке қиғаш әрекеттері және қазақ ұлтының атауын ресми қасақана бұрмалауы ел зиялыларының жалпыхалықтық ұлт баспасөзіне «Қазақ» ныспысын беруіне әсер етті. Бұл туралы Ахмет Байтұрсынұлы: «Аталы жұртымыздың, ауданды ұлтымыздың аруақты аты деп, газетамыздың есімін «Қазақ» қойдық» дегені мәлім. Ұлт ұстазы газеттің қоғам өмірінде атқарар айрықша қызметі мен мәніне тоқталып: «Газета – халықтың көзі, құлағы һәм тілі» деп ғасырлар сынына төтеп беретін даналық қалдырды.
Держатели документа:
БҚУ

83
Б 48
Бердіғұлова, М. Ж.
    Қазақ әдебиеті сабақтарында оқушының кешенді құзыреттілігін дамыту жолдары [Текст] / М. Ж. Бердіғұлова // Білім. - 2023. - №4. - Б. 56-66.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
әдебиетті оқыту -- кешенді құзыреттілік -- рухани-эстетикалық, ұлттық құндылықтар -- коммуникативті сөйлеу регистрі
Аннотация: Қарым-қатынас, ұлттық құндылықтар қоғамда маңызды рөл атқаратын қазіргі заманда әдебиетті оқу және зерттеу өзекті мәселелердің бірі болып табыла- ды. Әр мұғалім әдебиетке деген қызығушылықты қалай ояту, баланың (оқушының) көркем шығармаларды оқуға деген ниетін қалай қалыптастыру және дамыту, сон- дай-ақ оқуға қандай көркем шығармаларды ұсынған дұрыс екендігі туралы ойла- нады. Көркем шығарманы оқуға баулу мұғалімнің міндеті. Бұл мақалада адамгер- шілік қасиеттер мен ұлттық құндылықтар, ұрпақтардың рухани байлығы көркем шығармаларды оқу арқылы қалыптасу жолы көрсетіледі. Бүгінгі таңда білім беру саласы жаңа технологиялармен, жаңа әдістермен толықтыруда, сондықтан қазақ әдебиетін оқыту білім берудің жаңа идеяларына негізделуі тиіс. Әдебиетті оқыту жаңа сапаға ие болуы керек. Автор әдеби құзыреттілікті қалыптастырудың түсін- дірмесін және жаңа мүмкіндіктерін тәжірибеде қолдануды мысал ретінде беріп отыр. Алдымен автор қазақ әдебиеті әдістемешілердің теориясын негізге алу ке- рек екеніне назар аударды. Сол еңбектердің нәтижелері әдебиет сабағының са- пасын арттыруға, оқушыны кешенді талдау негізінде ұлттық құндылықтарға ба- улуға, қазақ тілінің байлығын, оның көркемдеуіш құралдарының функцияларын меңгеруге, оқушының тұлғалық қасиеттерін тарихи тұлғалар бейнесі арқылы қа- лыптастыруға жетелейді. Бұл мақалада осы әдебиет сабағында оқушының ке- шенді құзыреттілігін дамыту жолдары автор қолданған жаңа құралдар арқылы көрсетіліп отыр. Коммуникативті регистр бүгінгі күнде шығармадағы кейіпкер- лердің көзқарасын сомдайтын құрал болып саналады. Сол бес регистр бүгінгі күні әдеби шығармаларды ізденіп оқуға жол ашатын құрал ретінде көрсетілген (оның әдістемелік құндылығы бойынша отандық ғалым К. Н. Булатбаеваның ғылы- ми еңбектеріне сілтеме берілген). Оқушылар репродуктивтік, ақпараттық, гене- ритивтік, өкімдік, реактивтік регистрлердің мағынасын түсініп, шығармадағы ре- гистрлерді анықтап, олардың шығарма идеясын ашудағы рөлін анықтайды. Оқу процесінің нәтижесі ретінде бір көрініс кесте түрінде берілген. Осы бір құрал мы- салында оқушылардың әдебиет сабағында кешенді құзыреттілікке ие болатыны, шығарма оқуға қызығушылық туатыны дәлелденіп отыр.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Х 24
Хасан, С.
    Жеке пароход иеленген қазақ [Текст] / С. Хасан // Егемен Қазақстан. - 2026. - №10.- 16 қаңтар. - Б. 12.
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
ашылмаған аралдар -- уфа -- татар - башқұрт -- ауқатты -- байлығымен аты шыққан -- исмайылбек ахметкерейұлы -- қазақ меценаты -- жәңгір ханның немересі -- жеке пароход -- ханұрпағының кәсібі мен қызметі -- қаннан дарыған қайырымдылық
Аннотация: Уфаға барған іссапарымызда татар - башқұрт ауқаттылары арасынан байлығымен аты шыққан Исмайылбек Ахметкерейұлы есімді қазақ меценатының есімін кезіктірдік. Кеңес өкіметі құрылғанға дейін қазақтың небір байлары ғұмыр кешкені белгілі. Олардың бірі мал, енді бірі егін шаруашылығымен айналысты. Сауда - саттықты кәсіп етіп, ірі жер иеленуші ретінде аты шыққандары да кездесті. Сондай ауқатты қазақтың бірі Елабұға уезінің ( қазіргі Татарстан) ірі жер иеленушісі Исмайылбек Ахметкерейұлы еді. Ол сауда - саттықпен , жүк тасымалымен де шұғылданды. Исмайылбектің Пермь мен Уфа қалалары аралығында жүк таситын "Дина" деген жеке пароходы да болған екен.
Держатели документа:
БҚУ