Электронный каталог

26.82
К 11

    Қызылорда облысының ландшафттарына антропогендік əсерді геоэкологиялық бағалау [Текст] / Н. Е. Рамазанова, М. Ө. Аябекова, Ж. М. Карагойшин, А. Е. Аяпбекова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 542-550.
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
ландшафт -- геожүйе -- геоэкологиялық бағалау -- антропогендік əсер -- геоақпараттық жүйе -- қашықтан зондтау -- интегралдық əдіс -- геоэкологиялық тұрақтылық
Аннотация: Мақалада Қызылорда облысы ландшафттарының антропогендік əсердің деңгейіне кешенді геоэкологиялық баға беру нəтижелері ұсынылған. Зерттеу əдістемесі интегралдық тəсілге негізделіп, алты негізгі көрсеткішті қамтиды: халықтың тығыздығы, елді мекендер, егістік жерлер мен техногендік түзілімдердің ауданы, көлік желісінің тығыздығы жəне мал жаю тығыздығы. Қашықтан зондтау деректері мен геоақпараттық талдау негізінде аймақ аумағы антропогендік əсердің деңгейлері бойынша зоналарға бөлінді. Нəтижеге сəйкес облыс аумағының 55%-ы орташа, ал 27%-ы жоғары антропогендік əсердің аймағына жатады. Ең жоғары əсер урбанизацияланған жəне аграрлық аймақтарда байқалады. Зерттеу нəтижелері табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен деградацияға ұшыраған экожүйелерді тұрақты мониторингтеудің қажеттілігін айқындайды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рамазанова, Н.Е.
Аябекова, М.Ө.
Карагойшин, Ж.М.
Аяпбекова, А.Е.

20.1
A84

    Asian approaches to smog control: lessons from China and India for strengthening Kazakhstan’s air quality strategy [Текст] / Zh. Baygazinov, A. Mamyrbekov, K. Zhumadilov, N. Muhamediyarov // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 551-566.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
качество воздуха -- международный опыт -- загрязнение атмосферы -- PM2.5 -- AQM -- BAT -- CEMS -- MRV -- Казахстан -- Китай -- Индия -- институциональная политика -- сравнительный анализ
Аннотация: В статье обосновывается необходимость системного управления качеством атмосферного воздуха (Air Quality Management, AQM) в Казахстане на основе сравнительного анализа азиатских практик — Китая и Индии — и оценки их адаптируемости к национальной институциональной среде. На основе междисциплинарного обзора нормативных актов и стратегий, мониторинга данных, рецензируемых исследований и отраслевых отчетов показано, что основной вклад в загрязнение вносят бытовое и коммунальное отопление твердым топливом, промышленность и транспорт; метеорологические факторы (низкая высота приземного слоя зимой) и поведенческие особенности населения увеличивают эпизоды смога и связанные с ними риски для здоровья. Выявлены недостатки в охвате сети наблюдений и процедур обеспечения и контроля качества (обеспечение качества/контроль качества, QA/QC), а также пробелы в конкуренции между ведомствами и уровнями власти, которые замедляют масштабирование NDT (наилучших современных технологий, BAT) и систем непрерывного мониторинга выбросов (CEMS). На основе сравнения с китайской вертикальной моделью (строгая подотчетность, централизованный мониторинг) и индийской многоуровневой моделью — Национальной программой чистого воздуха (NCAP), Планом действий по градуированному реагированию (GRAP) и расширением Национальной программы мониторинга качества воздуха (NAMP)/Станциями непрерывного мониторинга качества окружающего воздуха (CAAQMS) — для Казахстана предлагается гибридная структура: национальные стандарты и комплексные разрешения с обязательными системами непрерывного мониторинга выбросов (системы непрерывного мониторинга выбросов, CEMS) на крупных источниках; городские планы, отдающие приоритет декарбонизации отопления и обновлению автопарка; согласованная система измерений, отчетности и верификации (Measurement, Reporting and Verification, MRV) и открытые данные; подотчетность инспекций и метрическая эффективность. Реализация этой модели позволит снизить заболеваемость и тяжелые потери, повысить устойчивость и общественную безопасность и закрепить «чистый воздух» в качестве национального приоритета.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Baygazinov, Zh.
Mamyrbekov, A.
Zhumadilov, K.
Muhamediyarov, N.

28.1
Б 49
Берлигужин, М. Т.
    Батыс Қазақстан аумағынан табылған кеш плейстоцендік Coelodonta Antiquitatis (Blumenbach, 1799) морфологиясы мен экологиясы [Текст] / М. Т. Берлигужин, К. М. Ахмеденов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 567-585.
ББК 28.1

Рубрики: Палеонтология

Кл.слова (ненормированные):
кеш плейстоцен -- Жайықтың төменгі ағысы -- қазба қалдықтары -- Coelodonta antiquitatis Blum. -- 1799 -- далалық форма -- Батыс Қазақстан -- бассүйек -- иық сүйегі
Аннотация: Жүндес мүйізтұмсық (Coelodonta antiquitatis) Қазіргі Қазақстанның аумағын қоса алғанда, Еуразияның кеш плейстоцен кезеңінде кең таралған. Батыс Қазақстан облысы мен іргелес аймақтардан табылған бассүйектер, тістер жəне посткраниальды элементтер музей коллекцияларында болғанымен, көп жағдайда сипатталмаған күйінде қалып отыр. Оларды зерттеу плейстоцендік экожүйелерді қалпына келтіру жəне фауна динамикасына əсер ететін климаттың өзгеруін бағалау үшін маңызды. Жұмыстың мақсаты, Орал қаласының Табиғат жəне экология мұражайындағы палеонтологиялық коллекциялар арқылы таксономиялық байланысын, жыныстық диморфизмді, жас ерекшеліктерін жəне олардың тіршілік ету ортасын анықтау. Əдістеме морфометриялық талдауды, салыстырмалы краниологиялық зерттеуді жəне түр ішіндегі мүмкін əртүрлілікті бағалауды қамтиды. Нəтижелер зерттелген үлгілердің C. antiquitatis кеш плейстоцен жəне қоңыржай дала жағдайында өмір сүрген жыныстық жетілген аталықты көрсетеді. Бұл плейстоцендегі Жайықтың төменгі ағысында салыстырмалы түрде қыс жұмсақ жəне қар жамылғысы қалың жəне тығыз болмағандығын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ахмеденов, К.М.

20.1
У 46

    Укрепление научного потенциала [Текст] // Өркен. - 2025. - 28 қараша. - №10. - Б. 7.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
ЗКУ имени М. Утемисова -- Уральск -- биоразнообразие -- международное сотрудничество -- экологический мониторинг -- ландшафтное разнообразие -- Кажымурат Ахмеденов -- Дебреценский университет -- Западный Казахстан -- охрана природы -- Эдвард Миджей -- герпетология -- биоразнообразие пресмыкающихся -- Венгрия
Аннотация: В ЗКУ имени М. Утемисова обсудили биологическое разнообразие западного региона.
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
И 87
Исмаилова, А.
    Изменяющие реальность [Текст] / А. Исмаилова // Өркен. - 2025. - 28 қараша. - №10. - С. 13.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
зеленое мышление -- Homo Ecologicus -- устойчивое развитие -- экологический баланс -- ветроэнергетика -- Парижское соглашение -- Фрайбург -- Южная Корея -- эко-решения -- экологическая идентичность
Аннотация: Зеленое мышление – это новая модель поведения человечества, благодаря которой в новом веке мы сможем сохранить совершенный экологический баланс на Земле. Пример эко-города во Фрайбурге, пример Дании, где огромное количество энергии производится благодаря созданному ветропарку, история восстановления лесов в Южной Корее-яркие показатели изменения мышления в пользу зеленых технологий. Провозглашение основных целей устойчивого развития на Глобальной Ассамблее ООН и принятие Парижского Соглашения в 2015 году, – события, формирующие основное направление конструктивного созидания на планете. Новые экорешения, возможно, смогут ознаменовать появление новой эры Homo Ecologicus – эры совершенно нового подхода к проблемам Земли: экологичного мышления, направленного на созидание.
Держатели документа:
ЗКУ

26.8
Б 11

    БҚУ географтары «QazaqGeography» марапатын алды [Текст] // Өркен. - 2025. - 26 желтоқсан. - №11. - Б. 2.
ББК 26.8

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы БҚУ -- QazaqGeography -- Шоқан Уәлиханов медалі -- С.К. Рамазанов -- Қ.М. Ахмеденов -- Р.А. Халелова -- Батыс Қазақстан географиясы -- ландшафттану -- биологиялық әртүрлілік -- ғылыми марапат
Аннотация: Мақалада М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің ғалымдары С.К. Рамазанов, Қ.М. Ахмеденов және Р.А. Халелованың Қазақстан ұлттық географиялық қоғамының (QazaqGeography) ең жоғары марапаты — Шоқан Уәлиханов атындағы «ŞOQAN UÄLIHAN» алтын медалімен марапатталуы баяндалған.
Держатели документа:
ЗКУ

28.706
С 28
Сейтқазы, А.
    Пайдалы ашық с абақ [Текст] / А. Сейтқазы // Өркен. - 2026. - 30 қаңтар. - №1. - Б. 10.
ББК 28.706

Рубрики: Анатомия и гистология человека

Кл.слова (ненормированные):
Эстезиология -- Сезім мүшелері туралы ілім -- Рецепторлар -- Анализаторлар -- Инновациялық оқыту -- 3D анатомиялық модельдеу -- Тәжірибелік физиология -- Фостер периметрі -- Сивцева кестесі
Аннотация: Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің Жаратылыстану-география факультетінде биология, география жəне химия мұғалімдерін дайындау білім беру бағдарламасының оқытушысы Сейтқазы Альбина Нұрланқызы «Адам жəне жануарлар анатомиясы мен физиологиясы» пəнінен «Сезім мүшелері туралы ілім (Эстезиология), рецепторларлың түрлері. Тері талдағышы. Көру мүшесі. Есту мүшесі. Гравитация жəне тепе-теңдік мүшелері. Дəм сезу мүшесі. Иіс сезу мүшесі» тақырыбында ашық сабақ өткізді. Ашық сабақ Жаратылыстану-география факультетінің БГ-31 тобында өтті.
Держатели документа:
ЗКУ

22.17
А 37
Айдынов, З. П.
    Использование ППП для получения эмпирических формул [Текст] / З. П. Айдынов, А. Р. Акимова // Расцвет области – расцвет Казахстана: материалы к областной научно-практической конференции, посвященной 10-летию Независимости Казахстан. - Уральск, 2002. - 14-15 декабря. - С. 3-8.
ББК 22.17

Рубрики: Теория вероятностей. Математическая статистика

Кл.слова (ненормированные):
Статистика -- статистические данные -- эмпирические формулы -- пакеты прикладных программ -- закон распределения -- математическое ожидание -- дисперсия -- корреляционно-регрессионный анализ
Аннотация: В статье рассматривается процесс исследования статистических данных и определения эмпирических зависимостей как одна из ключевых задач теории статистики. Авторы выделяют и подробно описывают четыре основных этапа обработки данных: от сбора и предварительной фильтрации грубых погрешностей до вывода и оценки применимости полученных формул. Особое внимание уделяется анализу законов распределения экономических данных (в частности, нормальному распределению) и использованию современных пакетов прикладных программ для автоматизации трудоемких математических операций при построении однофакторных и многофакторных моделей.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Акимова, А.Р.

22.172
Б 42
Бекжан, А. Ш.
    Математикалық статистика - талдау мен болжам негізі [Текст] / А. Ш. Бекжан // Өркен. - 2026. - 31 наурыз. - №3. - Б. 7.
ББК 22.172

Рубрики: Математическая статистика

Кл.слова (ненормированные):
Математикалық статистика -- Таңдама және бас жиынтық -- Вариациялық қатар -- Білім берудегі жасанды интеллект -- Оқытудағы инновациялар -- Деректерді визуализациялау -- Mentimeter AI -- Аналитикалық ойлау -- Цифрлық білім беру ресурстары -- Жоғары білім
Аннотация: Физика-математика факультетінде білім алушылардың аналитикалық ойлау қабілетін арттыру мақсатында М-31 тобында «Математикалық статистика элементтері: таңдама және бас жиынтықтар» тақырыбында ашық сабақ өтті. Сабақтың басты мақсаты — студенттерге үлкен деректер жиынтығымен жұмыс істеуді үйрету және статистикалық заңдылықтардың өмірдегі маңызын ұғындыру болды.
Держатели документа:
ЗКУ

22.151
Т 23
Тасмамбетов, Ж. Н.
    Об особенностях совместного решения вырожденных гипергеометрических систем [Текст] / Ж. Н. Тасмамбетов, Г. М. Айтенова, Г. А. Узакбаева // Материалы международной научно-практической конференции «Цифровая наука и искусственный интеллект» «Таймановские чтения-2026» посвящённой научно-педагогической деятельности доктора физико-математических наук, академика А.Д. Тайманова. - Уральск, 2026. - 27 февраля. - C. 4-9.
ББК 22.151

Рубрики: Геометрия

Кл.слова (ненормированные):
Геометрия -- гипергеометрические функции -- системы дифференциальных уравнений -- Теорема -- Функция Бесселя -- Доказательство
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Айтенова, Г.М.
Узакбаева, Г.А.