База данных: Статьи ППС
Страница 17, Результатов: 181
Отмеченные записи: 0
161.
Подробнее
86
С 12
Сабыргалиева, Н. Б.
Ержан хазіреттің дін және қоғам арасындағы байланысқа қосқан үлесі [Текст] / Н. Б. Сабыргалиева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 258-263.
ББК 86
Рубрики: Религия
Кл.слова (ненормированные):
хазірет -- дін -- ислам -- мешіт -- медресе -- ишан -- ағартушылық
Аннотация: Ержан хазіреттің дін және қоғам арасындағы байланысқа қосқан үлесі тақырыбы қазіргі кезеңде өте маңызды болып табылады. Бұл мақалада Ержан хазіреттің ислам дінін насихаттаудағы және қоғамдағы рухани құндылықтарды сақтаудағы рөлі талданады. Оның дін мен қоғамның өзара әсерін түсіну және осы екі саладағы байланысты қамтамасыз ету жөніндегі ойлары маңызды әлеуметтік және мәдени мәселелерге қатысты пікір алмасуға негіз бола алады. Ержан хазірет өз заманының діндар тұлғасы ретінде исламның тек қана жеке адам өміріндегі емес, қоғамның рухани өміріндегі де маңызды орнын белгілеу арқылы қоғамдағы рухани бірлікті қалыптастыруда ерекше қызмет атқарған. Мақалада оның діни уағыздары, қоғамның әлеуметтік мәселелеріне қатысты ұстанымдары, сондай-ақ дін мен қоғам арасындағы үйлесімділік пен толеранттылықты сақтау жолындағы күш-жігері қарастырылады
Держатели документа:
ЗКУ
С 12
Сабыргалиева, Н. Б.
Ержан хазіреттің дін және қоғам арасындағы байланысқа қосқан үлесі [Текст] / Н. Б. Сабыргалиева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 258-263.
Рубрики: Религия
Кл.слова (ненормированные):
хазірет -- дін -- ислам -- мешіт -- медресе -- ишан -- ағартушылық
Аннотация: Ержан хазіреттің дін және қоғам арасындағы байланысқа қосқан үлесі тақырыбы қазіргі кезеңде өте маңызды болып табылады. Бұл мақалада Ержан хазіреттің ислам дінін насихаттаудағы және қоғамдағы рухани құндылықтарды сақтаудағы рөлі талданады. Оның дін мен қоғамның өзара әсерін түсіну және осы екі саладағы байланысты қамтамасыз ету жөніндегі ойлары маңызды әлеуметтік және мәдени мәселелерге қатысты пікір алмасуға негіз бола алады. Ержан хазірет өз заманының діндар тұлғасы ретінде исламның тек қана жеке адам өміріндегі емес, қоғамның рухани өміріндегі де маңызды орнын белгілеу арқылы қоғамдағы рухани бірлікті қалыптастыруда ерекше қызмет атқарған. Мақалада оның діни уағыздары, қоғамның әлеуметтік мәселелеріне қатысты ұстанымдары, сондай-ақ дін мен қоғам арасындағы үйлесімділік пен толеранттылықты сақтау жолындағы күш-жігері қарастырылады
Держатели документа:
ЗКУ
162.
Подробнее
74
Б 11
Бүрлібаева, М. А.
Халықаралық бакалавриат (IB) тұрғысынан болашақ география мұғалімінің педагогикалық шеберлігін қалыптастырудың теориялық-әдістемелік негіздері [Текст] / М. А. Бүрлібаева, Ш. Ш. Карбаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 50-60.
ББК 74
Рубрики: Образование
Кл.слова (ненормированные):
педагогикалық білім -- география мамандығы -- педагогика -- Халықаралық бакалавриат -- Қазақстан -- кәсіби құзыреттілік
Аннотация: Бұл зерттеуде қазақстан Республикасының Жоғары білім беру жүйесіндегі Халықаралық Бакалавриат (IB) тұжырымдамасын ескере отырып, болашақ география мұғалімдерінің кәсіби құзыреттіліктерін дамытудың теориялық-әдістемелік негіздері талданады. Зерттеуге негізделген оқыту, қалыптастырушы бағалау және жаһандық ойлау сияқты IB принциптері болашақ мұғалімдерді даярлауға қаншалықты біріктірілгені зерттелуде. Зерттеу әдебиеттерді талдауға және ұлттық және халықаралық оқу бағдарламаларын салыстыруға негізделген. Нәтижелер қазақстандық жоғары оқу орындарындағы жүйелік кедергілерді, Сондай-ақ, IB контекстіне дайындық үшін мамандандырылған модульдердің жоқтығын көрсетеді. Сонымен қатар, реформалардың үлгісі бола алатын Сингапур, Канада және Финляндиядан табысты халықаралық модельдер ұсынылады. Оқу бағдарламаларын қайта құрылымдау және практикалық сабақтарды күшейту бойынша нақты ұсыныстар берілген
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карбаева, Ш.Ш.
Б 11
Бүрлібаева, М. А.
Халықаралық бакалавриат (IB) тұрғысынан болашақ география мұғалімінің педагогикалық шеберлігін қалыптастырудың теориялық-әдістемелік негіздері [Текст] / М. А. Бүрлібаева, Ш. Ш. Карбаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 50-60.
Рубрики: Образование
Кл.слова (ненормированные):
педагогикалық білім -- география мамандығы -- педагогика -- Халықаралық бакалавриат -- Қазақстан -- кәсіби құзыреттілік
Аннотация: Бұл зерттеуде қазақстан Республикасының Жоғары білім беру жүйесіндегі Халықаралық Бакалавриат (IB) тұжырымдамасын ескере отырып, болашақ география мұғалімдерінің кәсіби құзыреттіліктерін дамытудың теориялық-әдістемелік негіздері талданады. Зерттеуге негізделген оқыту, қалыптастырушы бағалау және жаһандық ойлау сияқты IB принциптері болашақ мұғалімдерді даярлауға қаншалықты біріктірілгені зерттелуде. Зерттеу әдебиеттерді талдауға және ұлттық және халықаралық оқу бағдарламаларын салыстыруға негізделген. Нәтижелер қазақстандық жоғары оқу орындарындағы жүйелік кедергілерді, Сондай-ақ, IB контекстіне дайындық үшін мамандандырылған модульдердің жоқтығын көрсетеді. Сонымен қатар, реформалардың үлгісі бола алатын Сингапур, Канада және Финляндиядан табысты халықаралық модельдер ұсынылады. Оқу бағдарламаларын қайта құрылымдау және практикалық сабақтарды күшейту бойынша нақты ұсыныстар берілген
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карбаева, Ш.Ш.
163.
Подробнее
63
С 76
Стамшалов, Е. И.
Европадағы Түркістандық эмиграция өкілдері және ХХ ғ. 20-30 жылдарындағы қазақ босқындарының тағдыры [Текст] / Е. И. Стамшалов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 149-166.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Түркістандық босқындар -- дайындау науқандары -- қазақ босқындары -- халық көтерілістері -- түйешілер керуені -- уәкілетті өкілдер -- реэмигранттар -- саяси эмиграция өкілдері -- қоныс аударушылар -- көмек қоры
Аннотация: Ресейдегі билік большевиктердің қолына көшкеннен кейінгі Европаға кеткен түрік саяси эмиграциясының алғашқы толқыны сапында идеялық тұғырнамаларына орай кеңестік билікті қабыл етпеген саяси қайраткерлер, интеллигенция өкілдері болды. М. Шоқай сияқты қайраткер тұлғалар өз тарихи отанында болып жатқан әлеуметтік-экономикалық және саяси өзгерістерді жіті қадағалап отырды. Шаруашылықты кеңестік үлгіде қайта жаңғыртудың солақай тәсілдері салдарынан орын алған аштық, босқыншылық көріністері Европадағы саяси эмиграция өкілдерін әрекетке бастады. Қазақстанның оңтүстік және батыс өңірлерінен іргелес Өзбекстан, Қарақалпақстан, Түркіменстан, Тәжікстан арқылы алыс шетелдер Иран мен Ауғанстанға ағылған босқындар көші пайда болды. Аштық пен жазалау шараларынан жан сақтауды мұрат еткен қазақ босқындарының шекаралық әскери күштер тарапынан қуғын-сүргінге ұшырады. Архив құжаттары мен естелік деректері босқыншылықтың ауыр зардабынан құтылу мақсатында қоныс аударушылар түрліше айла-тәсілдермен бой тасалап, кеңестік өкімет құрығынан құтылып кетуге жанталаса ұмтылысын сипаттайды
Держатели документа:
ЗКУ
С 76
Стамшалов, Е. И.
Европадағы Түркістандық эмиграция өкілдері және ХХ ғ. 20-30 жылдарындағы қазақ босқындарының тағдыры [Текст] / Е. И. Стамшалов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 149-166.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Түркістандық босқындар -- дайындау науқандары -- қазақ босқындары -- халық көтерілістері -- түйешілер керуені -- уәкілетті өкілдер -- реэмигранттар -- саяси эмиграция өкілдері -- қоныс аударушылар -- көмек қоры
Аннотация: Ресейдегі билік большевиктердің қолына көшкеннен кейінгі Европаға кеткен түрік саяси эмиграциясының алғашқы толқыны сапында идеялық тұғырнамаларына орай кеңестік билікті қабыл етпеген саяси қайраткерлер, интеллигенция өкілдері болды. М. Шоқай сияқты қайраткер тұлғалар өз тарихи отанында болып жатқан әлеуметтік-экономикалық және саяси өзгерістерді жіті қадағалап отырды. Шаруашылықты кеңестік үлгіде қайта жаңғыртудың солақай тәсілдері салдарынан орын алған аштық, босқыншылық көріністері Европадағы саяси эмиграция өкілдерін әрекетке бастады. Қазақстанның оңтүстік және батыс өңірлерінен іргелес Өзбекстан, Қарақалпақстан, Түркіменстан, Тәжікстан арқылы алыс шетелдер Иран мен Ауғанстанға ағылған босқындар көші пайда болды. Аштық пен жазалау шараларынан жан сақтауды мұрат еткен қазақ босқындарының шекаралық әскери күштер тарапынан қуғын-сүргінге ұшырады. Архив құжаттары мен естелік деректері босқыншылықтың ауыр зардабынан құтылу мақсатында қоныс аударушылар түрліше айла-тәсілдермен бой тасалап, кеңестік өкімет құрығынан құтылып кетуге жанталаса ұмтылысын сипаттайды
Держатели документа:
ЗКУ
164.
Подробнее
63
У 84
Утегенов, М. З.
Ақмола облысы зеренді ауданындағы еңбекпен түзету лагерьлер тарихы (1930-1950 жж): ауызша деректер негізінде [Текст] / М. З. Утегенов, Т. Е. Сейфулин, А. Т. Жанисов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 213-227.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Еңбекпен түзеу лагерлері -- саяси қуғын-сүргін -- Ақмола облысы -- Зеренді ауданы -- архив құжаттары -- күшпен қоныстандыру -- жер аудару -- далалық экспедициялар -- немістер -- украиндар -- зиялы қауым
Аннотация: Мақалада Ақмола облысы Зеренді ауданы аумағындағы ХХ ғасырдың 30-50-ші жылдарындағы түзеу-еңбек лагерлерінің тарихын зерттеу болып табылады. Өткен ғасырдың 30-50-ші жылдарында Ақмола облысы аумағы сталиндік лагерлер, депортация, саяси жер аударудың негізгі орындарының біріне айналғаны белгілі. Зұлматты жылдары Қазақстан аумағында Карлаг, Степлаг жүйелері кең тарағаны мәлім, олардың тарихы өзіндік зерттеу тарихына ие: аталмыш лагерьлер Тәуелсіздік жылдарынан бастап зерттеушілер, тарихшылар, өлкетанушылар тарапынан зерттелуде. Соңғы жылдары архив құжаттары құпиясыздандарылып, бұрын жабық болған тақырып бойынша жаңа тың деректер жарияланып, бұл оқиғаларға жаңаша көзқарас қалыптасуына өз септігін тигізді. Алайда, Ақмола облысы, соның ішінде ХХ ғасырдың 30-шы-50-ші жылдары Зеренді аумағында құрылған еңбекпен-тузеу лагерьлерінің желісі жайлы мәліметтер өте тапшы болатын. Атап айтқанда, бұл лагерьлер желісі орны нақты қай жерде орналасқаны, бұл лагерьлерде кімдер тұтқында болғаны жайлы мәліметтер осы күнге дейін белгісіз болатын. ҚР Президенті Қ-Ж.К. Тоқаевтың 2020 жылдың 24-ші қарашасындағы «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөнінде мемлекеттік комиссия құру» жөніндегі Жарлығынан кейін, Зеренді аумағындағы лагерьлерге далалық экспедициялар сериясы ұйымдастырылды. Ғылыми зерттеу барысында архивтік құжаттар (Ақмола облысы мемлекеттік архиві), ауызша-нарративті деректер, және далалық экспедиция барысында табылған деректер пайдаланылды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сейфулин, Т.Е.
Жанисов, А.Т.
У 84
Утегенов, М. З.
Ақмола облысы зеренді ауданындағы еңбекпен түзету лагерьлер тарихы (1930-1950 жж): ауызша деректер негізінде [Текст] / М. З. Утегенов, Т. Е. Сейфулин, А. Т. Жанисов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 213-227.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Еңбекпен түзеу лагерлері -- саяси қуғын-сүргін -- Ақмола облысы -- Зеренді ауданы -- архив құжаттары -- күшпен қоныстандыру -- жер аудару -- далалық экспедициялар -- немістер -- украиндар -- зиялы қауым
Аннотация: Мақалада Ақмола облысы Зеренді ауданы аумағындағы ХХ ғасырдың 30-50-ші жылдарындағы түзеу-еңбек лагерлерінің тарихын зерттеу болып табылады. Өткен ғасырдың 30-50-ші жылдарында Ақмола облысы аумағы сталиндік лагерлер, депортация, саяси жер аударудың негізгі орындарының біріне айналғаны белгілі. Зұлматты жылдары Қазақстан аумағында Карлаг, Степлаг жүйелері кең тарағаны мәлім, олардың тарихы өзіндік зерттеу тарихына ие: аталмыш лагерьлер Тәуелсіздік жылдарынан бастап зерттеушілер, тарихшылар, өлкетанушылар тарапынан зерттелуде. Соңғы жылдары архив құжаттары құпиясыздандарылып, бұрын жабық болған тақырып бойынша жаңа тың деректер жарияланып, бұл оқиғаларға жаңаша көзқарас қалыптасуына өз септігін тигізді. Алайда, Ақмола облысы, соның ішінде ХХ ғасырдың 30-шы-50-ші жылдары Зеренді аумағында құрылған еңбекпен-тузеу лагерьлерінің желісі жайлы мәліметтер өте тапшы болатын. Атап айтқанда, бұл лагерьлер желісі орны нақты қай жерде орналасқаны, бұл лагерьлерде кімдер тұтқында болғаны жайлы мәліметтер осы күнге дейін белгісіз болатын. ҚР Президенті Қ-Ж.К. Тоқаевтың 2020 жылдың 24-ші қарашасындағы «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөнінде мемлекеттік комиссия құру» жөніндегі Жарлығынан кейін, Зеренді аумағындағы лагерьлерге далалық экспедициялар сериясы ұйымдастырылды. Ғылыми зерттеу барысында архивтік құжаттар (Ақмола облысы мемлекеттік архиві), ауызша-нарративті деректер, және далалық экспедиция барысында табылған деректер пайдаланылды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сейфулин, Т.Е.
Жанисов, А.Т.
165.
Подробнее
63
У 50
Ұлы Даланың тарихи – мәдени ландшафтары [Текст] / О. Б. МазбаевМақсат Алпысбес, Г. Табулдин [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 325-341.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Ұлы дала -- Шағатай ұлысы -- қазақтар -- Жетісу -- Шығыс Түркістан -- моғол -- Қазақ хандығы -- Дешті Қыпшақ -- Моғолстан
Аннотация: Мақалада Ұлы Даланың тарихи-мәдени ландшафттарына шолу жасалады. Ұлы Дала – Еуразияның шөл, дала, орманды дала және таулы аймақтарын қамтитын кең табиғи-географиялық кеңістік. Жылқыны қолға үйрету мен көшпелі мал шаруашылығы осы кеңістікте өркениет дамуына негіз болды. Көшпелі мәдениет түрлі этностар мен мәдениеттердің байланысын күшейтіп, бұл үрдіс ғұн, түрік және Шыңғыс хан империялары дәуірінде жалғасын тапты. Ұлы Даланың бай табиғи және мәдени мұрасы Қазақ хандығының құрылуына тікелей ықпал етіп, халықтың тұрмыс-тіршілігі мен саяси дамуын айқындады. Түрік қағанаты, Жошы Ұлысы (Алтын Орда) және Қазақ хандығы дәуірлеріндегі тарихи сабақтастық осы аймақтың саяси-мәдени рөлін арттыра түсті. Тарихи деректер мен археологиялық зерттеулер Ұлы Дала қоғамдарының әлеуметтік-экономикалық дамуы мен этно-мәдени бірлігінің қалыптасуын түсіндіруге мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мазбаев, О.Б.
Мақсат Алпысбес
Табулдин, Г.
Абдулхайров, А.
Изенбаев, Б.
У 50
Ұлы Даланың тарихи – мәдени ландшафтары [Текст] / О. Б. МазбаевМақсат Алпысбес, Г. Табулдин [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 325-341.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Ұлы дала -- Шағатай ұлысы -- қазақтар -- Жетісу -- Шығыс Түркістан -- моғол -- Қазақ хандығы -- Дешті Қыпшақ -- Моғолстан
Аннотация: Мақалада Ұлы Даланың тарихи-мәдени ландшафттарына шолу жасалады. Ұлы Дала – Еуразияның шөл, дала, орманды дала және таулы аймақтарын қамтитын кең табиғи-географиялық кеңістік. Жылқыны қолға үйрету мен көшпелі мал шаруашылығы осы кеңістікте өркениет дамуына негіз болды. Көшпелі мәдениет түрлі этностар мен мәдениеттердің байланысын күшейтіп, бұл үрдіс ғұн, түрік және Шыңғыс хан империялары дәуірінде жалғасын тапты. Ұлы Даланың бай табиғи және мәдени мұрасы Қазақ хандығының құрылуына тікелей ықпал етіп, халықтың тұрмыс-тіршілігі мен саяси дамуын айқындады. Түрік қағанаты, Жошы Ұлысы (Алтын Орда) және Қазақ хандығы дәуірлеріндегі тарихи сабақтастық осы аймақтың саяси-мәдени рөлін арттыра түсті. Тарихи деректер мен археологиялық зерттеулер Ұлы Дала қоғамдарының әлеуметтік-экономикалық дамуы мен этно-мәдени бірлігінің қалыптасуын түсіндіруге мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мазбаев, О.Б.
Мақсат Алпысбес
Табулдин, Г.
Абдулхайров, А.
Изенбаев, Б.
166.
Подробнее
26.82
Г 13
Гаж-технологияларын қолдану арқылы биологиялық алуантүрлілікті сақтаудағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі [Текст] / Э. С. Бөрібай, Б. Х. Тусупова, Н. Н. Карабкина [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 419-435.
ББК 26.82
Рубрики: География
Кл.слова (ненормированные):
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар -- Солтүстік Қазақстан облысы -- тұрақты даму -- биоалуантүрлілік -- табиғатты Жерді қашықтықтан зондтау -- географиялық ақпараттық жүйелер -- ГАЖ
Аннотация: Табиғи ресурстарды ұтымсыз пайдалану, экологиялық теңгерімнің бұзылуы және ұланғайыр аумақтардағы табиғи экожүйелердің деградациясымен байланысты экологиялық проблемалардың шиеленісуі жағдайында бірегей табиғи аумақтарды сақтау қажеттілігі ерекше өзекті. Мұндай сын-қатерлерге жауап ретінде табиғи кешендерді бастапқы күйінде сақтауға және антропогендік факторлардың әсерінен бұзылған экожүйелерді қалпына келтіруге көмектесетін экологиялық негіз ретінде қызмет ететін ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды (ЕҚТА) құру маңызды. Мақалада ГАЖ технологиялары арқылы биоалуантүрлілікті сақтауды біріктіру контексінде Солтүстік Қазақстан облысының ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі қарастырылған. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды халықтың экологиялық сауаттылығын арттыру, экологиялық жауапкершілікті дамыту және сирек кездесетін, жойылып бара жатқан түрлерді сақтау бағдарламаларын іске асыру платформасы ретінде пайдаланудың заманауи тәсілдері талданған. Өңірдегі қорғауға алынған табиғи аумақтарға шолу жасалып және олардың білім беру, ғылыми зерттеулер мен экологиялық білімді танымал ету мүмкіндіктеріне сипаттама берілген. Табиғатты қорғау іс-қимылының негізгі бағыттары көрсетіліп, өңірдің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлін күшейту бойынша ұсыныстар белгіленді. Зерттеу жұмысында ЕҚТА сипаттама беруде 1:250 000 масштабтағы Жерді қашықтықтан зондтау деректері негізінде Солтүстік Қазақстан облысының туристік-рекреациялық картасы, Айыртау өңірінің рекреациялық карталары әзірленді. Географиялық ақпараттық жүйелер, жерді қашықтықтан зондтау құралдарын пайдалану туристік және рекреациялық әрекеттерді жоспарлаудың тиімділігін арттырады, экожүйені қорғау шараларын білім беру және халыққа хабардар ету бастамаларымен біріктіруді оңтайландырады. Мұндай технологиялар табиғи нысандарды, ерекше экологиялық статусы бар аймақтарды және әлеуетті рекреациялық ресурстарды нақты картаға түсіруді қамтамасыз етеді, аймақтың неғұрлым тұрақты дамуына ықпал етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бөрібай, Э.С.
Тусупова, Б.Х.
Карабкина, Н.Н.
Мурзакулов, Г.Т.
Арыстанов, А.
Арыстанова, Р.
Г 13
Гаж-технологияларын қолдану арқылы биологиялық алуантүрлілікті сақтаудағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі [Текст] / Э. С. Бөрібай, Б. Х. Тусупова, Н. Н. Карабкина [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 419-435.
Рубрики: География
Кл.слова (ненормированные):
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар -- Солтүстік Қазақстан облысы -- тұрақты даму -- биоалуантүрлілік -- табиғатты Жерді қашықтықтан зондтау -- географиялық ақпараттық жүйелер -- ГАЖ
Аннотация: Табиғи ресурстарды ұтымсыз пайдалану, экологиялық теңгерімнің бұзылуы және ұланғайыр аумақтардағы табиғи экожүйелердің деградациясымен байланысты экологиялық проблемалардың шиеленісуі жағдайында бірегей табиғи аумақтарды сақтау қажеттілігі ерекше өзекті. Мұндай сын-қатерлерге жауап ретінде табиғи кешендерді бастапқы күйінде сақтауға және антропогендік факторлардың әсерінен бұзылған экожүйелерді қалпына келтіруге көмектесетін экологиялық негіз ретінде қызмет ететін ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды (ЕҚТА) құру маңызды. Мақалада ГАЖ технологиялары арқылы биоалуантүрлілікті сақтауды біріктіру контексінде Солтүстік Қазақстан облысының ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі қарастырылған. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды халықтың экологиялық сауаттылығын арттыру, экологиялық жауапкершілікті дамыту және сирек кездесетін, жойылып бара жатқан түрлерді сақтау бағдарламаларын іске асыру платформасы ретінде пайдаланудың заманауи тәсілдері талданған. Өңірдегі қорғауға алынған табиғи аумақтарға шолу жасалып және олардың білім беру, ғылыми зерттеулер мен экологиялық білімді танымал ету мүмкіндіктеріне сипаттама берілген. Табиғатты қорғау іс-қимылының негізгі бағыттары көрсетіліп, өңірдің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлін күшейту бойынша ұсыныстар белгіленді. Зерттеу жұмысында ЕҚТА сипаттама беруде 1:250 000 масштабтағы Жерді қашықтықтан зондтау деректері негізінде Солтүстік Қазақстан облысының туристік-рекреациялық картасы, Айыртау өңірінің рекреациялық карталары әзірленді. Географиялық ақпараттық жүйелер, жерді қашықтықтан зондтау құралдарын пайдалану туристік және рекреациялық әрекеттерді жоспарлаудың тиімділігін арттырады, экожүйені қорғау шараларын білім беру және халыққа хабардар ету бастамаларымен біріктіруді оңтайландырады. Мұндай технологиялар табиғи нысандарды, ерекше экологиялық статусы бар аймақтарды және әлеуетті рекреациялық ресурстарды нақты картаға түсіруді қамтамасыз етеді, аймақтың неғұрлым тұрақты дамуына ықпал етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бөрібай, Э.С.
Тусупова, Б.Х.
Карабкина, Н.Н.
Мурзакулов, Г.Т.
Арыстанов, А.
Арыстанова, Р.
167.
Подробнее
20.1
Ш 98
Шығыс Қазақстанның биіктаулы экожүйелерінде ағаш тұқымдастарының климаттық өзгерістерге реакциясын дендрохронологиялық талдау [Текст] / К. Б. Алипина, Ш. Б. Абилова, Чоймаа Дуламсурен, Ж. Т. Тергенбаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 548-561.
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
дендрохронология -- жылдық сақиналар -- климаттық өзгерістер -- ағаш өсімі -- корреляциялық талдау -- радиалды өсім
Аннотация: Бұл зерттеу климаттың өзгеруінің ағаш өсімдіктерінің өсуіне әсерін дендрохронологиялық әдістер арқылы талдауға бағытталған. Шығыс Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайы – маусымдық ауытқуы күшті, биік таулы және континенталды сипаттағы аймақ – ағаштардың жылдық өсім динамикасын зерттеу үшін ерекше үлгілік өңір болып табылады. Тарихи метеодеректердің шектеулігі жағдайында ағаштың жылдық сақиналары климаттық жағдайларды қалпына келтірудің сенімді прокси-дереккөзі ретінде қолданылады. Зерттеу барысында 2013 және 2023 жылдары Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің әртүрлі биіктік белдеулеріндегі орман екпелерінен 1610 керн алынып, Betula pendula, Larix sibirica, Pinus sibirica, Picea obovata және Abies sibirica түрлері бойынша өсу хронологиялары жасалды. Жылдық сақиналар ені LINTAB құрылғысы және TSAP-Win бағдарламасы арқылы өлшенді, ал уақыттық қатарларды кросс-дейтинг, детрендинг және индекстеу COFECHA, R (dplR, treeclim пакеттері) және STATISTICA 13.2 көмегімен өңделді. Нәтижелер ауа температурасы мен жылдық өсім арасында теріс, ал жауын-шашынмен және күн белсенділігімен оң корреляцияны көрсетті. Ең жоғары корреляциялық мәндер күн белсенділігімен (r = 0,53–0,86), жауын-шашынмен орташа (r = 0,04–0,46), ал температурамен теріс бағытта анықталды. Бұл ағаштардың радиалды өсімі ылғал және радиациялық жағдайларға сезімтал екенін, ал жоғары температурада кері әсер байқалатынын дәлелдейді. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері ағаш түрлерінің өсуіне климаттық факторлардың (температура, жауын-шашын) әртүрлі ықпал ететінін көрсетті. Жиналған хронологиялар мен алынған корреляциялар аймақтық дендроклиматтық қайта құруды жүргізу үшін маңызды база болып табылады және климаттық өзгерістер жағдайында орман экожүйелерінің бейімделу әлеуетін бағалауға септігін тигізеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алипина, К.Б.
Абилова, Ш.Б.
Чоймаа Дуламсурен
Тергенбаева, Ж.Т.
Ш 98
Шығыс Қазақстанның биіктаулы экожүйелерінде ағаш тұқымдастарының климаттық өзгерістерге реакциясын дендрохронологиялық талдау [Текст] / К. Б. Алипина, Ш. Б. Абилова, Чоймаа Дуламсурен, Ж. Т. Тергенбаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 548-561.
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
дендрохронология -- жылдық сақиналар -- климаттық өзгерістер -- ағаш өсімі -- корреляциялық талдау -- радиалды өсім
Аннотация: Бұл зерттеу климаттың өзгеруінің ағаш өсімдіктерінің өсуіне әсерін дендрохронологиялық әдістер арқылы талдауға бағытталған. Шығыс Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайы – маусымдық ауытқуы күшті, биік таулы және континенталды сипаттағы аймақ – ағаштардың жылдық өсім динамикасын зерттеу үшін ерекше үлгілік өңір болып табылады. Тарихи метеодеректердің шектеулігі жағдайында ағаштың жылдық сақиналары климаттық жағдайларды қалпына келтірудің сенімді прокси-дереккөзі ретінде қолданылады. Зерттеу барысында 2013 және 2023 жылдары Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің әртүрлі биіктік белдеулеріндегі орман екпелерінен 1610 керн алынып, Betula pendula, Larix sibirica, Pinus sibirica, Picea obovata және Abies sibirica түрлері бойынша өсу хронологиялары жасалды. Жылдық сақиналар ені LINTAB құрылғысы және TSAP-Win бағдарламасы арқылы өлшенді, ал уақыттық қатарларды кросс-дейтинг, детрендинг және индекстеу COFECHA, R (dplR, treeclim пакеттері) және STATISTICA 13.2 көмегімен өңделді. Нәтижелер ауа температурасы мен жылдық өсім арасында теріс, ал жауын-шашынмен және күн белсенділігімен оң корреляцияны көрсетті. Ең жоғары корреляциялық мәндер күн белсенділігімен (r = 0,53–0,86), жауын-шашынмен орташа (r = 0,04–0,46), ал температурамен теріс бағытта анықталды. Бұл ағаштардың радиалды өсімі ылғал және радиациялық жағдайларға сезімтал екенін, ал жоғары температурада кері әсер байқалатынын дәлелдейді. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері ағаш түрлерінің өсуіне климаттық факторлардың (температура, жауын-шашын) әртүрлі ықпал ететінін көрсетті. Жиналған хронологиялар мен алынған корреляциялар аймақтық дендроклиматтық қайта құруды жүргізу үшін маңызды база болып табылады және климаттық өзгерістер жағдайында орман экожүйелерінің бейімделу әлеуетін бағалауға септігін тигізеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алипина, К.Б.
Абилова, Ш.Б.
Чоймаа Дуламсурен
Тергенбаева, Ж.Т.
168.
Подробнее
81
М 23
Манкеева, Ж. А.
Қазақ тіліндегі қайталамалардың лингвостилистикалық жүйесін лингвосинергетикалық аспектіде тану [Текст] / Ж. А. Манкеева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 38-41.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
синергетика -- лингвосинергетика -- лингвостилистика -- интеграциялық өріс -- қайталама
Аннотация: Мақалада синергетика терминінің дүниені тіл арқылы тануды зерттеуде алға апаратын бағытының қарапайым адамтанымдық қағидаға сәйкес қазақ тіл білімінде қазақи танымға сай көбінесе сөз құдіреті, сөз қуатылығы жайлы айтылды.Тілдің басқа да көркемдегіш және бейнелегіш құралдарымен салыстыра отырып, лингвостилистикалық категория деңгейінде қазіргі қазақ тіл білімінің антропоөзектік парадигма аясында зерттелуі тиіс көріктеу құралдарының бірі – қайталама. Осымен байланысты О.Бүркітовтің зерттеуінде табиғаты күрделі саналатын қайталама құбылысы кешенді қарастырылып, оның лингвостилистикалық жүйесінің міндеттері қарастырылды. Мақалада көркем сөздің коммуникативтік әлеуетін, экспрессиясын бейнелеп, кестелейтін құралдың бірі – қайталаманың сабақтастығында бір жүйе ретінде тіл иесінің, суреткердің санасынан тараған күш (синергия) арқылы іштей тығыз байланысқан жүйелер тоғысы деп лингвосинергетика кеңістігінде тану өте маңызды екендігі айқындалды
Держатели документа:
ЗКУ
М 23
Манкеева, Ж. А.
Қазақ тіліндегі қайталамалардың лингвостилистикалық жүйесін лингвосинергетикалық аспектіде тану [Текст] / Ж. А. Манкеева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 38-41.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
синергетика -- лингвосинергетика -- лингвостилистика -- интеграциялық өріс -- қайталама
Аннотация: Мақалада синергетика терминінің дүниені тіл арқылы тануды зерттеуде алға апаратын бағытының қарапайым адамтанымдық қағидаға сәйкес қазақ тіл білімінде қазақи танымға сай көбінесе сөз құдіреті, сөз қуатылығы жайлы айтылды.Тілдің басқа да көркемдегіш және бейнелегіш құралдарымен салыстыра отырып, лингвостилистикалық категория деңгейінде қазіргі қазақ тіл білімінің антропоөзектік парадигма аясында зерттелуі тиіс көріктеу құралдарының бірі – қайталама. Осымен байланысты О.Бүркітовтің зерттеуінде табиғаты күрделі саналатын қайталама құбылысы кешенді қарастырылып, оның лингвостилистикалық жүйесінің міндеттері қарастырылды. Мақалада көркем сөздің коммуникативтік әлеуетін, экспрессиясын бейнелеп, кестелейтін құралдың бірі – қайталаманың сабақтастығында бір жүйе ретінде тіл иесінің, суреткердің санасынан тараған күш (синергия) арқылы іштей тығыз байланысқан жүйелер тоғысы деп лингвосинергетика кеңістігінде тану өте маңызды екендігі айқындалды
Держатели документа:
ЗКУ
169.
Подробнее
83
А 37
Айшикова, А. А.
Оқушыларды көркем шығарма оқуға баулудың жолдары [Текст] / А. А. Айшикова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 244-246.
ББК 83
Рубрики: Литературоведение
Кл.слова (ненормированные):
кітап -- дәстүр -- отбасымен оқу -- даналық -- өмірлік тәжірибе -- ағарту -- оқу құндылығы -- көркем шығарма
Аннотация: Кітап оқу оқу процесі ретінде оқушыдан айтарлықтай интеллектуалды күш-жігерді талап етеді. Ақпаратты тұтынудың жеңілдетілген тәсілдерінің фонында ол аз маңызды болып, бәсекеге қабілетсіз болып көрінеді. Балалар кітап мәдениетінен бас тартпайды, алайда қазіргі мәдениетте ол өз орнын экрандық технологияларға белгілі бір дәрежеде берді. Енді жаңаны білу үшін міндетті түрде кітап оқу қажет емес
Держатели документа:
ЗКУ
А 37
Айшикова, А. А.
Оқушыларды көркем шығарма оқуға баулудың жолдары [Текст] / А. А. Айшикова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 244-246.
Рубрики: Литературоведение
Кл.слова (ненормированные):
кітап -- дәстүр -- отбасымен оқу -- даналық -- өмірлік тәжірибе -- ағарту -- оқу құндылығы -- көркем шығарма
Аннотация: Кітап оқу оқу процесі ретінде оқушыдан айтарлықтай интеллектуалды күш-жігерді талап етеді. Ақпаратты тұтынудың жеңілдетілген тәсілдерінің фонында ол аз маңызды болып, бәсекеге қабілетсіз болып көрінеді. Балалар кітап мәдениетінен бас тартпайды, алайда қазіргі мәдениетте ол өз орнын экрандық технологияларға белгілі бір дәрежеде берді. Енді жаңаны білу үшін міндетті түрде кітап оқу қажет емес
Держатели документа:
ЗКУ
170.
Подробнее
75
К 55
Қойшыбев, А. Б.
Білім беру жүйесінде қозғалмалы ойындардың әдістемелік ерекшеліктерін жастар мен балалар тәрбиесінде қолдану мәселелері [Текст] / А. Б. Қойшыбев, Н. К. Жилисбаев, Е. И. Сатенов // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 44-49.
ББК 75
Рубрики: Спорт
Кл.слова (ненормированные):
Дене шынықтыру -- халық педагогикасы -- ұлттық спорт түрлері -- халық ойындары -- мінез-құлық -- дене тәрбиесі -- интернационалдық тәрбие -- мәдениет -- мектеп оқушылары -- шығармашылық
Аннотация: Дене шынықтыру мен тәрбиелеудің міндеттерін шешуде маңызды орындардың бірі — ұлттық спорт түрлері, халық ойындары және билер. Дене тәрбиесі қазіргі таңда көп қырлы құбылыс болып, өз құрамында түрлі бағыттар мен сабақ түрлерін қамтиды. Халық педагогикасының дене шынықтыру мен тәрбиелеуде ерекше орны бар, себебі ұлттық спорт ойындары мен билер оқушылардың денсаулығын нығайтып, мінез-құлықты қалыптастырып, шығармашылық пен ерік күші сияқты қасиеттерді дамытуға ықпал етеді. Халық ойындары мен спорт түрлері педагогиканың дәстүрлі әдістері ретінде, адамдардың өмір салтын, мәдениетін, күш пен төзімділікке деген ұмтылысын көрсетеді. Олардың мектеп оқушыларының дене тәрбиесіне қосатын үлесі зор, себебі олар оқушыларға өз халқының мәдениетіне деген құрмет пен қызығушылықты қалыптастырады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жилисбаев, Н.К.
Сатенов, Е.И.
К 55
Қойшыбев, А. Б.
Білім беру жүйесінде қозғалмалы ойындардың әдістемелік ерекшеліктерін жастар мен балалар тәрбиесінде қолдану мәселелері [Текст] / А. Б. Қойшыбев, Н. К. Жилисбаев, Е. И. Сатенов // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 44-49.
Рубрики: Спорт
Кл.слова (ненормированные):
Дене шынықтыру -- халық педагогикасы -- ұлттық спорт түрлері -- халық ойындары -- мінез-құлық -- дене тәрбиесі -- интернационалдық тәрбие -- мәдениет -- мектеп оқушылары -- шығармашылық
Аннотация: Дене шынықтыру мен тәрбиелеудің міндеттерін шешуде маңызды орындардың бірі — ұлттық спорт түрлері, халық ойындары және билер. Дене тәрбиесі қазіргі таңда көп қырлы құбылыс болып, өз құрамында түрлі бағыттар мен сабақ түрлерін қамтиды. Халық педагогикасының дене шынықтыру мен тәрбиелеуде ерекше орны бар, себебі ұлттық спорт ойындары мен билер оқушылардың денсаулығын нығайтып, мінез-құлықты қалыптастырып, шығармашылық пен ерік күші сияқты қасиеттерді дамытуға ықпал етеді. Халық ойындары мен спорт түрлері педагогиканың дәстүрлі әдістері ретінде, адамдардың өмір салтын, мәдениетін, күш пен төзімділікке деген ұмтылысын көрсетеді. Олардың мектеп оқушыларының дене тәрбиесіне қосатын үлесі зор, себебі олар оқушыларға өз халқының мәдениетіне деген құрмет пен қызығушылықты қалыптастырады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жилисбаев, Н.К.
Сатенов, Е.И.
Страница 17, Результатов: 181