База данных: Статьи
Страница 16, Результатов: 156
Отмеченные записи: 0
151.
Подробнее
28.080(5Қаз)
Б 54
Беттік ағынды суларды тазалау көрсеткішіне поликомпонентті сүзгілеуіш жүктеменің гранулометриялық құрамының жəне гидравликалық сипаттамаларының ықпалы [Текст] / Б. Б. Алиева, Е. Н. Кочеров, Л. И. Раматуллаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 437-449
ББК 28.080(5Қаз)
Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы
Кл.слова (ненормированные):
экологиялық көрсеткіштер -- қоршаған орта -- беттік ағынды сулар -- ластаушы заттар -- көп компонентті сүзгі -- сүзгілеуіш жүктеме -- сүзу жылдамдығы -- гранулометриялық құрам -- гидравликалық сипаттамалар -- тазалау тиімділігі -- көмір қалдығы
Аннотация: Зерттеу жұмыстарында табиғи сорбенттер көмір өндірісінің қалдықтары ішкі қазбалы жыныстардың, вермикулиттің, сонымен қатар құрылыс құмының жекелген гранулометриялық құрамын жəне олардың түрлі қатынасында дайындалған көп компонентті қоспаның гранулометриялық құрамы модельденді. Компоненттер қатынасы ІҚЖ1:В2:Қ7, ІҚЖ2:В2:Қ6, ІҚЖ2:В3:Қ5 түрінде қабылданып, гранулометриялық құрамдары зерттелді. Орнатылған гранулометриялық құрамдағы поликомпонентті қоспаның гидравликалық сипаттамалары зертханалық қондырғыда зерттелді. Гидравликалық сипаттамалары тиімді қоспа түрі ретінде ішкі қазбалы жыныстар – 20%, вермикулит 20%, құм – 60% көп компонентті қоспасы таңдалды. Бұл шарттағы ағынды суды сүзгілеу жылдамдығы 208-354 мм/сағ болатыны анықталды. Көмір өндірісінің ішкі қазбалы жыныстары, вермикулит жəне құрылыстық құм негізінде поликомпонентті сорбенттер кешені беттік ағынды сулардағы ластаушы заттарды тұрақты жəне экологиялық таза жолмен тазартуға мүмкіндік береді. Зерттеулер барысында алынған нəтижелер жəне олардың негізінде жасалған ғылыми тұжырымдамалар Түркістан облысы Кентау қаласының беттік ағынды суларын поликомпонентті табиғи сорбенттер кешенімен тазалау арқылы Қосқорған су қоймасының ластану қауіпін төмендетуге бағытталған келешекті зерттеу жұмыстарында қолданбалы болады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алиева, Б.Б.
Кочеров, Е.Н.
Раматуллаева, Л.И.
Колесников, А.С.
Мамитова, А.Д.
Кадирбекова, А.А.
Б 54
Беттік ағынды суларды тазалау көрсеткішіне поликомпонентті сүзгілеуіш жүктеменің гранулометриялық құрамының жəне гидравликалық сипаттамаларының ықпалы [Текст] / Б. Б. Алиева, Е. Н. Кочеров, Л. И. Раматуллаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 437-449
Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы
Кл.слова (ненормированные):
экологиялық көрсеткіштер -- қоршаған орта -- беттік ағынды сулар -- ластаушы заттар -- көп компонентті сүзгі -- сүзгілеуіш жүктеме -- сүзу жылдамдығы -- гранулометриялық құрам -- гидравликалық сипаттамалар -- тазалау тиімділігі -- көмір қалдығы
Аннотация: Зерттеу жұмыстарында табиғи сорбенттер көмір өндірісінің қалдықтары ішкі қазбалы жыныстардың, вермикулиттің, сонымен қатар құрылыс құмының жекелген гранулометриялық құрамын жəне олардың түрлі қатынасында дайындалған көп компонентті қоспаның гранулометриялық құрамы модельденді. Компоненттер қатынасы ІҚЖ1:В2:Қ7, ІҚЖ2:В2:Қ6, ІҚЖ2:В3:Қ5 түрінде қабылданып, гранулометриялық құрамдары зерттелді. Орнатылған гранулометриялық құрамдағы поликомпонентті қоспаның гидравликалық сипаттамалары зертханалық қондырғыда зерттелді. Гидравликалық сипаттамалары тиімді қоспа түрі ретінде ішкі қазбалы жыныстар – 20%, вермикулит 20%, құм – 60% көп компонентті қоспасы таңдалды. Бұл шарттағы ағынды суды сүзгілеу жылдамдығы 208-354 мм/сағ болатыны анықталды. Көмір өндірісінің ішкі қазбалы жыныстары, вермикулит жəне құрылыстық құм негізінде поликомпонентті сорбенттер кешені беттік ағынды сулардағы ластаушы заттарды тұрақты жəне экологиялық таза жолмен тазартуға мүмкіндік береді. Зерттеулер барысында алынған нəтижелер жəне олардың негізінде жасалған ғылыми тұжырымдамалар Түркістан облысы Кентау қаласының беттік ағынды суларын поликомпонентті табиғи сорбенттер кешенімен тазалау арқылы Қосқорған су қоймасының ластану қауіпін төмендетуге бағытталған келешекті зерттеу жұмыстарында қолданбалы болады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алиева, Б.Б.
Кочеров, Е.Н.
Раматуллаева, Л.И.
Колесников, А.С.
Мамитова, А.Д.
Кадирбекова, А.А.
152.
Подробнее
28.082(5Қаз)
С 31
Сенбаева, Х. С.
Коловертное көлінің су түбі омыртқасыздарының таксономиялық құрамы мен сандық көрсеткіштері [Текст] / Х. С. Сенбаева, А. Е. Сарманов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 450-457
ББК 28.082(5Қаз)
Рубрики: Қазақстанның гидробиологиясы
Кл.слова (ненормированные):
Коловертное көлі -- макрозообентос -- қауымдастықтардың түрлік əртүрүрлілігі -- таксономиялық құрамы -- Батыс Қазақстан облысы -- су түбі омыртқасыздары -- зообентос -- су экожүйесі -- гидробиология -- шаянтәрізділер -- жәндіктер
Аннотация: Бұл мақалада Коловертное көлінің 2024–2025 жылдардағы су түбі омыртқасыздарының түрлік құрамы, сандық көрсеткіштері зерттелді. Зерттеу барысында көлден барлығы 14 таксон тіркелді, олардың құрамына аз қылтанды құрттар, шаянтəрізділер жəне жəндіктер топтары кіретіні анықталды. Маусым бойынша түрлік əртүрліліктің өзгеруі байқалып, ең жоғары көрсеткіштер күз (2168,7 дана/м², 1,4 г/м²) жəне көктем (580 дана/м², 6,01 г/м²) мезгілдерінде тіркелді. Бұл жағдай көлдің Жайық өзенімен толығуы жəне жауын-шашын мөлшерінің артуымен түсіндірілуі мүмкін. Сонымен қатар, алынған нəтижелер əдеби деректермен салыстырылып, БҚО-дағы бірқатар көлдермен түрлік ұқсастық деңгейі анықталды. Коловертное көліндегі таксономиялық əртүрліліктің Батыс Қазақстан облысының бірқатар су айдындарымен салыстырғанда орташа деңгейде екені анықталды. БҚО-дағы жүргізілген зерттеулерге сəйкес бентос үлгілерінен Oligochaeta, Hirudinea, Bivalvia, Gastropoda, Crustacea жəне Insecta топтарына жататын барлығы 82 таксон организмдері анықталды. Олардың ішінде олигохеталар – 2 түр, сүліктер – 1 түр, қосжақтаулы жəне бауыраяқты моллюскалар – əрқайсысы 3 түрден, шаянтəрізділер – 7 түр, ал жəндіктер – 66 таксонды құрады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сарманов, А.Е.
С 31
Сенбаева, Х. С.
Коловертное көлінің су түбі омыртқасыздарының таксономиялық құрамы мен сандық көрсеткіштері [Текст] / Х. С. Сенбаева, А. Е. Сарманов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 450-457
Рубрики: Қазақстанның гидробиологиясы
Кл.слова (ненормированные):
Коловертное көлі -- макрозообентос -- қауымдастықтардың түрлік əртүрүрлілігі -- таксономиялық құрамы -- Батыс Қазақстан облысы -- су түбі омыртқасыздары -- зообентос -- су экожүйесі -- гидробиология -- шаянтәрізділер -- жәндіктер
Аннотация: Бұл мақалада Коловертное көлінің 2024–2025 жылдардағы су түбі омыртқасыздарының түрлік құрамы, сандық көрсеткіштері зерттелді. Зерттеу барысында көлден барлығы 14 таксон тіркелді, олардың құрамына аз қылтанды құрттар, шаянтəрізділер жəне жəндіктер топтары кіретіні анықталды. Маусым бойынша түрлік əртүрліліктің өзгеруі байқалып, ең жоғары көрсеткіштер күз (2168,7 дана/м², 1,4 г/м²) жəне көктем (580 дана/м², 6,01 г/м²) мезгілдерінде тіркелді. Бұл жағдай көлдің Жайық өзенімен толығуы жəне жауын-шашын мөлшерінің артуымен түсіндірілуі мүмкін. Сонымен қатар, алынған нəтижелер əдеби деректермен салыстырылып, БҚО-дағы бірқатар көлдермен түрлік ұқсастық деңгейі анықталды. Коловертное көліндегі таксономиялық əртүрліліктің Батыс Қазақстан облысының бірқатар су айдындарымен салыстырғанда орташа деңгейде екені анықталды. БҚО-дағы жүргізілген зерттеулерге сəйкес бентос үлгілерінен Oligochaeta, Hirudinea, Bivalvia, Gastropoda, Crustacea жəне Insecta топтарына жататын барлығы 82 таксон организмдері анықталды. Олардың ішінде олигохеталар – 2 түр, сүліктер – 1 түр, қосжақтаулы жəне бауыраяқты моллюскалар – əрқайсысы 3 түрден, шаянтəрізділер – 7 түр, ал жəндіктер – 66 таксонды құрады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сарманов, А.Е.
153.
Подробнее
28.082(5Қаз)
Т 12
Таңатарова, Қ. Т.
Брусянное көліндегі Rotatoria класы өкілдерінің түрлік құрамы мен сандық көрсеткіштері [Текст] / Қ. Т. Таңатарова, Е. С. Султанов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 475-482
ББК 28.082(5Қаз)
Рубрики: Қазақстан гидробиологиясы
Кл.слова (ненормированные):
Брусянное көлі -- Rotatoria -- коловраткалар -- зоопланктон -- гидробиология -- су экожүйесі -- түрлік құрам -- таксономиялық әртүрлілік -- сандық көрсеткіштер -- биомасса -- маусымдық динамика -- таксономиялық жіктелу
Аннотация: Бұл мақалада Брусянное көліндегі Rotatoria класы өкілдерінің түрлік құрамы мен сандық көрсеткіштері қарастырылған. Зерттеу барысында көлден 16 таксон анықталды, олардың негізін Transversiramida отрядының өкілдері құрады. Таңдалып алынған үш стационарлық станция бойынша, əр жыл мезгілдерінде орташа биомассасы мен саны есептелінді. Қыс мезгілінде орташа биомассасы 40,03 мг/м³, ал орташа саны 78,98 мың дана/м³ деңгейінде тіркелді. Көктемде биомасса 162,25 мг/м³, саны 163,03 мың дана/м³ болып, Keratella cochlearis, Keratella quadrata, Polyarthra longiremis, Polyarthra luminosa жəне Asplanchna sieboldi түрлері басым болды. Жазда биомасса 150,77 мг/м³, саны 102,02 мың дана/м³ деңгейінде сақталып, сандық басымдықты Keratella cochlearis, Branchionus angularis жəне Branchionus calyciflorus түрлері құрады. Күзде биомасса 156,63 мг/м³, саны 165,61 мың дана/м³ деңгейінде тіркелді, ал басым түрлер Transversiramida өкілдері болып қалды. Алынған деректер Rotatoria қауымдастығының маусымдық динамикасын жəне жетекші түрлердің экологиялық бейімделуін көрсетеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Султанов, Е.С.
Т 12
Таңатарова, Қ. Т.
Брусянное көліндегі Rotatoria класы өкілдерінің түрлік құрамы мен сандық көрсеткіштері [Текст] / Қ. Т. Таңатарова, Е. С. Султанов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 475-482
Рубрики: Қазақстан гидробиологиясы
Кл.слова (ненормированные):
Брусянное көлі -- Rotatoria -- коловраткалар -- зоопланктон -- гидробиология -- су экожүйесі -- түрлік құрам -- таксономиялық әртүрлілік -- сандық көрсеткіштер -- биомасса -- маусымдық динамика -- таксономиялық жіктелу
Аннотация: Бұл мақалада Брусянное көліндегі Rotatoria класы өкілдерінің түрлік құрамы мен сандық көрсеткіштері қарастырылған. Зерттеу барысында көлден 16 таксон анықталды, олардың негізін Transversiramida отрядының өкілдері құрады. Таңдалып алынған үш стационарлық станция бойынша, əр жыл мезгілдерінде орташа биомассасы мен саны есептелінді. Қыс мезгілінде орташа биомассасы 40,03 мг/м³, ал орташа саны 78,98 мың дана/м³ деңгейінде тіркелді. Көктемде биомасса 162,25 мг/м³, саны 163,03 мың дана/м³ болып, Keratella cochlearis, Keratella quadrata, Polyarthra longiremis, Polyarthra luminosa жəне Asplanchna sieboldi түрлері басым болды. Жазда биомасса 150,77 мг/м³, саны 102,02 мың дана/м³ деңгейінде сақталып, сандық басымдықты Keratella cochlearis, Branchionus angularis жəне Branchionus calyciflorus түрлері құрады. Күзде биомасса 156,63 мг/м³, саны 165,61 мың дана/м³ деңгейінде тіркелді, ал басым түрлер Transversiramida өкілдері болып қалды. Алынған деректер Rotatoria қауымдастығының маусымдық динамикасын жəне жетекші түрлердің экологиялық бейімделуін көрсетеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Султанов, Е.С.
154.
Подробнее
28.080(5Каз)
П 63
Построение модели частоты и объема разливов нефтей и загрязнения окружающей среды [Текст] / С. Сырлыбеккызы, Е. Т. Нұрмаганбет, А. К. Серикбаева [и др.] // Вестник ЗКУ. - 2026. - №2. - С. 511-530
ББК 28.080(5Каз)
Рубрики: Общая экология Казахстана
Кл.слова (ненормированные):
Каспийское море -- казахстанский сектор Каспийского моря -- нефтяное загрязнение -- разливы нефти -- нефтяные отходы -- сероводород -- нефтепроводы -- коррозия трубопроводов -- спутниковый мониторинг -- месторождение Кашаган -- экологическая безопасность -- морская экосистема -- загрязнение воды -- биоразнообразие
Аннотация: Произведен анализ частоты разлив нефти и нефтяных отходов на территории Каспийского моря за последние 50-55 лет, с применением спутникового мониторинга. Результаты многочленных исследований указывают, что причиной разливов нефти является изношенность и коррозия нефтяных трубопроводов. Согласно исследованию, проведенному в статье, в Каспийском море наблюдаются также как антропогенные, так и естественные разливы нефти. В статье указаны потенциально опасные последствия утечек сероводорода (H₂S), в черте Казахстанского сектора Каспийского моря. Подчеркивается, что загрязнение воды и воздуха в результате таких утечек может привести к гибели морских организмов, снижению биоразнообразия и разрушению экосистем. Особое внимание уделяется уязвимости Каспийского моря, экосистема которого и так подвержена давлению из-за промышленной деятельности. Отмечается, что утечки H₂S способны нарушить воспроизводство рыбы, нанести ущерб рыболовству и негативно повлиять на здоровье людей, живущих вблизи месторождений. Присутствует необходимость применения устойчивых инженерных решений и материалов, используемые для обеспечения безопасности и долговечности трубопроводов на месторождении Кашаган, характеризующимся экстремальными условиями эксплуатации (агрессивная среда, высокая концентрация сероводорода и углекислого газа, высокие давления). Ключевым решением является использование биметаллических труб с коррозионностойким внутренним слоем, а также композитных материалов для повышения устойчивости к коррозии. Особое внимание уделяется технологиям сварки, предотвращающим образование микротрещин, и термообработке труб для устранения остаточных напряжений. Подчеркивается применение инновационных методов мониторинга и диагностики состояния инфраструктуры, включая системы дистанционного мониторинга и автоматизированные системы управления, для обеспечения безопасности и минимизации рисков утечек
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сырлыбеккызы, С.
Нұрмаганбет, Е.Т.
Серикбаева, А.К.
Джумашева, К.А.
Аманкешулы, Д.
Дедова, Т.В.
Искаков, Б.А.
Мерекеев, А.
П 63
Построение модели частоты и объема разливов нефтей и загрязнения окружающей среды [Текст] / С. Сырлыбеккызы, Е. Т. Нұрмаганбет, А. К. Серикбаева [и др.] // Вестник ЗКУ. - 2026. - №2. - С. 511-530
Рубрики: Общая экология Казахстана
Кл.слова (ненормированные):
Каспийское море -- казахстанский сектор Каспийского моря -- нефтяное загрязнение -- разливы нефти -- нефтяные отходы -- сероводород -- нефтепроводы -- коррозия трубопроводов -- спутниковый мониторинг -- месторождение Кашаган -- экологическая безопасность -- морская экосистема -- загрязнение воды -- биоразнообразие
Аннотация: Произведен анализ частоты разлив нефти и нефтяных отходов на территории Каспийского моря за последние 50-55 лет, с применением спутникового мониторинга. Результаты многочленных исследований указывают, что причиной разливов нефти является изношенность и коррозия нефтяных трубопроводов. Согласно исследованию, проведенному в статье, в Каспийском море наблюдаются также как антропогенные, так и естественные разливы нефти. В статье указаны потенциально опасные последствия утечек сероводорода (H₂S), в черте Казахстанского сектора Каспийского моря. Подчеркивается, что загрязнение воды и воздуха в результате таких утечек может привести к гибели морских организмов, снижению биоразнообразия и разрушению экосистем. Особое внимание уделяется уязвимости Каспийского моря, экосистема которого и так подвержена давлению из-за промышленной деятельности. Отмечается, что утечки H₂S способны нарушить воспроизводство рыбы, нанести ущерб рыболовству и негативно повлиять на здоровье людей, живущих вблизи месторождений. Присутствует необходимость применения устойчивых инженерных решений и материалов, используемые для обеспечения безопасности и долговечности трубопроводов на месторождении Кашаган, характеризующимся экстремальными условиями эксплуатации (агрессивная среда, высокая концентрация сероводорода и углекислого газа, высокие давления). Ключевым решением является использование биметаллических труб с коррозионностойким внутренним слоем, а также композитных материалов для повышения устойчивости к коррозии. Особое внимание уделяется технологиям сварки, предотвращающим образование микротрещин, и термообработке труб для устранения остаточных напряжений. Подчеркивается применение инновационных методов мониторинга и диагностики состояния инфраструктуры, включая системы дистанционного мониторинга и автоматизированные системы управления, для обеспечения безопасности и минимизации рисков утечек
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сырлыбеккызы, С.
Нұрмаганбет, Е.Т.
Серикбаева, А.К.
Джумашева, К.А.
Аманкешулы, Д.
Дедова, Т.В.
Искаков, Б.А.
Мерекеев, А.
155.
Подробнее
28.080(5Каз)
В 58
Влияние синтетических и аборигенных биопрепаратов на разложение нефти и нефтепродуктов в почве [Текст] / А. Б. Ниязбекова, Л. И. Байтлесова, К. Х. Кенесарина, А. М. Амиргалиева // Вестник ЗКУ. - 2026. - №2. - С. 559-569
ББК 28.080(5Каз)
Рубрики: Общая экология Казахстана
Кл.слова (ненормированные):
нефтезагрязненные почвы -- нефтепродукты -- загрязнение почв -- биоремедиация -- биологическая рекультивация -- биопрепараты -- аборигенные микроорганизмы -- биологическая очистка почвы -- нефтезагрязнение -- синтетический микробный консорциум -- аборигенные микроорганизмы -- биоремедиация -- катионно-анионный состав -- скорость разложения нефти -- остаточные углеводороды
Аннотация: Загрязнение почв нефтью и нефтепродуктами представляет собой актуальную экологическую проблему, требующую разработки эффективных и экологически безопасных методов ремедиации. В настоящей работе проведена оценка сравнительной эффективности двух типов биопрепаратов для очистки нефтезагрязненных почв: готового синтетического биопрепарата (СБП) и специально разработанного биопрепарата на основе консорциума аборигенных почвенных микроорганизмов (АБП). Исследования проводились на образцах почвенного грунта, отобранных в районе промышленной зоны ТОО «Алемтрансойл» (Западно-Казахстанская область), загрязненных нефтью Чинаревского нефтяного месторождения. Экспериментальные исследования выполнены в лабораторных условиях при пониженной температуре окружающей среды (16–17°С), имитирующей прохладный климатический режим. Процесс биологической очистки осуществлялся с применением экспериментальных партий биопрепаратов. Оценка степени загрязнения и эффективности ремедиации проводилась на основе определения ключевых физико-химических параметров почвы, включая pH среды и катионно-анионный состав, до и после проведения очистки. Статистическая обработка экспериментальных данных проводилась с использованием t-критерия Стьюдента в программе Microsoft Excel. Результаты исследования позволили определить оптимальные подходы к биологической рекультивации нефтезагрязненных территорий с учетом локальных климатических условий
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ниязбекова, А.Б.
Байтлесова, Л.И.
Кенесарина, К.Х.
Амиргалиева, А.М.
В 58
Влияние синтетических и аборигенных биопрепаратов на разложение нефти и нефтепродуктов в почве [Текст] / А. Б. Ниязбекова, Л. И. Байтлесова, К. Х. Кенесарина, А. М. Амиргалиева // Вестник ЗКУ. - 2026. - №2. - С. 559-569
Рубрики: Общая экология Казахстана
Кл.слова (ненормированные):
нефтезагрязненные почвы -- нефтепродукты -- загрязнение почв -- биоремедиация -- биологическая рекультивация -- биопрепараты -- аборигенные микроорганизмы -- биологическая очистка почвы -- нефтезагрязнение -- синтетический микробный консорциум -- аборигенные микроорганизмы -- биоремедиация -- катионно-анионный состав -- скорость разложения нефти -- остаточные углеводороды
Аннотация: Загрязнение почв нефтью и нефтепродуктами представляет собой актуальную экологическую проблему, требующую разработки эффективных и экологически безопасных методов ремедиации. В настоящей работе проведена оценка сравнительной эффективности двух типов биопрепаратов для очистки нефтезагрязненных почв: готового синтетического биопрепарата (СБП) и специально разработанного биопрепарата на основе консорциума аборигенных почвенных микроорганизмов (АБП). Исследования проводились на образцах почвенного грунта, отобранных в районе промышленной зоны ТОО «Алемтрансойл» (Западно-Казахстанская область), загрязненных нефтью Чинаревского нефтяного месторождения. Экспериментальные исследования выполнены в лабораторных условиях при пониженной температуре окружающей среды (16–17°С), имитирующей прохладный климатический режим. Процесс биологической очистки осуществлялся с применением экспериментальных партий биопрепаратов. Оценка степени загрязнения и эффективности ремедиации проводилась на основе определения ключевых физико-химических параметров почвы, включая pH среды и катионно-анионный состав, до и после проведения очистки. Статистическая обработка экспериментальных данных проводилась с использованием t-критерия Стьюдента в программе Microsoft Excel. Результаты исследования позволили определить оптимальные подходы к биологической рекультивации нефтезагрязненных территорий с учетом локальных климатических условий
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ниязбекова, А.Б.
Байтлесова, Л.И.
Кенесарина, К.Х.
Амиргалиева, А.М.
156.
Подробнее
28.080(5Қаз)
Б 34
Баялдыр қалдық қоймасына жиналған, түсті металл кендерін байытуынан қалған техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға əсерінің тəуекелдерін басқаруды модельдеу [Текст] / А. Е. Донаев, А. С. Колесников, Г. С. Кенжибаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 586-596
ББК 28.080(5Қаз)
Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы
Кл.слова (ненормированные):
Баялдыр қалдық қоймасы -- Кентау -- Түркістан облысы -- байыту қалдықтары -- түсті металдар -- өндірістік қалдықтар -- қоршаған ортаның ластануы -- экологиялық тәуекел -- тәуекелдерді басқару -- оқиғалар ағашы -- экологиялық модельдеу -- мырыш -- қорғасын -- кремний диоксиді -- шаңдану -- шаңды басу -- гидросуару -- пульсациялық желдету -- қалдықтарды қайта өңдеу -- құрылыс материалдары -- қоршаған ортаны қорғау
Аннотация: Мақалада Баялдыр қалдық қоймасында (Кентау қ. жəне Баялдыр кентіне жақын, Түркістан облысы, Қазақстан) жиналған түсті металдар кендерін байыту қалдықтарының өңірдің қоршаған ортасына əсері кезіндегі тəуекелдерді басқаруды жүйелі талдау жəне модельдеу нəтижелері келтірілген. Қалдықтардың химиялық жəне фазалық құрамы (мырыш мөлшері ~3.77%, қорғасын ~4.47%, кремний диоксиді 54.06%) туралы мəліметтер негізінде «оқиғалар ағашының» абстактілі моделі құрылып, қоршаған орта компоненттерінің тозу қаупіне сапалық жəне сандық талдау жүргізілді. Бастапқы оқиғалардың минималды өткізу жəне кесу комбинациясы анықталды, негізгі оқиғаның ықтималдығын екі жолмен сандық бағалау жүргізілді (кезең-кезеңмен есептеу жəне минималды өткізу комбинация əдісі). Қоршаған ортаның кешенді ластану ықтималдығы 78.15% құрайтыны анықталып, қоршаған ортаға қатысты қауіптің критикалық деңгейін көрсетті. Шаң басудың аралас əдісі (пульсациялық желдетумен ұсақ дисперсті гидро суару) жəне түсті металдарды ілеспе алу арқылы құрылыс материалдарын өндіруде байыту қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясын қамтитын тəуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар əзірленді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Донаев, А.Е.
Колесников, А.С.
Кенжибаева, Г.С.
Мамитова, А.Д.
Куракбаева, С.Д.
Колесников, О.Г.
Гаппаров, Ж.У.
Колесникова, В.А.
Жумагалиев, И.К.
Б 34
Баялдыр қалдық қоймасына жиналған, түсті металл кендерін байытуынан қалған техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға əсерінің тəуекелдерін басқаруды модельдеу [Текст] / А. Е. Донаев, А. С. Колесников, Г. С. Кенжибаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 586-596
Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы
Кл.слова (ненормированные):
Баялдыр қалдық қоймасы -- Кентау -- Түркістан облысы -- байыту қалдықтары -- түсті металдар -- өндірістік қалдықтар -- қоршаған ортаның ластануы -- экологиялық тәуекел -- тәуекелдерді басқару -- оқиғалар ағашы -- экологиялық модельдеу -- мырыш -- қорғасын -- кремний диоксиді -- шаңдану -- шаңды басу -- гидросуару -- пульсациялық желдету -- қалдықтарды қайта өңдеу -- құрылыс материалдары -- қоршаған ортаны қорғау
Аннотация: Мақалада Баялдыр қалдық қоймасында (Кентау қ. жəне Баялдыр кентіне жақын, Түркістан облысы, Қазақстан) жиналған түсті металдар кендерін байыту қалдықтарының өңірдің қоршаған ортасына əсері кезіндегі тəуекелдерді басқаруды жүйелі талдау жəне модельдеу нəтижелері келтірілген. Қалдықтардың химиялық жəне фазалық құрамы (мырыш мөлшері ~3.77%, қорғасын ~4.47%, кремний диоксиді 54.06%) туралы мəліметтер негізінде «оқиғалар ағашының» абстактілі моделі құрылып, қоршаған орта компоненттерінің тозу қаупіне сапалық жəне сандық талдау жүргізілді. Бастапқы оқиғалардың минималды өткізу жəне кесу комбинациясы анықталды, негізгі оқиғаның ықтималдығын екі жолмен сандық бағалау жүргізілді (кезең-кезеңмен есептеу жəне минималды өткізу комбинация əдісі). Қоршаған ортаның кешенді ластану ықтималдығы 78.15% құрайтыны анықталып, қоршаған ортаға қатысты қауіптің критикалық деңгейін көрсетті. Шаң басудың аралас əдісі (пульсациялық желдетумен ұсақ дисперсті гидро суару) жəне түсті металдарды ілеспе алу арқылы құрылыс материалдарын өндіруде байыту қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясын қамтитын тəуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар əзірленді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Донаев, А.Е.
Колесников, А.С.
Кенжибаева, Г.С.
Мамитова, А.Д.
Куракбаева, С.Д.
Колесников, О.Г.
Гаппаров, Ж.У.
Колесникова, В.А.
Жумагалиев, И.К.
Страница 16, Результатов: 156