База данных: Статьи ППС
Страница 3, Результатов: 28
Отмеченные записи: 0
21.
Подробнее
74
М 25
Марат, А. С.
Математикалық ойлаудың негізгі сипаттамалары және оның дамуына әсер ететін қолданбалы есептер [Текст] / А. С. Марат // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 42-46.
ББК 74
Рубрики: Образование
Кл.слова (ненормированные):
Математикалық ойлау -- қолданбалы есептер -- Математика -- Оқушылар -- сандық және кеңістік қатынастар -- математикалық жады -- матрицалар
Аннотация: Қазіргі кезде педагогикалық теория мен практикада оқушылардың психикалық дамуын интенсификациялау мәселелері кеңінен талқылануда. Соңғы жылдардағы дидактикалық зерттеулердің басым бөлігінде мынандай сұрақтар тұр: оқытуды мүмкіндігінше ой-өрісін, оқушылардың барлық танымдық қабілеттерін қалай дамыту керек, оларды ойлауға қалай үйрету керек? Біздің заманымыз үшін маңызды нәрсе - математикалық ойдың өте қарқынды және жемісті кеңеюі. Адамзат білімінің бүкіл жүйесіндегі математикалық ойдың әсерінен адам білім жүйесінің терең өзгеруі туралы айтуға болады. Оқушылардың жеке тұлғасын дамытуға бағытталған жалпы білім беретін мектепте математиканы оқыту адамның психикалық дамуы мен оның ойлау қабілетінің дамуына шешуші үлес қосады. Психологиялық-педагогикалық және әдістемелік зерттеулерде оқушылардың математикалық ойлауын дамыту мәселесін шешу жолы оқытудың негізгі әдісі, оқушылардың жаңа білімді меңгеру әдісі ретінде есептер шығарумен байланысты. Л. М. Фридманның математикалық ойлауы келесі түсінікке ие болды: "математикалық ойлау - бұл өте абстрактілі, теориялық ойлау, оның объектілері барлық заттардан айырылған және олардың арасындағы берілген қатынастар сақталса ғана еркін түрде түсіндірілуі мүмкін " [2, б.41]. Математикалық ойлау, жалпы ойлаудың бір бөлігі болғанымен, оның өзіндік ерекшеліктері бар. Олар математика зерттейтін объектілердің ерекшелігіне және осы процесте қолданылатын әдістердің ерекшелігіне байланысты.
Держатели документа:
ЗКУ
М 25
Марат, А. С.
Математикалық ойлаудың негізгі сипаттамалары және оның дамуына әсер ететін қолданбалы есептер [Текст] / А. С. Марат // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 42-46.
Рубрики: Образование
Кл.слова (ненормированные):
Математикалық ойлау -- қолданбалы есептер -- Математика -- Оқушылар -- сандық және кеңістік қатынастар -- математикалық жады -- матрицалар
Аннотация: Қазіргі кезде педагогикалық теория мен практикада оқушылардың психикалық дамуын интенсификациялау мәселелері кеңінен талқылануда. Соңғы жылдардағы дидактикалық зерттеулердің басым бөлігінде мынандай сұрақтар тұр: оқытуды мүмкіндігінше ой-өрісін, оқушылардың барлық танымдық қабілеттерін қалай дамыту керек, оларды ойлауға қалай үйрету керек? Біздің заманымыз үшін маңызды нәрсе - математикалық ойдың өте қарқынды және жемісті кеңеюі. Адамзат білімінің бүкіл жүйесіндегі математикалық ойдың әсерінен адам білім жүйесінің терең өзгеруі туралы айтуға болады. Оқушылардың жеке тұлғасын дамытуға бағытталған жалпы білім беретін мектепте математиканы оқыту адамның психикалық дамуы мен оның ойлау қабілетінің дамуына шешуші үлес қосады. Психологиялық-педагогикалық және әдістемелік зерттеулерде оқушылардың математикалық ойлауын дамыту мәселесін шешу жолы оқытудың негізгі әдісі, оқушылардың жаңа білімді меңгеру әдісі ретінде есептер шығарумен байланысты. Л. М. Фридманның математикалық ойлауы келесі түсінікке ие болды: "математикалық ойлау - бұл өте абстрактілі, теориялық ойлау, оның объектілері барлық заттардан айырылған және олардың арасындағы берілген қатынастар сақталса ғана еркін түрде түсіндірілуі мүмкін " [2, б.41]. Математикалық ойлау, жалпы ойлаудың бір бөлігі болғанымен, оның өзіндік ерекшеліктері бар. Олар математика зерттейтін объектілердің ерекшелігіне және осы процесте қолданылатын әдістердің ерекшелігіне байланысты.
Держатели документа:
ЗКУ
22.
Подробнее
5
О-71
Орынова, А. К.
Денсаулық сақтау мекемелерінің аумақтық желісінің ерекшеліктері [Текст] / А. К. Орынова // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 95-99.
ББК 5
Рубрики: Здравоохранение
Кл.слова (ненормированные):
Денсаулық сақтау -- медицина -- Батыс Қазақстан облысы -- Орал қаласы -- Статистика
Аннотация: Денсаулық сақтау ұйымдарының желісі азаматтарға медициналық көмектің қандай да бір түрін көрсету үшін медициналық ұйымның барлық түрлері көзделетін денсаулық сақтаудың ажырамас бөлігі болып табылады. 2023 жылғы статистикалық мәліметтерге сүйенсек [1] Батыс Қазақстан облысында медициналық ұйымдардың жалпы саны 373-ті құрап отыр. Аудандар көлеміндегі таралуын келесі 1-суреттен көре аламыз.
Держатели документа:
ЗКУ
О-71
Орынова, А. К.
Денсаулық сақтау мекемелерінің аумақтық желісінің ерекшеліктері [Текст] / А. К. Орынова // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 95-99.
Рубрики: Здравоохранение
Кл.слова (ненормированные):
Денсаулық сақтау -- медицина -- Батыс Қазақстан облысы -- Орал қаласы -- Статистика
Аннотация: Денсаулық сақтау ұйымдарының желісі азаматтарға медициналық көмектің қандай да бір түрін көрсету үшін медициналық ұйымның барлық түрлері көзделетін денсаулық сақтаудың ажырамас бөлігі болып табылады. 2023 жылғы статистикалық мәліметтерге сүйенсек [1] Батыс Қазақстан облысында медициналық ұйымдардың жалпы саны 373-ті құрап отыр. Аудандар көлеміндегі таралуын келесі 1-суреттен көре аламыз.
Держатели документа:
ЗКУ
23.
Подробнее
26.8
Е 83
Есимбекова, А. С.
Шежін бір өзенінің жағалауындағы су өсімдіктерінің алуантүрлілігі [Текст] / А. С. Есимбекова // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 115-120.
ББК 26.8
Рубрики: География
Кл.слова (ненормированные):
Шежін -- Батыс Қазақстан облысы -- Геоморфология -- Жалпы Сырт -- георафия -- Флористика -- Экологиялық талдау
Аннотация: Шежін-1 өзені Батыс Қазақстан облысында орналасқан. Шежін-1 өзені алабының ауданы 822 км². Алап солтүстіктен оңтүстікке қарай 72 км-ге және батыстан шығысқа қарай 33 км-ге созылған. Шежін-1 өзені алабының физикалық-географиялық орнының ерекшелігі келесі белгілермен сипатталады: Шежін-1 өзені алабының ауданы Еуразия құрлығының ішкі ауданында және Атлант мұхиты мен оның теңіздерінен 2,5 мың км аралығында жатыр. Сәйкесінше, Солтүстік Мұзды мұхитынан да алшақ орналасқан. Бұл өз кезегінде ауданның климатының шұғыл континентті болуына себепші. Геоморфологиясы жағынан алаптың ауданы Жалпы Сырт пен Орал алды үстіртімен көрініс табады. Жер бедері жазықты болып келеді. Алаптың көтеріңкі бөлігі 192 м Жалпы Сырт құрылымымен сәйкес келеді. Алаптың ең төменгі бөлігі теңіз деңгейінен 12 м-де орналасқан Шежін-1 өзені сағасы шекарасына тең. Шежін-1 өзені алабы қоңыржай климаттық белдеуінің қоңыржай- континентті және континетті климаттық зоналарында орналасқан. Сәйкесінше, алапқа дала табиғат зонасы тән
Держатели документа:
ЗКУ
Е 83
Есимбекова, А. С.
Шежін бір өзенінің жағалауындағы су өсімдіктерінің алуантүрлілігі [Текст] / А. С. Есимбекова // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 115-120.
Рубрики: География
Кл.слова (ненормированные):
Шежін -- Батыс Қазақстан облысы -- Геоморфология -- Жалпы Сырт -- георафия -- Флористика -- Экологиялық талдау
Аннотация: Шежін-1 өзені Батыс Қазақстан облысында орналасқан. Шежін-1 өзені алабының ауданы 822 км². Алап солтүстіктен оңтүстікке қарай 72 км-ге және батыстан шығысқа қарай 33 км-ге созылған. Шежін-1 өзені алабының физикалық-географиялық орнының ерекшелігі келесі белгілермен сипатталады: Шежін-1 өзені алабының ауданы Еуразия құрлығының ішкі ауданында және Атлант мұхиты мен оның теңіздерінен 2,5 мың км аралығында жатыр. Сәйкесінше, Солтүстік Мұзды мұхитынан да алшақ орналасқан. Бұл өз кезегінде ауданның климатының шұғыл континентті болуына себепші. Геоморфологиясы жағынан алаптың ауданы Жалпы Сырт пен Орал алды үстіртімен көрініс табады. Жер бедері жазықты болып келеді. Алаптың көтеріңкі бөлігі 192 м Жалпы Сырт құрылымымен сәйкес келеді. Алаптың ең төменгі бөлігі теңіз деңгейінен 12 м-де орналасқан Шежін-1 өзені сағасы шекарасына тең. Шежін-1 өзені алабы қоңыржай климаттық белдеуінің қоңыржай- континентті және континетті климаттық зоналарында орналасқан. Сәйкесінше, алапқа дала табиғат зонасы тән
Держатели документа:
ЗКУ
24.
Подробнее
81.2
К 35
Кенжебаева, Г. З.
Қазақ тілі мен әдебиеті сабағындағы басымдықтар мен стратегиялар [Текст] / Г. З. Кенжебаева // «Білім берудегі трендтер» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық ғылыми-әдістемелік конференциясының жинағы. - Орал, 2024. - Т.1. - Б. 211-213.
ББК 81.2
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Тілдік дағдылар -- тыңдалым -- оқылым -- айтылым -- жазылым -- әдіс-тәсілдер -- қазақ тілі -- әдебиет -- талдау -- пікір алмасу
Аннотация: Оқыту қазақ тілінде жүргізілмейтін мектептерде қазақ тілін оқытудың келесі ерекшелігі, яғни тілді төрт дағды (тыңдалым, оқылым, айтылым, жазылым) арқылы меңгерту – кез келген тілді үйретудің тиімді жолдары. Аталған дағдылардың әрқайсысының өзіне тән ішкі дағдылары мен оны үйрету жолдары, яғни ерекшеліктері бар. Кез келген сабақты аталған дағдылар ерекшілігін ескеріп құру, тілді тиімді меңгеруге мүмкіндік береді. Өз сабымда сөйлеу әрекетінің төрт дағдысын меңгертуді қалай жүзеге асырып жүргенім туралы бір сабақ үлгісі туралы ой бөлісуді ұйғардым
Держатели документа:
ЗКУ
К 35
Кенжебаева, Г. З.
Қазақ тілі мен әдебиеті сабағындағы басымдықтар мен стратегиялар [Текст] / Г. З. Кенжебаева // «Білім берудегі трендтер» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық ғылыми-әдістемелік конференциясының жинағы. - Орал, 2024. - Т.1. - Б. 211-213.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Тілдік дағдылар -- тыңдалым -- оқылым -- айтылым -- жазылым -- әдіс-тәсілдер -- қазақ тілі -- әдебиет -- талдау -- пікір алмасу
Аннотация: Оқыту қазақ тілінде жүргізілмейтін мектептерде қазақ тілін оқытудың келесі ерекшелігі, яғни тілді төрт дағды (тыңдалым, оқылым, айтылым, жазылым) арқылы меңгерту – кез келген тілді үйретудің тиімді жолдары. Аталған дағдылардың әрқайсысының өзіне тән ішкі дағдылары мен оны үйрету жолдары, яғни ерекшеліктері бар. Кез келген сабақты аталған дағдылар ерекшілігін ескеріп құру, тілді тиімді меңгеруге мүмкіндік береді. Өз сабымда сөйлеу әрекетінің төрт дағдысын меңгертуді қалай жүзеге асырып жүргенім туралы бір сабақ үлгісі туралы ой бөлісуді ұйғардым
Держатели документа:
ЗКУ
25.
Подробнее
74.266.3
Ж 11
Жұмабаева, А. Е.
Тарихты оқытудың жаңа әдіс- тәсілдерін тиімді пайдалану [Текст] / А. Е. Жұмабаева // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 99-101.
ББК 74.266.3
Рубрики: Методика преподавания истории
Кл.слова (ненормированные):
Тарих -- Болжау -- Әлемді шарлау -- Броундық қозғалыс -- SWOT – талдау -- Бір минуттық әңгіме -- Оқушылар
Аннотация: Қазіргі білім беру саласындағы оқытудың озық саласы технологияларын меңгермейінше сауатты жан-жақты маман болуы мүмкін емес. Инновациялық технологияны меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани азаматтық және де басқа көптеген адами қабілетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді, өзін-өзі дамытып, оқу-тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі. Заманауи әдіс-тәсілдер сабақ барысында шәкірттердің сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін жетілдіруге, дамытуға арналған оқыту технологиясы оларға еркін ойлауға, байқалған, баяндалған мазмұнынан тәуелсіз пайымдамалар жасауға мүмкіндік береді, шығармашылық белсенділігі жоғарылайды, ұжымдық ойласу, ұжымдық тұжырымдар жасауға белсене атсалысады, ұжымдық қорытындыда өз үлесі бар екенін сезіп, қуаттана марқаяды, келесі мәселелер түйінін шешуге еркін араласады, өз ойын жасқанбай айтуға үйренеді
Держатели документа:
ЗКУ
Ж 11
Жұмабаева, А. Е.
Тарихты оқытудың жаңа әдіс- тәсілдерін тиімді пайдалану [Текст] / А. Е. Жұмабаева // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 99-101.
Рубрики: Методика преподавания истории
Кл.слова (ненормированные):
Тарих -- Болжау -- Әлемді шарлау -- Броундық қозғалыс -- SWOT – талдау -- Бір минуттық әңгіме -- Оқушылар
Аннотация: Қазіргі білім беру саласындағы оқытудың озық саласы технологияларын меңгермейінше сауатты жан-жақты маман болуы мүмкін емес. Инновациялық технологияны меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани азаматтық және де басқа көптеген адами қабілетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді, өзін-өзі дамытып, оқу-тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі. Заманауи әдіс-тәсілдер сабақ барысында шәкірттердің сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін жетілдіруге, дамытуға арналған оқыту технологиясы оларға еркін ойлауға, байқалған, баяндалған мазмұнынан тәуелсіз пайымдамалар жасауға мүмкіндік береді, шығармашылық белсенділігі жоғарылайды, ұжымдық ойласу, ұжымдық тұжырымдар жасауға белсене атсалысады, ұжымдық қорытындыда өз үлесі бар екенін сезіп, қуаттана марқаяды, келесі мәселелер түйінін шешуге еркін араласады, өз ойын жасқанбай айтуға үйренеді
Держатели документа:
ЗКУ
26.
Подробнее
74
К 13
Кажгереева, Ж. А.
Сабақты тиімді жоспарлау - мұғалімнің кәсіби шеберлігі [Текст] / Ж. А. Кажгереева // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 122-123.
ББК 74
Рубрики: Педагогика
Кл.слова (ненормированные):
Сабақты жоспарлау -- оқушылар -- бағалау критерийлері -- Шаттық шеңбер -- Бас бармақ әдісі -- цифрлық технологиясы -- Мұғалім -- Жаңартылған білім
Аннотация: Сабақты жоспарлау барысында назар аударуды қажет ететін қадамдар келесідей: ең бірінші оқу мақсаттарын таңдау; сабақ тақырыбын анықтау; сабақ мақсатын белгілеу (барлық оқушылар, басым бөлігі, кейбір оқушылар); бағалау критерийлерін дайындау; оқу жоспарына және ресурстарға сүйене отырып, табысты сабақты жоспарлау; сонымен қатар оқушылардың сабақтағы іс-әрекетін сабақтың алға қойылған мақсатына қол жеткізетіндей етіп жоспарлау қажет.
Держатели документа:
ЗКУ
К 13
Кажгереева, Ж. А.
Сабақты тиімді жоспарлау - мұғалімнің кәсіби шеберлігі [Текст] / Ж. А. Кажгереева // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 122-123.
Рубрики: Педагогика
Кл.слова (ненормированные):
Сабақты жоспарлау -- оқушылар -- бағалау критерийлері -- Шаттық шеңбер -- Бас бармақ әдісі -- цифрлық технологиясы -- Мұғалім -- Жаңартылған білім
Аннотация: Сабақты жоспарлау барысында назар аударуды қажет ететін қадамдар келесідей: ең бірінші оқу мақсаттарын таңдау; сабақ тақырыбын анықтау; сабақ мақсатын белгілеу (барлық оқушылар, басым бөлігі, кейбір оқушылар); бағалау критерийлерін дайындау; оқу жоспарына және ресурстарға сүйене отырып, табысты сабақты жоспарлау; сонымен қатар оқушылардың сабақтағы іс-әрекетін сабақтың алға қойылған мақсатына қол жеткізетіндей етіп жоспарлау қажет.
Держатели документа:
ЗКУ
27.
Подробнее
74.262.4
Ш 64
Шитыбаев, С. А.
Химия пәнін оқытуда тәжірибеге бағытталған тапсырмаларды қолданудың тиімділігі [Текст] / С. А. Шитыбаев // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 20-24.
ББК 74.262.4
Рубрики: Методика преподавания химии
Кл.слова (ненормированные):
Білім беру ұйымдары -- шығармашылық әлеует -- адамгершілік -- жеке тұлға -- түйінді құзыреттер -- химия пәні -- тәжірибеге бағытталған тапсырмалар -- пәнге қызығушылық -- дүниетаным -- білімдер -- өмірде қолдану -- дағдылар
Аннотация: Білім беру ұйымдары тек білім деңгейін көтеріп қана қоймай, сонымен қатар түлектердің шығармашылық әлеуетін дамытуға, олардың адамгершілік қасиеттерін нығайтуға және әлеуметтік-экономикалық жағдайларда өз қабілеттерін іске асыруға мүмкіндік беретін атмосфераны қалыптастыруға бағытталуы тиіс. Бұл мақсат білім беру жүйесінің негізгі бағдарына айналып, келесі жеті жылда жүзеге асырылуы керек. Химия пәнін оқыту барысында тәжірибеге бағытталған тапсырмалар қолдану оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, дүниетанымдық көзқарастарын кеңейтеді. Сонымен қатар, бұл әдіс оқушылардың күрделі мәселелерді шешу дағдыларын дамытуға және алған білімдерін өмірде қолдана білуге мүмкіндік береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Ш 64
Шитыбаев, С. А.
Химия пәнін оқытуда тәжірибеге бағытталған тапсырмаларды қолданудың тиімділігі [Текст] / С. А. Шитыбаев // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 20-24.
Рубрики: Методика преподавания химии
Кл.слова (ненормированные):
Білім беру ұйымдары -- шығармашылық әлеует -- адамгершілік -- жеке тұлға -- түйінді құзыреттер -- химия пәні -- тәжірибеге бағытталған тапсырмалар -- пәнге қызығушылық -- дүниетаным -- білімдер -- өмірде қолдану -- дағдылар
Аннотация: Білім беру ұйымдары тек білім деңгейін көтеріп қана қоймай, сонымен қатар түлектердің шығармашылық әлеуетін дамытуға, олардың адамгершілік қасиеттерін нығайтуға және әлеуметтік-экономикалық жағдайларда өз қабілеттерін іске асыруға мүмкіндік беретін атмосфераны қалыптастыруға бағытталуы тиіс. Бұл мақсат білім беру жүйесінің негізгі бағдарына айналып, келесі жеті жылда жүзеге асырылуы керек. Химия пәнін оқыту барысында тәжірибеге бағытталған тапсырмалар қолдану оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, дүниетанымдық көзқарастарын кеңейтеді. Сонымен қатар, бұл әдіс оқушылардың күрделі мәселелерді шешу дағдыларын дамытуға және алған білімдерін өмірде қолдана білуге мүмкіндік береді.
Держатели документа:
ЗКУ
28.
Подробнее
26.35
Т 11
Түркістан облысының аумағындағы гидрохимиялық көрсеткіштер бойынша жер үсті суларының сапасына экологиялық мониторинг жəне болжау [Текст] / З. А. Бұқарбай, Г. У. Бектуреева, А. Н. Тілеуберді, Р. Ж. Кожагалиева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 533-541.
ББК 26.35
Рубрики: Гидрогеология
Кл.слова (ненормированные):
жерүсті сулары -- гидрохимиялық талдау -- экологиялық мониторинг -- су сапасы -- экологиялық болжау -- Түркістан облысы -- гидрохимиялық көрсеткіштер
Аннотация: Мақалада Түркістан облысының жер үсті суларының гидрохимиялық көрсеткіштері негізінде олардың экологиялық жағдайына жүргізілген мониторинг пен су сапасын болжау нəтижелері баяндалған. Зерттеу 2023–2024 жылдар аралығындағы бақылау деректеріне сүйеніп, аймақтың негізгі су нысандарын – Сырдария, Келес, Арыс, Бадам, Ақсу, Бөген өзендері мен Шардара су қоймасын қамтыған. Талдау нəтижелері өзен суларының гидрохимиялық құрамының кеңістіктік жəне уақыттық тұрғыда айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Көптеген су нысандарында аммоний иондары, сульфаттар, магний, қалқыма заттар жəне жалпы фосфор концентрацияларының рұқсат етілген нормативтерден тұрақты түрде асып кететіні анықталды. Ең жоғары экологиялық тəуекелдер Келес пен Арыс өзендеріне тəн, ал Сырдария, Бөген жəне Шардара су қоймасы соңғы кезеңде су сапасының жақсарғанын байқатты. Ақсу өзені зерттеу кезеңі бойы жоғары сапалы сулар санатына (I класс) жатқызылды. Алынған нəтижелер антропогендік жүктемені азайту, ағынды суларды тазарту жүйелерін жетілдіру жəне бақылау желісін кеңейту бойынша кешенді шаралардың қажеттілігін көрсетеді. Жер үсті сулары сапасының болжамы қосымша табиғатты қорғау іс-шаралары болмаған кезде проблемалы учаскелерде тұрақсыздықтың сақталуын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бұқарбай, З.А.
Бектуреева, Г.У.
Тілеуберді, А.Н.
Кожагалиева, Р.Ж.
Т 11
Түркістан облысының аумағындағы гидрохимиялық көрсеткіштер бойынша жер үсті суларының сапасына экологиялық мониторинг жəне болжау [Текст] / З. А. Бұқарбай, Г. У. Бектуреева, А. Н. Тілеуберді, Р. Ж. Кожагалиева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 533-541.
Рубрики: Гидрогеология
Кл.слова (ненормированные):
жерүсті сулары -- гидрохимиялық талдау -- экологиялық мониторинг -- су сапасы -- экологиялық болжау -- Түркістан облысы -- гидрохимиялық көрсеткіштер
Аннотация: Мақалада Түркістан облысының жер үсті суларының гидрохимиялық көрсеткіштері негізінде олардың экологиялық жағдайына жүргізілген мониторинг пен су сапасын болжау нəтижелері баяндалған. Зерттеу 2023–2024 жылдар аралығындағы бақылау деректеріне сүйеніп, аймақтың негізгі су нысандарын – Сырдария, Келес, Арыс, Бадам, Ақсу, Бөген өзендері мен Шардара су қоймасын қамтыған. Талдау нəтижелері өзен суларының гидрохимиялық құрамының кеңістіктік жəне уақыттық тұрғыда айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Көптеген су нысандарында аммоний иондары, сульфаттар, магний, қалқыма заттар жəне жалпы фосфор концентрацияларының рұқсат етілген нормативтерден тұрақты түрде асып кететіні анықталды. Ең жоғары экологиялық тəуекелдер Келес пен Арыс өзендеріне тəн, ал Сырдария, Бөген жəне Шардара су қоймасы соңғы кезеңде су сапасының жақсарғанын байқатты. Ақсу өзені зерттеу кезеңі бойы жоғары сапалы сулар санатына (I класс) жатқызылды. Алынған нəтижелер антропогендік жүктемені азайту, ағынды суларды тазарту жүйелерін жетілдіру жəне бақылау желісін кеңейту бойынша кешенді шаралардың қажеттілігін көрсетеді. Жер үсті сулары сапасының болжамы қосымша табиғатты қорғау іс-шаралары болмаған кезде проблемалы учаскелерде тұрақсыздықтың сақталуын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бұқарбай, З.А.
Бектуреева, Г.У.
Тілеуберді, А.Н.
Кожагалиева, Р.Ж.
Страница 3, Результатов: 28