Электронный каталог

63.5
А 38
Акбалина, Б. Е.
    Әлем халықтарының наурызды тойлау дәстүрлері [Текст] / Б. Е. Акбалина, Д. А. Кабешова // «Кушаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2022. - Б. 24-27
ББК 63.5

Рубрики: Этнография (этнология, народоведение)

Кл.слова (ненормированные):
Наурыз -- көктем -- жаңару мерекесі -- Наурыз сөзі -- көктем мерекесі -- жаңа жыл -- жаңа күн -- ұлыс күн -- ұлы күн -- Ақ мерекесі -- салт-дәстүрлер -- Навруз -- бадж
Аннотация: Наурыз –көктем мен жаңару мерекесі. Бұл Қазақстанның ең сүйікті және ауқымды мерекелерінің бірі. Сонымен, біз Наурызды не себептен жақсы көреміз? Ұлыстың ұлы күні деп аталып кеткен бұл мейрамның қандай ерекшеліктері бар, әлем халықтары бұл мерекені қалай тойлайды?
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кабешова, Д.А.

63
А 37
Айжарикова, А. С.
    Қазақтан шыққан губерния прокуроры [Текст] / А. С. Айжарикова // «Кушаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2022. - Б. 94-98
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
губерния прокуроры -- Шафхат Мұхамеджанұлы -- Нарын бой-Бөкей Ордасы -- Мұхамбетжан Шолтырұлы Бекмұхамбетов -- этнограф -- шешен -- би -- қазақ ауыз әдебиеті -- Орынбор шекара комиссия -- Алашорда
Аннотация: Халық арасы қашан да қазына, олар алтын құрсақ аналардың көмегімен қалың елдің қамын жейтін қаhарман қас батырды да, қажымас қайраткерді де дүниеге әкелді, тәрбиеледі. Солардың аты мықты, алысқа кетті, басына бақ қонды, астына тақ бұйырды, елдің келешек көкжиектерін белгіледі. Міне осындай санаулы тұлға, санаттағы қайраткерлердің бірі, есімі тек өзі өскен Нарын бой-Бөкей Ордасында емес, Еділдің екі жағын ен жайлаған орыс, қазақ, басқа да ұлт пен ұлысқа белгілі Шафхат Мұхамеджанұлы.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Г 47
Ғилымхан, М.
    Біз Алтын Орданың мұрагеріміз [Текст] / М. Ғилымхан // Oral oniri. - 2024. - 16 сәуір. - №31. - Б. 8.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
тарихи құндылықтар -- Ұлттық құрылтай -- орта ғасыр -- Әбілсейіт Мұқтар -- қазақтың тархы -- ұлт тарихы -- тіл тарихы -- Жақсығалиев Жаңабек -- Жошы ұлысы
Держатели документа:
БҚУ

63
Р 95
Рысбеков, Т.
    Жошы ұлысы құрамындағы Қазақстанның Батыс аймағындағы ортағасырлық қала мәдениеті [Текст] / Т. Рысбеков // Oral oniri. - 2024. - 23 сәуір. - №33. - Б. 4-5.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Жошы ұлысы -- ортағасырлар -- археологиялық мәліметтер -- құрылтай -- Алтын орда -- тарих -- Шыңғыс хан -- археологические аспекты -- Жәнібек хан
Аннотация: Бтыс Қазақстан өңірі ежелгі заманнан әлі күнге дейін Орта Азия мен Шығыс Еуропаның халықтары мен мәдениетін байланыстыратын аймақтардың бірі болып келеді. Бұл миссия болышақта да жалғаса бермек.
Держатели документа:
БҚУ

63
X91

    XV Республикалық студенттік олимпиада қорытындыланды [Текст] // Өркен. - 2024. - 30 сәуір. - №4. - Б. 8.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Орал қаласы -- М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- Тарих -- білім беру бағдарламасы -- Олимпиада -- Оқытушылар -- тимбилдинг
Аннотация: 4-5 сәуір күндері Орал қаласының М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті базасында Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындары студенттерінің "6B01601-Тарих" білім беру бағдарламасы бойынша "Қазақ елі тарихындағы Жошы ұлысы: мәні мен маңызы" атты XV Республикалық студенттік олимпиада қорытындыланды. Республикалық аймақтардағы жоғары оқу орындарынан 11 команда өатысты. Олимпиада 3 кезенді қамтыды: студенттер бірлескен жобаларын қорғады, тест орындады және педагогикалық шеберлік конкурсы арқылы өзара ой алмасты. Оқытушылар мен жастар БҚУ мұражайымен танысты, Орал қаласының тарихи орындарына экскурсия студенттер арасында тимбилдинг ұйымдастырылды
Держатели документа:
ЗКУ

63
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Қазақстан – Ұлы Дала өркениетінің мұрагері [Текст] / А. С. Қыдыршаев, Д. Талғатқызы, А. Жасқайратқызы // Өркен. - 2024. - 31 қазан. - №9. - Б. 12.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- Қазақстан -- Ұлы Дала -- Жошы Ұлысы -- Дешті Қыпшақ
Аннотация: Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың Атырау қаласында өткен III Ұлттық құрылтайда қабылданған «Адал адам – адал еңбек – адал табыс» атты Елдік тұжырымдамасында: «Біз болашаққа сеніммен қадам басу үшін төл тарихымыздың ауқымы кең екенін толық сезініп, мəдени мұрамызды сақтап, оны дəріптеуіміз қажет. Қазақстан – Ұлы Даладағы көшпенділер өркениетінің тікелей мұрагері. Жер жүзіне Алтын Орда атымен танылған əйгілі Жошы Ұлысы Орталық Еуразияның байтақ даласындағы ең қуатты мемлекет ретінде мойындалған
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Талғатқызы, Д.
Жасқайратқызы, А.

63
З-12
Заңәділұлы, Н.
    Алтын орданың мемлекеттік идеологиясы ретінде ясауи ілімі (Қытай зерттеулері негізінде) [Текст] / Н. Заңәділұлы, Б. Сайфунов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 285-302.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Алтын Орда -- Ислам діні -- Берке хан -- Өзбек хан -- Кубравийа тариқаты -- Ясауи тариқаты -- Ұлы жосық (Ұлы заң)
Аннотация: Алтын Орда - Жошы ұлысы негізінде құрылған мемлекет. Алтын Орда мемлекетінің хандарынан алғашқы болып Берке хан Ислам дінін қабылдады. Өзбек хан тұсында Ислам діні мемлекеттік дінге айналды. Тарихи тұрғыдан қарасақ, Алтын Орда мемлекетінің исламдану үдерісі мемлекеттік деңгейде өте жүйелі түрде жүзеге асырылды. Бұл үдерісте сопылық бағытты ұстанатын Хорезм мұсылмандарының рөлі ерекше болған. Алайда Қожа Ахмет Ясауи (1041-1166) [1; 2; 3] негізін қалаған Ясауи тариқаты маңызды рөл атқарды. Алтын Орда хандары Ислам дінін мемлекеттік дін етіп, Ясауи мектебінің ұстанымдарын мемлекеттік идеологияға айналдыру арқылы тұтас Жошы ұлысының бірлігін қамтамасыз ете алды. Ясауи ілімін ұстану арқылы көшпелі тұрмыс-салт Исламмен үндесіп ұлыстың негізін құрайтын моңғол-қыпшақ руларының қолдауына ие болды. Алтын Орда мемлекетінің ұзақ уақыт өмір сүруінің және Жошы әулеті билігінің Алтын Ордадан тарған хандықтарда да Ясауи ілімі сәулесін шашып тұрды. Көркейген ислам мәдениетімен Ясауи жолын ұстануының арқасында Алтын Орда мемлекеті парсы, орыс және тағы басқа мәдениеттерге жұтылмай түркілік реңін сақтап қалды. Мақалада Берке хан мен Өзбек хан дәуіріндегі тарихи үдерістер кеңінен қарастырылып, олардың билігі тұсында қалыптасқан саяси, діни және мәдени жетістіктерге назар аударылады. Әсіресе, Ясауи ілімін ұстану Алтын Орда мемлекетінің дамуына тигізген ықпалы ерекше атап өтіледі. Мақалада тақырыбымызға қатысты қытай зерттеулеріне айрықша мән беріліп, осы тақырыпқа қатысты қытай тарихшыларының еңбектері егжей-тегжейлі талданған. Сонымен қатар, салыстырмалы талдау әдісі қолданылып, Берке хан мен Өзбек хан дәуіріндегі исламның таралуы, құқықтық жүйенің өзгеруі және мәдени алмасу үдерістері салыстырылып сипатталады. Бұл тәсіл тарихи деректердің объективтілігін қамтамасыз етіп, Алтын Орда тарихын тереңірек түсінуде жаңа ғылыми көзқарас қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сайфунов, Б.

63
У 50

    Ұлы Даланың тарихи – мәдени ландшафтары [Текст] / О. Б. МазбаевМақсат Алпысбес, Г. Табулдин [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 325-341.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Ұлы дала -- Шағатай ұлысы -- қазақтар -- Жетісу -- Шығыс Түркістан -- моғол -- Қазақ хандығы -- Дешті Қыпшақ -- Моғолстан
Аннотация: Мақалада Ұлы Даланың тарихи-мәдени ландшафттарына шолу жасалады. Ұлы Дала – Еуразияның шөл, дала, орманды дала және таулы аймақтарын қамтитын кең табиғи-географиялық кеңістік. Жылқыны қолға үйрету мен көшпелі мал шаруашылығы осы кеңістікте өркениет дамуына негіз болды. Көшпелі мәдениет түрлі этностар мен мәдениеттердің байланысын күшейтіп, бұл үрдіс ғұн, түрік және Шыңғыс хан империялары дәуірінде жалғасын тапты. Ұлы Даланың бай табиғи және мәдени мұрасы Қазақ хандығының құрылуына тікелей ықпал етіп, халықтың тұрмыс-тіршілігі мен саяси дамуын айқындады. Түрік қағанаты, Жошы Ұлысы (Алтын Орда) және Қазақ хандығы дәуірлеріндегі тарихи сабақтастық осы аймақтың саяси-мәдени рөлін арттыра түсті. Тарихи деректер мен археологиялық зерттеулер Ұлы Дала қоғамдарының әлеуметтік-экономикалық дамуы мен этно-мәдени бірлігінің қалыптасуын түсіндіруге мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мазбаев, О.Б.
Мақсат Алпысбес
Табулдин, Г.
Абдулхайров, А.
Изенбаев, Б.

63.5
С 21
Сатыбайұлы, А.
    Бақ берсін, Қыдыр дарысын! [Текст] / А. Сатыбайұлы, А. Асланқызы, Ж. Мадиярқызы // Өркен. - 2026. - 31 наурыз. - №3. - Б. 16.
ББК 63.5

Рубрики: Этнография

Кл.слова (ненормированные):
Көрісу күні -- Амал мерекесі -- 14 наурыз -- Бата беру -- Ұлттық дәстүрлер -- Қызыр түн -- Алтын күрек -- Ұлыс күні -- Батыс Қазақстан
Аннотация: Мәтінде наурыз айының 14-і күні атап өтілетін «Көрісу» дәстүрінің шығу төркіні мен этнографиялық маңызы жан-жақты баяндалады. Автор бұл мерекенің көшпелі қазақ тұрмысындағы маңызына — мал-жанның қыстан аман шығып, көктемге жетуіне байланысты қалыптасқанына тоқталады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Асланқызы, А.
Мадиярқызы, Ж.