Электронный каталог

83
А 95
Ахметбек, А.
    Таңғы сәуле [Текст] / А. Ахметбек // JULDYZ. - 2021. - №12.-қараша. - Б. 77-80
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
бір қадам -- өлеңін жерге ұқсату -- марқакөлден-маңғыстауға -- біздің жерде алтын бар -- саған жазған сол өлең -- түн ұйқымды түнеген -- туып өскен мекеннің -- қарағайты жеменей -- отқа айналды әлиханның мүрдесі
Аннотация: Мақалада Алмас Ахметбектің "Таңғы сәуле" атты өлеңдер жинағы оқырман назарына ұсынылады.
Держатели документа:
БҚУ

83
Н 90
Нұрпейісова, Н.
    Алаш ұранды әдебиетіміздегі азаттық идея [Текст] / Н. Нұрпейісова // Қазақ тілі мен әдебиеті . - 2022. - №2. - Б. 16-23

УДК

83

Рубрики: әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
алаш партиясы -- өлім ұйқысы -- маса -- ахмет байтұрсынов -- көзіңді аш оян қазақ көтер басты -- қазағым енді жату жарамас-ты -- міржақып дулатұлы -- алашорда үкіметі -- тарих -- қазақ ұлты
Аннотация: Мақалада "Алаш" партиясы және оның қайраткерлері туралы баяндалады.
Держатели документа:
БҚУ

83
Д 79
Дүйсен, Е.
    Өздеріңдей мен-дағы бір ғұмырдың егесі [Текст] / Е. Дүйсен // Juldyz . - 2022. - №1. - Б. 60-64
ББК 83

Рубрики: әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
өлеңдер -- гүлдер қашпаңдар -- ұйқысырау -- пана -- күмән -- дала -- қайталану -- түс -- ұмыту -- 1782 -- алданған -- безгек
Аннотация: Мақалада Еділбек Дүйсеннің өлеңдер жинағы берілген.
Держатели документа:
БҚУ

48
Ж 31

    Жануарлар лимфасындағы биохимиялық көрсеткішке қорғасын тұзының әсері [Текст] / С. Н. Әбдірешов, Б. М. Серік, А. Т. Маматаева [и др.] // Қазақстан Республикасы ұлттық ғылым академиясының баяндамалары. - 2021. - №1. - Б. 83-89
ББК 48

Рубрики: Ветеринария

Кл.слова (ненормированные):
егеуқұйрықтар -- жалпы белок -- қорғасын ацетаты -- ферменттер -- билирубин
Аннотация: Мақалада қорғасын тұзымен уландырудың жануарлар лимфасының биохимиялық көрсет- кіштеріне әсері анықталды. Қазіргі кезде қорғасын тұздарының әсері, таралуы, жалпы алғанда зиянды факторларының әсері, қоршаған ортада экологиялық ахуалдың күн санап артуының ерекше өзекті екенін айқындайды. Aуыp метaлл тұздapы, оның iшiнде, қорғасын иондapы дa қaуiптi болып сaнaлaды, олap қaн aйнaлымын, бaуыp мен бүйpек қызметiн бұзады. Зерттеуімізде лимфаның биохимия көрсеткіштеріне, АСТ және АЛТ, амилаза ферменттеріне және сілтілі фосфатаза белсенділігіне, жалпы биохимиялық көрсеткіштеріне токсиканттың әсер ету жағдайын анықтадық. Зерттеу нәтижесінде егеуқұйрықтардың қалыпты және токсикантпен уланғаннан кейінгі ферменттердің белсенділігі анықталды. Жіті улану кезінде сілтілі фосфатаза мөлшерiнің 40%-ға жоғарылағаны, сонымен бірге аминотрансфераза ферменттері деңгейінің сәйкесінше 71% және 83%-ға aртқaндығы бaйқaлды, ал жалпы билирубин мен байланысты билирубин құрамының төмендегені, ол бaуыр қызметiнiң бұзылып, бaуыр мен ұйқы безiндегi цитoлoгиялық үдерiстердiң күшейгенiн, белoк синтезiнiң төмендегенiн бiлдiредi және зат алмасуның тасымалдануының бұзылғандығын көрсетедi. Қорғасын тұздары лимфаның биохимиялық параметрлерінің әсерін зерттеуге арналған эксперименттер негізінде ауыр металл тұздары қан глюкозасының деңгейін айтарлықтай төмендетеді, бұл ұлпаның тұтынылу жағдайын арттыру арқылы бауыр паренхимасына, бүйрекке, жүрек бұлшықетіне және көмірсу метаболизміне айтарлықтай әсер ететіндігі анықталды. Зерттеу барысында қол жеткізген нәтижелер егеуқұйрықтар лимфасының биохимиялық көрсеткіштеріне қорғасын әсері туралы кешенді мәліметтерді қалыптастыруға мүмкіндік берді және аталған мәселені шешудің жолдарын іздестіруге ғылыми негіз болды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Әбдірешов, С.Н.
Серік, Б.М.
Маматаева, А.Т.
Утегалиева, Р.С.
Жапаркулова, Н.И.

28.9
Ж 31

    Жануарларда ұйқы безі қызметінің бұзылуы кезіндегі қан ағысындағы өзгерістер [Текст] / С. Н. Абдрешов , Ш. С. Шыныбекова , Э. С. Борибай [и др.] // Қазақстан Республикасы ұлттық ғылым академиясының баяндамалары. - 2021. - №4. - Б. 21-30
ББК 28.9

Рубрики: Физиология, биофизика и биохимия животных и человека

Кл.слова (ненормированные):
қан -- қан ағысы -- қан тамырлары -- панкератит -- ұйқы безі
Аннотация: мақалада ұйқы безінің бұзылуы кезіндегі ұлпалар мен мүшелердің қанмен қамтамасыз етілуі, қан ағысының өзгерістері қарастырылған. Жедел панкреатитті үлгілеу кезінде қан айналымының және қан көрсеткішінің қызметтері қарастырылған. Қанда жедел панкреатит кезінде жалпы амилаза, липаза, сілтілі фосфатаза, АЛТ, АСТ көрсеткіштерінің жоғарлағаны, ал жалпы белок, холестерин көрсеткіштерінің төмендегені байқалды. Тәжірибелік жануарларда панкреатит кезінде қанның реологиялық көрсеткіштері өзгерді, тұтқырлықтың артуы, қанның ұю уақыты қысқарады, қандағы тромбоциттер саны артты, бұл қанның да, лимфаның да ағысын нашарлатып, созылмалы қабыну процесінен көрсетті. Панкреатит кезінде қанның, лимфның және несептің иондық құрамында өзгерістер байқалды. Қан мен зәрдегі Na+, K+, Ca+2төмендеуі, K+, лимфадағы Ca+2 төмендеуі және Na+жоғарылауы организмдегі иондық алмасудың өзгерістерін көрсетеді. Ұйқыбезінің бұзылысы кезінде, ондағы жасушалардың қызыметінің жетіспеушілігімен сипатталады, қанныңтепе-теңдік жүйесінің,клеткалықжәне гуморалдық компонентерінің бұзылуы, зат алмасудыңөзгерістерімен қатар жүретіндігімен және эндогенді улануды болатындығымен байқалады. Қан айналым жүйесі ішкі мүшелер мен ұлпалардың бұзылысы кезіндеортада организмнің тұрақтылығын сақтау болып табылады. Ұйқы бeзiнiң мүшeлiк ұcақ қан тамырларында қанның ұюы, әрi қанға тoлы жағдайда бoлды, oл алдағы уақытта ұйқы бeзiнiң микрoциркулятoрлы өзeктeгi қанмeн қамтамасыз етуінің бұзыуына әкeлeдi. Жедел панкреатит кезіндегі магистральды тамырдағы қан ағысының жылдамдығы бақылау тобымен салыстырғанда төмендеді. Магистральды тамырдағы кедергі индексі RI 35% төмендеді, ол магистральды тамырдың диаметрінің үлкеюімен жүруіне байланысты. Жедел панкреатит кезінде жоғарғы шажырқай артериясындағы қан ағысының жылдамдығының жоғарлағаны тіркеді, ал қалып жағдайда қан ағысының жылдамдығы 28±0,02 см/с құрады. Ұйқы безінің бұзылысынан кейін қан тамырларының тонусының төмендеуі нәтижесінде іш қуысы мен ұйқы безінің қанмен қамтамасыз етілуі төмендеді. Артерия мен венатамырларының функционалды қасиеттерінің төмендеу нәтижесінде, ұйқы безінде қан ағымының төмендеуіне әкелді, бұл өз кезегінде микроциркуляторлық бұзылулардың сақталуы нәтижесінде көрінеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Абдрешов , С.Н.
Шыныбекова , Ш.С.
Борибай , Э.С.
Рахметулла , Н.А.
Сералиева , С.Э.

63
А 30
Әділбекұлы, О.
    Корпус басқарған полковник [Текст] / О. Әділбекұлы // Қазақ әдебиеті. - 2022. - 27 мамыр. - №21. - Б. 20-21,23
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
полковник -- тарихи -- Кеңсай партизандар -- Шығыс Түркістан территориясы -- Тоғызтарау атты полкінің құрылуы -- Тоғызтарау ауданының -- халқы -- ірі саяси әрі әскери тұлғасы -- барлау взвод -- пулемет взвод -- миномет взвод -- коммандант взвод -- қатынас-транспорт взвод
Аннотация: 1944 жылы тамыз айынын 17-і күні, қазіргі Қытайдың Іле-Қазақ облысы, Нылқы ауданының Ластай жайлауында «24 қазақ, 3 татар, 4 ұйғыр, 2 орыс, 2 моңғол, жиыны 35 адамнан құралған»(1) көтерілісшілердің мылтық дауысы Сахараны ұйқысынан оятты. Асқынған ұлттық езгі, қордаланған қоғамдық қайшылық, ширыққан халықаралық жағдай ел азаматтарын қолына қару алып, берекеге келіп, билеуші ұлттың озбырлығынан ұйымдасып қорғануға мәжбүрледі. Совет одағының Құлжадағы консулдығы мен мұқажырлары осы көтерілісті ұйымдастыруға, қару-жарақпен қамдауға жасырын көмектесті. Көтерілісшілер қысқа уақытта Нылқы ауданын азат етіп, Құлжадан келген Гоминьдаң әскерлерінің үш реткі шабылуын тас-талқан етіп, жеті рет жеңісті шайқас жүргізіп, 7-ші қарашада 1800 адамдық қолды үш топқа бөліп, Кеңсай партизандарымен және Әбдікерім Аббасов Советтен бастап келген қарулы отрядпен бірге Құлжа қаласын қоршауға алды. 1945 жылы қаңтарда Құлжа қаласын жау қолынан босатты.
Держатели документа:
ЗКУ

63
А 64
Әнес, Ғ
    Аханның "Әліппесі" - алаш руханиятының уызы [Текст] / Ғ Әнес // Ana tili. - 2022. - №44.- 3-9 қараша. - Б. 4
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Ахмет Байтұрсынұлы -- Алаштың ағартушылық платформасы -- Ахаң түзген Әліппе -- жазу-сызу -- Тарих – қайталататын процесс -- Алаштың рухани көсемі» -- Алаш белсенділері
Аннотация: Ахмет Байтұрсынұлына бағышталып, сонау 1923 жылы М.Әуезовтің аузымен айтылған «Алаштың рухани көсемі» атты дөп табылған анықтама-теңеу бүгінде арада ғасырлық уақыт-шама өтсе де, ешкім күмәнданбайтын аксиомаға айналып отыр. Ұлттық азаттықты ту еткен Алаш қозғалысының алыс арманындағы стратегиялық мақсаты – жеке отау ұлттық мемлекет құру болғаны сөзсіз. Десек те, алдымен қалың ұйқыдағы қазақты оятар рухани-мәдени төңкеріс қажет болды. Алаш белсенділерін алғаш ұйыстырған Қарқаралы жәрмеңкесіндегі басқосуда саяси талаптардан гөрі ұлттың рухани-мәдени сұраныстары (қазақ мектебі, қазақша сот, қазақ газеті т.с.с.) мәселесінің басымдығы да осында жатқан еді. Қазақ қоғамына қарулы көтерілістен бұрын қаламға сүйенген рухани-мәдени төңкеріс қажеттілігі біз әлі күнге тергеп-тексеріп түгесе алмай жатқан Алаш (жәдитшіл) ағартушылығы феноменін дүниеге әкелді.
Держатели документа:
БҚУ

83
Ж 27
Жанғалиев, Т.
    "Абай оқуларын" арзандатып алмайық [Текст] / Т. Жанғалиев // Егемен Қазақстан . - 2022. - 21 қазан. - № 202. - Б. 9
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
жырлары -- өлең -- Хафиз Матаев -- 100 өлең -- Абайдың кемел ойлары
Аннотация: Кемеңгер Абайдың кемел ойлары мен жақұт жырларын сансыз ұрпақтың санасына сіңіріп, жадында мәңгілік жаттату ісінің мемлекеттік маңызды шаруаға айналғаны қашан?! Тіпті қылышынан қан тамған сонау кеңестік дәуірдің өзінде Абайды оқыту алдыңғы кезекте тұрды. Әсіресе бұл шаруа ұлы ақынның туып-өскен ортасы – Абай ауданының барлық мектебінде ерекше үрдіс алды. Сол кездегі Абай аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы, аңыз адам марқұм Хафиз Матаев ұстаздардың алдына оқушыларға кем дегенде Абайдың 100 өлеңін жаттату міндетін қойды. Қазір шырт ұйқыда жатқан кез келген абайлықты оятып, ақынның бір өлеңін оқып жібер десеңіз, зуылдата жөнелетіні де сондықтан шығар.
Держатели документа:
БҚУ

51
А 90
Асанәлі, С.
    Ұйқы безінің қатерлі ісігі [Текст] / С. Асанәлі // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 14 ақпан. - №30. - Б. 10.
ББК 51

Рубрики: Медицина

Кл.слова (ненормированные):
Медицина -- адам анатомиясы -- онкологиялық -- пациенттер -- епатобилиарлы хирург -- онколог дәрігер -- инфекция -- панкреатит -- диагноз
Аннотация: Медицина ғалымдары адам анатомиясын тереңірек түсініп, зерттей келе бірінің ашқан жаңалығын бірі жаңартып келеді. Нәтижесінде, қазір тәжірибелі дәрігерлер емі күрделі ауруларды зерттеп, анықтаудың тың әдіс-тәсілін меңгерген. Бірақ онкологиялық ауруға шалдығып, дерті асқынған пациенттердің сыр­қа­тынан құлантаза айығуы екіталай. Мұндай жағдайда да дәрігерлер қол қусырып қалмай, адам өмірін ажалдан арашалап қалу үшін арпалысады.
Держатели документа:
БҚУ

63(5каз)
М 74
Момынова, Б.
    Ұланғайыр даланың рухани сақиы [Текст] / Б. Момынова // Ana tili. - 2023. - №26.- 29 маусым. - Б. 6
ББК 63(5каз)

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Әбіш Кекілбаев -- Мұхтар Әуезов -- 100 жыл -- ұлы даланың рухани сақиына -- Қазақ баспасөзі -- Кенжебаев -- Айқап журналы -- Қазақ газеті -- Ескі қадым жазуы
Аннотация: Әбіш Кекілбаевтың 1997 жылы кемеңгер жазушы М.Әуезовтің 100 жылдығына арнап жасаған баяндамасында оны «ұлы даланың рухани сақиына» теңеген еді. Ал сол сақилығына тамам ел тәнті болған, адамзат мойындаған классиктердің қатарында есімі аталатын ұлы Мұхтар Әуезов: «Қазақтың еңкейген кәрі, еңбектеген жасына дейін түгелімен ой түсіріп, өлім ұйқысынан оятып, жансыз денесіне қан жүгіртіп, күзгі таңның салқын желіндей ширықтырған, етек-жеңін жиғызған «Қазақ» газеті болатын», – деп жазған еді ертеректе. Ендеше, оны шығарушылардың өзі ұлттың ұлы ұстазы, қазақтың зиялылары, алаш көсемдері аталып отырған тұлғалар болған, сол тұстағы, кейінгі жылдарда жарық көрген газеттің бәріне көшбасшы болған «Қазақ» газетіне де сақилықты теңей айтсақ, артық етпес.
Держатели документа:
БҚУ