Электронный каталог

83(5каз)
С 32
Серікбай, Е.
    Ант [Текст] / Е. Серікбай // Жалын. - 2. - №11. - Б. 15-30
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Өмер Сайфеддин -- Жазушы -- Биік өкшелі -- Ақ қызғалдақ -- Нүкте -- Ефруз бей -- Асиме ханымнан Хасанға хат -- Хасаннан Асиме ханымға хат -- Ғашықтық және пашпайлар -- Көктем мен көбелектер -- Асиме ханымнан Хасанға телеграф
Аннотация: Өмер САЙФЕДДИН, 1884 жылы Түркияның Балықесір аймағының Генен қаласында туған. Алғашқы шығармалары 1911 жылы жарық көрді. Жазушының төрт әңгіме жинағы: «Биік өкшелі» (1923), «Ақ қызғалдақ» (1938), «Нүкте» (1956), «Ефруз бей» (1970), сондай-ақ оның өлеңдерінің антологиясы жарық көрді. Шығармашылығының айрықша ерекшелігі араб және парсы сөздері мен сөз тіркестерін қолданудан толықтай дерлік бас тарту болды
Держатели документа:
БҚУ

63
Ф 17
Файзолла, А.
    Алланың алдаспаны [Текст] / А. Файзолла // Орал өңірі. - 2023. - 30 қараша. - №96. - Б. 10-11.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Байбарыс сұлтан -- 800 жыл -- Дешті Қыпшақ даласы -- ұлы тұлға -- Байбарыс сұлтан -- Тарих -- Байбарыстанушы Қайрат Сәки
Аннотация: Байбарыс сұлтанның туғанына – 800 жыл Дешті Қыпшақ даласынан шыққан ұлы тұлға Байбарыс сұлтанды замандастары көзі тірісінде-ақ «дін мен дүние тірегі», «жеңістердің әкесі» деп атап, даңқын аспандатқан. Тарихшылардың айтуынша, Мысыр тағына отырған кездегі оның толық, ресми аты-жөні – әл-Мәлік әз-Заһир Руки әд-Дуние уә әд-Дин Байбарыс әл-Бундуқдари ас-Салиһи. Мақаламыздың ең басында айтқымыз келетін дүние – аталған билеушінің есімі халық арасында «Бейбарыс» ретінде тарағанымен, соңғы кезде зерттеушілер оның аты «Байбарыс» екенін тілге тиек етіп жүр. Байбарыстанушы Қайрат Сәки де еңбектерінде әрдайым осы нұсқаны қолданады. Шынтуайтына келгенде, бабамыздың есімінің «Бейбарыс» нұсқасы қазақы ортаға, қазақстандық қоғамға орыс зерттеушілері арқылы енген. Ал араб, түрік, парсы, ағылшын, француз, неміс дереккөздерінде «Байбарыс» деп жазылған.
Держатели документа:
ЗКУ

63.5
К 88
Қуандыққызы, Б.
    Абат - Байтақ эпиграфиялық ескерткіштері [Текст] / Б. Қуандыққызы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 14 ақпан. - №31. - Б. 10.
ББК 63.5

Рубрики: Этнология

Кл.слова (ненормированные):
эпиграфиялық ескерткіштері -- араб жазуындағы эпиграфиялық ескерткіштері -- тастан қашалған құлпытастар -- тарихи-өлкетану музейі -- Абат-Байтақ -- Абат-Байтақ
Аннотация: Қазақ мәдениетінің әлемдік өркениетке қосқан зор үлесі – араб жазуындағы эпиграфиялық ескерткіштері немесе тастан қашалған құлпытастар. Бабалар қолының табы қалған тас қашау өнерінің артында ізі жоғалған медреселер жүйесі, ұсталық дәстүр және халықтық сәулет мектебі тұр. Алайда көп жұртта кездесе бермейтін құнды жәдігерлер табиғат құбылысы әсерінен жойылып, өрістегі мал тұяғының астында тапталып барады. Осы мәселелер Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінде өткен «Абат-Байтақ» қорымының арабжазулы эпиграфиялық ескерткіштері» кітап-альбомының тұсаукесерінде талқыланды. Кітап-альбом авторлары – тарих ғылымдарының докторы, профессор Әшірбек Мүминов пен PhD Бағдат Дүйсенов. Араб жазуындағы мәтіндерді аудару жұмыстарына әріптесіміз Қазбек Құттымұратұлы да қатысты.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Е 55
Елубай, С.
    Мақтымқұлы мұңы [Текст] / С. Елубай // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 22 ақпан. - №37. - Б. 11.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Мақтымқұлы -- араб, парсы тіліндегі кітаптар -- өлең
Аннотация: «Бір жолда – күнә, бір жолда – сауап. Ғарасатта сенен сұралар жауап. Адалда – зейнет, арамда – бейнет. Бұл ақиқат, ұмытпа бұны!»
Держатели документа:
ЗКУ

78
Б 12
Бабаева, С.Р.
    Арабеска – особая форма исламского орнаментального искусства – как вид документа [Текст] / С.Р. Бабаева // Научные и технические библиотеки. - 2023. - №12. - С. 149-173.
ББК 78

Рубрики: Библиотечное дело

Кл.слова (ненормированные):
документ -- документология -- составляющие документа -- информация -- информационная составляющая -- орнамент -- арабеска -- арабская каллиграфия -- графические изображения
Аннотация: В музейных и библиотечных фондах мира хранятся обширные коллекции старинных рукописей, книг, произведений прикладного искусства, в оформлении которых использован восточный орнамент, именуемый арабеской. В данной статье арабеска рассматривается как материальный объект, имеющий знаковое обозначение и информационную составляющую, то есть как документ. В работе раскрыты исторические предпосылки возникновения, описаны элементы, художественные приёмы и техника геометрического построения арабески с точки зрения синтактивной составляющей. Особое внимание уделено арабской каллиграфии, используемой в создании орнамента как значимой части исламской культуры, рассказано о становлении арабской письменности и различных видах почерков. Появление каллиграфических надписей в арабеске рассматривается как явление, обладающее более высокой значимостью, чем изображение. В работе объясняются причины появления в орнаменте сложных неудобочитаемых и сокращённых надписей. В общей сложности подвергнуты анализу семь разнохарактерных орнаментов на предмет соответствия классификационным признакам документов, для чего использована классификация Г. Н. Швецовой-Водки. Исследования показывают, что указанная классификация корректно работает и легка в использовании: рассмотренные детальные признаки подтверждают соответствие арабески термину «документ». Статья может быть интересна специалистам в области библиотековедения, историкам, искусствоведам, религиоведам, художникам и дизайнерам.
Держатели документа:
ЗКУ

74
К 21
Кәрімова, Б.
    Ұстаз ұлағаты [Текст] / Б. Кәрімова // Oral oniri. - 2024. - 7 наурыз. - №20. - Б. 5.
ББК 74

Рубрики: образование

Кл.слова (ненормированные):
Қырымжан ЖЖақыпова -- М.Өтемісов -- БҚУ -- араб тілі -- ұстаз
Аннотация: Білім алу жолымда көптеген ұлағатты ұстаздан толім алдым. Өміріме тура жол сілтеген асыл жандардың бірі аяулы үстазым Қырымжан Жакыпова. Алгаш рет М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінде араб тілінен сабақ берген Қырымжан апай талапшылдығымен есте қалса, кейін кураторымыз бола жүріп, оқу-тәрбие процесінде асқан жауапкершілікпeн карайтыны, терең білімділігі, өз ісіне деген адалдығы баурай түскен болатын. Ұстаз-шәкірттік байланысымыз кейін әріптестік қарым-қатынасқа ұласты. «... Әр созіме есеп беріп тұрамын, балалығым қалмасын деп сезіліп...» деп ақын А. Нәріков жырлагандай, үстазға деген шәкірттік құрметім Қырымжан Үмбетрзақызының нағыз оқытушыға тән өмір бойғы ізденісте жүруі, болмысының ерекшелігіне байланысты арта түсті
Держатели документа:
БҚУ

63
Б 65
Бисенғалиев, С.
    Жошы ұлысы құрамындағы Қазақстанның батыс аймағындағы ортағасырлық қала мәдениеті [Текст] / С. Бисенғалиев // Oral oniri. - 2024. - 25 сәуір. - №34. - Б. 10-11.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
археологиялық мәліметтер -- таризшы ғылымдар -- деректер -- Шыңғыс хан -- Сарайшық қаласы -- Алтын Орда -- Араб -- қыпшақ -- моңғол
Держатели документа:
БҚУ

63(5каз)
С 50
Сімәділ , Қ.
    Қазақтың шапанын жамылып, тымағын киген» сөз [Текст] / Қ. Сімәділ // Ana tili. - 2024. - №23.- 13 маусым. - Б. 1
ББК 63(5каз)

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Әлихан Бөкейхан -- Ахмет Байтұрсынұлы -- Міржақып Дулатұлы -- Халел Досмұхамедұлы -- Нәзір Төреқұлұлы -- Елдос Омарұлы -- Ишеналы Арабайұлы -- Нәзипа Құлжанова -- Сиезд -- қуғын-сүргіннің құрбаны -- ұлттық терминология
Аннотация: Жүз жыл бұрын, яғни 1924 жылдың 12 маусымы – бейсенбі еді. Орынборда бұл уақытта маусымның тамылжыған шағы да шығар-ау! Әйтеуір, дәл осы күні қазақтың және қазаққа туыс ұлттардың білімпаздары ұлы жиында бас қосты. Бір апта бойы асықпай, аптықпай отырып, білімді ұлт болудың мәселесін шешті. Ұлттық мектеп, ұлттық ғылым мен әдебиет, мәдениет дамуы үшін не істемек керек деген тақырыпты талқылады. Қазақтың әр әрпінен бастап, емле, сөз, сөйлем атаулының қалай жазылып, қалай түзелгені дұрыс деген тақырыпты да сырт қалдырмады. Бастауыш мектеп пен оның бағдарламасы, оқулықтар жазу ісі, ұлттық термин жасау, орта және жоғары білімнің мақсат-мұраты да пікірталас өзегіне айналды. Дәл осы жиын ел болатын қуатты жұрттың қайратын, ұлттық арман-мақсатын да көрсетіп бергендей еді...
Держатели документа:
БҚУ

76.01
О-63
Оразалықызы, Г.
    Ары да, қолы да, жүзі де таза басшы [Текст] / Г. Оразалықызы // Егемен Қазақстан. - 2024. - 21 маусым. - №119. - Б. 15.
ББК 76.01

Рубрики: Журналистика

Кл.слова (ненормированные):
архив -- Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов -- Қазақстан Үкімет -- оңдасыновтанушы -- Парсыша-қазақша түсіндірме сөздік -- Араб текті қазақ есімдері -- халық жауы -- Халық Комиссарлар
Аннотация: Мәскеу, Атырау, Ақтау, Алматы архивтерінде айлап, жылдап отырып ол кісінің өмірі мен қызметіне арнап үш кітап та шығардық. Ол кісі деп отырғанымыз – Қазақстан Үкіметін ең ауыр жылдарда (1938-1951) басқарған Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов. Біздің «оңдасыновтанушы» атанып кетуімізге қайраткердің өзі себепкер болып еді.
Держатели документа:
ЗКУ

4
А 11
Ақайұлы, Ы.
    Қасиетті топыраққа қызмет [Текст] / Ы. Ақайұлы // Егемен Қазақстан. - 2024. - 15 мамыр. - №92. - Б. 10.
ББК 4

Рубрики: Сельское и лесное хозяйство

Кл.слова (ненормированные):
Білім -- Жүсіп Баласағұн -- Махмұт Қашқари -- Мұхтарбай Өтелбаев -- араб тілі -- топырақтану ғылым -- aуылшaруaшылық ғылымдaрының докторы -- профессор -- Халықаралық Экология академиясының aкaдемигі -- біртуар топырақтанушы -- қоғам қайраткері -- Есбол Жaмaлбек
Аннотация: Халқымыз «Білім – инемен құдық қазғандай» дейді. ХІ–ХІІ ғасырда өмір сүрген ғұламалар Жүсіп Баласағұн, Махмұт Қашқари, т.б. еңбектерін сол кездегі туған жұртына жақын тілмен жазудағы мақсаты – өздері жақсы меңгерген араб тілін сыйлай отырып, түркі ғылыми тілінің мәртебесін көтеру еді. Бірде академик-математик Мұхтарбай Өтелбаев жиылған зиялы қауым алдында: «Менің ғалымдығым да, профессорлығым да қазақтығымнан садаға. Алдымен қазақпын, мұсылманмын, сонан кейін ғалыммын. Ата-бабамның аруағын сыйламасам, мыңдаған жыл өмір сүрген ана тілімде сөйлемесем, ата салтымды сақтамасам, мен ешкім емеспін», деп ой айтқаны жадымызда.
Держатели документа:
ЗКУ