Электронный каталог

74
А 62
Амирхан, К. Н.
    Орта мектептегі стереометриялық есептерді шешуде векторлық-координаталық әдісін пайдаланудың тиімділігі туралы [Текст] / К. Н. Амирхан // Білім. - 2023. - №4. - Б. 48-55.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
векторлық-координаталық әдіс -- геометриялық есеп -- кеңістіктегі координаталар жүйесі -- стереометриялық есеп
Аннотация: Оқушылардың математикалық дайындық деңгейін арттыру мақсатында мектеп геометрия сабақтарында пәнді жақсы меңгеру және математика пәнінен емтихан тапсыруға сапалы дайындықты қамтамасыз ету мәселесіне ерекше на- зар аудару керек. Мақалада көптеген геометриялық есептерді шешудің негізгі әдісі болып табылатын векторлық-координаталық әдіс қарастырылады. Әсіресе метрикалық сипаттағы геометриялық есептер. Бұл әдістер геометриялық есепті алгебралық есепке келтіреді. Векторлық әдісті нақты жағдайларда қолдану: геометриялық тілді векторлық тілге және керісінше аудару; векторлармен амалдар- ды орындау; векторды сан мен вектордың көбейтіндісі, векторлардың қосын- дысы мен айырымы түрінде жазу; векторлар арасындағы бұрыштың шамасын скаляр көбейтінді арқылы өрнектеу және т.б. дағдыларды меңгеруді талап етеді. Векторлық-координаталық әдіс интуицияны, болжамды, қосымша салуларды қа- жет етпейді: есептерді шешу алгоритмделген, бұл көп жағдайда есепті шешуді жеңілдетеді. Векторлық-координаталық әдісті Ұлттық бірыңғай тестілеу есептерін шығаруда қолданудың тиімділігі – оқушыларға күрделі есептерді шектеулі уақытта шығару. Жалпы орта білім беру деңгейінде бірқатар стереометриялық есептерді шешу мысалында векторлық-координаталық әдісті қолданудың артықшылықта- ры көрсетілген. Мақаланың мазмұны жоғары оқу орындарының оқытушыларына, мектеп мұғалімдеріне, жоғары сынып оқушыларына қызығушылық тудыратыны сөзсіз.
Держатели документа:
ЗКУ

74
Ш 28
Шатаева, А. М.
    Қазақстанның білім беру ұйымдарында инклюзивті практиканы іске асыру [Текст] / А. М. Шатаева, А. Б. Даркембаева, Д. Ж. Оспанова // Білім. - 2023. - №4. - Б. 153-162.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
инклюзивті білім беру -- инклюзивті практика -- ерекше білім беруді қажет ететін балалар -- жеке оқу бағдарламасы -- жеке оқу жоспары -- психолого-педагогикалық қолдау -- арнайы педагогтер -- инклюзивті білім беру ортасы
Аннотация: Мақала Қазақстандағы инклюзивті білім беруді дамытудың қазіргі жағдайын талдауға арналған. Инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істей- тін директорлармен, педагогтермен және мамандармен сапалы интервью ма- териалдары негізінде инклюзивті практиканың негізгі көрсеткіштері анықталды: инклюзияның мәнін түсіну, инклюзивті білім беруді ұйымдастыру, оқу материа- лын бейімдеу әдістерін қолдану, педагогтердің ерекше білім беруді қажет ететін балалармен жұмыс істеуге дайындығы, респонденттердің инклюзивті білім беру- ді іске асыруды бағалауы және оларды жақсарту бойынша ұсыныстары. Зерттеу- дің эмпирикалық базасын интервьюмен қатар Google Forms форматында педагог қызметкерлерге жүргізілген сауалнама деректері және Қазақстан мектептерінде инклюзивті практиканы іске асыруды реттейтін нормативтік базаны талдау құра- ды. Ерекше назар қолдаудың кең түрлерін қамтитын психологиялық-педагогика- лық қолдау жүйесіне аударылды (жеке білім беру бағытын ұйымдастыруды қажет ететін балаларды анықтау, инклюзивті білім беру процесіне қатысушыларға кон- сультациялық-әдістемелік көмек көрсету, жеке оқу жоспарлары мен жеке бағдар- ламаларды іске асыруды сүйемелдеу және т.б.). Мақала авторлары балалардың жеке қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне сәйкес оқу бағдарламаларын бейімдеу бойынша педагогтердің кәсіби дамуын арттыру қажеттілігі, инклюзивті білім беру жағдайында балаларды әлеуметтендіру, оқыту, тәрбиелеу, дамыту іс-шараларын іске асыру мақсатында әртүрлі бейіндегі мамандардың күш-жігерін біріктірудің орындылығы жөнінде қорытынды жасайды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Даркембаева, А.Б.
Оспанова, Д.Ж.

74
К 21
Қаратабанов, Р.
    Құндылыққа негізделген мектеп түлегінің моделі: теориялық негіздемесі және жобалау тәсілдемесі [Текст] / Р. Қаратабанов // Білім. - 2024. - №1. - Б. 10-18.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
құндылық -- құзырет -- мектеп түлегінің моделі -- «Толық адам» ілімі -- индикатор
Аннотация: Мақала құндылықтарға негізделген мектеп түлегі моделін әзірлеуге және теориялық негіздеуге арналған. Зерттеуде Web of Science және Scopus ха- лықаралық ғылыми базаларының деректері, сондай-ақ ЭЫДҰ жұмыстары, PISA және DeSeCo жобаларын қоса алғанда, халықаралық зерттеулерді талдау қолда- нылды. Жұмыс жаһандану процестерін ескере отырып және ұлттық мәдени біре- гейлікті сақтай отырып, құндылықтарды білім беру процесіне біріктіру қажеттілі- гіне баса назар аударады. Алты (он екі) негізгі құндылық анықталды: Тәуелсіздік және Отаншылдық, Бірлік және Ынтымақ, Әділдік және Жауапкершілік, Заң және Тәртіп, Еңбекқорлық және Кәсіби біліктілік, Жасампаздық және Жаңашылдық. Осы құндылықтардың әрқайсысы үшін тиісті құзыреттер әзірленді: Ұлттық мүддені іл- герілету, Ынтымақтастық пен әлеуметтік интеграция, Қоғамға қызмет ету, Құқықтық мәдениет және заңға құрмет, Еңбек белсенділігі және жоғары жетістіктерге ұмтылыс, Шығармашылық ойлау және инновациялық шешімдер. Модельдеу және синтездеу әдістері. Абайдың «Толық адам» туралы философиялық тұжырымдама- сына сүйене отырып, әр құзыреттің практикалық, когнитивтік және аффективті аспектілерін қамтитын түлектің кешенді моделін құруға мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері білім беру ұйымдарына қажетті білім мен дағдыларды меңгеріп қана қоймай, сонымен қатар жауапкершілікті сезінетін, ынтымақтастыққа дайын және заңға құрметпен қарайтын түлектерді қалыптастыру үшін негіз ұсынады. Бұл мақа- ла құндылыққа негізделген білім берудің рөлі туралы пікірталасқа үлес қосады және білім беру бағдарламаларын жобалауға практикалық тәсілді ұсынады.
Держатели документа:
ЗКУ

22.1
Ж 88
Жумагулова, З. А.
    Математикалық сауаттылықты қалыптастыруда контекст негізіндегі тапсырмалардың маңызы [Текст] / З. А. Жумагулова // Білім. - 2024. - №1. - Б. 29-37.
ББК 22.1

Рубрики: Математика

Кл.слова (ненормированные):
математика -- математикалық сауаттылық -- функционалдық сауаттылық -- жаттығулар жүйесі -- контекст негізіндегі тапсырмалар
Аннотация: Қазіргі білім беру жүйесінің алдына қойылған мақсаттары ретінде жас ұрпаққа үздіксіз және терең білім беруді, ұлттық және жалпыадамзаттық құн- дылықтар негізінде жан-жақты дамыған тұлға тәрбиелеуді атауға болады. Матема- тикалық білім берудің басым бағыттарының бірі – пәнді оқыту процесінде негізгі құзыреттіліктерді қалыптастыру: білім алушылардың практикалық есептерді шешу үшін нақты өмірде үйренген математикалық білімдері мен дағдыларын пайдала- нуға дайындығы, сондай-ақ қажетті ақпаратты өз бетінше алуға және оны пайдала- на білуге ұмтылуы, яғни математикалық сауаттылықты қалыптастыру және дамыту. Мақалада функционалдық сауаттылықтың бір бағыты болып табылатын математи- калық сауаттылықты қалыптастыруда білім алушылардың білімі мен тәжірибесіне байланысты нақты өмірлік жағдайды сипаттайтын контекст негізіндегі тапсырма- лардың маңызы туралы баяндалған. Оқу процесінде контекст негізіндегі тапсырма- ларды қолдану білім алушыларда берілген жағдайды талдау, түсіну және түсіндіру, шығару тәсілін таңдау дағдыларын қалыптастыруға, танымдық қызығушылығын арттыруға, оқушылардың математикалық, оқу, қаржылық және ақпараттық сауат- тылығын қалыптастыру мен дамытуға ықпал ететіні көрсетілген; мұндай тапсырма- лардың халықаралық зерттеулерінде, Ұлттық бірыңғай тестілеу тапсырмаларында қолданылуы туралы жазылған. Сонымен қатар, контекст негізіндегі тапсырмалар- дың оқу процесінде қолдану аясын анықтау мақсатында «Контекст негізіндегі тапсырмалар» атты жүргізілген сауалнаманың талдау нәтижесі келтірілген.
Держатели документа:
ЗКУ

32.81
Н 90
Нурбекова, Ж. К.
    Мектеп информатикасында жасанды интеллект негіздерін оқытудың қажеттілігі [Текст] / Ж. К. Нурбекова, Н. Әденбек // Білім. - 2024. - №1. - Б. 38-51.
ББК 32.81

Рубрики: Информатика

Кл.слова (ненормированные):
мектеп информатикасы -- жасанды интеллект негіздері -- цифрлық технология -- оқу бағдарламасы -- оқыту
Аннотация: Әлеуметтік және адам өмірінің әртүрлі аспектілерін цифрландыру ақпа- раттық технологиялар саласындағы жасанды интеллект бағытының артуымен сипатталады. Алдағы уақытта жасанды интеллектке байланысты құзыреттер кез келген кәсіптің мамандары үшін үлкен сұранысқа ие болады. Осыған байланы- сты ғалымдар мен педагогтер арасында мектепте жасанды интеллект негіздерін оқыту мәселесінің өзектілігі артып келеді. Сонымен қатар қазіргі таңда ҰБТ (Ұлттық Біріңғай тестілеу) сұрақтарына да жасанды интеллект негіздері бойынша сұрақтар- дың кіріктіріліуіне байланысты бұл тақырып зерттеуді қажет етеді. Бұл мақалада мектеп информатикасында жасанды интеллект негіздерін оқыту мазмұны қарастырылып, талдау жасалынды. Қазіргі білім беру жүйесінде орта буын оқушыларын оқыту кезінде мектеп информатикасында жасанды интеллект негіздерін оқытудың қажеттілігі қаншалықты деңгейде екенін анықталды. Зерттеу барысында мектептің 20 информатика пәні мұғалімдерінен және 40 оқушыдан сауалнама алынып, тал- данды. Зерттеу нәтижесі бойынша оқушыларда жасанды интеллект негіздері бойынша білім деңгейлері қарастырылып, олардың қызығушылықтарының жоғары деңгейде екені көрсетілді. Сонымен қатар мектеп информатикасында жасанды интеллект негіздерін оқытудың қажеттілігі анықталып, жасанды интеллект негіз- дерін оқытуда көбінесе жобалық тапсырмалардың енгізілуі керек екендігі айқын- далды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Әденбек, Н.

74
М 46

    Мектеп білім алушыларының кәсіби бағдарлануындағы эмоционалды интеллектінің рөлі [Текст] / Қ. М. Тайболатов, M. Н. Постоялко, А. А. Нурлыбаева, А. К. Турсунова // Білім. - 2024. - №1. - Б. 63-70.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
эмоционалды интеллект -- кәсіби бағдар -- мансаптық шешім қабылдау -- мектеп -- эмпатия
Аннотация: Бұл мақалада мектеп білім алушыларының кәсіби бағдарлануындағы эмоционалды интеллектінің рөлі зерттеледі. Зерттеудің мақсаты мектеп білім алушыларының кәсіби бағдарлануындағы эмоционалды интеллектінің рөлі, эмо- ционалды инттелект пен мектеп білім алушыларының мамандық таңдаудағы ниеті мен әсер ететін факторларын зерттеу. Зерттеу Павлодар қаласының 8, 9 және 10 сынып оқушылары арасында жүргізілді. Зерттеу эмоционалды интеллект деңгейін анықтауға арналған Д. Люсиннің «ЭмИн» сауалнамасы және авторлық кәсіптік бағдар беру сауалнамасын қолдану арқылы жүргізілді. Нәтижелер мектеп білім алушыларының эмоционалды интеллект деңгейі мамандық таңдаудағы ниет- терімен, сондай-ақ осы таңдауға әсер ететін факторлар мен кедергілермен байла- нысты екенін көрсетті. Эмоционалды интеллектуалды сауатты мектеп білім алушы- лары кәсіптің әлеуметтік маңыздылығына байланысты аспектілерді басшылыққа алады, ал эмоционалды интеллектісі төмен деңгейді көрсеткен мектеп білім алушылары материалдық аспектілер мен сыртқы әсер етуші факторларға бағыт- талған. Бұл нәтижелер мектеп білім алушыларын саналы мамандық таңдауға және болашақ жұмыс ортасында сәтті бейімделуге дайындау мақсатында эмоционалды интеллекттің дамуын білім беру процесіне біріктірудің маңыздылығын көрсетеді. Бұл зерттеу білім беру мекемелері мен педагогтер, ата-аналар үшін практикалық жағынан маңызды болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тайболатов, Қ. М.
Постоялко, M. Н.
Нурлыбаева, А. А.
Турсунова, А. К.

74
G10
Görgeç, Celâl
    Yabancılara Türkçe Öğretiminde Diller Arası Homonim Sözcüklerin Öğretim Sürecine Etkileri: Türkçe-Rusça Örneği [Текст] / Celâl Görgeç // Bilim. - 2024. - №2. - Р. 23-32.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
шетелдіктерге түрік тілін үйрету -- гомофондық құрылымдар -- қос тілді оқыту -- орыс тілі -- тіл үйрету -- тіларалық омонимдер
Аннотация: Тіл үйрету процесінде омонимдер шет тілін үйренушілерге айтарлықтай әсер етеді. Омоним сөздердің пайда болу себептері сан алуан. Бұл жағдай көбіне- се тілдердің күрделі даму процестеріне байланысты болса да, бұл жағдай кейде тілдердің бір-бірінен өзара әсерінен немесе өздерінің даму үрдісінен туындай- ды. Бұл мақалада түрік пен орыс тіліндегі мағынасы әртүрлі, бірақ жазылуы мен айтылуы бірдей сөздердің шетелдіктерге түрік тілін үйретуге қалай әсер еткені қарастырылады. Мұндай сөздер оқушылардың оқу процесінде түсінбеушіліктері мен қателіктерін тудыруы мүмкін. Әсіресе Түркияның Ыстамбұл, Анталья сияқты қалаларында орыс студенттері ұлттық білім жүйесіне енгізілген. Бұл жағдай орыс студенттерінің түрік тілін үйренуін қажет етеді. Бұл зерттеу орыс студенттерінің түрік тілін үйренуде осы сөздермен кездескен кездегі қиындықтарын, бұл сөз- дердің оларды оқыту стратегияларына тигізетін әсерін және бұл қиындықтарды жеңу жолдарын қарастыруды мақсат етеді. Сондай-ақ тіл үйретуде гомофондық құрылымдардың қандай артықшылық немесе кемшілік тудыратынын анықтау қа- жет. Бұл зерттеуде сапалы зерттеу әдістері қолданылды. Зерттеу жұмысында салы- стырмалы лингвистика әдісі арқылы грамматикалық және лексика талдаулары жа- салып, оқыту үрдісінде қолдануға болатын стратегиялар да сөз болды. Түрік тілін үйренетін және ана тілі орысша оқитын студенттермен жүргізілген бақылаулар мен әдебиеттерді шолудан алынған мәліметтер талданды. Зерттеудің шектеулері арасында тек ана тілі орыс тілінде оқитын студенттер бағаланып, түрік және орыс тілдерінің омоним сөздері талқыланды.
Держатели документа:
ЗКУ

74
O-52
Omarkhanova, A.
    Investigating the Impact of Parental Involvement on Student Academic Achievement [Текст] / A. Omarkhanova, A. Sugiralina, N. Yesbergen // Bilim. - 2024. - №2. - Р. 43-52.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
ата-аналардың қатысуы -- білім беру -- академиялық жетістік -- факторлар -- даму -- стратегия -- байланыс -- мектеп
Аннотация: Ата-аналардың қатысуы баланың академиялық жетістігінің ең әсер ететін факторларының бірі болып саналады. Басты қамқоршылар сияқты ата-аналар баланың мектептегі көзқарасын, мінез-құлқын және жетістігін қалыптастырады. Ата-аналардың қатысуы тек академиялық жетістіктерге ғана емес, сонымен қатар жеке дамуына да әсер етеді. Біздің зерттеуіміз ата-аналардың қатысуы баланың әлеуметтік өзара әрекеттесуіне, жалпы әл-ауқатына, өзін-өзі бағалауына және ин- теллектуалдық дамуына ықпал ететінін көрсетеді. Көптеген ғалымдар ата-аналар- дың жақсы байланысының баланың мінез-құлқына, мектепке тұрақты қатысуына және академиялық жетістіктеріне оң нәтиже беретінін анықтады. Алайда, ата-ана- лардың қатысуының тиімді стратегиялары мен формаларын табу әлі де қиындық туғызады. Зерттеу мақсаты - мектеп оқиғалары, конференциялар, жиналыстар, үй тапсырмаларына қатысу сияқты ата-аналардың әртүрлі қатысу түрлерінің байла- нысын зерттеу. Зерттеу ата-аналардың қатысуы студенттің жетістікке жетуіне қалай көмектесетінін көрсететін негізгі тұжырымдар мен талқылаумен аяқталады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Sugiralina, A.
Yesbergen, N.

74
S17
Salamatova, Zh. T.
    Rural School Students’ Motivational Orientations in Learning English as a Foreign Language [Текст] / Zh. T. Salamatova // Bilim. - 2024. - №2. - Р. 53-62.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
жаһандану -- ауыл мектептері -- Ағылшын шет тілі ретінде -- мотивация -- отбасы ықпалы
Аннотация: Білім алушылардың ағылшын тілін шет тілі ретінде меңгеру мотивация- сы жайлы оның әлемдегі маңыздылығының күшеюі мен жаһандану ықпалын еске- ре отырып көптеген эмпирикалық зерттеулер жүргізілді. Бірақ Қазақстанда өткен зерттеулерде мектеп білім алушыларының ойы, әсіресе, ауылдық жерлерде мүл- дем ескерілмеген. Сондықтан бұл зерттеудің мақсаты – ауыл мектептерінің бірін- де ағылшын тілін шет тілі ретінде оқытудағы мотивациялық бағдарларды зерттеу болды. Ол үшін келесі зерттеу сұрақтары құрастырылды: 1) Ағылшын тілін шет тілі ретінде үйренуде студенттердің мотивациясы қандай? 2) Мотивациясын арт- тыру үшін қандай стратегиялар пайдалы деп саналады? Зерттеуде Дорни (2005) ұсынған Motivational Language 2 System теориясы қолданылды. Ол үш құрамдас бөліктен құрылған: Ideal 2 Self; Ought 2 Self; Language 2 learning experience. Зерт- теу сапалы әдіс арқылы жүргізілді. Деректер 9-сыныптың тоғыз оқушысымен жар- тылай құрылымдық жеке сұхбат арқылы жиналды. Деректерді талдау үшін Браун және Кларк (2013) әзірлеген тақырыптық талдаудың алты кезеңі пайдаланылды. Зерттеу оқушыларда Ideal 2 Self Ought 2 Self -тен басым болатынын анықтады, мұн- да отбасы мен болашақ жоспарлары ықпал ететін факторлар болып табылды. Осы зерттеуден ағылшын тілінде сабақ өткізу, мектепішілік жарыстар ұйымдастыру, қо- сымша сыныптар қосу, ауылда жеке репетиторлық орталықтарды ашу сияқты бір- неше ұсыныстар айтылды.
Держатели документа:
ЗКУ

74
Т 18
Танирбергенова, А. Ш.
    Мектепте бастауыш сынып білім алушыларын адамгершілікке тәрбиелеу бойынша зерттеу нәтижелері [Текст] / А. Ш. Танирбергенова, К. А. Усербаева, Г. К. Нурахметова // Білім. - 2024. - №2. - Б. 88-97.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
адамгершілік -- адамгершілік тәрбие -- моральдық сана -- әлеуметтік жауапкершілік -- адами қасиет -- адамгершілік қасиет
Аннотация: Мақалада адамгершілік тәрбиесі туралы теориялық ізденістер мен экс- перимент жұмыстарының нәтижелері ұсынылады. Білім алушыларды адамгер- шілікке тәрбиелеу мәселенің өзектілігі қазіргі кезеңдегі проблемалармен бай- ланысты талданып көрсетілген. Жалпы адамгершілік қасиеттердің қалыптасуына әсер етуші факторлардың ықпалдарын төмендету үшін зерттеу проблемасы тұрғы- сынан модель ұсынылады. Ұсынылған модельдің білім беру ортасында тиімділігі эксперимент жұмыстарының нәтижелері арқылы дәлелденген. Мақалада зерттеу жұмысының ұйымдастырылуы және эксперимент жұмыстары барысында алынған деректерге салыстырмалы және сапалық талдау жасалып, эксперимент жұмы- старының нәтижесінде ұсынымдар әзірленген. Зерттеу жұмысында Л.Колбергтің моралдық сана дамуын бағалау әдістемесі бейімдеп қолданылады және шынайы тәжірибеде жиі орын алатын жағдаяттарды саралай отырып, кейстерді шешу ұсы- нылады. Кейстер бойынша білім алушылардың шешім қабылдау ерекшеліктеріне талдау жасау жұмыстарының нәтижелері талқыланған. Мақалада эксперимент ба- рысында адамгершілікке тәрбиелеу моделі негізінде тәжрибеде тиімді қолдануға болатын түрлі әдістер қамтылған. Білім алушыларды адамгершілікке тәрбиелеу моделі шеңберінде ұсынылған шаралардың, ата-аналармен бірлескен жұмыстар- дың нәтижелігі анықталған. Зерттеу жұмысында эксперимент тобында бақылау то- бына қарағанда айтарлықтай жақсы нәтижелерге қол жеткізген. Бұл эксперимент тобындағы білім алушылардың жеке моральдық сенімдеріне негізделген шешім- дер қабылдау қабілеті мен әділеттілік пен адалдық принциптеріне адалдықтары артқаны анықталды. Зерттеу жұмысын қорытындылай келе адамгершілік тәрби- енің білім беру процесінің барлық аспектілеріне интеграциялау ұсынылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Усербаева, К.А.
Нурахметова, Г.К.