Электронный каталог

83(5каз)
К 21
Қартабаева, А.
    Жиырма төрт жыл жырлаған жүрек [Текст] / А. Қартабаева // Ana tili . - 2025. - №6.-6 ақпан. - Б. 11
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Жиырма төрт жыл жырлаған жүрек -- ақын -- Ұлбике ақын -- өмiр жолы -- айтыстар -- Күдерiқожа -- Таспақожа Көшекұлы
Аннотация: Қазақтың бiртуар ақын қызы Ұлбике ақынның өмiр жолы мен туған жерi туралы мәліметтер түрлі зерттеулерде әртүрлi жазылып келедi. Көп зерттеуші ел аузында айтылып жүрген әңгiмелер мен ақынның айтыстарын талдау арқылы Ұлбике ақынның туған жерiн нақтылай түсуге талпынған. Бiрiншiден, ақын өлеңдерiнен оның өмiр сүрген жерiн, сол заман бейнесiн айқын аңғаруға болады. Мұрағаттағы бiр деректе «XVII–XVIII ғасырларда қазiргi Шiркейлi өңiрiнде негiзiнен қожалар, ал Қараөзек өзенi бойында негiзiнен Орта жүз бен Ұлы жүз рулары тұрған. Қазiр де солардан жалғасқан ұрпақтар тұрып жатыр. Олар бұл өңiрге сол «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» тұсында келiп орнықса керек» деген уәж айтылады. «Ауылы аралас, қойы қоралас» болғандықтан, жастары шамалас қыз бен жiгiттiң кездесiп, әзiлдесуi, содан барып қыз бен жiгiттiң айтысы басталғаны анық.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Б 42
Бекбосынов, М
    Абайтанудағы Сара жол [Текст] / М Бекбосынов // Ana tili . - 2025. - №5.- 7 ақпан. - Б. 5
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Абайтану ғылымы -- Ыдырыс Мұстамбаев -- Мұхтар Әуезов -- Абайды зерт­теушілер -- Абайтану тарихы -- Монография
Аннотация: Абайтану ғылымы еліміздің тарих толқынында басынан өткерген қилы заман өзгерістерімен ажырамас бірлікте болғаны аян. Өйткені халықтың жан қоштауымен қабыса табысқан ғылым саласы биік белестерге көтерілгенде де, саясат­тың қаһарлы дауылында тайсақтай сөйлеу­ге мәжбүр болғанда да, дана хакімнің асыл ойларын ке­йінге жеткізуде өзінің тарихи миссиясын орындап шықты. Әдеби мұраны тұрпайы социологиялық сын тұрғысында бағалап, шығармалардың көркемдік, мазмұндық мәніне емес, пролетарлық, әлеумет­тік идеясына, автордың шығу тегіне қарап бағалаған кезеңде, Абай мұрасының адамзат­тық гуманизм мен моральдық принциптерге сай сипат­тарын, орыстың классикалық әдебие­тімен байланысын көлденең тартып, алып шыққандардың басында тұрған – Ыдырыс Мұстамбаев екенін баса айт­қан жөн.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
М 50

    Менде бір жүріп кеткен сағымдаймын... [Текст] // Qazaq adebieti. - 2025. - №5.- 7 ақпан. - Б. 7
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Мен - дағы өлең жазбаймын ермек үшін -- Елім барда -- Үш бақытым -- Мұқағали Мақатаев -- Мен таулықпын -- Жетісу -- Табиғат -- Сенің көзің -- Бүгін менің туған күнім
Аннотация: Мақалада ақын Мұқағали Мақатевтың өлең шумақтары берілген.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
М 90
Мұқаш, Қ.
    Абай ағасындай жанқты Бауыржан Момышұлы туралы ой [Текст] / Қ. Мұқаш // Qazaq adebieti . - 2025. - №5.- 7 ақпан. - Б. 11
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Бауыржан Момышұлы -- Абай Құнанбаев -- Әбекең -- Баукеннің ұлы Бақытжан -- Келіні Зейнеп -- Жүсіп Алтайбаев
Аннотация: Мақалада Абай ағасындай жанқты Бауыржан Момышұлы туралы ой берілген.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Ш 25
Шарахымбай , Б.
    Тайқы тағдырлы Тоқаш ақын [Текст] / Б. Шарахымбай // Qazaq adebieti. - 2025. - №6.- 14 ақпан. - Б. 11
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Тоқаш Бердияров -- ақын -- 100 жыл -- Ақын жолы -- Замандастары -- есімін ұлықтау
Аннотация: Қазақ әдебиетінің аса көрнекті өкілі, Ұлы Отан соғысының ардагері, қара өлеңге үлкен олжа салған ақтаңгер ақын Тоқаш Бердияровтың туғанына биыл, 19 қыркүйекте 100 жыл толады.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
А 13
Әбдезұлы, Қ
    Сүйінбайдың жыраулық және дастандық дәстүрі [Текст] / Қ Әбдезұлы // Qazaq adebieti . - 2025. - №6.- 14 ақпан. - Б. 11
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Сүйінбай ақынның жырлары -- Мырзатай Жолдасбеков -- Сүйінбайдың өлеңдері -- толғаулары -- Тезек төремен айтысы -- дастандары
Аннотация: Көрнекті әдебиет­танушы ғалым, профессор Мырзатай Жолдасбеков Сүйінбай ақынның жырларының поэтикалық қуатына кең тоқтала келіп, төмендегідей баға беріпті: «Сүйінбай – қынаптағы қылыш, аспаннан түскен жасын, ескен қызыл жел, жүйріктей жалын тараған, күніне шауып жараған, айтысқанды шаңына көмген жүйрік; айтысқанның басынан өлең жаудырып, миын шайқалтқан жырдың бораны, қияқты сұңқар. Сүйінбай жырларынан оның алмастай өткірлігі де, шайқалған жорғалығы да, тұлпарлығы да, даңғыл жыраулығы да айқын көрінеді» (М.Жолдасбеков. «Асыл арналар», – Алматы, «Жазушы», 1986. – 153–154-бб.). Төгілте жазуды әу дегеннен қаламына дарытқан фольклорист ғалымның Сүйінбайдың тұтас шығармашылығына әділ бағасын беріп қана қоймай, оның өзі тұстас, замандас басқа ақындардан артықшылығын, әсіресе жыраулық поэзиясының құдіреті мен қасиетіне, олардың тарихи-танымдық құндылығына айрықша мән беретінін аңғарамыз.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
С 50
Сімәділ , Қ.
    Шығарма жаза алмау шырғалаңы [Текст] / Қ. Сімәділ // Ana tili . - 2025. - №8.- 20 ақпан. - Б. 1
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Шығарма жазу -- Бердібек Соқпақбаев -- Менің атым – Қожа -- Қадыров Қожа -- бүгінгі бала -- Жазба мәтін
Аннотация: Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым – Қожа» шығармасында өзімен бетпе-бет қалған Қожа болашағына қатысты уәдені айтып қана қоймай, хатқа да түсіретін сәті бар еді ғой: «Кешкі астан кейін төр үйге кіріп, стол шамды жақтым да, сырттан ештеңе көрінбестей етіп терезе перделерін түсірдім. Бұрышта кісі бойы үлкен айна тұр. Столымды соның дәл алдына тақап қойдым да, дүниені шулатып, сойқандап жүрген қылмыскер Қожамен бетпе-бет келіп отырдым. – Қадыров Қожаның жеке бас құпия кеңесі ашық деп жариялаймын. Күн тәртібінде бір-ақ мәселе – тәртіпті, үлгілі оқушы болу үшін мен бұдан былай не істеуім керек? Күн тәртібін протоколға мәнерлеп жаздым да, қылмыскердің жүзіне қарадым: – Ал сөйле, батырым...»
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
М 90
Мұқанова , Р.
    Қаралы сұлу» немесе Ай астындағы үшеу (Мұхтар Әуезов, Фатима және Мұрат аға) [Текст] / Р. Мұқанова // Ana tili . - 2025. - №8.- 20 ақпан. - Б. 6-7
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Мұхтар Әуезов -- Фатима -- Мұрат аға -- Эссе -- Қаралы сұлу -- Ай астындағы үшеу -- Болат Атабаев
Аннотация: Мақалада Қаралы сұлу» немесе Ай астындағы үшеу (Мұхтар Әуезов, Фатима және Мұрат аға) туралы берілген.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Т 51
Тоқтабай , А.
    Өзгеше Өзбекәлі [Текст] / А. Тоқтабай // Ana tili . - 2025. - №8.- 20 ақпан. - Б. 9
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
ҚазМУ-дің тарих факультеті -- Өзбекәлі Жәнібеков -- Ахмет Ясауи­ -- Тұрсын Жұртбай -- Жәнібек Кәрменов -- Айша бибі -- Түркістан реставрация­сы
Аннотация: 1974 жылы ҚазМУ-дің тарих факультетін бітіріп, Мәдениет министрлігіне қарасты тарихи-сәулет ескерткіштерін зерттеу және реставрациялау мекемесіне жолдамамен жұмысқа орналастым. Бір күні бас архитектор Алмас Ордабаев ОК-ның бөлім меңгерушісі Өзбекәлі Жәнібековпен бірге оңтүстік облыстарды аралап, Арыстан баб, Қожа Ахмет Ясауи, Айша бибі, Бабаджа қатын т.б. ескерткіштерін көрген сапарын әңгімелеп, «сәулет мұраларының тарихын терең білетін, өзі фотоға түсіретін, өзі туристік мар­шруттарға қосудың жай-жапсарын мамандармен ақылдасатын шенеунікті алғаш көргенім осы» деп аузының суы құрып айтып отырды. 1977 жылы Өзекең Мәдениет министрінің орынбасары болып қызметке келді. Мәдениет министрлігінен республикадағы музейлерді қадағалап отыратын төрт нұсқаушысы бар бөлім ашты, бұрын бүкіл республикаға жалғыз-ақ нұсқаушы еді. Қожа Ахмет Ясауи сәулет кешенінде бұрын-соңды болмаған ғылыми-зерттеу, ізденіс, жөндеу, реставрация жұмыстары басталды. Алдымен ғимараттың дәлізінде бір жерге үйіліп қалған құлпытастарды алып, аты-жөндерін арабистер оқыған соң, жуып-тазалап, сынған, кетілген жерлерін реставрация­лап, көрнек­ті орындарға қойды. Келушілер Абылай ханның, Қаз дауысты Қазыбек бидің, Жолбарыс ханның т.б. тарихи қайраткерлердің қабіртастарын алғаш рет көріп, тамашалауға мүмкіндік алды. Кітапханада сақталған 30-ға жуық ескі кітап пен қолжазбаны мамандар оқып, экспозицияға қойды. Ахмет Ясауи­дің қабіртасын жапқан кілемді не Орталық музей қорынан алып, не Алматы кілем тоқу фабрикасында қалпына келтіруге, не қайтадан тура сондай кілем тоқуға келісім жасалды.
Держатели документа:
БҚУ

83
Г 15
Ғалым, Қ.
    Шахтада шыңдалған шайыр [Текст] / Қ. Ғалым // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2025. - 14 ақпан. - №30. - Б. 11.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Жұмекен Нәжімеденов -- ақын -- жазушы -- қазақ поэзиясы -- Қарағанды шахталары -- «Қан мен тер» романы
Аннотация: Иә, әдебиетсүйер қауым әңгіме қазақ поэзиясының бір биігіне айналған Жұмекен Нәжімеденов жөнінде екенін бірден аңғарған да шығар. Жиырма бір жасында Қазақ елінің әнұранын жазған жауһар жырдың иесіне биыл тоқсан жыл толады. Онымен қоса осы жылды Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Жұмысшы мамандықтары жылы» деп жариялады. Біз осы жайларды ұштастыра отырып, ақынның Қарағанды облысы мемлекеттік архивінің алтын қорында сақтаулы тұрған жұмыс картасын оқырман назарына ұсынбақпыз.
Держатели документа:
БҚУ