Электронный каталог

60.7
Х 15
Хайруллина, А. К.
    Батыс Қазақстан облысының демографиялық ахуалы [Текст] / А. К. Хайруллина, Д. Қ. Аманжолова, А. С. Ғайсин // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 69-73.
ББК 60.7

Рубрики: Демография

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- демографиялық ахуалы -- Демография -- Халық саны -- Ақтөбе -- Атырау -- Ресейдің Астрахан -- Волгоград -- Саратов -- Самара -- Орынбор -- механикалық қозғалыс -- Этникалық құрамы
Аннотация: Батыс Қазақстан облысы - Қазақстан Республикасының әкімшілік- аумақтық бөлінісінің бір бөлігі. Жер аумағы 151,3 мың км2 құрайды, бұл ҚР жер аумағының шамамен 6% құрайды. Халық саны – 688,513 мың адам.Ақтөбе, Атырау облыстарымен, Ресейдің Астрахан, Волгоград, Саратов, Самара, Орынбор облыстарымен шектеседі.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Аманжолова, Д.Қ.
Ғайсин, А.С.

63.5
М 61
Минжасов, А. Ж.
    Халықтың этникалық құрамы бойынша әкімшілік аудандардың типологиясы [Текст] / А. Ж. Минжасов // Қаныш Сәтбаевтың 125 жылдық мерейтойына арналған 81-ші халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2024. - 12 сәуір . - Б. 139-143.
ББК 63.5

Рубрики: Этнография (этнология, народоведение)

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- этника -- қазақ халқы -- орыс халқы -- аумақтық шоғырлануы -- халық санағы -- этникалық құрамы
Аннотация: Батыс Қазақстан облысының этникалық кеңістігін аудандастыру А.Г.Манаковтың және Н.Стрелецкийдің, С.Г.Сафроновтың әдістемелері негізінде жүзеге асырылды
Держатели документа:
ЗКУ

81.2
С 40
Сисенбаева, А. К.
    Көне түркі жазба ескерткіштеріндегі ономастика: талдау және ерекшеліктері [Текст] / А. К. Сисенбаева // А.С. Қыдыршаевтың 60 жас мерейтойына арналған «Қазіргі қоғамдағы және білім беру саласындағы шешендіктанудың өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2023. - Т.2. - 17 қараша. - Б. 249-254.
ББК 81.2

Рубрики: Языкознание

Кл.слова (ненормированные):
ономастика -- антропонимдер -- синхрония -- диахрония -- этимологиялық талдау -- қазіргі лингвистика -- лексикография -- топонимика
Аннотация: Түркия, Орталық Азия, Сібір және басқа да аумақтарды қоса алғанда, кең аймақта таралған түркі тілдеріндегі ономастиканы зерттеу ерекше қызығушылық тудыруда. Бұл зерттеу Еуразияның мәдени және лингвистикалық ландшафтының маңызды бөлігі болып табылатын түркі тілдеріндегі ономастиканы талдауға арналған. Түркі тілдерінің ономастикасы осы ұлттар тобының этникалық және мәдени тарихының байлығын көрсетеді.Бұл мақалада түркі тілдеріндегі атаулар жүйесініңқұрылымы зерттелді. Әр түрлі түркі диалектілеріндегі ономастиканың ерекшеліктері талдана отырып, оларды әртүрлі аспектілердеқарастырылды.Түркі тілдеріндегі ономастикалық жүйелердің қалыптасуына тарихи, мәдени және әлеуметтік факторлардың әсері талданды.Ономастиканың практикалық аспектілерін қарастыру, мысалы, қазіргі лингвистикалық ортаға атауларды бейімдеу, сондай-ақ ономастиканы лексикографияда, топонимикада және тарих пен мәдениетте зерттелді. Осы мақсаттарға жету үшін ономастика, компаративті лингвистика, тарихи лингвистика және этнолингвистиканы талдау әдістері қолданылды
Держатели документа:
ЗКУ

65.011.3
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
    Абхазия Республикасың шаруашылығының құрылымы және территориялық ұйымдастырылуы [Текст] / Б. Х. Ходжанова, Ә. Б. Кішібекова // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №4. - Б. 221-228.
ББК 65.011.3

Рубрики: Основные типы общественного производства. Основы теории рыночного хозяйства

Кл.слова (ненормированные):
Абхазия -- Қара теңіз -- Үлкен Кавказ -- Сухум -- әлеуметтік-экономикалық жағдайы -- Ингури -- Кодор -- Бзыбь -- Кяласур -- Гумиста
Аннотация: Мақала барысында Абхазия Республикасының кеңес одағы ыдырағаннан кейінгі әлеуметтік-экономикалық жағдайына сипаттама беріледі. Кеңес одағы ыдырағаннан кейін жүйелі түрде орталықтан бөлінетін қаржылық, материалдық жағдайдың мүлдем болмауы, елдің экономикасының дамуына күрт өзгеріс енгізді. Сонымен қатар 1992 жылы Грузияның Абхазия аймағында этникалық қақтығыс қарулы соғысқа ұласып, 13 айға созылған болатын, бірақ бұл соғыс мәселесі әлі де шешімін тапқан жоқ. Осы қақтығыс барысында ел аумағындағы 500 аса кәсіпорынның жағдайы күрт төмендеді. Негізгі қорлар, инфрақұрылымдық нысандар технологиялық тұрғыдан жойылды, жойылды немесе артта қалды. Өнеркәсіп орындарын қысқа уақыт аралығында қалпына келтірілгенмен, өнеркәсіп орындары 2015 жылдан бастап іс жүзінде табысы өспей тұр. 2018 жылы өнеркәсіп өнімінің көлемі 4,7 млрд рубльді (0,07 млрд доллар) құрады. Бүгінгі таңда Абхазияда 100-ге жуық шағын өнеркәсіптік кәсіпорындар бар, оның ішінде 85-і мемлекеттік емес сектордағы кәсіпорындар. Өнеркәсіптік өндіріс көлемінің 70 пайызға жуығы Сухум қаласынан орналасқан.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кішібекова, Ә.Б.

63
Т 11
Тұяқбаев, М. Қ.
    Түркістан өңірінің байырғы жер-су атаулары [Текст] / М. Қ. Тұяқбаев, Ә. Ж. Шоқпаров, Б. С. Сиздиков // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 294-311.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан -- Ұлы Жiбек жолы -- топонимика -- тарихи-мәдени мұра -- тарих -- туризм
Аннотация: Тарих қойнауында жатқан, отандық тарихымыздың құндылығы мен маңыздылығын одан әрі арттырған, өз заманында тек отандық тарихта ғана емес, күллі түркі халықтарының тарихында маңызды орынға ие, түркі дүниесінің рухани астанасы Түркістан өңірінің байырғы жер-су атауларын зерттеу, талдау және ғылыми айналымға енгізу қәзіргі таңдағы өзекті мәселелердің бірі болып табылуда. Бұл мақалада Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қол қойған «Түркістан қаласының ерекше мәртебесі туралы» заңның маңыздылығы қарастырылады. Түркістан қаласы – қазақ мемлекеттігінің қалыптасуында және дамуы барысында маңызды рөл атқарған тарихи әрі рухани орталық. Оның ежелгі және ортағасырлық Қазақстан тарихындағы алар орны ерекше, себебі қала Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан, бұл қаланы экономикалық, саяси-әкімшілік және мәдени орталыққа айналдырды. Мақалада Түркістан өңіріндегі байырғы жер-су атауларының этнонимиялық ерекшеліктері мен олардың тарихи тамырлары зерттеледі. Өңірдегі жер-су атауларының көбін халық, ел, тайпа және ру атауларынан тұратынын атап көрсетілді. Зерттеу барысында сақ, үйсін, ғұн, түркі, оғыз және қыпшақ кезеңдерінен бастау алатын, араб, парсы, қазақ және өзбек тілдеріндегі атаулардың араласуы қарастырылады. Сонымен қатар мақалада Түркістан қаласының тарихи-мәдени мұраларын сақтау мен дамыту жолдары талқыланып, Қазақстанның стратегиялық даму бағыттарының бірі ретінде мәдени туризмді өркендету қажеттілігі атап өтіледі. Зерттеу нәтижелері тарихи-этнонимиялық және топонимикалық материалдардың өңірдің этникалық құрылымын және тарихи көші-қондар жолдарын түсінуге мүмкіндік беретінін көрсетеді. Мақала Түркістан өңірінің тарихи-мәдени мұрасын терең зерттеуде этнонимияның маңызды рөлін айқындайды. Түркістанның ерекше мәртебеге ие болуы – оның тарихи мұрасын сақтауға және оны әлемдік деңгейде танытуға үлкен мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шоқпаров, Ә.Ж.
Сиздиков, Б.С.

83.3
О-13
Обаева, Г. С.
    Қазақ-татар тарихи прозасындағы ұлттық тарихи сана жəне тəуелсіздік идеясы [Текст] / Г. С. Обаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 137-150.
ББК 83.3

Рубрики: История казахской литературы

Кл.слова (ненормированные):
тарихи роман -- Ілияс Есенберлин -- Нурихан Фаттах -- қазақ-татар əдеби байланыстары -- тарихи сана -- мифопоэтика -- фольклорлық дəстүр -- этникалық тамыр -- көркемдік жүйе -- романтикалық пафос -- тарихи дерек -- ұлттық идея -- түркілік дүниетаным
Аннотация: Бұл мақалада қазақ жəне татар тарихи романдарының поэтикалық табиғаты салыстырмалы тұрғыдан талданады. Зерттеу Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы мен Нурихан Фаттахтың «Еділ өзені ағады», «Ысқырық жебелер» секілді тарихи шығармаларына негізделді. Екі автордың да шығармашылығында ұлттық тарихи сананы жаңғырту, этникалық бастауларды көркем пайымдау жəне тəуелсіздік идеясының көрініс табуы ортақ бағыт ретінде қарастырылады. Мақалада фольклорлық-мифологиялық материалдардың тарихи прозаға ену ерекшеліктері, деректілік пен романтикалық пафостың арақатынасы, тарихи кеңістік пен уақытты бейнелеу тəсілдері сараланды. Сондай-ақ қазақ-татар əдеби байланыстарындағы типологиялық жақындықтар, тарихи деректердің көркем қиялмен үйлесуі жəне ұлттық рухани құндылықтардың көркемдік трансформациясы көрсетілді. Зерттеу тақырыбының өзектілігі аталған жазушылардың шығармалары ұлттық тарихтың көне кезеңдерін көркем пайымдаудағы ортақ бағыттарды, фольклорлық-мифологиялық дəстүрдің көркемдік трансформациясын, тарихи шындық пен романтикалық қиялдың синтезін айқын танытады. Халықтың арман- мұраты, тəуелсіздік идеясы, этникалық тамыр, рухани сабақтастық секілді мəселелер екі романистикада да негізгі идеялық өзекке айналған. Зерттеу нəтижелері екі халықтың тарихи роман жанрындағы ортақ көркемдік модельдерді қалыптастырғанын жəне түркілік тарихи жадты жаңғыртуда маңызды рөл атқарғанын айқындайды.
Держатели документа:
ЗКУ