Электронный каталог

26.89
С 50
Смирнова, Н.
    Сакральное место [Текст] / Н. Смирнова // Информбиржа. - 9 августа. - 2018. - №32. - С. 28
ББК 26.89

Рубрики: Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
Ханская роща -- Сакральное место -- В роще снимали фильм -- Роща - место приема всех знаменитых гостей
Аннотация: Здесь посвящали в ханы, принимали именитых гостей, снимали фильм, развлекались и воевали. Одно из любимых мест летнего отдыха уральцев - Ханская роща - место, которое "обнимают" сливающиеся Чаган и Урал. Удивительный у нас город - в рощу попадаешь, как в сказке: шагнул из прокаленных зноем улиц и оказался в Берендеевом царстве. Прохлада двух рек и настоенный на травах воздух, гомон птиц, сомкнувшиеся вершины вековых деревьев... Говорят, если бы не завалы из старых деревьев, не грязь и мусор на полянах, - где та Швейцария. Архитектор и краевед Рустам Вафеев назвал Ханскую рощу "нашим Булонским лесом".
Держатели документа:
ЗКГУ

80/84(5каз)
Х 25
Хасан , С.
    Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. 46-54
ББК 80/84(5каз)

Рубрики: Филологические науки. Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
пушкинді қызықтырған қазақтар -- александр сергеевич пушкин -- жәңгір бөкейұлы -- орал казак әскері -- покатилов -- ақиқат журналы -- хасан серікқали
Аннотация: Александр Сергеевич сондағы Оралда болған үш тәуліктей уақыттың ішінде Орал Казак әскерінің әскери атаманы Покатиловтың қала орталығындағы қос қабатты сәулетті үйінде жатқан болатын. Ол да бұның бұрынғы кездесіп, талайғы шүйіркелесіп жүрген жоғары шенді әскерилерінің біріндей-ақ ақжарқын, адаммен жұғысқыш жан екен. Оның үстіне, Василий Осиповичтің өзі атақты ақын Александр Сергеевичке де мүлдем бөтен адам емес-ті. Ол кезінде жастай әскери адам болуды армандап, бертінде Екінші Петербург кадет корпусында оқыған еді. Ал, ол бертінде оны сәтімен бітірген соң, Неваның жағалауындағы бір әскери горнизонның артиллерияшылар бөлімшесінде біраз жыл қызмет атқарды. Оның ғасырдың басындағы Отан соғысы кезінде айрықша көзге түсіп, шенді, шекпенді болғандығы тағы бар. Түптеп келгенде, атаманның бұл кездегі Пушкиннің шығармашылығына деген өзіндік бір құрметі де ерекше еді. Покатилов ертеректе Петербургтегі зиялы қауым бас қосқан кештерде Александр Сергеевичтің сондағы қалың көпшіліктің қолқалауымен ортаға шығып, жаңа бір лирикалық жырларын шабыттана оқып, сондағы өзінің отырған ортасының ажары мен көркіне айналғандығына дейін де талай рет көзбен көрді. Па, шіркін, атақты Пушкинмен бір сәт қол берісіп амандасып, өзімен қайтара бір жүздесіп, оңашада бір тіл қатысу оның да көптен бергі іште жатқан бір асыл арманы еді ғой. Сол арманы өзін алдамағандығына шүкір десейші! Орал, шынында да, көне де, сұлу қала екен. Сол жылдың күзінде Орал Казак әскерінің наказной атаманы болып тағайындалатын Орал Казак әскерінің атаманы Покатилов Оралда ұлы ақынды өзі алдынан шығып, тиісінше қарсы алады. Бұндағы қауышу да Пушкиннің Оралға жеткенге дейінгі қауышуларының ешқайсысынан да еш кем болған жоқ. Сол жылдың 2-ші қазанында Пушкиннің өзінің әйеліне «…ондағы атаман мен казактар мені жақсы қарсалады, менің құрметіме екі мәрте қонақасы берді, олар менің денсаулығым үшін тост та көтерді…» деп үлкен толғаныс үстінде хат жазуының бір сыры да осында жатқан еді. Атаман бұл кезде өзінің қала сыртындағы саяжайынан қаладағы үйіне баруға енді ғана жинала бастаған болатын. Соған қарамастан, ол Пушкинді өзінің Шағанның етегіндегі орман-тоғайлы, бір шеті дариямен шектесіп жатқан саяжайына апарып, тиісінше сән-салтанатымен қонақ етті. Иә, сонда ғой, оның Пушкинге осыдан біраз жылдар бұрын ғана аң-құстар ғана мекен еткен бұл жабайы бақтың Орал казачествосы әскерінің саябағына айналдырылып, бұнда әртүрлі ағаш көшеттері отырғызылып, гүлзар баққа айналдырылғандығын айта келіп, бұл бақтың бертінде оралдықтардың арасында қарапайым ғана Хан тоғайы деп аталынып кеткендігін сөз ете қалғандығы! –Хан тоғайы? – Пушкинге сондағы атаманның әлгі сөздері тым тосын болып та естілген еді. –Иә-иә, Александр Сергеевич! – деді атаман өзінің сондағы қонақжай дастарханның басындағы әңгімесін әрі қарай да қызу түрде жалғастыра түсіп: – Бұл жәйден-жәй қойыла салған атау емес, бұл саялы бақтың ішінде кезінде Еділ мен Жайықтың аралығындағы ұланасыр сардалаға дейін келіп, Бөкей Ордасының негізін қалаған сұлтан Бөкей Нұралыұлы ақ патшаның құзырымен қазақ халқының сонау көне замандардан бергі салт-дәстүрлеріне сай, ақ киізге оралып, хан көтерілген. Бұл – бір, екіншіден, әлгі Бөкей хан өмірден өткен соң, оның орнына Астрахан қаласында, сондағы азаматтық губернатор Андреевскийдің үйінде жатып, орысша білім алған ұлы Жәңгір Бөкейұлы ресми түрде хан тағына отырғанда, әлі күнге дейін Ішкі (Бөкей) Орданы хан лауазымымен басқарып отырған ол да осы тоғайдың арасында тиісінше ақ киізге оралып, қалың елдің алдында хан көтерілген! Бір қарасаң, дәл сол кезде, яғни, осыдан тура он жылға жуық уақыт бұрын, дәл осы қазіргі сіз бен біз тұрған саябақта, бір жағынан, Жәңгір Бөкейұлы, бір жағынан, сондағы жас Жәңгірді хан сайламақ болып, сонау Орынбордан Оралға арнайы келген генерал-губернатор Эссеннің көздерінше, ала таңнан қала көгінен үш дүркін зеңбіректен сан рет оқ атылды. Иә, Александр Сергеевич, бұл тек сондағы Жәңгірді хан сайлау салтанатының тек алғашқы бір бастамасы ғана еді. Соның артынша-ақ, осы саябақтың ішінде халайықтың көз алдында Жәңгір Бөкеев ақ киізге оралып, оған Ішкі (Бөкей) Орданың ханы болып ресми түрде сайланғандығы туралы императордың Грамотасы салтанатты түрде табыс етіліп, үстіне сонау астаналық қаладағы ақ патшаның алтын сарайынан әкелінген бұлғын ішік жабылып, астына ақбоз ат мінгізілді.
Держатели документа:
БҚМУ

63.3 (5Каз)
С 16
Салқынбек , Д
    Тарихи жәдігерлер - ұлт мұрасы [Текст] / Д Салқынбек , Б. Мыңбаева // Қазақ тарихы . - Алматы, 2019. - №3(170). - Б. 42-44
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
елбасы -- тәуелсіздік -- қазақ халқының тарихы -- қазақ хандығы -- ұлытау төріндегі толғаныс -- ұлы дала ұлағаттары -- ұлы даланың жеті қыры -- өзбек ханы -- тарихи сана -- адамзат өркениеті
Аннотация: Қазақ халқының тарихы, кейбіреулер айтып жүргендей, кешегі Қазақ хандығы шаңырақ көтерген XV ғасырдан басталмайды. Хандықтың құрылуы бір басқа, бүгінгі қазақ халқы - сонау есте жоқ ескі замандардан-ақ тұлпарларының тұяғы мен дүниені дүр сілкіндірген көне сақтардың, ежелгі ғұндардың, байырғы түріктердің ұрпағы, үлкен үйдің қара шаңырағын, ата жұртты сақтап қалған халық
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Мыңбаева, Б.

Үркімбай , Р.
    Ноғай ордасының негізін қалаған Едіге би [Текст] / Р. Үркімбай // Аңыз адам . - 16-31 наурыз. - 2019. - №6. - Б. . 9-12
ББК 66.1(5каз)

Рубрики: История политических учений

Кл.слова (ненормированные):
ноғай ордасының негізін қалаған Едіге би -- Едіге би -- ноғай ұлысы -- Едіге жайлы 30 дәлелді дерек -- ер Едіге
Аннотация: Ноғай этнонимінің шығу себебі мынадай. Ноғай тарихта болған адам. Алтын орданың барлық құжаттарында аты жүр. Шамамен 1235-1300 жылдары өмір сүрген. Алтын Орда мемлекетінде беклербек деген лауазымды иеленді. Бұл енді бектердің бегі деген сөз. Алтын Орданың ханынан кейінгі тұрған үлкен лауазым. Ноғай тарих сахнасына шыққан кезде Алтын Орданы Береке (берке депте атай алады) хан билеп тұрған (1257-1266). Ноғайлардың Едисан (Жетісан) тайпалық одағының үлгісімен қазақтың жетіру одағының қалыптасуына түрткі болды. Қазақ пен Ноғайдың рухани жақындығының жарқын көрінісі болған, екі жұртқа ортақ "Ноғайлы жырлары" әлі де талай ұрпақты ерлік пен елдікке тәрбиелей береді.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Омарбек , Т.

66.1(5каз)
А 90
Асеткина , А.
    Ер Едіге - әлемге әйгілі тарихи тұлға [Текст] / А. Асеткина // Аңыз адам. - 16-31 наурыз. - 2019. - №6. - Б. . 13-17
ББК 66.1(5каз)

Рубрики: История политических учений

Кл.слова (ненормированные):
Ер Едіге - әлемге әйгілі тарихи тұлға -- тарихнама -- ноғай ұлысы -- филология ғылымының докторы Жұбаназар Асанов -- Едіге, Тоқтамыс, Әмір Темір
Аннотация: Ер Едігенің шыққан тегін дәл білетін ешкім жоқ. Едігені көрген адамдардың өзі нақты білмейді, бірі - "қоңырат", екіншісі - "қыпшақ", үшіншісі - "өзбек" дейді. Кейінгі Хиуаның ханы Әбілғазы "ақ маңғыт" еді деп таңбалапты. Едігенің тікелей ұрпағы князь Юсупов өз шежіресін пайғамбар сахабасы Әбубәкірден бері таратады. Олар білмегенді қазіргілер қайдан білсін, қазіргі зерттеп жүргендер көңіліне қайсысы қолайлы соны айтып, әр саққа жүгіртеді.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Асанов , Ж.

Қаратаева, Д.
    Түркі-Моңғол мәдениетіндегі сақ мұрасы [Текст] / Д. Қаратаева // Қазақ тарихы . - 2018. - №10. - Б. . 4-7
ББК 63(5каз)

Рубрики: История. Исторические науки

Кл.слова (ненормированные):
ежелгі сақ тайпаларыны айқын белгілері -- скифтер мен түркі халықтарының арасында ұқсастық пен сабақтастық -- грек риторы және жазушы Полиэн -- алтын орда ханы -- грек және араб авторлары
Аннотация: Ежелгі сақ мәдениетінің айқын белгілері түркі және моңғол халықтарының салт-дәстүрінен жиі көрініс береді. Қорыта айтсақ, б.з.д. VII-ІІ ғғ. аралығында Қазақстан, Орта Азия, Оңтүстік Ресей және Украина территориясында өмір сүрген сақтардың бай мұрасы түркі және моңғол халықтарының мәдениетінде айқын көрініс береді. Жоғарыда түрлі деректерден келтірілген мысалдардан байқағанымыздай сақ, скиф тайпалары өздерінің салт-дәстүрімен, мәдениетімен, рухани құндылықтарымен қазіргі таңда өмір сүріп жатқан алтай халықтарының, соның ішінде қазақтардың ұлт болып қалыптасуына зор үлес қосқандығын көрсетеді.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Тұрсынбаев , О.

26.89(5каз)
Е 50
Елемесова, Г.
    "Егер Бөкей көшпесе..." [Текст] / Г. Елемесова // Oral oniri. - - 2019. 3 мамыр. - №35. - Б. 13.
ББК 26.89(5каз)

Рубрики: Страноведение. Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
Бөкей Нұралыұлы - қазақ тарихындағы соңғы хандық Бөкей хандығының негізін қалаушы -- Орск медресесі -- Санкт-Петербург жоғары офицер -- қазақ хандығының негізін қалаған Жәнібек хан -- аталары кіші жүз Әбілхайыр хан -- Әбілхайырды Нұралысы -- жақсының аты өлмейді
Аннотация: Бөкей хан - Қазақ елі тарихында өшпес із қалдырған зор тұлға. Ол өз заманына сай татарша сауаты бар, білімді адам болған. Сонымен қоса Орск медресесін бітіргендігі, Санкт-Петербургте жоғары офицерлер дайындайтын мектепте оқып, патша армиясының полковнигі атағын алған деген деректер кездеседі. Бөкейдің арғы бабалары Қазақ хандығының негізін қалаған Жәнібек хан болса, бергі аталары Кіші жүз ханы Әбілхайыр хан. Әбілхайырдың Нұралысынан туған. Оның туған жылы тарихшы-зерттеушілердің айтуынша, шамамен 1747, 1748 жылдар деп көрсетілген.
Держатели документа:
БҚМУ

63.3 (5Каз)
А 95
Аханов, М.
    Біз - ханын қадірлеген, биін ұлықтаған ұрпақпыз [Текст] / М. Аханов // Ақиқат . - 2019. - №4. - Б. 73-76
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- Тұрсынхан Зәкенұлы -- көкбөрілердің көз жасы -- өткеніңді білмей, болашақты болжай алмайсың -- монғолдар -- Дешті-қыпшақ -- иран -- жошы хан -- шағатай -- төре ұрпағы -- қоңырат
Аннотация: Монғолдар Хорезім Шах-Мұхамбеттің жерлерін жаулап алды. Тұтас Дешті-Қыпшақ солардың құзырына өтті. Бір кезде олардың алды Иран асып, Гүржістан арқылы Қап тауына дейін жетті. Ұлы дала тағы да ұлыстарға бөлінді. Шыңғыс хан басып алған жерлерін төрт ұлына үлестіріп берді. Байырғы Дешті-Қыпшақ, Арқа төсі - Жошыға, Алтайдың күн бетінен Жиделі-Байсынға дейінгі жерлер екінші ұлы Шағатайға қарады. Жошының ордасы алғашқыда Найман-Кере Шыңғыстауға қонып, кейін Ұлытауға көшірілді. Ал, Шағатайдың ордасы Іле бойына ірге жайды. Қоңыраттың Мәуке биі, Барластың Қарашар биі оның оң тізесі мен сол тізесін қатар басқан ақылгөй білгірі болды.
Держатели документа:
БҚМУ

63
А 95
Аханов, М.
    Біз-ханын қадірлеген,биін ұлықтаған ұрпақпыз [Текст] / М. Аханов // Мәдени мұра. - 2018. - №5. - Б. 38-41
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
ханын қадірлеу -- биін ұлықтаған ұрпақ -- ұлы дала -- жошының ордасы -- шыңғыс хан -- қазақ билері
Аннотация: Мақалада басты міндет рухани жаңғыру бағытындағы атқаратын басты шарамыз-Жошыны ұрпаққа үлгі ету. Жезқазғанның басында Жошының Алатаудай бейне-ескерткіші асқақтап тұрса, әлем жұрты назар аудармай ма?Жошының басына келіп , тәу ететеіндер көбеймей ме? Кетбұқаның ескерткішін қойған ел Жошы ханды да ұмытпау керектігі туралы.
Держатели документа:
БҚМУ

63.3(2) л 2
Д 11
Дүйсен, С.
    Қайраткер, дипломат Бопай ханым [Текст] / С. Дүйсен // Қазақ тарихы . - 2019. - №5(172). - Б. 4-6
ББК 63.3(2) л 2

Рубрики: Исторические музеи. Исторические памятники и памятная места.Охрана исторических памятников

Кл.слова (ненормированные):
қазақстан тарихы -- Бопай ханым -- кіші жүз -- Әбілқайыр -- Кенесары -- қазақ хандығы -- халық жазушысы -- Әбіш Кекілбаев -- тарихи аңыз -- Жәнібек батыр
Аннотация: Бопай ханымды ел басқаруға лайықты әйел-қайраткер, XVIII ғасырдағы қазақ-орыс қатынастарына ықпалы жүрген, дипломатиялық қабілетке ие болған тұлға ретінде танығанымыз дұрыс
Держатели документа:
БҚМУ