Электронный каталог

63
Б 19
Бәкір, Ә.
    Әлемге танылған тұлға [Текст] / Ә. Бәкір // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 24 қаңтар. - №15. - Б. 11.
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Мұстафа Шоқай -- Түркістан ұлт-азаттық қозғалысы -- Мұстафа Шоқай -- саяси-әлеуметтік көзқарасы -- «Алаш» партиясы
Аннотация: XX ғасырдың басында Алаш ұлт-азаттық қозғалысының жетекшілері саяси сахнаға шықты. Алайда олар кеңес өкіметінің орнауымен әртүрлі жағдайға ұшырады, жер аударылды, тұтқындалды, атылды. Ал Мұстафа Шоқай ғұмырының 20 жылдан астамын әділеттілік пен заңдылықты қатаң ұстанған Францияда, шетел­де өткізуге мәжбүр болды.
Держатели документа:
БҚУ

76.02
А 65
Әнес, Ғ.
    "Қазақ" газетінің ізашар миссиясы [Текст] / Ғ. Әнес // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 2 ақпан. - №23. - Б. 4.
ББК 76.02

Рубрики: Редакции газет и журналов

Кл.слова (ненормированные):
«Қазақ» газеті -- Мұхтар Әуезов -- Қазақ -- ұлттық энциклопедия -- «Алаш» партиясын құрып
Аннотация: «Қазақ» газеті туралы сөз болғанда, біз алдымен ұлы Мұхтар Әуезовке жүгінеміз. «Қазақтың еңкейген кәрі, еңбектеген жасына түгелімен ой түсіріп, өлім ұйқысынан оятып, жансыз денесіне қан жүгіртіп, күзгі таңның салқын желіндей ширықтырған, етек-жеңін жиғызған «Қазақ» газеті болатын». Бұл «Қазақ» газетінің сүтін еміп өскен, «Ақаң салған өрнекті біліп, Ақаң ашқан мектепті оқып шыққан», «саясат толқынына түсіп ойы ашылған, мәдениет жолында аз да болса ілгері басқан» жас алашшылдың, оқиға ортасында жүрген куәгердің, замана жылнамашысының сөзі. Біз: «Қазақ» газеті – ХХ ғасыр басындағы ұлттық энциклопедия» дейміз. Оның жоқшысы мен жаршысының бірі болғандықтан айтамыз. «Қазақ» туралы жеріне жеткізіліп, толымды айтылмаған мәселенің бірі – ХХ ғасыр басында қазақ зиялыларының бастары бірігіп, саяси күрес алаңына шыққандағы «Алаш» партиясын құрудағы басылымның көзге көрінбес тарихи еңбегі. Аласапыранды, төңкерісті 1917– 1918 жылдары алып Ресейдің бұрыш-бұрышында, бұрыннан бұратана саналған өлкелерде ұлттық автономиялық құрылымдар дүниеге келіп жатқанда қазақтың да әлемдік тартыстан тыс қалмай, мемлекеттігін қайта қалпына келтіруге талпынғанын мақтанышпен еске алсақ, ол «Қазақ» газетінің жанқиярлық еңбегі мен жемісті ерлігі еді. Екі бірдей жалпықазақ сиезін өткізіп, «Алаш» партиясын құрып, Алашорда үкіметін жасақтаған, Алаш автономиясының кіндігін кескен «Қазақ газеті» (1913–1918) болатын.
Держатели документа:
БҚУ

66
А 39
Аққұлы, С.
    Алаш бүкілресейлік құрылтайсыз қазақ мемлекетін қалай құрды? [Текст] / С. Аққұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 5 наурыз. - №45. - Б. 6.
ББК 66

Рубрики: саясат

Кл.слова (ненормированные):
1917 жыл -- Бүкілресейлік құрылтай -- отаршыл империя -- Бірінші жалпықазақ құрылтай -- Ресейді федеративтік демократиялық республика -- «Алаш» партия -- Әлихан Бөкейхан, Міржақып Дулатұлы, Нәзір Төреқұлұлы, т.б.
Аннотация: 1917 жылғы Ақпан төңкерісінен соң бұрынғы отаршыл империяның тағдырын Бүкілресейлік құрылтай жиналысы шешеді деген зор үміт болды. 1917 жылғы қазақ облыстық сиездері мен Бірінші жалпықазақ құрылтайы бірауыздан алда шақырылуға тиіс Бүкілресейлік құрылтайдан Ресейді федеративтік демократиялық республика деп жариялауды және қазақтың ұлттық мемлекетін құруға деген өшпес құқын мойындауды талап етті. Бірақ сол жылдың қазан (қараша) айында бәлшебектердің қылмыстық жолмен Ресей билігін басып алуы салдарынан «Алаш» партиясы жетекшілері Құрылтайдың шақырылуын тоспай-ақ ұлттық мемлекеттің шаңырағын қайта тікті.
Держатели документа:
БҚУ