Электронный каталог

63
О-75
Оспанова, А. К.
    Қазақстанмен Түркия арасындағығылым саласындағы ынтымақтастық пен интеграция [Текст] / А. К. Оспанова, А. П. Алиакбарова, А. Ж. Габдулина // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 166-177.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан -- Түркия -- ғылыми ынтымақтастық -- интеграция -- білім беру -- академиялық алмасулар -- ғылыми зерттеулер
Аннотация: Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастық пен интеграциялық үдерістер тарихи, мәдени және тілдік байланыстары негізінде қалыптасып, дамып келе жатқан маңызды бағыттардың бірі. Бұл зерттеу екі елдің ғылыми байланыстарын тереңірек түсінуге және олардың тиімділігін арттыруға жаңа көзқарас ұсынуды көздейді.Мақалада Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастық ерекшеліктері, жетістіктері мен болашақ мүмкіндіктері талданып, екі елдің білім беру жүйелері мен ғылыми-зерттеу институттарының өзара ықпалдастығының болашақтағы даму мүмкіндіктері қарастырылған. Зерттеудің негізгі мақсаты –түркітілдес елдер арасындағы тарихи байланыстар негізінде қалыптасқан ғылыми интеграцияның маңыздылығын ашып көрсету,екі мемлекет арасындағы ғылыми және білім беру саласындағы өзара қарым-қатынастардың ерекшеліктерін және даму әлеуетін талдау. Зерттеуде тарихи-аналитикалық, салыстырмалы талдау әдістері, статистикалық талдау тәсілдер қолданылды. Аталған әдістер арқылы алынған деректер сапалық және сандық тұрғыдан талданып, Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылым саласындағы ынтымақтастықтың қалыптасу тарихы мен перспективалары анықталды. Зерттеу әдістемесі екі ел арасындағы ынтымақтастықтың негізгі аспектілерін тереңірек түсінуге және болашақтағы бағыттарын айқындауға мүмкіндік берді. Мақалада интеграцияның білім саласындағы маңызы мен оның екі елдің ғылыми қауымдастығы үшін әсері қарастырылады. Зерттеу нәтижелері Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылыми ынтымақтастықтың өзара тиімді және тұрақты дамуындағы мүмкіндіктерді түсінуге мүмкіндік береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алиакбарова, А.П.
Габдулина, А.Ж.

63
K16
Kairullina, А.
    The history of the study of the Bayanaul outer district [Текст] / А. Kairullina, Abdullah Gündoğdu // Bulletin WKU. - 2026. - №1. - Р. 178-183
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Баянаул -- внешний округ -- волостные управители -- административно-управленческая система -- историография -- старший султан -- колониальная политика -- Российская империя -- Шон би -- Муса Шорманов
Аннотация: В статье представлен историографический обзор трудов, связанных с деятельностью окружного и волостного правления Баянаульского внешнего округа. В связи с проведением реформ 20 годы 19 века административно-управленческая система в казахской степи переживает глубокие перемены, связанные с политической организацией казахского общества. Изучается материал по вопросам установления новой системы управления, организации местной власти на примере Баянаульского округа. Анализируется научные труды дореволюционного периода, работы, написанные в советское время, и исследования, которые опубликованы учеными независимого Казахстана. Основными источниками статьи являются материалы исторического фольклора, экспедиционные материалы и источники личного происхождения к которым относятся путевые заметки, воспоминания путешественников и исследователей из среды российской интеллигенции, а также монографии известных ученых советского и современного периодов. Отмечено, что в советское время деятельность волостных управителей освещается с точки зрения политических и идеологических установок, но все источники содержат богатый фактический материал. Анализ историографии показывает, что деятельность Баянаульского внешнего округа не становилась предметом специального изучения, поэтому в ходе написания статьи требовалась систематизация материала, а также сравнительный анализ исторических данных.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Abdullah Gündoğdu

63
У 84
Утемис, Н. У.
    ХХ ғасырдың I жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы: тарихи сабақтастықтар мен өзгерістер [Текст] / Н. У. Утемис, Б. С. Боранбаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 184-193
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Қаратөбе өңірі -- байларды тәркілеу -- ұжымдастыру -- кеңестік аграрлық саясат -- дәстүрлі мал шаруашылығы -- ашаршылық -- әлеуметтік құрылым -- демографиялық апат -- аймақтық тарих -- қуғын-сүргін
Аннотация: Бұл мақалада ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-саяси және экономикалық даму ерекшеліктері аймақтық деректер негізінде талданады. Зерттеу барысында 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс, 1917-1920 жылдардағы қоғамдық-саяси өзгерістер, кеңестік биліктің орнығуы және 1928 жылғы әкімшілік реформалар кезеңіндегі қоғамдық үдерістер қарастырылды. Соналы болысындағы көтеріліс жергілікті халықтың отарлық саясатқа қарсылығының көрінісі ретінде бағаланып, оның өңірдің саяси белсенділігінің артуына тигізген ықпалы айқындалды. 1928 жылғы әкімшілік-аумақтық негізде қайта құру нәтижесінде Қаратөбе ауданы құрылып, кеңестік басқару жүйесіне енгізілді. Архив құжаттары мен статистикалық деректер негізінде ауданның демографиялық ахуалы, шаруашылық құрылымы, сауда айналымы мен әлеуметтік инфрақұрылымы сараланды. Мал шаруашылығының басымдығы, егіншіліктің нашар дамуы және кооперативтік жүйенің енгізілуі экономикалық трансформацияның негізгі бағыттарын көрсетті. 1928 жылғы байларды тәркілеу науқаны мен күштеп ұжымдастыру дәстүрлі шаруашылық жүйесін күйретіп, әлеуметтік жіктелуді күшейтті және ашаршылықтың алғышарттарын қалыптастырды. Сонымен қатар саяси қуғын-сүргін мен соғыс жылдарындағы демографиялық ахуал өңірдің дамуына ұзақ мерзімді зардап әкелді. Қаратөбе ауданы мысалында кеңестік аграрлық реформалардыңаймақтық деңгейдегі салдары ғылыми тұрғыда тұжырымдалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Боранбаева, Б.С.

63
D75
Dosmurzinov, R. K.
    Social and economic aspects of market transformation in Kazakhstan (1991–2000) [Текст] / R. K. Dosmurzinov, Ye. I. Medeubayev // Bulletin WKU. - 2026. - №1. - Р. 194-203.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
социально-экономические процессы -- демографические процессы -- рыночная трансформация -- сырьевая ориентация экономики -- Казахстан
Аннотация: Изучение процессов рыночной трансформации и либерализации до сих пор является актуальным направлением междисциплинарных научных работ. Настоящее исследование впервые раскрывает соответственно своей значимости основные проблемы либерализации экономических отношений в Казахстане в 90-х годах ХХ века. В статье рассматриваются социально-экономические аспекты переходы к рыночным экономическим отношениям в стране. Поскольку основным реализатором крупных социально-экономических реформ из первоначального положения являлось государство, именно государственная власть была прежде всего заинтересована в укреплении ведущих позиций в экономике. Подобное явление наложило особый след на ход и развитие общественно-политических, экономических и культурных преобразований в Казахстане
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Medeubayev, Ye.I.

63
V99

    VІІ-Х ғасырлардағы еуразияның әскери атты әскері: дереккөздер, ұйым, қару-жарақ және тактика [Текст] / Н. Қ. Молдабекова, Г. К. Кадиркулова, У. К. Оржанова, С. М. Жолымбетов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 204-210
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
атқыштар -- катафрактар -- түріктер -- үзеңгі -- жалаңқат сауыт -- Хазар қағанаты -- Византия -- Араб халифаты
Аннотация: Мақала VІІ-Х ғасырлардағы Еуразияның әскери атты әскерлерінің дамуын жан-жақты талдауға арналған. Ерте орта ғасырлардағы жазбаша деректер (дала тайпалары, Византия, Араб, Батыс Еуропа және ескі орыс дереккөздері), сондай-ақ дала қағанаттарындағы, Византия империясындағы, Араб халифатындағы, франк мемлекетіндегі атты әскерлерді ұйымдастыру, қару-жарақ, қорғаныс құралдары, тактикасы мен стратегиялық әдістері. Киев Русі археологиялық және әскери-тарихи зертеулер негізінде қарастырылады. Жеңіл және ауыр атты әскердің рөлін өзгертуге, үзеңгілердің таралуына, жалаңқат және қабыршақты сауыттардың дамуына, VІІ-Х ғасырларда ерте феодалдық рыцарлықтың қалыптасуына ерекше назар аударылады. Сондай-ақ, жұмыста табиғи-географиялық жағдаулардың атты әскерді қолдану ерекшелігіне, отырықшы мемлекеттер үшін көшпелі әскери дәстүрдің мағыздылығына әсері, сондай-ақ әртүрлі мәдени –саяси орталықтар арасындағы қару-жарақ пен тактикалық модельдерді алу процестері талданады. Әскери иерархия, жауынгерлерді даярлау, атты әскерді материалдық қамтамасыз ету және оның мемлекеттік билік жүйесіндегі рөлі мәселелері қарастырылады. Кавалерия эволюциясы қоғамның әлеуметтік құрылымын өзгертуге, әскери дворяндарды нығайтуға және кейінгі ғасырлардағы ортағасырлық әскери өнердің келбетін анықтаған. Соғыс жүргізудің жаңа принциптері қалыптастыруға ықпал еткені бөлек атап өтілді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Молдабекова, Н.Қ.
Кадиркулова, Г.К.
Оржанова, У.К.
Жолымбетов, С.М.

63
М 90
Мукашев, Б. А.
    Декабристы на уральской земле (по материалам мемуаров и свидетельств современников) [Текст] / Б. А. Мукашев // Вестник ЗКУ. - 2026. - №1. - С. 211-227.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
декабристы -- ссылка -- Уральская область -- каторга -- тайное общество -- политика России в Центральной Азии -- история и культура Казахстана -- экономические связи -- интеграция -- природные ресурсы -- этнография
Аннотация: Данная работа посвящена драматичным судьбам ссыльных декабристов, оказавшихся во второй четверти XIX века на землях Оренбургской губернии (преимущественно в границах современной Уральской области). Через биографические очерки В.Д. Вольховского, А.О. Корниловича, А.А. Жемчужникова, Г.С. Карелина и А.И. Левшина мы попытались раскрыть, чем жила эта «вольная ссылка» и какой след оставила в жизни региона. Разумеется, нашей целью было не просто перечисление заслуг, а поиск ответа на вопрос: насколько реальным было влияние этих людей на социальную эволюцию казахского общества?
Держатели документа:
ЗКУ

63
М 94
Мырзабаева, Б. М.
    Основные вехи в становлении и развитии партийной системы Независимого Казахстана [Текст] / Б. М. Мырзабаева, Ю. Н. Дорожкин // Вестник ЗКУ. - 2026. - №1. - С. 228-233.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
политическая партия -- партийная система Казахстана -- Парламент -- многопартийная система -- выборы -- демократия -- избирательная система -- Мажилис -- общественные движения -- этапы
Аннотация: Казахстанская партийная система складывалась в условиях, которые принято называть «двойным переходом»: одновременно строилось и новое государство, и рыночная экономика, и гражданские институты. Стартовав с нулевой отметки — без опыта многопартийной борьбы и парламентской традиции, — республика за три с небольшим десятилетия прошла путь от однопартийного советского наследия до шестипартийного Мажилиса образца 2023 года. Статья реконструирует этот маршрут: от первых гражданских инициатив второй половины 1980-х годов до постянварских преобразований Токаева. В центре внимания — роль избирательного и партийного законодательства как главного инструмента конфигурирования политического поля. Авторы предлагают трёхэтапную периодизацию: фрагментированная многопартийность 1990-х, управляемая консолидация вокруг «Нур Отан» и осторожная либерализация после января 2022 года.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Дорожкин, Ю.Н.