Электронный каталог

83
Б 19
Байділдаұлы, М.
    Күрес - ғұмыр [Текст] / М. Байділдаұлы // Ana tili. - 2022. - №43.- 27 қазан - 2 қараша. - Б. 9
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
АлтынбеК Сәрсенбайұлы -- Тұлғалық теориясы -- Әйгілі психолог Леонтьев -- Тәуелсіздік -- Биліктегі текетірес -- Баспасөз
Аннотация: Алтынбек – Сәрсенбай ақсақалдың үйіндегі төртінші перзент болатын. Хан Тәңірінің етегінде, Нарынқол деген ғажап өлкеде өмірге келген ол, қатар құрбы-құрдастарынан кем болмай өсті. Ата-анасынан дарыған еңбекқорлық, адалдық, ақыл-парасат үнемі оны алға сүйреді. Білуге құмарлық, үздіксіз ізденіс, кәсіби ынта КазГУ мен МГУ-де оқыған студенттік жылдарында ерекше байқалып тұратын. Пікірталас кезінде уәжге айтқан өткір ойлары айналасындағы достары мен әріптестерін таңғалдыратын. Мәскеуден Алматыға оралған соң, Қазақ телеграф агенттігінде, «Арай – Заря» журналында, «Өркен–Горизонт» газетінде атқарған журналистік жұмыстары оның көзқарасын саясаткер ретінде қалыптастыруға жәрдемдесті. Отыздан жаңа асқан кезінде тәуелсіз елдің алғашқы Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрі болып тағайындалды. Оның осыдан кейінгі бүкіл өмірі мен қызметі Қазақ мемлекеттігін қалыптастыру мен нығайтуға бағытталды. Өйткені Алтынбек студент кезінен-ақ афиналық демократияның атасы Периклдің еңбектерінен бастап, көрнекті неміс ойшылы Макс Вебердің ұлттық мемлекет туралы пайымдауларымен таныс болатын. Ұлт – мемлекеттің ұйыстырушы қазығы, сондықтан ұлт мүддесі бәрінен жоғары тұру керек деген қағидаларды іске асыруды ойлады. Ол тәй-тәй басқан ұлттық мемлекеттілігімізді ар-ұяттың өлшемі деп, ең жоғары адами құндылықтардың бірі деп қарастырды.
Держатели документа:
БҚУ

74
Т 18
Тәңірбергенова, Д.
    Білім-ұлттың мәдени кодының негізі [Текст] / Д. Тәңірбергенова // Қазақстан мектебі. - 2022. - №12. - Б. 15-22
ББК 74

Рубрики: Білім беру

Кл.слова (ненормированные):
тарихи фактілер мен тұлғалардың жаңғыруы -- қазақ халқының мемлекеттілігі -- мәдениетінің және ұлттық болмысының қалыптасуы мен дамуы -- рухани-адамгершілік дамуы мен білім алуы үшін жағдай жасау -- қазақстандық азаматтардың жеке әлеуетінің қарқынды дамуы мен жұмыс істеуі
Аннотация: Бұл мақалада қазақ халқының тарихы мен мәдениетін зерттеудің белгілі патриархы,бұрын беймәлім тарихи деректердің қайта жаңғыруына өзіндік үлесін қосқан Қалилаханов Тәңірбергеннің және осы мәселенің қалыптасуына зор үлес қосқан тұлғалардың еңбектері қарастырылады.
Держатели документа:
БКУ

63.3-8
К 20
Қапанұлы, М.
    Аңшылық өнердің ақиығы [Текст] / М. Қапанұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 14 қыркүйек. - №175. - Б. 17.
ББК 63.3-8

Рубрики: Персонали государственных и политических деятелей

Кл.слова (ненормированные):
Ертіс-Баян -- саятшы Мәуия Әбікеев
Аннотация: «Қош, Қандыбалағым! Қош, текті қыраным! Тәңірден келген құтты құсым болып ең. Талай жыл бір-бірімізге деген адал серттен айнымадық. Тағдырдың дәм-тұзы да бітуге жақындағандай. Түз құсындай еркін ұш, қанатыңның астына азаттықты ала жүр».
Держатели документа:
ЗКУ

83
А 37
Базар, Ж.
    Жүрегінде кісінеген жүз құлыг [Текст] / Ж. Базар // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 23 қараша. - №224. - Б. 13.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
ақын -- қазақ әдебиеті -- қазақ поэзиясы -- Сағатолла Құрашұлы Әбду­ғалиев -- өлең -- Лебіз -- Қаройдағы толғаныс
Аннотация: Сағат ақын. Ол небәрі отыз алты жыл ғана өмір сүрді. Жаратқанның дегеніне көнбейтін пенде бар ма? Тәңірдің пешенесіне жазғаны осы шығар... Ол өзінің қысқа ғұмырында (1948-1984 жж.) қазақ әдебиетінен өз орнын таба білді. Өте кірпияз, таразысы әділ, талабы қатал қазақ поэзиясының, оның талғамы биік оқырманының үдесінен шығу кіл мықтылардың ғана қолынан келеді. Ал біз сөз еткелі отырған Сағат Әбдуғалиев сол мықтылардың қатарында.
Держатели документа:
ЗКУ

86
М 15
Мақаш, А.
    Мағжан мен Мансұр Халлаж [Текст] / А. Мақаш // Егемен Қазақстан. - 2023. - 24 қаңтар. - №16. - Б. 13.
ББК 86

Рубрики: дін

Кл.слова (ненормированные):
Магжаном Жумабаев -- Мансуром Халлаж -- поэзия -- Ахмет Ясауи хикметтері -- Құран -- мұсылман -- дін
Аннотация: Шығыс поэзиясының танымдық тамырына үңілсек, Жаратушымен болмыс бірлігіне ұмтылған лирикалық «менді» байқаймыз. От пен көбелек, гүл мен бұлбұл секілді канондық образдар ақын жанының абсолютті ақиқатқа талпынысын бейнелейді. Осы жолда күллі руханият сатыларын бағындырған кісі «кәмали инсан» немесе «толық адам» деп аталады. Дәл осы сатыда ол үшін пенделіктің пердесі аяқталып, адам – Құдай арасындағы шекара жойылады да, екі болмыс бір бүтінге айналады. Абайдың «әрбір хақиқатқа тырысып, иждиһатыңмен көзің жетсе, соны тұт, өлсең айырылма» деген концептуалды идеясы да осы ойды қуаттайды. Нәтижесінде ақиқатпен тұтасқан кемел рух енді тәңірлік диапазоннан үн қата бастайды. Қысқаша айтсақ, Құдайдың атынан сөйлейді. Енді аталған доктринаның ақын шығармашылығынан қалай көрініс табатынына тоқталайық. Заманында «Мен – Хақпын» деген әйгілі ұстанымы үшін опат болған мистик шайыр Мансұр Халлаж бен «Өзіме өзім табынам» деп жырлаған Мағжан Жұмабаев арасындағы рухани үндестік таңғалдырмай қоймайды.
Держатели документа:
ЗБҚУ

85
А 50
Әлиман, Ж.
    Ықыластың қобызы [Текст] / Ж. Әлиман // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 9 ақпан. - №28. - Б. 18.
ББК 85

Рубрики: өнер

Кл.слова (ненормированные):
Домбыра -- Жамбыл облыстық мұражайы -- Ықылас Дүкенұлы -- қобыз -- аспаптар -- күй
Аннотация: Домбыра мен қобызсыз қазақтың күні болмаған. Бұл аспаптар елдің есін кіргізеді десе артық емес. Атам заманғыны ғана емес, алдағыны да байыптауға үндейді. Рухтандыру арқылы. Бұдан бес мың жыл бұрын тасқа қашалған таңбалардағы домбыра, қобызды айтпай-ақ қояйық, тіпті Қазақ хандығы заманындағы жырларды қозғамағанның өзінде Абай айтпай ма? «Қобыз бен домбыра алып топта сарнап...» деп. «Қобыздың шанағында есіл «Ерден» (Ғ.Жайлыбай) болып өрби береді. Өлген баласын аза тұтып басын көтермей жатып алған сол Сандыбайдың Ерденін күй тәңірі Ықылас қобызымен барып жұбатқанда бір-ақ тұрғаны туралы дерек жетерлік ел аузында. Әдебиетке де аз енбеген бұл туралы.
Держатели документа:
БҚУ

85.37
Ж 88
Жұмабай, Н.
    Аңыз Айманов [Текст] / Н. Жұмабай // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 15 ақпан. - №32. - Б. 13.
ББК 85.37

Рубрики: Киноискусство

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ өнері -- Кино -- нерінің корифейі -- Қазақфильм -- фильм -- Шәкен Айманов -- Ғабит Мүсірепов -- романтикалық театр
Аннотация: Ол бала кезінде оңашада тасқа отырып алып ағыл-тегіл жылайды екен. Соны сыртынан көрген бір қария: «Тимеңдер, бұл бала Жаратқанмен тілдесіп отыр» деп жанына ешкімді жолатпай, тәңірмен тілдескен талант бойынан ерекше қасиетті байқапты. Қарттың қырағы көзі қалт жібермепті. Арада жылдар өткенде сол «жылауық бала» қазақ өнерінің шын мәніндегі жанартауына айналды!
Держатели документа:
ЗКУ

83
М 15
Мақаш, А.
    Әділ Ботпанов әлемі [Текст] / А. Мақаш, Ж. Әлиман // Егемен Қазақстан. - 2024. - 30 шілде. - №145. - Б. 8.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Әділ Ботпанов -- ақын -- поэзия -- өлең
Аннотация: Әулиелер мен хакімдерден кейін пайгамбарлық аманатты арқалайтын ақындар. Тілім-тілім жүрегінен шашыраған Тәңірінің сәулесін жаһанға жаятын осы санат сарбаздары. Ол дүниеге келген кездей аспанның алты қабатындағы маликелер мейрам етіп, бақиға бет түзегенде, көзiнiң жасын әбден бұлайды. Аз Тәңірлік әлемнің табалдырығын ашық-әшкере аттамай, жоқтыққа шым батыя кеткен қалам иелерінің тағдыр таланын қай өлшемге сала аламыз? Замандастары бес күн жалғанға екі-ақ күн түнеген Әділ Ботпановтың да ламаканға сіңіл жогалганына алі сенбейді. Құдды қасымызда жүргендей, күндердің күні күлімсіреп алдымыздан шығатындай күтеді. Ал кей достары оны өлеңнің қандай болу керектігін көрсетті де, ғайып-ереп қырық шілтеннің артына ілесіп кете барды дейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Әлиман, Ж.

63(5каз)
Б 43
Белдеубай, Д.
    Киетек көк перзенті [Текст] / Д. Белдеубай // Ana tili . - 2024. - Ст. №35.- 5 қыркүйек. - Б. 5
ББК 63(5каз)

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Ақселеу Сейдімбек -- тотемді киетек деп тәржімалау -- кие тұту -- киелі тек -- Тәңір ит -- Күн – Алтын Құзғын -- Аққу – қара қобыз -- Мүйізді пырақ
Аннотация: Тотем атауын ғалымдар солтүстікамерикалық оджибве тайпасының ототеман (wutontimoin), яғни «шыққан тегі» деген мағынадағы сөзі деседі. Қазақтың болмыс-бітімі туралы көп ізденген марқұм Ақселеу Сейдімбек ағамыз тотемді киетек деп тәржімалапты. «Өзінің тегі ретінде кие тұту» немесе «киелі тек» мағынасы, расында, осы терминді анықтай алады. Сондықтан біз де кие­тек сөзін қолдануды жөн көрдік. Киетек турасында түріктердің көк бөрісінен бастап көп толғануға болады. Дегенмен осы сапар қазақтың және әлемнің өзге де халықтарының құс киетегі туралы сөз берілген.
Держатели документа:
БҚУ

74(5каз)
Ж 33
Жаппасұлы , Е.
    Қамқорлықтың қазақы үлгісі [Текст] / Е. Жаппасұлы // Qazaq adebieti . - 2024. - №31.- 9 тамыз. - Б. 20
ББК 74(5каз)

Рубрики: Педагогика

Кл.слова (ненормированные):
Отан – отбасынан басталады -- Мейірімді мектеп оқушылары -- 146 мектеп-лицейі -- ұстаздары мен оқушылар -- Маржан және Надя апалар -- Алашын алқалаған азамат -- Бауыржан Оспанов -- Дарабоз» бәйгесі -- Қайырымдылық
Аннотация: Әдетте «Отан – отбасынан басталады» деп жатамыз. Сол «отбасының» әлеуметтік жағдайы әр кезеңде әр түрлі болатынын, әрине, уақыт дәлелдейді. Кешегі ел аузында мадақталған қайсыбір тұлғаларымыз бүгін кәріліктің отына күйіп, суығына тоңып жатады. Қайсыбір тұстарда мұны табиғи заңдылық ретінде қабылдайтынымыз да рас. Қыздарын қияға ұшырып, ұлдарын ұяға қондырып жүрген кейбір қарттарымыз бен кейуаналарымыз күн өте келе жалғызіліктің зардабын шегетіні жасырын емес. Қиядағы қыз барған әулетінің түтінін түзу ұшыруға тырысып жүріп, бергі жаққа бұрылуға шамасы келмей қалады. Жер шалғайлығы кедергі келтіретіндері де бар. Ұядағы ұл тәңірдің татырарын күйттеп, отбасын асыраудың қамымен басқа облыс, аяқ талдырар аудандарда, тіпті, шет елдерде тірлік құрады. Қара шаңырақты күйттеп қалатындар ана-кейуаналар мен әке-қариялар. Жастары ұлғая келе аурушаңдыққа ұшыраған, міне, осы ардагерлер – аса құрметпен қарауды қажет ететіндер. Бұларға жылыұшырай сәлем берудің өзі жандарын марқайтады.
Держатели документа:
БҚУ