Электронный каталог

83
С 16
Салғалұлы, Қ.
    Бірдің бірегейі [Текст] / Қ. Салғалұлы // Егемен Қазақстан. - 2022. - №138. - Б. 11-12
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану.

Кл.слова (ненормированные):
А. Байтұрсынұлы -- ұлттын ұстазы -- классика -- әдебиет
Аннотация: Тіршілігіміздің негізін қалап, өмір сүруіміздің заңдылықтарын қалыптастырған ежелгі ата-бабаларымыз кейінгі ұрпағына өз тәжірибелерінен түйіндеп: "Барын бағалай білгенге бақ қонады, құндылығын құндай білгенге құт қонады" деген өсиет сөз қалдырыпты. Осы сөздің тамырын басып, айтпағын бүгінгі күннің тұрғысынан зерде сүзгісінен өткізіп, ой таразысына тартсақ, адамның басына бақ қонып, бақытты өмір кешуінің де, тірлік қарекетіне құт дарып, ырыздық несібесінің молайуының де тетігі- әркімнің өз ғұмырында пенделік ашкөздік бәсекенің құлы болмай, қанағат құшағында барыңның байыбына жетіп, бағасын білуінде, құндылығыңның құтын қашырмай, қадір-қасиетін сақтай алуында жатқанын аңғару онша қиындық тудырмайды.
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚУ

85
А 50
Әлиман, Ж.
    Соңғы сарын тудырған соны шығарма [Текст] / Ж. Әлиман // Егемен Қазақстан . - 2022. - 19 қыркүйек. - №178. - Б. 12
ББК 85

Рубрики: Искусство

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ поэзиясы -- Құлагері Ілияс Жансүгіров -- өлең -- шығарма -- қазақта қобызшының қалғаны сол -- күйшілер
Аннотация: Қазақ поэзиясының Құлагері Ілияс Жансүгіровтің «Күй» поэмасында ғаламат тылсым күш бар. «Қобызшы Молықбай шал Матайдағы» деп басталмаушы ма еді шығарма?! Автордың ақындық қуатын, өлең өлкесіндегі, өлкесіндегі емес, жыр қағанатындағы кемел даусы мен шеберлігін термелеп жатпаймыз. Себебі одан кейінгі қазақ поэзиясы осы Ілияс, Мағжан, Сәкендерге қарап бой түзегенін аңғару қиын емес. Тіпті солар бастап жазып кеткен ұлттық тақырыптарды басқа қырынан толғап, жаңаша жырлауға тырысқаны байқалады. Айтпағымыз, Ілиястың «Күй» шығармасының терең емеуріні мен астарында.
Держатели документа:
БҚУ

66
Ш 25
Шәріп, А.
    Саяси жаңғырудан экономикалық өрлеуге: Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауы жарияланды [Текст] / А. Шәріп // Айқын. - 2022. - 2 қыркүйек. - №130. - Б. 1,2
ББК 66

Рубрики: Политика

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев -- Жолдау -- әділетті мемлекет -- бұртұтас ұлт -- берекелі қоғам
Аннотация: Мемлекет басшысының биылғы Жолдауының атауынан - ақ оған арқау болған асыл құндылықтарды аңғаруға болады. Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауына "Әділетті мемлекет. Бұртұтас ұлт. Берекелі қоғам." деген әдемі атау беріліпті.
Держатели документа:
БҚУ

83
Б 17
Базар, Ж.
    Рухты жырдың иесі [Текст] / Ж. Базар // Егемен Қазақстан. - 2022. - №189. - б. 13
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
халқы -- рух -- өлең­дер -- ақынның сөзі -- ақын
Аннотация: Дауылпаз ақын, қазақтың көне жы­раулық өнерінің ірі өкілі Ақтам­бердінің халқына қалдырған сөзі ұлтымызға әрдайым рух беріп келеді. Бар өмірі басқыншылармен күреске арналғаны «Он жетіде кұрсанып, Қылыш ілдім білекке. Жауға қарай аттандым, Жеткіз деп, Құдай, тілек­ке!» деген жыр жол­дарынан анық аңғарылатын Ақтам­бердінің елдік­ті сақтауға, туған жерді қорғауға үндей­тін өлеңдері өзінің өміршеңдігін көрсетіп, халықтың жылы жүрегінен орын алған.
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚУ

83
Н 91
Нысаналин , А.
    Шерхан мен Шыңғыс [Текст] / А. Нысаналин // Ana tili . - 2022. - №39.- 29 қыркүйек - 5 қазан. - Б. 4
ББК 83

Рубрики: әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Бауырластар -- Шерхан мен Шыңғыс -- Қалжан Нұрмаханов -- Соғыстың сұрапыл кезінде
Аннотация: Бауырластар төс қағысып қауышқандай ұзақ уақыт салмағынан қыңбай Шығыстың алтын шуағын зілмауыр тас керуенімен жеткізіп жатқан Тәңіртаулармен сағынысып ұшырасқан Алатау мен Қаратау Сарыарқа самалымен аймаласып, Ортақтау тұсында түйіседі. Тескентау да осы төңіректе. Жердегі жәннаттай Мыңбұлақ, ботакөз бұлақтары сырлы иінағашпен суға келген сұлу қыздай мың бұрала бұлқынып, қойнауларды жайнатып, тек тәкаппар таулармен тілдеседі. Тіршілік бояуларға тұнып тұр. Қызыл, жасыл, сары, ақ, түрлі-түрлі. Гүлдердің хош иісі бұрқырайды. Түстік жағы Сусамыр, қапталда – Ақсу-Жабағылы, теріскейі ұшы-қиырсыз сағым құшқан қазақ даласы. Тескентаудан өткеннен кейін, пойыздар арқырап жер танабын қуырып, Шығыс пен Батысқа тартады. Теріс өзені кесе көлденеңдеп түстікке қарай ақса, Шекер тау-тас бұғағынан босанып, жалбыз жағасына күміс шашып солтүстікке сілтейді. Адамдар түгілі құстар екеш құстар да тылсым табиғаттың тарту күшін сезінгендей, терең аңғармен көктем мен күзде қанатты керуендер ілгері-кейін үздіксіз ағылып жатады. Бұл Жуалы төрі – Шерхан Мұртазаның туған топырағы, қозыкөш жерде Шыңғыс Айтматов айылы. Ақша бұлттарға жан бітіп, бір-біріне қимастықпен қол бұлғайтындай. Төсекте жандары, төскейде малдары қосылып, ауылы аралас, қойы қоралас қатарласып қоныстанып жатқан ел.
Держатели документа:
БҚУ

Қапанұлы, М.
    Еліміздің дамуында Павлодар өңірі маңыздырөл атқарада [Текст] / М. Қапанұлы // Егемен Қазақстан. - 2022. -6 қазан. - № 191. - Б. 1, 3
ББК 65

Рубрики: Экономика

Кл.слова (ненормированные):
Қуатты өңірлер-қуатты ел -- Павлодар облысы -- экономика -- индустриялық -инновациялық тұрғы -- өнім
Аннотация: "Қуатты өңірлер-қуатты ел" қағидатының айқын көрінісіп Павлодар облысынан аңғартуға болады. Өңір- экономикамыздың энергетикалық жүрегі болуымен қатар, индустриялық -инновациялық тұрғыда өсіп-өркендеудің өзіндік жолын көрсетіп отыр. Елімізге электр қуатының 40 пайыздан астамы, көмір мен ферроқорытпаның жартысы осында өндіріледі. Соңғы үш жылда ішкі жалпы өнім 28 пайызға өсіп, 3,9 млрд теңгені құраған.
Держатели документа:
БҚУ

83
Ж 66
Жиенбай, Қ
    Классикпен кездескен қимас сәттер [Текст] / Қ Жиенбай // Ana tili. - 2022. - №45.- 10-16 қараша. - Б. 6
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
классик жазушы -- Әбдіжәміл Нұрпейісов -- Смағұл Елубайға -- Өзек өртейтін өкініш -- Қалтай Мұхамеджанов -- дилогия -- Имаштың балелшігі -- Сауытбек Абдрахманов -- Бельгиядан келген хат
Аннотация: Уақытты уысынан шығармай, мүмкіндігінше өз пайдасына жарата білген классик жазушы Әбдіжәміл Нұрпейісов көзінің тірісінде көп адамды іздей бермейтін. Қажет-ау десе, өзі іздеп табатын. Сондықтан күллі ел мойындаған қаламгерге қолымыздан анау айтқандай жәрдеміміз тимесе де, ең құрыса шығармашылығына кедергі жасамайық деп сырттап жүретінбіз. Өмір ғой, анда-санда сол сирек кездесудің де орайы келе қалады. Айтатыны – «Айналайын!.» Соңғы демі үзілер сәтте хал-жағдайын сұрауға барған Сәкеңе, Смағұл Елубайға тілі келмесе де көз жанарымен ымдап, «бұл «айналайынды» халқыма арнадым» дегені де бекер емес-ті. Әбекеңнің шығармашылығы, «ар ісіне» адалдығы, ханнан да, қарадан да қаймықпай пікірін ашық айтатын батылдығы, туған әдебиетін мойны озық әлем әдебиеті деңгейіне көтерудегі жанқиярлық еңбегі, данадай дарқан ақ көңілі, кейде кез келген нәрсеге сене қалатын баладай аңқаулығы, ал жазуға келгенде, әрбір қазақ сөзінің салмақ-дәрежесін таразыға салып, безбендеуге келгенде әлгі жайма-шуақ мінездерді аяқ асты ұмытып, сұрланып, «суырылмайтын шегедей» қатып қалатын... Ә.Нұрпейісов жайлы кешегі «алыптар тобы» көрнекті өкілдерінің аузынан шыққан ыстық лебіздерін, замандастары, құрдастарындай әзілдесетін, еркелейтін бүгінгі жер басып аман жүрген үзеңгілес інілерінің қағазға түскен жазбаларын жинағанда неше том боларын кім білсін. Асыл ағамен қатар отырып, аз-кем сұхбаттасқанның өзі айтары жоқ, есіңде ұзақ сақталар қымбат қазынаға айналғандығын енді ғана аңғарып жүргендейміз. Жарқын бейнесі жиі-жиі түске кіреді. Сағынасың. Сол сағыныштан туған толғаныстың бір парасы осы...
Держатели документа:
БҚУ

83
Ә 50
Әлім , Қ.
    Әзағаң - жерлестер жүрегінде [Текст] / Қ. Әлім // Qazaq adebieti. - 2022. - №45.- 18 қараша. - Б. 22-23
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Әзағаң -- Махаббат, қызық мол жылдар -- Махаббат аллеясы -- Аңыз адам – нағыз адам -- Халима -- Осы біздің үй болған
Аннотация: Әзағаң өзінің Қалбатауына қанына біткен қарапайымдығынан да сан есе кішірейіп, аласарып, аңғалданып, сәбише арсалаңдап келіп-кетуші еді-ау. Бұл жолы өзі жоқ, сандаған көзі – оқырмандары бар еді. Алматыдан әдейі келіп ата-баба рухына тағзым етіп, ас беріп, Құран хатым түсірту қамын күйттеген ұлы Жаннұр, келіні Ғалия бастаған ұрпақтарының – немерелері мен шөберелерінің бұл тағзым ғұрпына сүйсінген жергілікті басшылар өз тарапынан жөпелдемеде ойластырылған жетеғабыл ілкімді іс-шараларымен желпінтіп әкете қойғанына қалайша сүйсінбессің. Мұндай іңкәрлік сезім өздерінің тума талантына көрсетілген қошемет, ықылас екендігі сезіліп, дүйім жұрттың қолдау, қолпаштауына ұласып кете барғаны қандай жарасты еді, ауыл бірлігінің айшықты берекесі еді.
Держатели документа:
БҚУ

83
А 13
Әбдіраш, Ж.
    ...Ескірместей ескерткіштер орнатқан! [Текст] / Ж. Әбдіраш // Ana tili. - 2022. - №48-49.- 9 желтоқсан. - Б. 20-21
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Жарасқан Әбдіраш -- Қабірстан қақпасындағы жазу немесе кітапқа кілт -- Арыстар аманаты -- Мәңгілік майданы -- Әлихан Бөкейханов -- Мұстафа Шоқайұлы -- Мұхамеджан Тынышпаев -- Тұрар Рысқұлов -- Шәкәрім Құдайбердіұлы -- Міржақып Дулатұлы -- Жүсіпбек Аймауытов -- Ахмет Байтұрсынұлы -- Мағжан Жұмабаев
Аннотация: Қазақ поэзиясындағы ғажап лирик, романтикасы мен реализімі астасып жататын, әдебиетіміздегі әзіл-оспақ, эпиграмма жанрының өрісін кеңейткен бірегей ақынымыз – Жарасқан Әбдірашев еді. Абаймен сусындап, Мағжаннан нәр алған классик қаламгердің шығармашылығынан көтеріңкі пафоспен өрілген шешендік үлгідегі поэтикалық сөз тіркестерін молынан ұшыратамыз. Ақынның соңғы мұрасы – «Құлпытас немесе екі дүние: фәниден бақиға дейін…» атты жыр кітабын оқып отырып, оның эпикалық тынысы мен лексикологиялық қорына кәдімгідей қызығасың. Ана тіліміздің бай мұрасымен сусындаған ағамыздың әр өлеңінен сұлу сарын, өмірдің шынайы көрінісі айқын аңғарылып тұрады. Ол, өміршең өлең жазды. Жылдар жылжып, ғасыр аунап түссе де Жарасқан Әбдірашев көкірегі ояу халықтың жүрегінен өшпейді. Өмірге ақын болып келді, ақын болып өтті!
Держатели документа:
БҚУ

85
С 20
Сәрсенбай, Қ
    Құрманғазы. Мәмен. Қали [Текст] / Қ Сәрсенбай // Ana tili. - 2023. - №3.- 19-25 қаңтар. - Б. 1,4
ББК 85

Рубрики: өнер

Кл.слова (ненормированные):
күй өнері -- Қали Жантілеуов -- Құрманғазының күйлері -- Мәмен -- Күй-шежіре, тарих -- Сатыбалды Нарымбетов
Аннотация: Қазақтың аса қасиетті күй өнерінің үш ұстыны. Текті өнердің тұғырлы тұлғалары. Күй қағандары. Қали Жантілеуовті көрдім. Осы мына Гагарин мен Тимирязев көшесінің қиылысында ескі үйде тұрды. Аңғал, әсершіл кезіміз ғой. Екпіндеп кіріп барғанымда қаршығадай қара шал тіп-тік болып ат үстінде отырғандай көрінді. Сол сурет қазір еміс-еміс есімде. Осыдан 30 жыл бұрын «Егемен Қазақстанда» «Тарлан» деген мақалам шығып, Асқар Сүлейменовтың «О, Сузакский, шик» (шикарно дегені) дейтін кезі. Сонсоң күй туралы басталып кеткен әңгіменің бір тереңдеген тұсында «біздің Созақта күй тартпайтын адамды жабылып қызықтайды» дегені бар еді. Жарықтық қай тақырыпқа болсын әңгімесі дайын еді ғой. Сол жолы Қали қарт туралы да біраз жерге барып қайтқан.
Держатели документа:
БҚУ