Электронный каталог

71
Е 82
Есенжол, А.
    Батырлан Амангелдиев: Батыр тұлғасын әлі толық таныған жоқпыз [Текст] / А. Есенжол // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 16 ақпан. - №32. - Б. 18.
ББК 71

Рубрики: Мәдениет

Кл.слова (ненормированные):
Батырлан Амангелдиев -- Амангелді Иманов -- 150 жыл
Аннотация: Егемендік алғаннан кейін өткен тарихымызға үңіліп, жаңаша көзқараспен тану басталғанымен, 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс туралы түрлі пікір айтылады. Алайда бұл көтерілістің астарында тәуелсіздікті аңсаған ұлттың арманы бар. Биыл Торғайдағы ұлт-азаттық көтерілісінің бас сардары, ұйымдастырушысы Амангелді Имановтың туғанына 150 жыл толады. Осы орайда біз халық батырының немересі Батырлан Рамазанұлы Амангелдиевпен кездесіп, азаттық жолында құрбан болған арғы бабасы Иманнан бастап, атасы Амангелдінің өскен ортасы мен күрескерлік жолы туралы әңгімелестік. Енді кейіпкеріміз туралы айта кетейік. Ол 1939 жылы Алматы қаласында туған. 1957 жылы орта мектепті күміс медальмен бітіріп, Н.Э.Бауман атындағы Мәскеу жоғары техникалық университетінің автоматты басқару жүйесі мен элементтері факультетіне түседі. Оны ойдағыдай тәмамдағаннан кейін 1963-1970 жылдары аралығында Қазақ политехникалық институтында ғылыми зерттеу жұмысымен айналысады. 1970-1975 жылдары Қазақ КСР Ғылым академиясының Математика және механика институтында бас инженер, аға ғылыми қызметкер болды. Одан соң Қазақстан стратегиялық зерт­теулер институтында жетекші ғылыми қызметкер, кейін Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті Қаржы-банк менеджменті ғылыми-зерттеу институтында істеді. Техника ғылымдарының кандидаты. Бірқатар ғылыми еңбектің авторы.
Держатели документа:
БҚУ

63
Е 69
Ералина, А.
    Торғай даласының ұлт-азаттық күрескері [Текст] / А. Ералина // Aqiqat . - 2023. - №6. - Б. 61-69.
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
торғай -- дала -- күрескері -- Торғай қаласы -- оқиға -- тіл -- дала -- шаруа
Аннотация: Мақала торғай даласының ұлт-азаттық күрескері туралы.
Держатели документа:
БҚУ.

63
Ж 88
Жұмағүлов, Б. С.
    Тобанияз Әлниязұлы-халық азаттығы жолындағы күрескер [Текст] / Б. С. Жұмағүлов // Отан тарихы . - 2023. - №26(2). - Б. 258-271.
ББК 63

Рубрики: Тарих.

Кл.слова (ненормированные):
Әлниязұлы -- Кеңес үкіметі -- Маңғыстау уезі -- адай -- ревком -- аграрлық саясат -- алым-салық -- ОГПУ
Аннотация: Мақала Тобанияз Әлниязұлы-халық азаттығы жолындағы күрескер туралы.
Держатели документа:
БҚУ.

83
А 95
Аханбайқызы, А.
    Әдебиеттанудыі қаһарманына тағзым [Текст] / А. Аханбайқызы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 16 қазан. - №197. - Б. 12.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
белгілі ұстаз -- Бейсембай Кенже­бай­ұлы -- ұлт руханияты -- қазақтың әдебиеттану
Аннотация: Әдебиеттануда елеулі мектеп қалыптастырған біртуар ғалым, белгілі ұстаз Бейсембай Кенже­бай­ұлы – ұлт руханиятының биік тұғырынан орын алатын тұлға. Ұлт мұратын өмірлік ұстанымы етіп, қазақтың әдебиеттану ғылымына қиын кезеңде қасқайып қызмет еткен профессордың ғылым кеңістігіндегі орны уақытпен бірге биіктеп, асқақ тартып келеді. Аяулы ғалым тәрбиелеген шәкірттерінің өнерге адалдығы, артында қалған байтақ мұрасының өміршеңдігі, өнегелі өмір жолын баяндаған естеліктер мен еңбектердің жарыққа шығып, оған деген құрметті оята түсуі күрескер ғалым есімінің ешқашан көмескі тартпайтынын көрсетсе керек. Күні кеше Алматы тұрғындары көрнекті ғалым атын ардақтаудың тағы бір жарқын көрінісіне куә болды. Ғалымның өзі 25 жыл тұрған М.Төлебаев көшесіндегі №154 үйдің қабырғасына тағзым-тақта орнатылды.
Держатели документа:
ЗКУ

63
И 13
Ыбырайымұлы, Ә.
    Кенесарының күрескерлік қасиеті [Текст] / Ә. Ыбырайымұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 15 желтоқсан. - №240. - Б. 7.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Абылай хан -- Анна Иоанновна -- Уәли хан -- қазақ жұрты -- қазақ хандығы -- Қасым сұлтан -- Кенесары -- Ғұбайдолла мен Саржан
Аннотация: Абылай хан мен Анна Иоанновна арасында «Орысия қазақ хандығы шекарасынан аттап енбейді, қазақтан солдат алмайды» деген келісім бар еді. Қазақ жұрты тек салық төлеу жөнінде міндеттенген. Уәли ханның тұсында осы келісім қасақана бұзылып, ақ патша әскері қазақ даласына дендей еніп, бекіністер сала бастады. Бір кездегі емін-еркін жайлаған өзен-көлдер мен жайылымдарға енді казак-орыстар ұлықсатсыз аттап бастырмады. Тіпті қазақтар тұз алып жүрген қайраңдарға да бара алмай қалды. Осыған шамданған Қасым сұлтан бауыры Уәли ханға арыз айта келді. «Әкеміз Абылай ұшы-қиыры жоқ ұлан-байтақ даланы жайлаған қазағымның басын қосып, іргелі ел етіп еді. Ел – жермен ел, жерден айырылу – елдіктен айырылу» деген уәжіне ағасының дәрменсіздігін көрді.
Держатели документа:
БҚУ

63
К 59
Қойшыбаев, Б.
    Ұлт мүддесі біріктірген күрескерлер [Текст] / Б. Қойшыбаев // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 23 ақпан. - №38. - Б. 16.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Сұлтанбек Қожанов -- Тұрар Рысқұлов -- ұлт-азаттық көтеріліс -- Түркістан
Аннотация: Түркістан өлкесінің қос тумасы Сұлтанбек Қожанов пен Тұрар Рысқұлов бір жылда туып (Сұлтанбек – 1894 жылдың күзінде, 10 қыркүйекте, Қаратау баурайындағы Ақсүмбеде, ал Тұрар сол жыл аяғында, 26 желтоқсанда, Алатау баурайындағы Бесағашта туған еді), дүниені дүр сілкіндірген өзгерістер заманында ұлт болашағын күйттеген күреске толы белсенді ғұмыр кешті де, екеуі бір жылда, бір күнде – 1938 жылғы 10 ақпанда Мәскеуде атылды.
Держатели документа:
ЗКУ

85(5каз)
А 11
Айдарқызы, А.
    Әзіз тұлға туралы хикая [Текст] / А. Айдарқызы // Ana tili . - 2024. - №20.- 23 мамыр. - Б. 7
ББК 85(5каз)

Рубрики: өнер

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ киноқоржыны -- Ахмет Байтұрсынұлы -- жаңа фильм -- Бадрисафа мен Ахмет -- Соңғы үкім -- Тарихи драма -- Ғалым Доскен -- Азамат Сатыбалдының
Аннотация: Қазақ киноқоржыны тағы бір тарихи туындымен толықты. Бұл жолы қазақтың ұлы гуманист-күрескері Ахмет Байтұрсынұлы туралы жаңа фильм жарыққа шықты. Толықметражды тарихи драма Ақаңның сұлу да қасіретті тағдырының мәлім-беймәлім қырларын бейнелейді. Көрер­менге қайраткер бейнесін жаңа қырынан көрсетіп, Бадрисафа мен Ахмет арасындағы мөлдір махаббатты суреттейді. «Соңғы үкім» фильмін 23 мамырдан бастап еліміздің барлық кинотеатрынан тамашалауға мүмкіндік бар.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Н 41
Негимов , С.
    Сұңқарша шүйілген, билерше толғанған Сәкен. (Кеңсе ісқағаздарын қазақ тілінде жүргізу жайында) [Текст] / С. Негимов // Ana tili. - 2024. - №25.- 27 маусым. - Б. 7
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
ұлт тілі -- Сәкен Сейфуллин -- гуманистік қағидаты -- Еңбекші қазақ газеті -- Кеңселерде қазақ тілін жүргізу -- Ұлт санасы
Аннотация: Руханият шамшырағы Ахмет Байтұрсынұлы: «Өз тілімен сөйлескен, өз тілімен жазған жұрттың ұлылығы еш уақытта адамы құрымай жоғалмайды», – деп жазған-ды. Осы орайда ұлт тілінің қоғам өміріндегі тағдырын ойлаған Сәкен Сейфуллин 1923 жылдың өзінде «Еңбекші қазақ» газетінде «Қазақты қазақ дейік, қатені түзетейік» (15 ақпан), «Кеңсе істерін де қазақ тілінде жүргізу керек» (9 маусым), «Кеңселерде істі қазақ тілінде жүргізуге кірісу» (25 маусым), «Қазақстанның губерниялық һәм уездік исполком төрағаларының құлақтарына» (3 тамыз), «Не қылдыңдар?» (15 тамыз), «Қазақстанның Заң комиссариатына теңеліңдер» (19 қыркүйек), «Кеңселерде қазақ тілін жүргізу» (22 желтоқсан) дейтін көкейкесті мақалалары түйдек-түйдегімен жарияланды, тағдыранықтағыштық ой-тұжырымдары тізбек-тізбегімен меруерттей тізілді. «Қазақ тілін мекемелерде жүргізу турасындағы сегізінші мақаласы «Ашық хат» деген атаумен 1924 жылғы 17 наурызда «Еңбекші қазақтың» нөмірінде жарық көрді. Тіл майданының күрескері С.Сейфуллиннің лек-легімен толғаныспен жазылған жарияланымдарындағы келелі кеңестер, мағыналы, тұрлаулы кесек-кесек ұсыныс-пікірлер мейлінше жанартаудай қуатты, дертке дәрмен еді.
Держатели документа:
БҚУ

Исахан, Ғ.
    Шоқай және Топчибашы [Текст] / Ғ. Исахан // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2025. - 18 ақпан. - №32. - Б. 10.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Мұстафа Шоқай -- Әли Мардан бек Топчибашы -- түркі-мұсылман халықтары -- түбі түркі халықтарының тәуелсіздік жолындағы күресінің ең бір -- тарих
Аннотация: Мұстафа Шоқай мен Әли Мардан бек Топчибашы (ӘlimӘrdan bәy әlәkbәr oğlu Topçubaşov) есімі түбі түркі халықтарының тәуелсіздік жолындағы күресінің ең бір көрнекті өкілдері ретінде тарихтан мәлім. Мақсат-мүдделері бір қос тұлғаның түркі мемлекеттері мүддесі жолындағы күрескерлік рухы әлі де өзінің маңызды рөлін жоғалта қойған жоқ.
Держатели документа:
БҚУ

83
Е 96
Ешенова, Ғ.
    Сәкен Сейфуллин-қазақ әдебиетінің сұңқары [Текст] / Ғ. Ешенова // Махамбет. - 2024. - №4. - Б. 69-71.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану.

Кл.слова (ненормированные):
Сәкен Сейфуллин -- қазақ әдебиет -- сұңқары -- Жетісу облысы -- орталық кітапханасы -- қоғам қайраткер -- конференция -- күрескер
Аннотация: Мақала Сәкен Сейфуллин-қазақ әдебиетінің сұңқары туралы.
Держатели документа:
БҚУ.