Электронный каталог

63.3 (5Каз)
Ж 53
Жеменей, И.
    Маңғыстаудың тарихи қорымдары [Текст] / И. Жеменей // Мәдени мұра. - 2018. - №4. - Б. 64-79
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Маңғыстау -- Әбіш Кекілбайұлы -- Үстірт -- тарих -- Тетис теңізі -- Түмен Балтабасұлы -- Мұрат Мөңкеұлы -- сақ тайпалары -- Рене Груссе -- грек тарихшылары -- алтын адам
Аннотация: Маңғыстау туралы қазақтың көрнекті қаламгері Әбіш Кекілбайұлы: Егер әуеге көтеріліп, Маңғыстау мен Үстірт үстін шарлап өтсеңіз, осы екі құрылықты жауып жатқан Тетис теңізінің толқындары мен су асты ағындарының ізі сайрап жатыр. Соларға қарап, осы құрылықты басып жатқан топан судың қалай тартылғанын айтпай-ақ аңғарар едіңіз", - деп пайымдайды
Держатели документа:
БҚМУ

63.3
К 34

    Келдім, көрдім, жеңдім! [Текст] // Аңыз адам. - 2019. - №18. - Б. 5-14
ББК 63.3

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Рим республикасы -- үлкен дағдарыс -- Жерорта теңізі -- рим тарихы -- Гай Юлий Цезарь -- Орталық Италия -- Испания -- Кіші Азия -- демократтар -- аграрлы реформалар -- Луций Корнелий Сулла -- саясаткер
Аннотация: Мақалада көнеримдік саясаткер әрі ел билеуші, қолбасшы, инженер, жазушы - Гай Юлий Цезарь жайлы айтылған
Держатели документа:
БҚМУ

26.89
Т 30
Текебаев, Н.
    Жайығымызды жаутаңдатпайық! [Текст] / Н. Текебаев // Oral oniri. - 2019. - 8 қараша. - №91. - Б. 6-7
ББК 26.89

Рубрики: Страноведение. Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
М.Өтемісов атындағы БҚМУ -- Жайық-Каспийбассейндік инспекциясы -- Қазсушар РМК БҚ филиалы -- география ғылымдарының кандидаты, профессор Қажымұрат Ахмеденов -- Орал тауы -- БҚО -- Каспий теңізі -- Жайық өзені
Аннотация: Орал тауының оңтүстік сілемдерінен бастау алатын трансшекаралық Жайық өзенінің жалпы ұзындығы - 2534 шақырым. Оның 1084 шақырымы Батыс Қазақстан және Атырау облыстары арқылы ағып өтіп, Каспий теңізіне құяды. Соңғы жылдары өзен арасындағы су деңгейі айтарлықтай төмендеді. Мұны сала мамандары растап отыр.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Ахмеденов, Қ.
Азидоллин, Ғ.
Ермағамбетов, Ш.

83(5каз)
Н 41
Негимов , С.
    Абайдың әдеби ортасы [Текст] / С. Негимов // TURKISTAN. - 2020. - 27 ақпан . - №8. - Б. . 6
ББК 83(5каз)

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Абай Құнанбайұлы-175 жыл -- Абай жолы -- Юнеско -- Ұлттар ұйымы -- мәдениет басқармасы -- гуманистік ойлар -- Еуропаның классикалық философиясы -- Абай - әлемдік поэзия
Аннотация: ЮНЕСКО-ның (Біріккен Ұлттар Ұйымы Мәдениет басқармасының) Бас директоры Федерико Майор: "...Абай-әлемдік тұлға... ұшан-теңіз білімімен бүткіл адамзаттың санасына данышпандықтың дәнін сепкен ойшыл да кемеңгер ақын. Ол - нағыз ғұлама әрі Тәңірдің құдіретімен туған әулие десе де болғандай. Оның поэзиясының өнебойынан адмадарға деген сүйіспеншілік пен аяушылық сезімі есіп тұрады... "
Держатели документа:
БҚМУ

63
А 93
Аупбаев, Ж.
    Танкіні тізгіндеген қыздар [Текст] / Ж. Аупбаев // ANA TILI. - 2020. - 21.- 28 мамыр- 3 маусым. - Б. 4
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Танкіні тізгіндеген қыздар -- Соғыстағы сирек мамандық -- ұшқыш -- теңізші -- барлаушы -- танкист -- сапер -- артиллерист -- Хиуаз Доспанова -- Мәншүк Мәметова -- Әлия Молдағұлова -- Жамал Байтасова -- Күлжәмила Талқанбаева
Аннотация: Мақалада соғыс кезінде танкіні тізгіндеген қазақ қыздары мен апа әпкелеріміздің осындай мамандықты да иегерген батырлықтары баяндалады.
Держатели документа:
БҚМУ

84(5каз)
Б 42
Бектібаева, Л.
    Мемлекет және қоғам қайраткері (Нұғыман Манаевтың туғанына 125 жыл) [Текст] / Л. Бектібаева // Қазақстан мектебі . - 2020. - №1. - Б. 33-35
ББК 84(5каз)

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Нұғыман Манаев Сәрсенұлы - 125 жыл -- Қазақ АКСР халық ағарту комиссары -- "Ғалия" медресе -- Бөкей Ордасы -- Екінші Теңіз бойы -- Қазан социалистік революциясы -- Өлкелік партия комитеті -- Құсайынова Жұмагүл -- Оразова Әлия -- Атырау облысы -- Құрманғазы ауданы
Аннотация: Қазіргі кезде халқымыздың тарихи-мәдени өмірінде із қалдырған, репрессия құрбаны болған майталман ағартушы-педагог, белгілі қоғам қайраткері, әдебиетші, ғалым Нұғыман Манаевтың ғылыми-педагогикалық, ұстаздық мұрасын жан-жақты зерттеу қажеттілігі арта түсуде.
Держатели документа:
БҚМУ

63
Қ 90
Құлбарақ, С.
    Аралды зерттеуші Бутаков [Текст] / С. Құлбарақ // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2020. - №79.- 24 сәуір. - Б. 8
ББК 63

Рубрики: тарих

MeSH-не главная:

Кл.слова (ненормированные):
Алексей Бутаков -- Арал теңізін зерттеуші -- Өмірбаяны -- Арал тағдыры -- Бутаковтың жазбасы -- Арал картасы -- Бутаков хаттары
Аннотация: Мақалада Арал теңізін зерттеуші, оны бойлап кемемен алғаш еркін жүзуші, біршама толық картасын жасаушы, кейін контр - адмирал шеніне дейін жетіп, ғылыми табысы бүкіл әлем ғалымдары тарапынан жоғары бағаланған Алексей Иванович Бутаков туралы айтылады.
Держатели документа:
БҚУ

28.0
С 28
Сейдахмет , Д.
    Түркістан облысының таулы аймақтарындағы раушангүлділер тұқымдасының флоралық ерекшеліктері [Текст] / Д. Сейдахмет // Қазақстан мектебі . - 2020. – маусым. - №6. - Б. 48-52
ББК 28.0

Рубрики: Общая биология

Кл.слова (ненормированные):
Еуразия құрлығы -- Қазақстан -- Тянь-Шань -- Орталық Азия -- мұхит -- теңіз -- Қытай мемлекеті -- Қырғыз мемлекеті -- Өзбек -- территория
Аннотация: Еуразия құрлығының түкпірінде, жердің қоңыржай белдеуінің шөлді аймағында, мқхиттар мен теңіздерден жырақта жатқан Батыс Тянь-Шаньнның орны, табиғат жағдайларының қарама-қайшылығы (биік, мұз бен қар басқан тау жоталарының құрғақ әрі ыстық тауаралық аңғарлармен алмасуы, жер бедерінің күшті тілімденуі), осы аймақтың өсімдік жамылғысы алуан түрлі.
Держатели документа:
БҚУ

84
К 89
Құдайберген, Н.
    Мендегі аққу арман мамыралаған [Текст] / Н. Құдайберген // Жалын . - 2020. - №2. - Б. 86-89
ББК 84

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан облысы -- Кентау ауданы -- Абай ауылы -- поэзия -- өлеңді күткен аруға -- кең дүние -- жолдар -- сауығу -- бір тыныштық -- о, аспан -- қаратуға хат
Аннотация: Нұрбол ҚҰДАЙБЕРГЕН, 1996 жылы Түркістан облысы Кентау ауданы Абай ауылында туған. 2013-2018 жылдар аралығында Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің жалпы медицина факультетінің бакалавр мамандығын тәмамдаған. Бірнеше облыстық, республикалық мүшәйралардың жеңімпазы. Өлеңді күткен аруға Көкте емес-ем ғой жердемін, Өңім бе түсім сенбедім. Тұңғиық тылсым ғайыптан, Сәуле боп түскен сен бе едің? Гүлімсің нәркес ең керім, Күнімсің сөнбес сен менің. Деп жүрген қанша ғашықтың, Арманы болған, сен бе едің? Теңізден інжу тергенім, Емес қой еркем ермегім. Тұншығып жатқан тереңде, Жанымды ұғар сен бе едің? Егілсем бордай ерге мін, Жеңілсем болмай өлгенім. Қыранның талмас қанатын, Тілеген маған сен бе едің? Ғұмырдан ұзақ ертегім, Бүгінен бастау ертеңім. Уақытты естен тандырған, Талдырмаш ару сен бе едің? Бойымды баурап сендегі үн, Әлемді әсем тербедің. Жанарың нұрдан жаралған, Үр қызы сәулем сен бе едің? Аңсарың айтып пенденің, Жаралы жанға ем дедім. Жұпары бақтың аңқыған, Өлеңге құштар сен бе едің?
Держатели документа:
БҚУ

28.89
И 50
Иманқұл , Ж.
    Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4. - Б. 76-93
ББК 28.89

Рубрики: Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты -- ұлттық қауіпсіздік -- табиғат -- айнала -- қор -- мұхит -- су -- жер -- күн энергиясы -- атмосфера -- таза ауа -- таза су -- құнарлы топырақ -- өсімдіктер әлемі -- жануарлар дүниесі -- байлық
Аннотация: Табиғаттың қандай қоры болсын адамзаттың игілігіне арналған, сан алуан қажетін қамтамасыз етеді. Табиғат бізді айналада қоршап тұрған барлық нәрсе: ауа, су, топырақ, тау, орман, қазба байлықтары, өсімдіктер әлемі, жануарлар дүниесі, т.б. Сан мыңдаған жылдар бабалар мұра етіп қалдырған табиғат пен оның шексіз байлығын қорғау, оларды тиімді пайдалану мәселесі бұл күндері дүниежүзілік аса маңызды мәселелердің біріне айналды. Адамзат қалауынша пайдаланып келе жатқан барлық табиғи қорлар сарқылмайтын және сарқылатындар екі топқа бөлінеді. Сарқылатын қорлар қайта қалпына келмейтіндер және қалпына келетіндер деп бөлінеді. Сарқылмайтын қорларға: Күн энергиясы, атмосфера ауасы, теңіздер мен мұхиттардың сулары, жер, т.б. жатады. Бұлардың кейбіреулері адам-ның теріс іс-әрекетінен бүлініп немесе ластанып, сарқылатын қорларға айналып кетуі мүмкін. Мысалы, Арал теңізін алайық. Теңіздің тартылып, тұзы аспанға көтеріліп, климат өзгеріп, экологиялық аймаққа айналуы – тікелей адам баласының әсерінен орын алды. Сарқылатын қорларға таза ауа, таза су, құнарлы топырақ, өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі, қазба байлықтар, т.б. жатады. Табиғат қорларының кейбіреулеріне тоқталып өтейік. Судың негізгі қорын Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздер құрап, айналымы заңдылығы бойынша құрлықтағы өзендер мен көлдер үнемі қоректеніп отыратындықтан, су сарқылмайтын қорға жатады. Арал теңізінің тартылуы сияқты басқа да өзендер мен көлдердің құрғауы, тікелей адамның әрекетінен болған және сол аймаққа ғана тән құбылыс болып табылады. Ауа құрамы мен сапасы да улы газдар мен түтіндер өзгерген. Ауаны лас-тайтын – миллиондаған автокөліктер, ұшақтар, өнеркәсіп, зауыт, жылу стансалары, полигондар, зымырандар т.б. Ауыр өнеркәсіп шоғырланған қалалар мен елдімекендер халқының денсаулығы да төмендеген. Өскемен, Риддер, Зырян, Қарағанды, Екібастұз сынды қалалар маңындағы ауа сапасы талай айтылып келе жатқан мәселе. Еліміздің топырақ қорлары да жылдан-жылға сапасы төмендеп немесе құнарсызданып барады. Соңғы деректер республика жерінің 60 пайызы жарамсыз жерлерге немесе шөлге айналып кеткен. Солтүстік облыстарда тың игеру науқанына байланысты топырақ қарашірігінің 25-30 пайызын жоғалтқан. Еліміздің батыс өңірінде мұнай-газ игеру қарқынды дамуы есебінен топырақ қорлары ластанып, бүлініп жатыр. Топырақтың мұнаймен ластануы, топырақтың техногендік бүлінуі 2,5 млн. га жер аумаққа жайылған. Сұмдық көрсеткіш! Сондай-ақ жайылым қоры да бұл аймақта жарамсызданып барады. Азғыр, Тайсойған сынақ полигондарының салдарынан 1,4 млн га жер бүлінген. Республиканың өзге аймақта-рындағы жер қорларының да күйі мәз емес. Егін егіп, көкөніс отырғызып, тез өнім ала салу үшін тыңайтқыштарды мөлшерден артық қосу топырақтың ластауына, тозуына әкелген. Адамның қамқорлығы азайған сайын, табиғаттың «өзді-гінен қалпына келу» құбылысы жүріп жатыр. Ұшы-қиыры жоқ даланың қойнауы қазба байлықтарының барлық дерлік түріне бай. Өкініштісі, байлық жеке компаниялар арқылы шет елдерге ағылып жатыр. Әлі күнге қазба байлықтарды игеру ысырыапшылдық, пайдақұмарлық есебінен, жоспарсыз жүргізілуде. Қазбаларды елімізде өңдеу технологияларын жабдықтай алмай, есепсіз шетке айдап, қазір сарқылтуға жақын қалдық. Табиғаттың өкпесі орман қоры елімізде тек 21,8 млн га жер қамтиды. Бұл өлкеміздің барлық жерінің 3,35 пайызын ғана құрайтын, өте аз көрсеткіш. Осы аз қордың өзі жыл сайын азайып жатыр. Басты себеп – қаскерлік жолмен орман ағаштарын отау, орманға демалысқа шығып, өрт шығару, жалынды дер кезінде тоқтата алмау, зиянды заттармен ластау, қоқыс тастау т.б. Орман – ауа сүзгісі, ауа жаңартқыш, дәрілік өсімдіктердің сан түрі өсетін асыл қойма, аң мен құстың мекені. Орманға қаскерлік – тіршілік тынысына қаскерлік болып табылады. Орманды қорғау әркімге міндет. Көшеттерді қала маңындағы елді мекендерге, қала саябақтарына, гүл-зарларына отырғызып, игі істер де атқарылып жатыр. Республикамызда өсімдіктердің 6 мыңға жуық түрі бар екен, Олардың 50 пайызы тікелей адамның қамқорлығын қажет етеді. Халқымыз ежелден-ақ мал шаруа-шылығымен айналысқан, табиғаттың төл баласы. Төрт түлік малдан бөлек жортқан жабайы аңдардың әрбірін халқымыз ерекше бағалаған. Сондықтан түз тағыларының өсіп-өнуі, сақталуы тоқталмаған. Сүтқоректілердің – 155, құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33, балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Өкінішке орай, қаскерлік пен пайдақұмарлық осы ен байлықтың басты жауы болып отыр. Сәкен Сейфуллиннің «Киікті қазақ және дейді бөкен, мың-мыңдап баяғыда жүрген екен» деп сайын далада еркін жүрген бөкендерді суреттеген керемет жыры бары. Ақбөкендер, қарақұйрықтар, арқарлар, тау ешкілері, жолбарыстар, қабыландар мен құландар қатары қазір сиреп кеткен. Ал дала сұсы жолбарыстар біржола құрып кетті. Іле бойындағы соңғы жолбарысты 1947 жылы атылған деген дерек бар. Шексіз кеңістікте үздіксіз айналған алып ғаламшарлардың көпшілігінен кішкене болғанымен, жұмыр жеріміз де қайнаған тіршілікке толы алып шар. Бірақ адам баласының қарқынды өсуі мен, ғылым прогресі, жылдам көлік түрлері адам аяғы баспаған жер қалдырмады. Ауа, су, топырақ ластанып, өсімдік пен жануарлар дүниесі дабыл қаға бастады. ХХ ғасырдың бас кезінде жануарларды қорғау мәселелері туралы сөз қозғала бастайды. 1902 жылы Париж қаласында алғаш Құстарды қорғаудың Халықаралық Конвенциясына қол қойылды. 1948 жылы БҰҰ-ның білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) Халықаралық табиғат қорғау одағын (IUCN) ұйымдастыру туралы арнайы шешім қабылдады. Бұдан жарты ғасыр уақыт бұрын, дәлірек 54 жыл бұрын, ғылымда «Қызыл кітап» деген ұғым қалыптасты. Кітаптың қызыл сөзімен тіркесі, кез-келген ұлт пен мемлекет үшін түсінікті еді. Қызыл – қауіп, ескерту, қан, соғыс сынды түсініктерді астарлап тұратын түс екені айтпаса да ұғынықты. Бұл кітапты шығару туралы пікірді алғаш рет ұсынған ағылшын ғалымы – Питер Скотт. «Қызыл кітаптарға» жер бетінде жойылу қаупі бар және бұрыннан өте аз кездесетін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Оларды сақтап қалудың және қорғаудың қажеттігі айқындалып жазылады. Әр мемлекеттің «Қызыл кітабы» мемлекеттік заңдық күші бар құжат болып саналады. Халықаралық «Қызыл кітап» (Red Data Book) – Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (ХТҚО-МСОП-IUCN) – халықаралық деңгейдегі құжаты болып саналады. «Қызыл кітапқа» жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін, ғылыми тұрғыдан әлі толық зерттелмеген, жылдан-жылға саны күрт азайып бара жатқан, қорғауды қажет ететін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Қазіргі уақытта «Қызыл кітаптардың» түрлі нұсқалары бар: Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (IUCN) Қызыл кітабы, әр мемлекеттің (республикалық) «Қызыл кітаптары», аймақтың (облыстық) «Қызыл кітаптары» деп аталады. Жалпы ережеге сәйкес мемлекеттік «Қызыл кітаптар» әрбір 10 жылда өзгертіліп әрі толықтырылып отырылуы қажет. Қазақстанда алғашқы «Қызыл кітап» Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1978 жылғы 16 қаңтардағы №20 арнайы қаулысына сәйкес жарық көре бастады. Қазақстанда шыққан алғашқы «Қызыл кітаптың» 1-бөлімі омыртқалы жануарларға арналды және оған 87 түр (балықтардың – 4, қосмекенділердің – 1, жорғалаушылардың – 8, құстардың – 43 және сүтқоректілердің – 31 түрі) тіркелді. Өсімдіктерге арналған «Қызыл кітап» 1981 жылы жарық көріп, ондағы түрлер 1-ші жойылып кету қаупі төнген түрлер болса, 2-шісі сирек кездесетін түрлер. Қазақстанның өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабына» (1981) еліміздің аумағында өсетін 307 түрі тіркелген. Онда жабық тұқымдылардың (гүлді өсімдіктердің) – 288 түрі, ашықтұқымдылардың – 2 түрі, қырықжапырақтардың – 3 түрі, саңырауқұлақтардың – 10 түрі және қыналардың – 1 түрі тіркелді. Олардың 20 түріне жойылып кету қаупі төнген, ал 287 түрі сирек кездесетін түрлерге жатады. Жоғарыда айтып өткендей, Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітаптары» (1978, 1991, 1996, 2010), омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабы» (2006) және өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабы» (1981) жарық көрді. Алматы облысының «Қызыл кітабы» 2006 жылы жарияланды. Бұл кітаптар – ел аумағында жоғалу қаупі жоғары табиғат байлықтарын сақтау мен қорғауға негіз болатын құжаттар. Қазақстанның омыртқасыз жануарларына арналған «Қызыл кітабын» даярлау өте қиынға соқты. Себебі, елімізде кездесетін омыртқасыз жануарлардың түрлерінің саны және олардың биологиялық әрі экологиялық ерекшеліктері толық зерттелмеген. Сондықтан да омыртқасыз жануарларға арналған Қазақстанның «Қызыл кітабының» алғашқы 1 және 2-басылымдарына тіркелген түрлер мұқият талдап саралауды қажет етті. Сонымен, 2006 жылы Қазақстанның омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабының» нақтыланған 3-басылымы жарық көрді. Бұл басылымға омыртқасыз жануарлардың 96 түрі тіркелді. Олардың ішінде буылтық құрттардың – 2, ұлулардың (моллюскалар) – 6, шаянтектестердің – 1, өрмекшітектестердің – 2 және жәндіктердің – 85 түрі тіркелді. Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітабының» толықтырылған және өңделген 4-басылымы 2010 жылы жарық көрді. Онда омыртқалы жануарлардың 128 түрі тіркелген. Олардың бір түрі – дөңгелекауыздыларға, 17 түрі – сүйекті балықтарға, 3 түрі – қосмекенділерге, 10 түрі – жорғалаушыларға, 57 түрі – құстарға және 40 түрі – сүтқоректілерге жатады. Бұл «Қызыл кітапта» Халықаралық табиғат қорғау одағының (IUCN) «Қызыл кітабына» тіркелген 20 түр бар. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін Қазақстан бүкіл адамзат алдында аса зор жауапкершілікті сезінуі тиіс. Кітапқа тіркелген түрлердің таби-ғатта сақталу деңгейіне сәйкес 5 санатқа бөлініп берілген: 1.Жойылып кету қаупі төнген түрлер. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін міндетті түрде арнайы шаралар (табиғи қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар, табиғи резерваттар және т.б.) ұйымдастыру қажет. 2. Саны күрт азайып бара жатқан түрлер. Ондай түрлердің саны әзірше мол, бірақ қарқынды түрде азаюына жол берілмеуі қажет. 3. Сирек кездесетін түрлер. Ондай түрлердің санының азаюын қадағалап отыру қажет. 4. Толық зерттелмеген түрлер. Ондай түрлер туралы ғылыми-зерттеу жұмыстары мұқият түрде жүргізілуі қажет 5. Қалпына келтірілген түрлер. Табиғатты қорғаудың басты шарты – оның ресурстарын тиімді пайдалану және сақтау. Жабайы жануардың біраз бөлігінің жер бетінен жойылып кету қаупі бар екенін ескертіп, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалу үшін қанша дабыл қағылып, айтылып жатса да, жойылып кету қауіпі бар жабайы аңдарды қаскерлік жолмен аулау әрекеті тоқталар емес. Мемлекет тарапынан қаскерлікке тоқтау салу үшін әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылып келеді. 2004 жылы 9-шы шілдеде «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану» туралы заң қабылданды. Осы заң киік аңын 2020 жылға дейін аулауға қатаң тиым салған. Аң аулауға қатысты талаптар мен ережелер жаңадан бекітілді. Бірақ бұған қарамастан қаскөйлер броконьерлікті жалғастыруда. Сол себепті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі жануарлар дүниесін қорғау, сақтау, пайдалану, өсімін молайту және саласына келтірілген зиянды әрекеттің орнын толтыру мөлшерін бекіту туралы бұйрықтар мен заңдық күшке ие шешімдерді де шығарып, іске асырып жатыр. Маңғыстау өңірінің табиғатты қорғау инспекторы С.Байталасов: «Сөзіміз дәлелді болу үшін мысал келтіре кетейік. Жабайы аңдардың басым бөлігі қорық аумағы не ерекше қорғалатын аумақта болатындығын ескеріп, заңсыз аң аулау фактісі аталған аймақтардың бірінде болса деп алайық. 1 (бас арқар) х2405х1500 х1,5х3х3=48 701 250 теңге. 1 (бас қарақұйрық)х2405х400х1,5х3х3=12 987 000 теңге. 1 (бас қоян) х 2405х5 х1,5 х3 =54 112 теңге. 1 (бас үйрек) х2405 х5 х1,5 х 3 = 54 112 теңге. 1 (бас киік) х 2405 х500 х1,5 х3 х3= 16 233 750 теңге. Шығын мөлшерінің есептелуіне түсінік бере кетейік, 2405 (АЕК) айлық есептік көрсеткіш, 1,5 заңсыз ауланған аңға қосылатын коэффицент, 3 ерекше қорғалатын аймақта болған үшін қосылатын коэффицент, 3 жойылып кету қаупі бар не «Қызыл кітапқа» енген аң үшін қосылатын коэффицент. 1500, 400, 5, 500 сандары – әрбір дараққа АЕК ретінде салынатын шығын мөлшерінің сандық көрсеткіші. Мүмкін осыншама шығын мөлшерін халық арасында екінің-бірі біле бермеуі мүмкін. Жоғарыда көрсетілген қыруар соманы төлеу кез-келген адам қолынан келе бермейтіні белгілі, мүмкін қаскерлер осыдан сескеніп, қылмыстан аяғын тартар ма екен деген ойдамыз» деп, халықтың табиғатқа келтірілген зиян үшін қанша айыппұл салынатынын нақты сандар мөлшерімен таныстырып өткен. Естіген, оқыған жан тым болмаса, осындай көп мөлшердегі айыппұлдан сескенер.
Держатели документа:
БҚУ