Электронный каталог

72
А 50
Әлімақын, Д.
    Француз ғалымы Бекмахановты неге іздеді? [Текст] / Д. Әлімақын // Егемен Қазақстан. - 2024. - 29 қазан. - №209. - Б. 9.
ББК 72

Рубрики: Наука

Кл.слова (ненормированные):
Гельман кітапхана -- Джордж Вашиңтон университет -- француз зерттеушісі -- Марсел Эгретауд -- Бекмаханов -- Француз ғалымы
Аннотация: Джордж Вашиңтон университетінің Гельман кітапханасында сақтаулы тұрған өзге Батыс елдерінде басылған ескі кітаптарда да қазаққа қатысты деректер жетерлік. Соның бірі – 1959 жылы Парижде жарық көрген француз зерттеушісі Марсел Эгретаудтың «Шығыс Совет: Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Әзербайжан» атты еңбегі. Аталған кітабында шығыстанушы ғалым сол кездегі кеңес одағына қарасты республикалардың қоғамдық-әлеуметтік жағдайы туралы нанымды зерттеу жасағанын түсіндік. Ал бізге керегі аталған кітаптағы қазаққа қатысты деректер еді.
Держатели документа:
ЗКУ

63
К 12
Қайратұлы, Б.
    Күлтегін кешені: бұдан бір ғасыр бұрын [Текст] / Б. Қайратұлы // Егемен Қазақстан. - 2024. - 23 қазан. - №206. - Б. 11.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Ежелгі Өтукен -- қазіргі Моңғол үстірті Қанғай даласы -- Күлтегін жазба ескерткіші -- Арғы Қанғай -- Архангай -- Орхан -- Сандо амбан
Аннотация: Ежелгі Өтукен, қазіргі Моңғол үстірті Қанғай даласында көк түріктен қалған керемет мұра – Күлтегін жазба ескерткіші тұр. Орналасқан жері – Арғы Қанғай (Архангай) аймағы Қашаты сұмыны, әйгілі Қарақорым қала жұртынан 47 шақырымда жатқан атақты Орхан дариясының сол қапталы Цайдам көлінің оң жақ бөктерінде.
Держатели документа:
ЗКУ

81(5каз)
Ж 83
Жұбай, О.
    Біздің заманымыз – жазу заманы [Текст] / О. Жұбай // Ana tili . - 2025. - №2.- 9 қаңтар. - Б. 1
ББК 81(5каз)

Рубрики: тіл білімі

Кл.слова (ненормированные):
Жазу -- тілі білімінің негізі -- қазақ жазуының реформаторы -- Ахмет Байтұрсынұлы -- Тіл – құрал -- Жақсы әліпби -- түрік әліпбиі
Аннотация: Жазудың қоғамның, тілдің дамуындағы рөлі турасында қазақ тілі білімінің негізін қалаған ғалым, қазақ жазуының реформаторы – Ахмет Байтұрсынұлынан артық айтып, қам жасаған ғалым жоқ. «Осы күнгі адамдар жазудан айырылып, жаза алмайтын күйге ұшыраса, ондағы күйі де тілінен айырылғаннан жеңіл болмас еді. Біздің заманымыз – жазу заманы: жазумен сөйлесу ауызбен сөйлесуден артық дәрежеге жеткен заман. Алыстан ауызбен сөйлесуге болмайды: жазумен дүниенің бір шетіндегі адам екінші шетіндегі адаммен сөйлеседі. Сондықтан сөйлей білу қандай керек болса, жаза білудің керектігі одан да артық. Сөйлегенде сөздің жүйесін, қисынын келтіріп сөйлеу қандай керек болса, жазғанда да сөздің кестесін келтіріп жазу сондай керек», – деген еді ғалым «Тіл – құрал» атты оқулығының кіріспесінде.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
К 13

    Қадырдың қағытпалары [Текст] // Qazaq adebieti. - 2025. - №1.- 10 қаңтар. - Б. 24
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Қадыр Мырза Әли -- ақын -- Қадырдың күлкісі -- афоризмдер -- қалжың
Аннотация: Қадыр Мырза Әли ақындығы, көп қырлы қаламгерлігі өз алдына, энциклопедиялық білім жиған, аса жоғары интеллект иесі, зияткер, дегдар адам еді. Бұл кісімен небәрі 1-2 сағат сұхбат құрғанның өзінде көзің ашылып, рухани биіктеп қалатынбыз. Талант­ты адам сан қырлы, тағдырлы келеді ғой. Қадағаңның сол көп қырының бірі – қағытпалары, айт­қыштығы. Былай айт­қанда, афоризмдерінің кеңейтілген түрі.Сірә, алдағы күнде ақынның осы бір алабөтен қыры да өзінің зерт­теушісін табуы мүмкін. Қысқасы, Қадырдың күлкісі жай күлкі емес, астарлы, айшықты, парасат пайымға толы кемеңгер күлкі.
Держатели документа:
БҚУ

83
С 20
Сәрсенхан, Б.
    Көк түріктер ұзаны [Текст] / Б. Сәрсенхан // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2025. - 6 наурыз. - №44. - Б. 10.
ББК 83

Рубрики: әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Темірхан Медетбек -- ақын -- ізденістің ақыны -- «Жанымның жапырақтары» атты жинағы -- қазақ поэзиясы -- «Бетховеннің өмірі» кітабы
Аннотация: XX ғасыр қазақ поэзиясы үшін олжалы дәуір болды. Поэзия мен прозада қадау-қадау жаңа туындылар жарық көріп, ұлт әдебиеті байи түсті. Түрлі эксперименттер жасалып, ұлт поэзиясына түрен салуға асыққан жастар шоғыры тұс-тұстан көрінді. Сол бір дүмпу әкелген шоғырдың арасынан көк түріктің рухты ұзаны Темірхан Медетбектің биігі ерекше назар аудартты.
Держатели документа:
БҚУ

74
А 62
Амирхан, К. Н.
    Орта мектептегі стереометриялық есептерді шешуде векторлық-координаталық әдісін пайдаланудың тиімділігі туралы [Текст] / К. Н. Амирхан // Білім. - 2023. - №4. - Б. 48-55.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
векторлық-координаталық әдіс -- геометриялық есеп -- кеңістіктегі координаталар жүйесі -- стереометриялық есеп
Аннотация: Оқушылардың математикалық дайындық деңгейін арттыру мақсатында мектеп геометрия сабақтарында пәнді жақсы меңгеру және математика пәнінен емтихан тапсыруға сапалы дайындықты қамтамасыз ету мәселесіне ерекше на- зар аудару керек. Мақалада көптеген геометриялық есептерді шешудің негізгі әдісі болып табылатын векторлық-координаталық әдіс қарастырылады. Әсіресе метрикалық сипаттағы геометриялық есептер. Бұл әдістер геометриялық есепті алгебралық есепке келтіреді. Векторлық әдісті нақты жағдайларда қолдану: геометриялық тілді векторлық тілге және керісінше аудару; векторлармен амалдар- ды орындау; векторды сан мен вектордың көбейтіндісі, векторлардың қосын- дысы мен айырымы түрінде жазу; векторлар арасындағы бұрыштың шамасын скаляр көбейтінді арқылы өрнектеу және т.б. дағдыларды меңгеруді талап етеді. Векторлық-координаталық әдіс интуицияны, болжамды, қосымша салуларды қа- жет етпейді: есептерді шешу алгоритмделген, бұл көп жағдайда есепті шешуді жеңілдетеді. Векторлық-координаталық әдісті Ұлттық бірыңғай тестілеу есептерін шығаруда қолданудың тиімділігі – оқушыларға күрделі есептерді шектеулі уақытта шығару. Жалпы орта білім беру деңгейінде бірқатар стереометриялық есептерді шешу мысалында векторлық-координаталық әдісті қолданудың артықшылықта- ры көрсетілген. Мақаланың мазмұны жоғары оқу орындарының оқытушыларына, мектеп мұғалімдеріне, жоғары сынып оқушыларына қызығушылық тудыратыны сөзсіз.
Держатели документа:
ЗКУ

83
Б 48
Бердіғұлова, М. Ж.
    Қазақ әдебиеті сабақтарында оқушының кешенді құзыреттілігін дамыту жолдары [Текст] / М. Ж. Бердіғұлова // Білім. - 2023. - №4. - Б. 56-66.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
әдебиетті оқыту -- кешенді құзыреттілік -- рухани-эстетикалық, ұлттық құндылықтар -- коммуникативті сөйлеу регистрі
Аннотация: Қарым-қатынас, ұлттық құндылықтар қоғамда маңызды рөл атқаратын қазіргі заманда әдебиетті оқу және зерттеу өзекті мәселелердің бірі болып табыла- ды. Әр мұғалім әдебиетке деген қызығушылықты қалай ояту, баланың (оқушының) көркем шығармаларды оқуға деген ниетін қалай қалыптастыру және дамыту, сон- дай-ақ оқуға қандай көркем шығармаларды ұсынған дұрыс екендігі туралы ойла- нады. Көркем шығарманы оқуға баулу мұғалімнің міндеті. Бұл мақалада адамгер- шілік қасиеттер мен ұлттық құндылықтар, ұрпақтардың рухани байлығы көркем шығармаларды оқу арқылы қалыптасу жолы көрсетіледі. Бүгінгі таңда білім беру саласы жаңа технологиялармен, жаңа әдістермен толықтыруда, сондықтан қазақ әдебиетін оқыту білім берудің жаңа идеяларына негізделуі тиіс. Әдебиетті оқыту жаңа сапаға ие болуы керек. Автор әдеби құзыреттілікті қалыптастырудың түсін- дірмесін және жаңа мүмкіндіктерін тәжірибеде қолдануды мысал ретінде беріп отыр. Алдымен автор қазақ әдебиеті әдістемешілердің теориясын негізге алу ке- рек екеніне назар аударды. Сол еңбектердің нәтижелері әдебиет сабағының са- пасын арттыруға, оқушыны кешенді талдау негізінде ұлттық құндылықтарға ба- улуға, қазақ тілінің байлығын, оның көркемдеуіш құралдарының функцияларын меңгеруге, оқушының тұлғалық қасиеттерін тарихи тұлғалар бейнесі арқылы қа- лыптастыруға жетелейді. Бұл мақалада осы әдебиет сабағында оқушының ке- шенді құзыреттілігін дамыту жолдары автор қолданған жаңа құралдар арқылы көрсетіліп отыр. Коммуникативті регистр бүгінгі күнде шығармадағы кейіпкер- лердің көзқарасын сомдайтын құрал болып саналады. Сол бес регистр бүгінгі күні әдеби шығармаларды ізденіп оқуға жол ашатын құрал ретінде көрсетілген (оның әдістемелік құндылығы бойынша отандық ғалым К. Н. Булатбаеваның ғылы- ми еңбектеріне сілтеме берілген). Оқушылар репродуктивтік, ақпараттық, гене- ритивтік, өкімдік, реактивтік регистрлердің мағынасын түсініп, шығармадағы ре- гистрлерді анықтап, олардың шығарма идеясын ашудағы рөлін анықтайды. Оқу процесінің нәтижесі ретінде бір көрініс кесте түрінде берілген. Осы бір құрал мы- салында оқушылардың әдебиет сабағында кешенді құзыреттілікке ие болатыны, шығарма оқуға қызығушылық туатыны дәлелденіп отыр.
Держатели документа:
ЗКУ

74
G10
Görgeç, Celâl
    Yabancılara Türkçe Öğretiminde Diller Arası Homonim Sözcüklerin Öğretim Sürecine Etkileri: Türkçe-Rusça Örneği [Текст] / Celâl Görgeç // Bilim. - 2024. - №2. - Р. 23-32.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
шетелдіктерге түрік тілін үйрету -- гомофондық құрылымдар -- қос тілді оқыту -- орыс тілі -- тіл үйрету -- тіларалық омонимдер
Аннотация: Тіл үйрету процесінде омонимдер шет тілін үйренушілерге айтарлықтай әсер етеді. Омоним сөздердің пайда болу себептері сан алуан. Бұл жағдай көбіне- се тілдердің күрделі даму процестеріне байланысты болса да, бұл жағдай кейде тілдердің бір-бірінен өзара әсерінен немесе өздерінің даму үрдісінен туындай- ды. Бұл мақалада түрік пен орыс тіліндегі мағынасы әртүрлі, бірақ жазылуы мен айтылуы бірдей сөздердің шетелдіктерге түрік тілін үйретуге қалай әсер еткені қарастырылады. Мұндай сөздер оқушылардың оқу процесінде түсінбеушіліктері мен қателіктерін тудыруы мүмкін. Әсіресе Түркияның Ыстамбұл, Анталья сияқты қалаларында орыс студенттері ұлттық білім жүйесіне енгізілген. Бұл жағдай орыс студенттерінің түрік тілін үйренуін қажет етеді. Бұл зерттеу орыс студенттерінің түрік тілін үйренуде осы сөздермен кездескен кездегі қиындықтарын, бұл сөз- дердің оларды оқыту стратегияларына тигізетін әсерін және бұл қиындықтарды жеңу жолдарын қарастыруды мақсат етеді. Сондай-ақ тіл үйретуде гомофондық құрылымдардың қандай артықшылық немесе кемшілік тудыратынын анықтау қа- жет. Бұл зерттеуде сапалы зерттеу әдістері қолданылды. Зерттеу жұмысында салы- стырмалы лингвистика әдісі арқылы грамматикалық және лексика талдаулары жа- салып, оқыту үрдісінде қолдануға болатын стратегиялар да сөз болды. Түрік тілін үйренетін және ана тілі орысша оқитын студенттермен жүргізілген бақылаулар мен әдебиеттерді шолудан алынған мәліметтер талданды. Зерттеудің шектеулері арасында тек ана тілі орыс тілінде оқитын студенттер бағаланып, түрік және орыс тілдерінің омоним сөздері талқыланды.
Держатели документа:
ЗКУ

71
А 61
Аманжол, А.
    Ұмыт болған ұлттық тағамдар [Текст] / А. Аманжол // Oral oniri. - 2025. - 20 наурыз. - №24. - Б. 8.
ББК 71

Рубрики: мәдениет

Кл.слова (ненормированные):
Үлпершек -- қарма -- сүмесүт -- тағамдар -- ұлт -- көмбе -- ет -- қорықтық
Аннотация: Қазақ халқының асханасы-ғасырлар бойы қалыптасқан, табиғи өнімберге негізделген әрі денсаулыққа пайдалы тағамдарымен ерекшеленетің ұлттық мұра. Көшпенді өмір салтына бейімделген бұл тағамдар адамның қуат алмасуын қамтамасыз етіп қана қоймай, әрбір тағам түрі белгілі бір дәстүр мен наным-сенімнің көрінісі болып табылады.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Е 81
Есдәулет, Ұ
    Тоныкөк пен Темірхан [Текст] / Ұ Есдәулет // Qazaq adebieti . - 2025. - №10.- 14 наурыз. - Б. 6-7
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Гомер -- Илиада мен Одессея -- Тоныкөк -- Темірхан жыры -- Көк Түріктер -- Филипп Иоганний Страленберг -- Қадыр Мырза Әли -- Темірхан Медетбекке -- Қаған ақын
Аннотация: Мақалада ақын Темірхан Медетбек туралы берілген.
Держатели документа:
БҚУ