Электронный каталог

63
А 64
Әнес, Ғ
    Аханның "Әліппесі" - алаш руханиятының уызы [Текст] / Ғ Әнес // Ana tili. - 2022. - №44.- 3-9 қараша. - Б. 4
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Ахмет Байтұрсынұлы -- Алаштың ағартушылық платформасы -- Ахаң түзген Әліппе -- жазу-сызу -- Тарих – қайталататын процесс -- Алаштың рухани көсемі» -- Алаш белсенділері
Аннотация: Ахмет Байтұрсынұлына бағышталып, сонау 1923 жылы М.Әуезовтің аузымен айтылған «Алаштың рухани көсемі» атты дөп табылған анықтама-теңеу бүгінде арада ғасырлық уақыт-шама өтсе де, ешкім күмәнданбайтын аксиомаға айналып отыр. Ұлттық азаттықты ту еткен Алаш қозғалысының алыс арманындағы стратегиялық мақсаты – жеке отау ұлттық мемлекет құру болғаны сөзсіз. Десек те, алдымен қалың ұйқыдағы қазақты оятар рухани-мәдени төңкеріс қажет болды. Алаш белсенділерін алғаш ұйыстырған Қарқаралы жәрмеңкесіндегі басқосуда саяси талаптардан гөрі ұлттың рухани-мәдени сұраныстары (қазақ мектебі, қазақша сот, қазақ газеті т.с.с.) мәселесінің басымдығы да осында жатқан еді. Қазақ қоғамына қарулы көтерілістен бұрын қаламға сүйенген рухани-мәдени төңкеріс қажеттілігі біз әлі күнге тергеп-тексеріп түгесе алмай жатқан Алаш (жәдитшіл) ағартушылығы феноменін дүниеге әкелді.
Держатели документа:
БҚУ

83.3
С 90

    Сұлтанмахмұт Торайғыровтың(1893-1920)психологиялық пікірлері [Текст] // Мектптегі психология. - 2023. - №1. - Б. 3-12
ББК 83.3

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
дуние,табиғат,тіршілік,психологиялық талдаулар,ерік-жігер қасиеттер
Аннотация: ХХ-ғасырдың басында өмір сүрген қазақтың аса талантты демократ ақыны Сұлтанмахмұт Торайғыровтың психологиялық пікірлерінің негізгі желісі Қазан төңкерісі алдындағы дала өміріндегі дүрбелеңмен сабақтасып отыратындығы белгілі.Сондықтанда оның пәлсапасынан қоғамдағы өзгеріс,жаңа заманның лебі жақсы байқалады
Держатели документа:
БҚУ

63
К 95
Құттымұратұлы, Қ.
    Дәулетияр ишанның дәуірі [Текст] / Қ. Құттымұратұлы // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2023. - 11 сәуір. - №67. - Б. 13.
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Дәулетияр ишан Айсарыұлы -- медресе -- Сайполла Құ­маров -- өлкетанушы Үзілдік Елеубаева -- Құрманғазы Қа­раманұлы
Аннотация: Төңкерістен бұрынғы Батыс Қазақстан өңірінде ең танымал дін қайраткерінің бірі болған Дәулетияр ишан Айсарыұлының да тағдыры аянышты. Кеңес үкіметі 80 жас­тан асқан ақсақалды бірнеше мәрте соттап, жер аударады. 1935 жылы Жымпитыда дүние салған ишанның қабірі талай жыл күтімсіз жатқаны өкінішті-ақ.
Держатели документа:
БҚУ

74
К 15
Қайратұлы, Б.
    Алаш арыстарының ұстазы болған ауыл молдасы туралы не білеміз? [Текст] / Б. Қайратұлы // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2023. - 19 сәуір. - №73. - Б. 11.
ББК 74

Рубрики: Білім

Кл.слова (ненормированные):
ХХ ғасыр -- гимназия һәм семинариялар -- Ресейдің жоғары оқу орындары -- реалдық училищелер мен кадет корпустары -- Ыбырай Ал­тын­­сарин -- Алаш арыстары -- ХІХ ғасыр
Аннотация: ХХ ғасыр басында қазақ азаматтары Ресейдің жоғары оқу орындарында, жергілікті гимназия һәм семинарияларда, өлкелік әскери реалдық училищелер мен кадет корпустарында, одан қалды «Ғалия» (Үфә), «Расулия» (Троицкі), «Хұсаиния» (Орынбор) сияқты заманауи медреседе білім алып, қазан төңкерісі бұрқ еткен бұлғақ жылдары пайда болған апалас-төпелесте жеке ел болудың қамын ойлады, осы жолда бастарын бәйгіге тікті. Тірі қалғандары кеңес заманында білім-ғылым жолында аянбай еңбек етті.
Держатели документа:
БҚУ

63(5каз)
Ж 24

    Жалынға оранған жастық шақ [Текст] // Qazaq adebieti. - 2023. - №21.- 26 мамыр. - Б. 18-19
ББК 63(5каз)

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Базарбай Мәметов -- Алаш қозғалысының белгілі қайраткерлері -- Мұхамеджан Тынышбаев -- Иса Тергеу­сізов -- Ибрагим Жайнақов -- Сатылған Сабатаев
Аннотация: Базарбай Мәметов – XX ғасырдың алғашқы ширегінде қазақтың прогрессивті саяси ойының шиыршық атқан тұсында оқыған, ерте оянып, ел ісіне араласқан тұлға. Ол Ақпан төңкерісінен соң Алаш қозғалысының қатарына қосылып, 1917 жылғы шілде айындағы Жалпықазақтық съезде Жетісу облысынан бүкілресейлік Құрылтай жиналысына депутаттыққа ұсынылып және бүкілресейлік мұсылмандар кеңесіне (Шоро-и-Исламға) өкіл болып сайланады. Базарбай Мәметов Семейде 1918 жылы 1 Алаш полкін жасақтауға және Жетісу жерінде қазақ жігіттерінен Алаш сарбаздарын ұйымдастырып, Жетісуда С.Аманжоловпен бірге аштыққа ұшыраған елге көмек комитетін құрады. Бұл – Базарбай Мәметов туралы аз-кем дерек. Төменде Базарбайдың жалынға оранған жастық шағы – оқуға ұмтылған талапкер кезі баяндалады.
Держатели документа:
БҚУ

3
И 50
Имамбай , Д.
    Жасанды интеллект:төңкеріске мең технология [Текст] / Д. Имамбай // Aqiqat . - 2023. - №4. - Б. 16-21.
ББК 3

Рубрики: Техника.

Кл.слова (ненормированные):
жасанды интеллект -- төңкеріс -- технология -- автокөлік -- ұшақтар -- қызмет -- робот -- интеллект
Аннотация: Мақала жасанды интеллект:төңкеріске мең технология туралы.
Держатели документа:
БҚУ.

67.400
А 36
Айтжанбайқызы, Г.
    Алмас Ахметбек: Көк ту-азаттық рухы [Текст] / Г. Айтжанбайқызы // Егемен Қазақстан. - 2024. - 19 қаңтар. - №13. - Б. 12.
ББК 67.400

Рубрики: Конституционное (государственное) право

Кл.слова (ненормированные):
Алмас Ахметбек -- Көк ту -- «Көк тудың желбірегені» әні
Аннотация: Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында жырын жүрегіне құндақтап, алып ұшып елге жеткен ақын Алмас Ахметбек қазақ руханиятының көгінде «Көк тудың желбірегені» әні арқылы патриоттық төңкеріс жасады. Қазақтың ішкі табиғатымен үндесіп, алпыс екі тамырын бұлқындырып жіберген саф дүниені ел жылы қабылдады, жүректерден орын алды. Кейіпкерімізбен арадағы әңгімеде Көк туымызбен алғаш кездескен кездегі көңіл күйінен бастап бүгінге дейінгі өзгерістерді еске алдық.
Держатели документа:
БҚУ

76.02
А 65
Әнес, Ғ.
    "Қазақ" газетінің ізашар миссиясы [Текст] / Ғ. Әнес // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 2 ақпан. - №23. - Б. 4.
ББК 76.02

Рубрики: Редакции газет и журналов

Кл.слова (ненормированные):
«Қазақ» газеті -- Мұхтар Әуезов -- Қазақ -- ұлттық энциклопедия -- «Алаш» партиясын құрып
Аннотация: «Қазақ» газеті туралы сөз болғанда, біз алдымен ұлы Мұхтар Әуезовке жүгінеміз. «Қазақтың еңкейген кәрі, еңбектеген жасына түгелімен ой түсіріп, өлім ұйқысынан оятып, жансыз денесіне қан жүгіртіп, күзгі таңның салқын желіндей ширықтырған, етек-жеңін жиғызған «Қазақ» газеті болатын». Бұл «Қазақ» газетінің сүтін еміп өскен, «Ақаң салған өрнекті біліп, Ақаң ашқан мектепті оқып шыққан», «саясат толқынына түсіп ойы ашылған, мәдениет жолында аз да болса ілгері басқан» жас алашшылдың, оқиға ортасында жүрген куәгердің, замана жылнамашысының сөзі. Біз: «Қазақ» газеті – ХХ ғасыр басындағы ұлттық энциклопедия» дейміз. Оның жоқшысы мен жаршысының бірі болғандықтан айтамыз. «Қазақ» туралы жеріне жеткізіліп, толымды айтылмаған мәселенің бірі – ХХ ғасыр басында қазақ зиялыларының бастары бірігіп, саяси күрес алаңына шыққандағы «Алаш» партиясын құрудағы басылымның көзге көрінбес тарихи еңбегі. Аласапыранды, төңкерісті 1917– 1918 жылдары алып Ресейдің бұрыш-бұрышында, бұрыннан бұратана саналған өлкелерде ұлттық автономиялық құрылымдар дүниеге келіп жатқанда қазақтың да әлемдік тартыстан тыс қалмай, мемлекеттігін қайта қалпына келтіруге талпынғанын мақтанышпен еске алсақ, ол «Қазақ» газетінің жанқиярлық еңбегі мен жемісті ерлігі еді. Екі бірдей жалпықазақ сиезін өткізіп, «Алаш» партиясын құрып, Алашорда үкіметін жасақтаған, Алаш автономиясының кіндігін кескен «Қазақ газеті» (1913–1918) болатын.
Держатели документа:
БҚУ

76.02
Н 13
Набиоллаұлы, Ж.
    "Ұран" ұлттың үні [Текст] / Ж. Набиоллаұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 2 ақпан. - №23. - Б. 5.
ББК 76.02

Рубрики: Редакции газет и журналов

Кл.слова (ненормированные):
«Ұран» газеті -- Ақпан төңкерісін -- Қазақ даласының әр түкпірі -- Кеңес өкіметі жылдары -- «Орал өңірі» және «Приуралье» газеттері
Аннотация: Ақ патша тақтан тайған Ақпан төңкерісінен кейін Қазақ даласының әр түкпірінде ұлт зиялылары бас қосып, автономия жайын ақылдаса бастады. Әрине, сол кезеңде ұлт болып ұйысу үшін ең керекті құралдың бірі газет болатын. Бөкейлік белсенділердің тез арада бас құрап, жарияға шығарған басылымы – «Ұран» газеті.
Держатели документа:
БҚУ

66
А 39
Аққұлы, С.
    Алаш бүкілресейлік құрылтайсыз қазақ мемлекетін қалай құрды? [Текст] / С. Аққұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 5 наурыз. - №45. - Б. 6.
ББК 66

Рубрики: саясат

Кл.слова (ненормированные):
1917 жыл -- Бүкілресейлік құрылтай -- отаршыл империя -- Бірінші жалпықазақ құрылтай -- Ресейді федеративтік демократиялық республика -- «Алаш» партия -- Әлихан Бөкейхан, Міржақып Дулатұлы, Нәзір Төреқұлұлы, т.б.
Аннотация: 1917 жылғы Ақпан төңкерісінен соң бұрынғы отаршыл империяның тағдырын Бүкілресейлік құрылтай жиналысы шешеді деген зор үміт болды. 1917 жылғы қазақ облыстық сиездері мен Бірінші жалпықазақ құрылтайы бірауыздан алда шақырылуға тиіс Бүкілресейлік құрылтайдан Ресейді федеративтік демократиялық республика деп жариялауды және қазақтың ұлттық мемлекетін құруға деген өшпес құқын мойындауды талап етті. Бірақ сол жылдың қазан (қараша) айында бәлшебектердің қылмыстық жолмен Ресей билігін басып алуы салдарынан «Алаш» партиясы жетекшілері Құрылтайдың шақырылуын тоспай-ақ ұлттық мемлекеттің шаңырағын қайта тікті.
Держатели документа:
БҚУ