Электронный каталог

28.082(5Қаз)
С 31
Сенбаева, Х. С.
    Коловертное көлінің су түбі омыртқасыздарының таксономиялық құрамы мен сандық көрсеткіштері [Текст] / Х. С. Сенбаева, А. Е. Сарманов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 450-457
ББК 28.082(5Қаз)

Рубрики: Қазақстанның гидробиологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Коловертное көлі -- макрозообентос -- қауымдастықтардың түрлік əртүрүрлілігі -- таксономиялық құрамы -- Батыс Қазақстан облысы -- су түбі омыртқасыздары -- зообентос -- су экожүйесі -- гидробиология -- шаянтәрізділер -- жәндіктер
Аннотация: Бұл мақалада Коловертное көлінің 2024–2025 жылдардағы су түбі омыртқасыздарының түрлік құрамы, сандық көрсеткіштері зерттелді. Зерттеу барысында көлден барлығы 14 таксон тіркелді, олардың құрамына аз қылтанды құрттар, шаянтəрізділер жəне жəндіктер топтары кіретіні анықталды. Маусым бойынша түрлік əртүрліліктің өзгеруі байқалып, ең жоғары көрсеткіштер күз (2168,7 дана/м², 1,4 г/м²) жəне көктем (580 дана/м², 6,01 г/м²) мезгілдерінде тіркелді. Бұл жағдай көлдің Жайық өзенімен толығуы жəне жауын-шашын мөлшерінің артуымен түсіндірілуі мүмкін. Сонымен қатар, алынған нəтижелер əдеби деректермен салыстырылып, БҚО-дағы бірқатар көлдермен түрлік ұқсастық деңгейі анықталды. Коловертное көліндегі таксономиялық əртүрліліктің Батыс Қазақстан облысының бірқатар су айдындарымен салыстырғанда орташа деңгейде екені анықталды. БҚО-дағы жүргізілген зерттеулерге сəйкес бентос үлгілерінен Oligochaeta, Hirudinea, Bivalvia, Gastropoda, Crustacea жəне Insecta топтарына жататын барлығы 82 таксон организмдері анықталды. Олардың ішінде олигохеталар – 2 түр, сүліктер – 1 түр, қосжақтаулы жəне бауыраяқты моллюскалар – əрқайсысы 3 түрден, шаянтəрізділер – 7 түр, ал жəндіктер – 66 таксонды құрады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сарманов, А.Е.

28.080(5Қаз)
Б 34

    Баялдыр қалдық қоймасына жиналған, түсті металл кендерін байытуынан қалған техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға əсерінің тəуекелдерін басқаруды модельдеу [Текст] / А. Е. Донаев, А. С. Колесников, Г. С. Кенжибаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 586-596
ББК 28.080(5Қаз)

Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Баялдыр қалдық қоймасы -- Кентау -- Түркістан облысы -- байыту қалдықтары -- түсті металдар -- өндірістік қалдықтар -- қоршаған ортаның ластануы -- экологиялық тәуекел -- тәуекелдерді басқару -- оқиғалар ағашы -- экологиялық модельдеу -- мырыш -- қорғасын -- кремний диоксиді -- шаңдану -- шаңды басу -- гидросуару -- пульсациялық желдету -- қалдықтарды қайта өңдеу -- құрылыс материалдары -- қоршаған ортаны қорғау
Аннотация: Мақалада Баялдыр қалдық қоймасында (Кентау қ. жəне Баялдыр кентіне жақын, Түркістан облысы, Қазақстан) жиналған түсті металдар кендерін байыту қалдықтарының өңірдің қоршаған ортасына əсері кезіндегі тəуекелдерді басқаруды жүйелі талдау жəне модельдеу нəтижелері келтірілген. Қалдықтардың химиялық жəне фазалық құрамы (мырыш мөлшері ~3.77%, қорғасын ~4.47%, кремний диоксиді 54.06%) туралы мəліметтер негізінде «оқиғалар ағашының» абстактілі моделі құрылып, қоршаған орта компоненттерінің тозу қаупіне сапалық жəне сандық талдау жүргізілді. Бастапқы оқиғалардың минималды өткізу жəне кесу комбинациясы анықталды, негізгі оқиғаның ықтималдығын екі жолмен сандық бағалау жүргізілді (кезең-кезеңмен есептеу жəне минималды өткізу комбинация əдісі). Қоршаған ортаның кешенді ластану ықтималдығы 78.15% құрайтыны анықталып, қоршаған ортаға қатысты қауіптің критикалық деңгейін көрсетті. Шаң басудың аралас əдісі (пульсациялық желдетумен ұсақ дисперсті гидро суару) жəне түсті металдарды ілеспе алу арқылы құрылыс материалдарын өндіруде байыту қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясын қамтитын тəуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар əзірленді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Донаев, А.Е.
Колесников, А.С.
Кенжибаева, Г.С.
Мамитова, А.Д.
Куракбаева, С.Д.
Колесников, О.Г.
Гаппаров, Ж.У.
Колесникова, В.А.
Жумагалиев, И.К.

85.313(2Тат)
М 92
Мухамбетжанова, А. А.
    Татар халықтарының музыкалық фольклоры мен ғұрыптарын зерттеу мəселелері [Текст] / А. А. Мухамбетжанова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 622-640
ББК 85.313(2Тат)

Рубрики: Татар халқының музыкалық мәдениеті

Кл.слова (ненормированные):
татар музыкалық фольклоры -- татар халқы -- этномузыкатану -- этнография -- дәстүрлі музыка -- музыкалық мәдениет -- түркі халықтары -- қазақ музыкалық мұрасы -- ноғай музыкалық мұрасы -- тұрмыс-салт жырлары -- бесік жыры -- балалар әндері -- ғұрыптық музыка -- Астрахань татарлары -- ноғай-қыпшақ мәдениеті -- музыкалық дәстүр -- импровизация
Аннотация: Бұл мақалада татар халқының музыкалық фольклоры мен салт-дəстүрлері этномузыкалық жəне этнографиялық тұрғыдан қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – татар музыкалық мəдениетінің жанрлық ерекшеліктерін анықтап, оның түркі халықтарының, əсіресе қазақ жəне ноғай халықтарының дəстүрлі музыкалық мұрасымен байланысын салыстырмалы əдіс арқылы талдау. Зерттеу барысында тарихи-этнографиялық деректер, музыкалық-фольклорлық материалдар жəне экспедициялық жазбалар пайдаланылды. Мақалада татарлардың тұрмыс-салт жырлары, жоқтау дəстүрлері, бесік жырлары, балалар əндері, тақмақтар, сондай-ақ үйлену жəне жерлеу рəсімдеріндегі музыкалық үлгілер талданады. Сонымен қатар Астрахань татарларының музыкалық фольклоры, олардың диалектілік ерекшеліктері мен ноғай-қыпшақ мəдени кеңістігімен байланысы қарастырылады. Зерттеу барысында татар əуендерінің поэтикалық-музыкалық құрылымы, ладтық жəне ырғақтық ерекшеліктері, орындаушылық дəстүрлері мен импровизациялық сипаты сипатталады. Еңбекте татар хореографиялық фольклоры да қарастырылып, «Кияусы», «Акчатыр» сияқты ғұрыптық билердің мазмұны, құрылымы жəне əлеуметтік-мəдени қызметі талданады. Сонымен қатар мерекелік дəстүрлер, ұлттық тағамдар, шай ішу мəдениеті, үйлену рəсімдері жəне диаспора жағдайында сақталған этномəдени тəжірибелер сипатталады. Зерттеу нəтижесінде татар музыкалық фольклорының көне қабаттары салт-дəстүрлік рəсімдерде сақталғаны жəне оның түркі халықтарының ортақ мəдени негізімен тығыз байланыста дамығаны анықталды. Сондай-ақ қазіргі жаһандану жағдайында татар музыкалық жəне хореографиялық мұрасын сақтау, жүйелеу жəне ғылыми тұрғыдан зерттеу этномузыкатану ғылымының маңызды бағыттарының бірі екендігі көрсетілді. Сонымен, татар этностарының музыкалық фольклоры халықтың тарихи жолын, дəстүрін, дүниетанымын көрсететін маңызды мəдени мұра болып табылады. Оны зерттеу ұлттық бірегейлік пен мəдениетаралық байланыстардың қалыптасу ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен бірге, бұл дəстүрлерді сақтау жүйелі зерттеуді, мəдени бастамаларды қолдауды, білімді жаңа ұрпаққа жеткізуді қажет етеді.
Держатели документа:
ЗКУ

82 (5Қаз)
Ж 11
Әлиман, Ж.
    Аққу кейіпті ақын [Текст] / Ж. Әлиман // Egemen Qazaqstan. - 2026. - 26 тамыз . - №160. - Б. . 9.
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: фольклор

   фольклористика

Кл.слова (ненормированные):
марфуға айтқожина -- ақын -- жазушы -- өлең -- шығармалар
Аннотация: Қазақ әдебиетіне із салған ақын-жазушы әйелдер аз емес. Солардың арасынан кімді атар едіңіз дегенде, бір-бір биікке айналған айтулы есімдер ішінен шоқтығы биігі – ақын Марфуға Айтқожина екеніне ешкімнің таласы жоқ. Кейінгі жарты ғасырдан астам уақыт төңірегінде қазақ халқымен бірге жасап келе жатқан өнер иесінің есімі ел құлағына сіңісті, сана-сезіміне орнықты демеске қоймайды.
Держатели документа:
БҚУ

78 (5Қаз)
Н 60
Нәсіпқали , А.
    Кітап оқып миллионер болды [Текст] / А. Нәсіпқали // OraI Oniri. - 2026. - 8 қыркүйек . - №73. - Б. . 4.
ББК 78 (5Қаз)

Рубрики: кітапханалық, библиографиялық және ғылыми-ақпараттық қызмет

   библиотечная, библиографическая и научно-информационная деятельность

Кл.слова (ненормированные):
кітап оқитын ұлт марафоны -- дариға мұштанова -- мен оқыған 30 кітап -- І республикалық байқау
Аннотация: "Мен оқыған 30 кітап" - белгілі бір мерзімде өтетін байқаудан гөрі, жас ұрпақтың кітаппен тұрақты байланысын қалыптастыруға бағытталған тағылымды бастама. Казталов төрінде өткен марапаттау рәсімі осындау рухани сабақтастықтың жарқын көрінісіне айналды. Елдің әр қиырынан келген жас оқырмандар бір-бірімен тәжірибе алмасып қана қоймай, кітаптың адам өміріндегі орнын тағы бір мәрте сезінді.
Держатели документа:
БҚУ

82 (5Қаз)
Л 11
Қабыкешов, Н.
    Абай - кемел мұсылман [Текст] / Н. Қабыкешов // OraI Oniri. - 2026. - № 63. - 4 тамыз. - Б. . 10-11
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: Фольклор

   Фольклористика

Кл.слова (ненормированные):
абай құнанбайұлы -- абай ілімінің шексіздігі -- абай шығармашылығы
Аннотация: Біртуар дана, хәкім Абай - Құранды толық меңгерген, хадистерді санасына сіңірген, және алған іліміне сай толық амал еткен кемел иманды мұсылман болғанына шәк жоқ. Иә, Абай әлеміне бойлаған сайын Абай Абай қалдырған салқылмас қазына тұлғалық дамудың қайнар көзі екенін толық ұғынасың. Әр сөзіне зер салған сайын көкірегіңде жаңа леп, жаңа тыныс сезіле түседі. Алланың рақымымен, осы шығармамды жаза отырып, өзімді түсінуде, танымым да бір баспалдаққа болса жылжығандай сезімде болды. Көзі қарақшы жанның жүрек көзінің жарқырай түсуіне, Абай шығармашылығын зерделей түсуге бұл еңбек те септігін тигізсе, мендегі мақсаттың орындалғаны, оқырманым!
Держатели документа:
БҚУ

82 (5Қаз)
Г 13
Ғабдол, Ә.
    Жалған тілек жардан құлатады [Текст] / Ә. Ғабдол // OraI Oniri. - 2026. - № 63.- 4 тамыз . - Б. . 11.
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: Фольклор

   Фольклористика

Кл.слова (ненормированные):
абайдың оныншы қара сөзі -- абай құнанбайұлы -- ақылдылық -- парасаттылық -- адамгершілік
Аннотация: Абай Құнанбайұлы оныншы қара сөзі - жәй айтылған сөз емес, адамға тура қарата, оның жан қалауы мен тән қалауына қарсы келетін тұшымды ой. Бұл сөзінде ол қазақтың бала мен малға деген ниеті жайлы айтады. Бірақ сипаттап айту үшін емес, сол ниеттің ішкі жалғандығын әшкерелеу үшін жазады. Абайды қынжылтқан нәрсе - адамның Құдайдан сұрауы емес, нені және не үшін сұрап отырғанын өзі де түсінбеуі.
Держатели документа:
БҚУ

77 (5Қаз)
Ж 12
Жақыптегі , Е.
    Жұбан рухы жаңғырған жыр кеші [Текст] / Е. Жақыптегі // OraI Oniri. - 2026. - № 62.-31 шілде. - Б. . 4.
ББК 77 (5Қаз)

Рубрики: Бос уақыт және мәдени іс-шаралар өткізу мәдениеті

   Культурно-досуговая культура

Кл.слова (ненормированные):
жаңақала аудандық орталықтандырылған кітапхана жүйесі -- жұбан кітапханасына жыр шашу -- облыстық әдеби-сазды жыр кеші -- жұбан рухына тағзым -- ақын аманкелді шахин -- кітапханашы салтанат тұрарбекқызы -- нұрлыгүл аяпқызы -- тыңда жүрек үйірмесі
Аннотация: Жаңақала аудандық ортақтандырылған кітапхана жүйесі "Бас кітапхана - ортақ мұра, ортақ тарих" жобасы аясында "Жұбан кітапханасына жыр шашу" облыстық әдеби-сазды жыр кешін ұйымдастырды.
Держатели документа:
БҚУ

66 (5Қаз)
Л 11
Қапанұлы, М.
    Импортты алмастырған іргелі жоба [Текст] / М. Қапанұлы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №167. - 4 қыркүйек. - Б. . 5.
ББК 66 (5Қаз)

Рубрики: Саясаттану

   Политика

Кл.слова (ненормированные):
UPNK-PV -- ЖШС отандық өңдеу өнеркәсібі -- компания -- мұнай-химия зауыты -- шикізат -- өндірістік кешен -- нағашыбек әубәкіров
Аннотация: «UPNK-PV» ЖШС – отандық өңдеу өнеркәсібіндегі көшбасшы компанияның бірі. Жергілікті мұнай-химия зауытының шикізатын өңдеп, отандық алюминий өндірісін шикізатпен қамтып отырған кәсіпорын газдарды 95 пайызға дейін тазартып, өзін-өзі электр қуатымен толық қамтамасыз етеді.
Держатели документа:
БҚУ

76 (5Қаз)
Л 11
Қадыр, Р. С.
    Зерделі ұлтқа қалай айналамыз? [Текст] / Р. С. Қадыр // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №167. - 4 қыркүйек. - Б. 9.
ББК 76 (5Қаз)

Рубрики: Бұқаралық ақпарат құралы. Баспа ісі

   Средство массовой информации. Книжное дело

Кл.слова (ненормированные):
александрия кітапханасы -- кітапханамен жұмыс -- отбасы -- интеллектуалдық тәуелсіздік -- қоғамдық кітапхана -- зерделі ұлт тұжырымдамасы -- кітап оқитын ұлт
Аннотация: Ежелгі Александрия кітапханасы адамзаттың жалпыжаһандық ақыл-ой мен ілім-білімді бір жерге жию деген ұлы арманға талпынысының ең көрнекті рәмізі болып қалды. Ал оның құлдырауы мен күйреуінің, тып-типыл болғанының себебін айтарда әуелі тіл ұшына оралатыны – өрттің зардабы.
Держатели документа:
БҚУ