База данных: Статьи ППС
Страница 96, Результатов: 1025
Сортировка недоступна
Кол-во результатов более 1000
Отмеченные записи: 0
951.
Подробнее
81
М 23
Манкеева, Ж. А.
Қазақ тіліндегі қайталамалардың лингвостилистикалық жүйесін лингвосинергетикалық аспектіде тану [Текст] / Ж. А. Манкеева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 38-41.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
синергетика -- лингвосинергетика -- лингвостилистика -- интеграциялық өріс -- қайталама
Аннотация: Мақалада синергетика терминінің дүниені тіл арқылы тануды зерттеуде алға апаратын бағытының қарапайым адамтанымдық қағидаға сәйкес қазақ тіл білімінде қазақи танымға сай көбінесе сөз құдіреті, сөз қуатылығы жайлы айтылды.Тілдің басқа да көркемдегіш және бейнелегіш құралдарымен салыстыра отырып, лингвостилистикалық категория деңгейінде қазіргі қазақ тіл білімінің антропоөзектік парадигма аясында зерттелуі тиіс көріктеу құралдарының бірі – қайталама. Осымен байланысты О.Бүркітовтің зерттеуінде табиғаты күрделі саналатын қайталама құбылысы кешенді қарастырылып, оның лингвостилистикалық жүйесінің міндеттері қарастырылды. Мақалада көркем сөздің коммуникативтік әлеуетін, экспрессиясын бейнелеп, кестелейтін құралдың бірі – қайталаманың сабақтастығында бір жүйе ретінде тіл иесінің, суреткердің санасынан тараған күш (синергия) арқылы іштей тығыз байланысқан жүйелер тоғысы деп лингвосинергетика кеңістігінде тану өте маңызды екендігі айқындалды
Держатели документа:
ЗКУ
М 23
Манкеева, Ж. А.
Қазақ тіліндегі қайталамалардың лингвостилистикалық жүйесін лингвосинергетикалық аспектіде тану [Текст] / Ж. А. Манкеева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 38-41.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
синергетика -- лингвосинергетика -- лингвостилистика -- интеграциялық өріс -- қайталама
Аннотация: Мақалада синергетика терминінің дүниені тіл арқылы тануды зерттеуде алға апаратын бағытының қарапайым адамтанымдық қағидаға сәйкес қазақ тіл білімінде қазақи танымға сай көбінесе сөз құдіреті, сөз қуатылығы жайлы айтылды.Тілдің басқа да көркемдегіш және бейнелегіш құралдарымен салыстыра отырып, лингвостилистикалық категория деңгейінде қазіргі қазақ тіл білімінің антропоөзектік парадигма аясында зерттелуі тиіс көріктеу құралдарының бірі – қайталама. Осымен байланысты О.Бүркітовтің зерттеуінде табиғаты күрделі саналатын қайталама құбылысы кешенді қарастырылып, оның лингвостилистикалық жүйесінің міндеттері қарастырылды. Мақалада көркем сөздің коммуникативтік әлеуетін, экспрессиясын бейнелеп, кестелейтін құралдың бірі – қайталаманың сабақтастығында бір жүйе ретінде тіл иесінің, суреткердің санасынан тараған күш (синергия) арқылы іштей тығыз байланысқан жүйелер тоғысы деп лингвосинергетика кеңістігінде тану өте маңызды екендігі айқындалды
Держатели документа:
ЗКУ
952.
Подробнее
81
А 18
Авакова, Р.
Түркі тілдеріндегі зооморфтық фраземалар семантикасы [Текст] / Р. Авакова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 41-50.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Түркі тілдер -- зооморфтық фраземалар семантикасы -- жануарлар әлемі -- поэтика -- Фраземалар -- зоонимдер -- Қазақ мифологиясы
Аннотация: Адамзат өміріне жануарлар әлемі өте етене таныс, жақындығы өркениеттің тарихи дамуы үрдісімен байланысты. Ертедегі адамдардың табиғат алдындағы дәрменсіздігі мен оған деген теріс түсініктері жануарлар культінен туындаған. Жануарлар әлеміндегі культтік таным адамзат творчествосының ең көне көрінісі болып табылады. Тіл мен мәдениет байланысын зерттеген ғалым В.А. Маслованың пікіріне сүйенсек: “Культ животных – первая грань, которую древний человек проводит между собой и миром природы, признавая еще ее господство, но уже не отождествляя себя с ней” (Маслова, 2007). Қазіргі уақытта рухани мәдениетте жануарлар әлемінің танымдық сипаты еш төмендеген жоқ, сондықтан да анимализм тілдік және мәдени стреотиптер мен поэтикалық бейнелердің ұғымдық көрінісінің жалғасы болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
А 18
Авакова, Р.
Түркі тілдеріндегі зооморфтық фраземалар семантикасы [Текст] / Р. Авакова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 41-50.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Түркі тілдер -- зооморфтық фраземалар семантикасы -- жануарлар әлемі -- поэтика -- Фраземалар -- зоонимдер -- Қазақ мифологиясы
Аннотация: Адамзат өміріне жануарлар әлемі өте етене таныс, жақындығы өркениеттің тарихи дамуы үрдісімен байланысты. Ертедегі адамдардың табиғат алдындағы дәрменсіздігі мен оған деген теріс түсініктері жануарлар культінен туындаған. Жануарлар әлеміндегі культтік таным адамзат творчествосының ең көне көрінісі болып табылады. Тіл мен мәдениет байланысын зерттеген ғалым В.А. Маслованың пікіріне сүйенсек: “Культ животных – первая грань, которую древний человек проводит между собой и миром природы, признавая еще ее господство, но уже не отождествляя себя с ней” (Маслова, 2007). Қазіргі уақытта рухани мәдениетте жануарлар әлемінің танымдық сипаты еш төмендеген жоқ, сондықтан да анимализм тілдік және мәдени стреотиптер мен поэтикалық бейнелердің ұғымдық көрінісінің жалғасы болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
953.
Подробнее
81
B33
Bayramova, А. А.
Ağbaba-şörәyel şivәsindә işlәnәn sifәtlәrin quruluşu, lüğәvi mәna növlәri vә dәrәcәlәri [Текст] / А. А. Bayramova // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 54-57.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
объект -- грамматика -- вариант -- значение -- признак
Аннотация: В статье подробно рассматриваются грамматическая структура и синтаксическая функция прилагательных, используемых в диалекте как часть речи. В частности, объясняются сходства и различия между прилагательными, имеющими фонетические и лексические характеристики, и прилагательными, используемыми в литературном языке. Простые прилагательные, характерные для агбабского диалекта, приведены в примерах. Далее упоминаются диалектные формы суффиксов, образующих прилагательные. Кроме того, на примерах анализируются синтаксические отношения между сложными прилагательными. Значения прилагательных, таких как атрибут, качество и цвет, представлены конкретными предложениями, относящимися к данному диалекту. Следует отметить, что эти типы прилагательных также используются в карабахском и западно-зангезурском диалектах. Ключевые признаки, отличающие прилагательные от других частей речи, и их степени детально показаны в примерах предложений. В статье использована научная литература.
Держатели документа:
ЗКУ
B33
Bayramova, А. А.
Ağbaba-şörәyel şivәsindә işlәnәn sifәtlәrin quruluşu, lüğәvi mәna növlәri vә dәrәcәlәri [Текст] / А. А. Bayramova // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 54-57.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
объект -- грамматика -- вариант -- значение -- признак
Аннотация: В статье подробно рассматриваются грамматическая структура и синтаксическая функция прилагательных, используемых в диалекте как часть речи. В частности, объясняются сходства и различия между прилагательными, имеющими фонетические и лексические характеристики, и прилагательными, используемыми в литературном языке. Простые прилагательные, характерные для агбабского диалекта, приведены в примерах. Далее упоминаются диалектные формы суффиксов, образующих прилагательные. Кроме того, на примерах анализируются синтаксические отношения между сложными прилагательными. Значения прилагательных, таких как атрибут, качество и цвет, представлены конкретными предложениями, относящимися к данному диалекту. Следует отметить, что эти типы прилагательных также используются в карабахском и западно-зангезурском диалектах. Ключевые признаки, отличающие прилагательные от других частей речи, и их степени детально показаны в примерах предложений. В статье использована научная литература.
Держатели документа:
ЗКУ
954.
Подробнее
81
A30
Alıyeva, Аfiqә Аlı qızı
Cәdidçiliyi Türküstanda yayanlar [Текст] / Аfiqә Аlı qızı Alıyeva // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 58-59.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
методически-современный -- Фитрет -- Хамза Ниязи
Аннотация: Развитие нации и ее счастливое будущее зависят от ее образования. Нация без войны обречена быть рабом невежества и наивности. Велика роль деятелей литературы в развитии узбекского джадидизма. Такие члены, как Фитрет, Чолпан, Хамза Ниязи, Абдулла Кадри также были наиболее активными участниками этой операции. Они пропагандировали джадидизм посредством своей религиозной и просветительской деятельности
Держатели документа:
ЗКУ
A30
Alıyeva, Аfiqә Аlı qızı
Cәdidçiliyi Türküstanda yayanlar [Текст] / Аfiqә Аlı qızı Alıyeva // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 58-59.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
методически-современный -- Фитрет -- Хамза Ниязи
Аннотация: Развитие нации и ее счастливое будущее зависят от ее образования. Нация без войны обречена быть рабом невежества и наивности. Велика роль деятелей литературы в развитии узбекского джадидизма. Такие члены, как Фитрет, Чолпан, Хамза Ниязи, Абдулла Кадри также были наиболее активными участниками этой операции. Они пропагандировали джадидизм посредством своей религиозной и просветительской деятельности
Держатели документа:
ЗКУ
955.
Подробнее
81
Д 30
Демидова, Е. Е.
Изменение смыслов когнитивной модели «Рука – владыка» в русской лингвокультуре в диахронии [Текст] / Е. Е. Демидова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - С. 59-63.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
когнитивная модель -- соматический код -- языковая картина мира -- лингвокультурология
Аннотация: В статье описывается соматическая когнитивная модель "десница - это господь". Актуальность проведенного исследования заключается в определении этапов развития значений этой модели на протяжении трех столетий – с XIX века по настоящее время. Основными значениями модели являются: 1. Умение найти выход в сложной ситуации, получая от этого удовольствие; 2. Умение бороться; 3. Креативность; 4. Волеизъявление, исполнение желаемого; 5. Принятие однозначного решения; 6. Возможность чтобы получить; 7. Искусство; 8. Божья кара; 9. Безжалостность. Эти первые представления сформировались в XIX веке. В двадцатом веке число значений этой модели удвоилось: 1. Епархия; 2. Покровительство; 3. Лобби; 4. Тирания; 5. Жадность; 6. Действие, понимаемое как созидание; 7. Искусство; 8. Щедрость; 9. Независимость; 10. Ответственность.; 11. Произвол; 12. Власть; 13. Своеволие; 14. Бюрократия; 15. Потакание прихотям; 16. Волеизъявление, исполнение желаемого; 17. Способность свободно осуществлять любую деятельность по своему усмотрению; 18. Безжалостность. В 19 веке число таких значений утроилось: 1. Власть; 2. Потворство своим желаниям; 3. Своеволие; 4. Произвол; 5. Волеизъявление; 6. Созидание.
Держатели документа:
ЗКУ
Д 30
Демидова, Е. Е.
Изменение смыслов когнитивной модели «Рука – владыка» в русской лингвокультуре в диахронии [Текст] / Е. Е. Демидова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - С. 59-63.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
когнитивная модель -- соматический код -- языковая картина мира -- лингвокультурология
Аннотация: В статье описывается соматическая когнитивная модель "десница - это господь". Актуальность проведенного исследования заключается в определении этапов развития значений этой модели на протяжении трех столетий – с XIX века по настоящее время. Основными значениями модели являются: 1. Умение найти выход в сложной ситуации, получая от этого удовольствие; 2. Умение бороться; 3. Креативность; 4. Волеизъявление, исполнение желаемого; 5. Принятие однозначного решения; 6. Возможность чтобы получить; 7. Искусство; 8. Божья кара; 9. Безжалостность. Эти первые представления сформировались в XIX веке. В двадцатом веке число значений этой модели удвоилось: 1. Епархия; 2. Покровительство; 3. Лобби; 4. Тирания; 5. Жадность; 6. Действие, понимаемое как созидание; 7. Искусство; 8. Щедрость; 9. Независимость; 10. Ответственность.; 11. Произвол; 12. Власть; 13. Своеволие; 14. Бюрократия; 15. Потакание прихотям; 16. Волеизъявление, исполнение желаемого; 17. Способность свободно осуществлять любую деятельность по своему усмотрению; 18. Безжалостность. В 19 веке число таких значений утроилось: 1. Власть; 2. Потворство своим желаниям; 3. Своеволие; 4. Произвол; 5. Волеизъявление; 6. Созидание.
Держатели документа:
ЗКУ
956.
Подробнее
81
Х 12
Хабибуллина, З. А.
Роль благопожеланий в народной педагогике башкир [Текст] / З. А. Хабибуллина // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - С. 63-65.
ББК 81
Рубрики: языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Речевой этикет -- башкир -- Башкирский язык -- добрые пожелания -- этнопедагогика -- народная педагогика
Аннотация: Речевой этикет является важной частью культуры любого народа, а для башкир он дополнительно несёт глубокую воспитательную функцию. Благопожелания являются одной из форм речевого этикета, где сконцентрированы мудрость и доброжелательность. Эти устойчивые формулы речи служат для установления контакта, выражения уважения и поддержки, а также для поддержания и завершения общения.
Держатели документа:
ЗКУ
Х 12
Хабибуллина, З. А.
Роль благопожеланий в народной педагогике башкир [Текст] / З. А. Хабибуллина // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - С. 63-65.
Рубрики: языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Речевой этикет -- башкир -- Башкирский язык -- добрые пожелания -- этнопедагогика -- народная педагогика
Аннотация: Речевой этикет является важной частью культуры любого народа, а для башкир он дополнительно несёт глубокую воспитательную функцию. Благопожелания являются одной из форм речевого этикета, где сконцентрированы мудрость и доброжелательность. Эти устойчивые формулы речи служат для установления контакта, выражения уважения и поддержки, а также для поддержания и завершения общения.
Держатели документа:
ЗКУ
957.
Подробнее
81
И 41
Икапова, Д. С.
Күрделі сөздер мен фразеологиялық сөз тіркестері [Текст] / Д. С. Икапова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 73-75.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Лингвистикалық зерттеулер -- әдебиет -- күрделі сөздер -- фразеологиялық сөз тіркестер -- Қазақ тілі
Аннотация: Лингвистикалық зерттеулер мен әдебиеттерде және оқу құралдарында күрделі сөздер мен фразеологиялық сөз тіркестерінің арасы әлі де болса ажыратылмай келеді. Әдетте, cөз атаулы құрамына қарай жалаң сөз және күрделі сөз делініп екі топқа бөлініп қарастырылады. Жалаң сөздерге қандай сөздердің жататындығы туралы мәселе-тіл білімінде айқындалған, пікір таласын тудырмайтын мәселе. Ал әр түрлі тілдердегі күрделі сөздердің шегін, олардың түрлерін айқындау, әсіресе күрделі сөздерден фразеологиялық сөз тіркестерін ажырату мәселелері тиянақты шешімін таба алмай келеді.
Держатели документа:
ЗКУ
И 41
Икапова, Д. С.
Күрделі сөздер мен фразеологиялық сөз тіркестері [Текст] / Д. С. Икапова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 73-75.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Лингвистикалық зерттеулер -- әдебиет -- күрделі сөздер -- фразеологиялық сөз тіркестер -- Қазақ тілі
Аннотация: Лингвистикалық зерттеулер мен әдебиеттерде және оқу құралдарында күрделі сөздер мен фразеологиялық сөз тіркестерінің арасы әлі де болса ажыратылмай келеді. Әдетте, cөз атаулы құрамына қарай жалаң сөз және күрделі сөз делініп екі топқа бөлініп қарастырылады. Жалаң сөздерге қандай сөздердің жататындығы туралы мәселе-тіл білімінде айқындалған, пікір таласын тудырмайтын мәселе. Ал әр түрлі тілдердегі күрделі сөздердің шегін, олардың түрлерін айқындау, әсіресе күрделі сөздерден фразеологиялық сөз тіркестерін ажырату мәселелері тиянақты шешімін таба алмай келеді.
Держатели документа:
ЗКУ
958.
Подробнее
81
М 94
Мырзағалиева, А. С.
Қазақ және татар тілдеріндегі «Кедейлік» концептісі: лингвомәдени шолу [Текст] / А. С. Мырзағалиева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 78-80.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
концепт -- концептосфера -- тілдік әлем бейнесі -- лингвистика -- этномәдениет
Аннотация: Тілдің мәдениетпен және халықтың дүниетанымымен өзара байланысы тілде ұлттық мінез бен мәдениеттің, қоршаған әлемді танудың ерекше тәсілінің көрініс табуына ықпал етеді. Бұл құбылыс концепт деп аталатын мәдени бірліктер арқылы тілде бейнеленеді. Осы зерттеуде қазақ және татар тілдеріндегі «кедейлік/ярлылык» («кедейлік») концептосферасына енетін лексемалардың түрлі сөздіктердегі концептуалдық мәндерінің көрініс беру ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – туыстас қазақ және татар тілдеріндегі «кедейлік/ярлылык» концептосферасын құрайтын лексемалардың этимологиясы мен түсіндірмесін салыстырмалы- салғастырмалы талдау және осы лексемалардың синонимдік қатарын анықтау. Тақырыптың өзектілігі – қазақ және татар этносоциолексемаларын антропоцентрлік парадигма аясында зерттеу қажеттілігімен байланысты, бұл тілдік бірліктер ұлттық менталитеттің айқын көрсеткіштері болып табылады. Осындай этносоциолексемалар қатарында «кедейлік/ярлылык» концептосферасын құрайтын лексемалар ерекше орын алады. Зерттеудің материалдары ретінде қазақ және татар тіл білімінде жинақталған лексикографиялық деректер алынды, атап айтқанда, этимологиялық және түсіндірме сөздіктер, синонимдер сөздігі, сондай- ақ зерттеліп отырған тілдердің ұлттық корпустарының деректері пайдаланылды. Эмпирикалық, лингвомәдени, салыстырмалы-салғастырмалы, синхрондық және диахрондық талдау әдістері арқылы жүргізілген зерттеу нәтижесінде «кедейлік/ярлылык» концептосферасы қазақ және татар тілдерінің тілдік әлем бейнесінде кеңінен көрініс табатыны анықталды. Алайда, «кедейлік» және «ярлылык» лексемаларының синонимдері қазақ тілінің синонимдер сөздігінде кеңінен қамтылғанымен, татар тілінің синонимдер сөздігінде азырақ берілген. Аталған концептосфера құрылымында адамзаттың базалық концептілерінің қатарына жататын, бағалау әлеуеті жоғары және репрезентацияның кең функционалдық мүмкіндіктеріне ие лексемалар бар. Бұл лексемалар қазақ және татар халықтарының шынайылықты қабылдау ерекшеліктерін бейнелейді және мәдени-тарихи факторлармен, осы тілдік қауымдастықтардың ұлттық ерекшеліктерімен тығыз байланысты.
Держатели документа:
ЗКУ
М 94
Мырзағалиева, А. С.
Қазақ және татар тілдеріндегі «Кедейлік» концептісі: лингвомәдени шолу [Текст] / А. С. Мырзағалиева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 78-80.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
концепт -- концептосфера -- тілдік әлем бейнесі -- лингвистика -- этномәдениет
Аннотация: Тілдің мәдениетпен және халықтың дүниетанымымен өзара байланысы тілде ұлттық мінез бен мәдениеттің, қоршаған әлемді танудың ерекше тәсілінің көрініс табуына ықпал етеді. Бұл құбылыс концепт деп аталатын мәдени бірліктер арқылы тілде бейнеленеді. Осы зерттеуде қазақ және татар тілдеріндегі «кедейлік/ярлылык» («кедейлік») концептосферасына енетін лексемалардың түрлі сөздіктердегі концептуалдық мәндерінің көрініс беру ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – туыстас қазақ және татар тілдеріндегі «кедейлік/ярлылык» концептосферасын құрайтын лексемалардың этимологиясы мен түсіндірмесін салыстырмалы- салғастырмалы талдау және осы лексемалардың синонимдік қатарын анықтау. Тақырыптың өзектілігі – қазақ және татар этносоциолексемаларын антропоцентрлік парадигма аясында зерттеу қажеттілігімен байланысты, бұл тілдік бірліктер ұлттық менталитеттің айқын көрсеткіштері болып табылады. Осындай этносоциолексемалар қатарында «кедейлік/ярлылык» концептосферасын құрайтын лексемалар ерекше орын алады. Зерттеудің материалдары ретінде қазақ және татар тіл білімінде жинақталған лексикографиялық деректер алынды, атап айтқанда, этимологиялық және түсіндірме сөздіктер, синонимдер сөздігі, сондай- ақ зерттеліп отырған тілдердің ұлттық корпустарының деректері пайдаланылды. Эмпирикалық, лингвомәдени, салыстырмалы-салғастырмалы, синхрондық және диахрондық талдау әдістері арқылы жүргізілген зерттеу нәтижесінде «кедейлік/ярлылык» концептосферасы қазақ және татар тілдерінің тілдік әлем бейнесінде кеңінен көрініс табатыны анықталды. Алайда, «кедейлік» және «ярлылык» лексемаларының синонимдері қазақ тілінің синонимдер сөздігінде кеңінен қамтылғанымен, татар тілінің синонимдер сөздігінде азырақ берілген. Аталған концептосфера құрылымында адамзаттың базалық концептілерінің қатарына жататын, бағалау әлеуеті жоғары және репрезентацияның кең функционалдық мүмкіндіктеріне ие лексемалар бар. Бұл лексемалар қазақ және татар халықтарының шынайылықты қабылдау ерекшеліктерін бейнелейді және мәдени-тарихи факторлармен, осы тілдік қауымдастықтардың ұлттық ерекшеліктерімен тығыз байланысты.
Держатели документа:
ЗКУ
959.
Подробнее
81
Е 81
Есқалиева, Л. Ғ.
Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының семантикалық ерекшеліктері [Текст] / Л. Ғ. Есқалиева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 80-84.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
фитонимдер -- қазақ тілі -- өсімдіктердің жіктелуі -- лексикалық-семантикалық талдау -- Б. Қалиұлы -- халықтық медицина -- қарызға алынған лексика -- этнолингвистика
Аннотация: Мақала қазақ тіліндегі фитонимдерді, олардың семантикалық ерекшеліктері мен жіктелуін зерттеуге арналған. Автор қазақ халқының өміріндегі өсімдіктердің рөлін, олардың халықтық медицинада және тұрмыста қолданылуын қарастырады. Жұмыста 11 топтан тұратын өсімдіктердің әлемдік жіктемесі келтіріліп, қазақстандық зерттеушілердің, атап айтқанда, қазақ тіліндегі өсімдіктердің атауларын жүйелеген Б. Қалиұлының еңбектері талданады. Фитонимдердің қарызға алынған және алғашқы қазақ лексикасына, сондай-ақ олардың ұлттық дүниетанымдағы маңыздылығына ерекше назар аударылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Е 81
Есқалиева, Л. Ғ.
Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының семантикалық ерекшеліктері [Текст] / Л. Ғ. Есқалиева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 80-84.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
фитонимдер -- қазақ тілі -- өсімдіктердің жіктелуі -- лексикалық-семантикалық талдау -- Б. Қалиұлы -- халықтық медицина -- қарызға алынған лексика -- этнолингвистика
Аннотация: Мақала қазақ тіліндегі фитонимдерді, олардың семантикалық ерекшеліктері мен жіктелуін зерттеуге арналған. Автор қазақ халқының өміріндегі өсімдіктердің рөлін, олардың халықтық медицинада және тұрмыста қолданылуын қарастырады. Жұмыста 11 топтан тұратын өсімдіктердің әлемдік жіктемесі келтіріліп, қазақстандық зерттеушілердің, атап айтқанда, қазақ тіліндегі өсімдіктердің атауларын жүйелеген Б. Қалиұлының еңбектері талданады. Фитонимдердің қарызға алынған және алғашқы қазақ лексикасына, сондай-ақ олардың ұлттық дүниетанымдағы маңыздылығына ерекше назар аударылады.
Держатели документа:
ЗКУ
960.
Подробнее
81
Д 70
Достангалиева, Г.А.
Заманбек Жәкенов шығармаларында фразеологизмдердің қолданылуы [Текст] / Г.А. Достангалиева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 87-90.
ББК 81
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Заманбек Жәкенов -- фразеологиялық бірліктер -- фразеологиялық бірліктердің семантикалық ерекшеліктері -- идиома және фраза
Аннотация: Мақалада жазушы Заманбек Жәкеновтың шығармаларында фразеологиялық бірліктерді қолдану ерекшеліктері қарастырылады. Сондай ақ жазушының көркем мәтінінде фразеологиялық бірліктердің түрлерін қолдану ерекшеліктері қарастырылады
Держатели документа:
ЗКУ
Д 70
Достангалиева, Г.А.
Заманбек Жәкенов шығармаларында фразеологизмдердің қолданылуы [Текст] / Г.А. Достангалиева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 87-90.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
Заманбек Жәкенов -- фразеологиялық бірліктер -- фразеологиялық бірліктердің семантикалық ерекшеліктері -- идиома және фраза
Аннотация: Мақалада жазушы Заманбек Жәкеновтың шығармаларында фразеологиялық бірліктерді қолдану ерекшеліктері қарастырылады. Сондай ақ жазушының көркем мәтінінде фразеологиялық бірліктердің түрлерін қолдану ерекшеліктері қарастырылады
Держатели документа:
ЗКУ
Страница 96, Результатов: 1025