Электронный каталог

63.3(5Каз)
Б 20
Балыкова , Ж.
    Свидетели прошлого [Текст] / Ж. Балыкова // Приуралье. - 2026. - 1 сентября. - №71. - С. 14
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
музей «Старый Уральскъ» -- Уральск -- история города -- краеведение -- Геннадий Мухин -- музейные фонды -- музейные экспонаты -- культурное наследие -- историческая память -- семейные реликвии -- история Уральска -- Николай II -- цесаревич Николай Александрович -- визит цесаревича в Уральск -- Ханская роща -- музейное дело -- издательская деятельность
Аннотация: История города складывается не только из больших событий и известных имен. Иногда ее помогают сохранить самые обычные на первый взгляд вещи – старая фотография, книга, посуда или предмет, который долгие годы бережно хранили в семье. Уже 23 года музей «Старый Уральскъ» собирает такие свидетельства прошлого.
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Каз)
Ж 78

    "Жошы ұлысының тарихи-мәдени мұрасын зерттеудің перспективті бағыттары" тақырыбында ұлттық ғылым академияның кеңейтілген отырысы өтті [Текст] // Өркен. - 2026. - 31 тамыз. - №7. - Б. 3
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Жошы Ұлысы -- Алтын Орда -- тарихи-мәдени мұра -- Қазақстан тарихы -- қазақ мемлекеттілігі -- Ұлттық ғылым академиясы -- тарихи зерттеулер -- археология -- шығыстану -- деректану -- ғылыми зерттеулер -- цифрландыру -- жасанды интеллект -- ғылыми инфрақұрылым -- халықаралық ғылыми ынтымақтастық -- тарихи мұра
Аннотация: Мақалада Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық ғылым академиясында өткен «Жошы Ұлысының тарихи-мәдени мұрасын зерттеудің перспективті бағыттары» тақырыбындағы кеңейтілген отырыс туралы баяндалады. Жиында Жошы Ұлысы мен Алтын Орда тарихын кешенді зерттеу, ғылыми жобаларды үйлестіру, тарихи мұраны цифрландыру және жасанды интеллект негізіндегі зерттеу инфрақұрылымын қалыптастыру мәселелері қарастырылды. Сондай-ақ перспективті ғылыми бағыттарды айқындау, халықаралық ынтымақтастықты кеңейту және ұзақ мерзімді кешенді ғылыми бағдарламаларды әзірлеу жөнінде ұсыныстар айтылды.
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Каз)
П 88
Пулина, Ю.
    Сделать Улытау точкой притяжения [Текст] / Ю. Пулина // Казахстанская правда. - 2026. - 4 сентября. - №167. - С. 8.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Жошы-хан -- мавзолей Жошы-хана -- Улытау -- историко-культурное наследие -- туризм -- внутренний туризм -- исторические памятники -- мавзолей Алаша-хана -- мавзолей Домбауыл -- Улус Джучи -- Золотая Орда -- археологические исследования -- Великая степь -- музейное дело -- культурный туризм -- туристическая инфраструктура
Аннотация: Историко-культурный комплекс «Жошы хан» играет важную роль в изучении наследия региона и развитии туризма
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Каз)
Е 70
Ережепова, Р. Г.
    Религиозное просвещение и образование на полуострове Мангыстау в XIX–XX вв. [Текст] / Р. Г. Ережепова, Ш. П. Тулешова, Г. Е. Өтесова // Вестник ЗКУ. - 2026. - №2. - С. 157-171
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
полуостров Мангышлак -- мечети и медресе -- школы -- религиозное образование -- ислам -- паломничество -- религиозные ограничения -- колониальная политика царизма -- Закаспийское генерал-губернаторство
Аннотация: Научный акцент направлена на состояние религиозного образования на полуострове Мангышлак в конце XIX – начале XX века в контексте политики Российской империи. Основное внимание уделено традиционной системе религиозного образования, сложившейся в данном регионе, а также деятельности русско-туземных школ, открытых в рамках колониальной политики Российской империи.??В работе проводится анализ мер царской власти, направленных на ограничение и контроль мусульманства на казахских землях, приводятся фактические данные на основе архивных документов, в частности, материалов переписки канцелярии Закаспийской области.??Кроме того, рассматриваются мероприятия Российской империи, связанные с антиисламской политикой в Туркестанском и Оренбургском генерал-губернаторствах, а также во Внутренней Орде в 80-е годы XIX века, в сопоставлении с действиями в области религиозного образования в Закаспийском регионе.??В результате в статье представлены статистические данные по уездам и волостям о количестве, состоянии и составе учащихся мечетей-медресе, а также русско-туземных и еврейских школ, возникших на полуострове Мангышлак в конце XIX века.??Также в контексте религиозного образования рассматривается вопрос паломничества (хаджа) в Мангистауском регионе. Представленные в статье материалы наглядно демонстрируют стремление царского правительства к установлению ограничений и контроля в религиозной сфере на казахских землях??
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тулешова, Ш.П.
Өтесова, Г.Е.

63.3 (5Қаз)
С 16
Салқынбек, Д. И.
    Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметі хаһында [Текст] / Д. И. Салқынбек, Г. К. Шуланбекова, Б. Ж. Қабдушев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 172-185
ББК 63.3 (5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Əділет халық комиссариаты -- қайраткер -- Жоғарғы сот -- Нарком -- отырықшылық -- саяси қуғын-сүргін -- Қазақстан тарихы -- кеңестік билік -- сот жүйесі -- құқық қорғау органдары
Аннотация: Мақалада Қазақстанда кеңестік билік орнағанда өзінің əлеуметтік шыққан тегіне байланысты ол өкіметті қолдап, оның орнығуы, күшеюі жолында үлкен қызмет атқарған қайраткер Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметі қарастырылған. Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметінің үлкен бір белесті кезеңі Əділет халық комиссариатында əртүрлі жауапты қызметтерді атқарып, кеңестік жүйедегі заңдық органның қалыптасып, қызметін жандандырудағы ерен еңбегі еді. Ақмола губерниялық соты төрағасының орынбасары, Жетісу губерниялық сотының төрағасы болды. Ал, 1929 жылы РКФСР Жоғарғы соты Қазақ бөлімінің төрағасы қызметіне дейін көтерілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шуланбекова, Г.К.
Қабдушев, Б.Ж.

63.3(5Қаз)
К 12
Қайыркен, Т. З.
    XIV-XVI ғасырлардағы Ойрат-Моңғол қатынастары жəне ойраттардың батысқа жылжуы [Текст] / Т. З. Қайыркен // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 186-199
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Ойраттар -- Шыңғыс ұрпақтары -- Шығыс моңғолдар -- Мин əулеті -- Батула -- Тоған -- Есен -- Аюшыдара -- Елбе хан -- ойрат тайпалары -- қоныстанған жерлері -- Даян хан -- Анда хан -- батысқа көшу
Аннотация: Ойрат тарихы қазақ тарихын зерттеудің қосымша дереккөзі ретінде айырықша маңызға ие. Əсіресе, XV-XVIII ғасырлар аясындағы қазақ тарихын зерттеушілер үшін, сол кезеңге тəн ойрат тарихын бірлікте қарастыру талап етіледі. Өйткені бұл кезде қазақ жəне ойрат халықтарының тарихында алма-кезек туындап жататын оқиғалар бір-біріне айырықша əсер етіп отырды. Мақалада ойраттардың Шығыс Моңғол тайпаларымен болған байланысы — Батула, Тоған жəне Есен тайшалар кезіндегі ойраттар мен Шығыс Моңғол ақсүйектерінің арасындағы билік тартысы, мемлекет басқару істері, Мин əулетімен байланыс, территориялық жəне этникалық тартыстар жан-жақтылы қарастырылады. Сондай-ақ, ойраттардың шығу тегі, түпкі Отаны, Шыңғыс əулетімен байланысы, Шығыс моңғолдардан ажырап батысқа кету себебі, Темір мемлекетімен, Моғолстанмен жəне Қазақ хандығымен байланысы зерттелген. XV ғасырдың бірінші жартысында ойрат Есен тайшаның билігі тек ойраттарға ғана емес, солтүстікте қырғыздарға, Шығыс Түркістан шегіндегі ұйғырларға, Ганьсу өлкесі мен Хэси дəлізіне, шығыста джурджиттер мен Кореяға дейін жетті. Бірақ Есен өлгеннен кейін, ойраттар өздерінің тарихтағы жауынгерлік дəстүрінен айырылып, 150 жыл бойы бейбіт жағдайда өздерімен өздері іштей нығаю, кемелдену кезін бастан өткізді. Бұл кезде олар Шығыс моңғолдармен болған текетіресте жеңіліске ұшырады. Нəтижесінде олардың басым бөлігі батысқа беттеді. Олардың Тянь-Шаньның солтүстігіндегі ұлан-байтақ қонысқа жаппай қоныс тебуі XVI ғасырдың екінші жартысында ғана мүмкін болды.??Мақалада осынау аса ауқымды өзгерістерге назар аудару арқылы ойраттардың қазақ хандығымен көрші елге айналуына дейінгі тарихи жағдаяттар кеңінен зерттеп-зерделенген.??
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Қаз)
С 60

    Солтүстік Қазақстанның əскери жəне азаматтық отарлану тарихынан [Текст] / М. З. Утегенов, А. Т. Шукеева, Т. А. Уалиев, К. Б. Алибеков // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 200-210
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Солтүстік Қазақстан -- Ақмола облысы -- қонысаудару саясаты -- қонысаударушылар -- этникалық топтар -- отарлау саясаты -- көшпелі тұрғындар -- отырықшы тұрғындар -- қалалар -- ауылдар
Аннотация: Мақалада Солтүстік Қазақстан аумағындағы əскери жəне азаматтық отарлау үдерістерінің тарихи динамикасы мен олардың аймақтың этнодемографиялық құрылымына ықпалы кешенді түрде қарастырылады. Зерттеу Ресей империясының қазақ даласын игерудегі стратегиялық тəсілдерін талдауға негізделіп, отарлау саясатының екі негізгі бағытын – əскери-казактік экспансия мен шаруаларды қоныстандыру арқылы жүзеге асқан аграрлық отарлауды – өзара сабақтастықта зерделейді. Авторлар əскери бекіністердің, шептік жүйелердің жəне казак станицаларының құрылуы империялық биліктің əкімшілік-институционалдық орнығуының басты құралы болғанын көрсетеді. Ал XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басындағы жаппай қоныс аудару саясаты Солтүстік Қазақстанның этникалық құрылымын түбегейлі өзгертіп, аймақты полиэтникалық кеңістікке айналдырды.??Зерттеуде 1897 жылғы Бүкілресейлік халық санағының материалдары, Ақмола облысының статистикалық шолулары, Ф. Щербина экспедициясының деректері мен архивтік құжаттар кеңінен пайдаланылып, халық санының динамикасы, этникалық құрамдағы өзгерістер жəне қоныс аудару ауқымы талданады. Сонымен қатар, жер қатынастарының қайта бөлінуі, қазақтардың дəстүрлі көшпелі шаруашылығының дағдарысы жəне əлеуметтік-экономикалық трансформациялар мəселелері қарастырылады. Зерттеу нəтижелері Солтүстік Қазақстандағы отарлау үдерістерінің аймақтың тарихи дамуына ұзақ мерзімді ықпал еткенін айқындайды.??
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Утегенов, М.З.
Шукеева, А.Т.
Уалиев, Т.А.
Алибеков, К.Б.

63.3(5Қаз)
П 20

    Патша үкіметінің саясаты жəне бөкей ордасындағы молдалар мен қожалар [Текст] / Ж. Ахан, К. Ускембаев, С. Ескалиев, А. Туякова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 232-246
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Бөкей Ордасы -- Жəңгір хан -- Патшалық Ресей -- қожалар -- молдалар -- ислам -- діни саясат
Аннотация: Бұл мақалада Патшалық Ресейдің діни саясаты жəне Бөкей Ордасындағы молдалар мен қожалардың қоғамдағы орны мен атқарған қызметтері қарастырылады. Автор ислам дінінің бұл өңірде дамуының өзіндік ерекшеліктерін, Жəңгір ханның дінді мемлекеттік саясат құралы ретінде пайдалануын жəне діни элитаның қалыптасу үдерісін сипаттайды. Сонымен қатар, қожалардың əлеуметтік мəртебесі мен сұлтандармен қарым-қатынасы, молдалардың діни-ағартушылық жəне құқықтық функциялары талданады. Зерттеу барысында архивтік жəне тарихи деректерге сүйене отырып, Бөкей Ордасында ислам институттарының қалыптасуы мен қоғамдағы ықпалы анықталған. Исламның əлеуметтік құрылымға енуі Бөкей Ордасының саяси жəне рухани өмірінде маңызды рөл атқарғаны көрсетіледі
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ахан, Ж.
Ускембаев, К.
Ескалиев, С.
Туякова, А.

63.3 (5Қаз)
К 13
Кадыргалиев, Н. М.
    Батыс Қазақстандағы: зиялы қауымға қарсы қуғын-сүргін [Текст] / Н. М. Кадыргалиев, К. Б. Кайыржанов, Ж. M. Каленова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 256-264
ББК 63.3 (5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
саяси қуғын-сүргін -- үлкен террор -- тоталитарлық жүйе -- ашаршылық -- сталиндік репрессия -- құдайсыз бесжылдық -- ұлтшылдық -- тыңшылық жəне диверсия -- діни қызметкерлер -- молдалар мен поптар -- ату жазасы -- еңбекпен түзеу лагерлері -- ақталу -- ұлттық болмыс
Аннотация: Мақалада XX ғасырдың 30-40 жылдарындағы Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін мен «Үлкен террор» кезеңінің қасіретті беттері қарастырылады. Мұрағаттық деректер негізінде Орал өңіріндегі зиялы қауым өкілдері мен діни қызметкерлерге тағылған жалған айыптар, олардың тағдыры жəне 58-баптың зардаптары баяндалады. Жұмат Шанин, Салкен Балаубаев бастаған ұлт қаймақтарының істеріне талдау жасалып, тоталитарлық жүйенің ұлттық элитаны жою саясаты мен оның ұлттық болмысқа тигізген соққысы баяндалады. Мақала тарих сабақтарын ұмытпау жəне жазықсыз құрбандардың рухына тағзым ету идеясын алға тартады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кайыржанов, К.Б.
Каленова, Ж.M.