Электронный каталог

87.3(5Каз)
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Абайдың "Толық адам" ілімі - кемел тұлға темірқазығы [Текст] / А. С. Қыдыршаев, М. Қ. Сүлейменов, А. Т. Сағитов // Өркен. - 2026. - 31 тамыз. - №7. - Б. 8-9
ББК 87.3(5Каз)

Рубрики: Философская мысль Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Абай Құнанбайұлы -- Толық адам -- руханият -- рухани даму -- кемел тұлға -- адамгершілік -- кісілік -- білім -- ғылым -- тәрбие -- ақыл -- қайрат -- жүрек -- әділет -- мейірім -- ар-ұят -- ынсап -- өзін-өзі тану -- ұлттық тәрбие -- жастар -- ұлттық бірлік -- қазақ руханияты
Аннотация: Руханият – адамның ішкі дүниесінің байлығы, ойының тереңдігі, жүрегінің жылуы, ар-ұяты мен адамгершілік қасиеттерінен көрінетін рухани өлшем. Рухани кемел тұлға жалпыадамзаттық құндылықтарды құрметтеп, ізгілікке ұмтылады, əділеттілікті ту етіп, айналасына мейірім мен қайырымдылық танытады. Руханият адам бойына əдебиет пен өнер, халық даналығы мен салт-дəстүр, мəдениет, ғылым мен білім арқылы сіңеді. Мəдениет – сан алуан құндылықтардың бірлігі ғана емес, адамды рухани еркіндікке бастайтын күш. Ал білім – қоғам дамуының берік негізі болса, тіл – ұлттың аса қастерлі рухани байлығы. Сол себептен де жас ұрпақтың ана тілін құрметтеуімен қатар, өзге тілдер мен мəдениеттерге құрметпен қарауы да аса маңызды. Осы рухани арнаның темірқазығы – қазақ халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбайұлының мұрасы.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сүлейменов, М.Қ.
Сағитов, А.Т.

74
Д 20

    Дарынды білім алушыларды дамытудағы мектептер мен университеттердің желілік өзара əрекеттесу модельдерін талдау [Текст] / А. М. Утилова, Б. Т. Аушахманова, А. А. Жакупов, С.Ж. Кабиева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 48-61
ББК 74

Рубрики: Педагогика

Кл.слова (ненормированные):
дарынды білім алушылар -- желілік өзара əрекеттесу -- білім беру қызметтерін трансферлеу -- білім беру экожүйелері -- педагогикалық технологиялар -- интегративті тəсіл -- білім беру модельдері -- білім беруді цифрландыру -- мектептер мен университеттердің өзара əрекеттесуі
Аннотация: Мақалада дарынды білім алушыларды дамыту контекстінде білім беру қызметтерін трансферлеу жəне заманауи педагогикалық технологиялар негізінде мектептер мен университеттердің желілік өзара əрекеттесу модельдеріне талдау жасалған. Зерттеудің мақсаты – тиімді өзара əрекеттесу модельдерін анықтау жəне оларды жүзеге асырудың интегративті тəсілін əзірлеу. Зерттеудің əдіснамалық негізі контент-талдау, ғылыми жарияланымдарды талдау, кейс-стади жəне сараптамалық бағалауды қамтитын аралас тəсілге негізделді. Зерттеуге 8–12 білім беру ұйымы мен 15–25 сарапшы қатысты. Модельдерді бағалау интеграция деңгейі, білім алушылардың белсенділігі, технологияларды қолдану жəне білім беру нəтижелері сияқты критерийлер бойынша жүргізілді. Нəтижесінде ресурстық, жобалық, серіктестік жəне цифрлық төрт модель түрі анықталды. Ең жоғары тиімділік білім беру қызметтерін трансферлеудің белсенді формаларына негізделген модельдерде байқалатыны анықталды. Сонымен қатар, тиімділік модельдің құрылымына ғана емес, білім алушылардың оқу іс-əрекетінің сипатына да байланысты екені көрсетілді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы трансферлеудің желілік өзара əрекеттесу тиімділігін қамтамасыз ететін негізгі тетік ретінде негізделуімен айқындалады. Практикалық маңызы алынған нəтижелерді білім беру бағдарламаларын əзірлеуде жəне мектептер мен университеттер арасындағы өзара əрекеттесу модельдерін құруда қолдану мүмкіндігімен байланысты.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Утилова, А.М.
Аушахманова, Б.Т.
Жакупов, А.А.
Кабиева, С.Ж.

74.266.3
И 85
Исабек, М. Қ.
    Репрессияланған əйелдер тарихын оқытудың ғылыми-педагогикалық моделі (Оңтүстік Қазақстан мысалында) [Текст] / М. Қ. Исабек, Г. Д. Сугирбаева, Г. Ж. Орынбасарова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 62-74
ББК 74.266.3

Рубрики: Тарихты оқыту әдістемесі

   Методика преподавания истории

Кл.слова (ненормированные):
репрессия -- əдістеме -- педагогика -- модель -- тарих -- Оңтүстік Қазақстан -- ғылым -- оқыту -- əйелдер тарихы
Аннотация: Мақалада репрессияланған əйелдер тарихын оқытудағы ғылыми-педагогикалық модельдің мақсаты, құрылымы жəне ғылыми негізіне талдау жасалады. Репрессия тарихы, саяси қудалауға ұшыраған əйелдердің тағдыры Оңтүстік Қазақстан өңірі мысалында қарастырылады. Негізгі дереккөз ретінде өңірлік архив, музей деректері, саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия материалдары мен жекелеген зерттеушілердің еңбектері қарастырылған. Зерттеудің негізгі өзектілігі мектепте тарих пəнінен репрессияланған əйелдер тарихын оқытуда оқушылардың тарихи санасын, танымдық белсенділігін жəне зерттеушілік қабілетін арттырудың моделін ұсыну, тəжірибеден өткізу. Бұл модель негізінде репрессияланған əйелдердің өмір жолы мен қоғамдағы орнын, қайраткерлік қызметін оқушыларға оқу бағдарламасына кіріктіру арқылы жүзеге асырылады. Зерттеу барысында тарихи деректерді іріктеу, оларды тарих пəні бойынша оқу бағдарламасына кіріктіру жəне тиімді оқыту əдістері ұсынылады. Ғылыми-педагогикалық модель білім алушылардың сыни ойлауын дамытуға, тарихи фактілерді талдауға бағытталған. Мақалада тарихи-деректік, тарихи-салыстырмалы, интерактивті оқыту əдістері мен жалпығылыми модельдеу əдісі тиімді қолданылған. Аталған əдістерді кешенді түрде қолдану репрессияланған əйелдер тарихын оқытудың ғылыми-педагогикалық моделін құруға мүмкіндік береді. Ұсынылған модель тарихты оқытуда жаңа əдіс-тəсілдерді енгізуге мүмкіндік беріп, репрессияланған əйелдер тағдырын терең түсінуге жағдай жасайды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сугирбаева, Г.Д.
Орынбасарова, Г.Ж.

71
С 30

    Семиотикалық редукционизм: философиялық аспект [Текст] / Г. Б. Мулдашева, А. Б. Абдешев, М. Т. Отаров, А. М. Муратова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 222-231
ББК 71

Рубрики: Мəдениет

Кл.слова (ненормированные):
мəдениет -- семиосфера -- семиотика -- таңба -- символ -- мəн -- редукционизм -- жүйе -- адам -- киіз үй
Аннотация: Мақалада семиосфера (таңбалық құралдар жүйесі) ұғымы мəдениеттің феномені əрі атрибуты ретінде қарастырылады. Мəдениет көптеген гуманитарлық ғылымдардың зерттеу нысаны екені, алайда əрқайсысы оны өзіндік ерекшелігі мен əдіснамасы тұрғысынан зерделейтіні атап өтіледі. Бұл тұрғыда мəдениет философиясы, мəдениеттану жəне семиотика өзара барынша жақын ғылым салалары ретінде айқындалады. Автор таңбалық жүйелердің əлеуметтік-онтологиялық мəртебесін айқындауға талпыныс жасайды. Семиотиканы жүйелі зерттеудің іргелі еңбегі Тарту–Мəскеу семиотикалық мектебі өкілдеріне, əсіресе оның жетекшісі Юрий Михайлович Лотман есімімен байланысты екені көрсетіледі. Ол мəдениеттің семиотикалық қырын бөліп көрсете отырып, тұтас мəдени мазмұнды таңбалық жүйе ретінде редукциялады. Бұл ұстаным мəні жағынан семиотикалық редукционизм болып табылады. Сонымен қатар, Ю.М. Лотман мəдениетті ақпарат теориясы мен жасанды интеллект тұжырымдамалары негізінде түсіндірген ақпараттық-кибернетикалық семиотика моделін ұсынғаны талданады. Автор мəдени немесе табиғи феномендерге мағына, мəнділік немесе мазмұн беру арқылы олардың семиотикалық мəртебеге ие болуын талдайды. Аталған феноменнің семиотикалылығы, яғни таңбалық сипаты айқындалады. Нақты жəне идеал ұғымдарына талдау жасалып, нақты объектінің шынайы болмыста болмағанымен, идеалдық түрде өмір сүре алатыны көрсетіледі. Мақалада мəн, мəнділік жəне мазмұн ұғымдарын таңбаның немесе символдың эмпирикалық-заттық сипаттарынан шығарып алу мүмкін еместігі дəлелденеді. Қазақтың дəстүрлі тұрғын үйі – киіз үйдің таңбалық жүйесіне талдау жасалып, оның құрылымдық элементтерінің əрқайсысы семиотикалық мəнге ие екені көрсетіледі. Автор семиосфера құбылысын мəдениеттің негізгі өлшемдерінің бірі ретінде қарастыру қажет деген қорытындыға келеді, өйткені ол адамның əлемдегі таңбалық болмысының ерекшелігін бейнелейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мулдашева, Г. Б.
Абдешев, А.Б.
Отаров, М.Т.
Муратова, А.М.

26.823(5Қаз)
Т 82
Тулегенов, Е. А.
    Географиялық нүктелерінің биіктігін болжауда машианлық оқыту əдістерін салыстыру [Текст] / Е. А. Тулегенов, Н. О. Мекебаев, Ж. А. Орынтаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 358-366
ББК 26.823(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан геоморфологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Географиялық нүктелер -- машиналық оқыту -- кеңістік -- алгоритм -- жер бедері -- нейрондық желі -- морфометриялық көрсеткіштер -- машиналық оқыту -- кеңістіктік деректер -- геокеңістіктік модельдеу
Аннотация: Бұл мақалада жер бедерлерінің морфометриялық (биіктігі) көрсеткіштерін болжау барысында қазіргі таңдағы өзекті мəселелері жүйелі түрде талданады. Онда машиналық оқыту алгоритмдерімен географиялық ақпараттық жүйелер интграциялау негізделеді. Қазіргі уақытта ҚР аумағының дерекқорын құруда релефтің сандық модельін əзірлеу маңызды мəселелердің бірі. Осы мəселе Қазақстан аумағының геоморфологиялық жағдайының сан алуандығымен жəне күрделілігімен тікелей тəуелді. Тянь – Шань таулары мен Алтай тауының биік таулы белдеулерінен бастап Каспий маңы ойпатының депрециялық алаптарының ҚР геоморфологиялық əртүрлілігі кез-келген математикалық модельдің тиімділігін тексеру верификациялық міндет жүктейді. Зерттеуіміздің нəтижелері дəстүрлі əдістерге қарағанда жасанды интеллект əдістері (машиналық оқыту) 25-36 % жоғары дəлдік көрсетті. Біз жүргізген зерттеумізде модельдерді салырсытруда Random Forest əдісі нəтиже көрсетті. Ол деректерді өңдеуде тұрақтылық көрсеткіштеріне ие болды. Осы модельдің ерекшелігі жер бедерінің өзгерістерін сипаттап, олардың олардың ауытқуларын бейнелеуге мүмкіндік берді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мекебаев, Н.О.
Орынтаева, Ж.А.

28.080(5Қаз)
Б 34

    Баялдыр қалдық қоймасына жиналған, түсті металл кендерін байытуынан қалған техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға əсерінің тəуекелдерін басқаруды модельдеу [Текст] / А. Е. Донаев, А. С. Колесников, Г. С. Кенжибаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 586-596
ББК 28.080(5Қаз)

Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Баялдыр қалдық қоймасы -- Кентау -- Түркістан облысы -- байыту қалдықтары -- түсті металдар -- өндірістік қалдықтар -- қоршаған ортаның ластануы -- экологиялық тәуекел -- тәуекелдерді басқару -- оқиғалар ағашы -- экологиялық модельдеу -- мырыш -- қорғасын -- кремний диоксиді -- шаңдану -- шаңды басу -- гидросуару -- пульсациялық желдету -- қалдықтарды қайта өңдеу -- құрылыс материалдары -- қоршаған ортаны қорғау
Аннотация: Мақалада Баялдыр қалдық қоймасында (Кентау қ. жəне Баялдыр кентіне жақын, Түркістан облысы, Қазақстан) жиналған түсті металдар кендерін байыту қалдықтарының өңірдің қоршаған ортасына əсері кезіндегі тəуекелдерді басқаруды жүйелі талдау жəне модельдеу нəтижелері келтірілген. Қалдықтардың химиялық жəне фазалық құрамы (мырыш мөлшері ~3.77%, қорғасын ~4.47%, кремний диоксиді 54.06%) туралы мəліметтер негізінде «оқиғалар ағашының» абстактілі моделі құрылып, қоршаған орта компоненттерінің тозу қаупіне сапалық жəне сандық талдау жүргізілді. Бастапқы оқиғалардың минималды өткізу жəне кесу комбинациясы анықталды, негізгі оқиғаның ықтималдығын екі жолмен сандық бағалау жүргізілді (кезең-кезеңмен есептеу жəне минималды өткізу комбинация əдісі). Қоршаған ортаның кешенді ластану ықтималдығы 78.15% құрайтыны анықталып, қоршаған ортаға қатысты қауіптің критикалық деңгейін көрсетті. Шаң басудың аралас əдісі (пульсациялық желдетумен ұсақ дисперсті гидро суару) жəне түсті металдарды ілеспе алу арқылы құрылыс материалдарын өндіруде байыту қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясын қамтитын тəуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар əзірленді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Донаев, А.Е.
Колесников, А.С.
Кенжибаева, Г.С.
Мамитова, А.Д.
Куракбаева, С.Д.
Колесников, О.Г.
Гаппаров, Ж.У.
Колесникова, В.А.
Жумагалиев, И.К.

72 (5Қаз)
К 97
Күрішбаев, А.
    Зияткер ұрпақтың заманы туды [Текст] / А. Күрішбаев // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №167. - 4 қыркүйек. - Б. . 7.
ББК 72 (5Қаз)

Рубрики: Ғылыми зерттеулер

   Науковедение

Кл.слова (ненормированные):
жаңа технология -- ғылымды дамыту -- білімді дамыту -- адал азамат қағидаты -- әділетті қазақстан -- қауіпсіз қазақстан -- таза қазақстан -- күшті қазақстан
Аннотация: Әлем жаңа технологиялық дәуірге аяқ басты. Қазір елдің шынайы артықшылығын оның адам капиталы, ғылыми ойының тереңдігі, жаңа білімді нақты шешімге айналдыра алу қабілеті айқындайды. Ал жастар тәрбиесі мен ғылымды дамыту – ұлт болашағын қалыптастыратын біртұтас стратегиялық бағыт.
Держатели документа:
БҚУ

77 (5Қаз)
Ж 95
Жұмашбаев, Ә.
    Зерделі ұрпақ тәрбиелеу - елдік мұрат [Текст] / Ә. Жұмашбаев // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №169, - 8 қыркүйек. - Б. . 9.
ББК 77 (5Қаз)

Рубрики: Мәдени және бос уақытты өткізу шаралары

   Культурно-досуговая деятельность

Кл.слова (ненормированные):
білім күні -- жаңа оқу жылы -- ғабит сыздықбеков -- қазақстан республикасының конституциясы күні -- зерделі ұлт -- адал азамат -- жауапты қоғам қалыптастыру -- қуаныш ысқақов -- ұстаздар марапаттармен марапатталды
Аннотация: 1 қыркүйек – Білім күнінде Шымкент қаласындағы барлық мектепте жаңа оқу жылына арналған салтанатты іс-шара өтті. Айталық, №46 мектеп-лицейінде өткен жиынға қала әкімі Ғабит Сыздықбеков қатысты. Негізі, білім күні «Қазақстан Республикасының Конституциясы: адал азамат, зерделі ұлт және жауапты қоғам қалыптастырудың негізі» атты тақырыпқа арналды. Осыған орай аталған мектеп-лицейде Мемлекеттік гимн шырқалып, көк байрағымыз көтерілді. Шаһар басшысы ұстаздар мен оқушыларды жаңа оқу жылымен құттықтап, оларға толайым табыс пен сәттілік тіледі. Сон­дай-ақ қала әкімі білімнің ел келешегі үшін алар орны ерек екенін атап өтті. Сондықтан оқушыларға болашақ арманына қол жеткізу үшін осы бас­тан терең білім алуға ден қою керек екенін айтты. Бұдан бөлек, азаматтар құқығының мызғымас берік қамалы болған Конституцияны ардақтау керектігін жеткізді. Өйткені Ата заң – әрбір азамат құқығының кепілі.
Держатели документа:
БҚУ

71 (5Қаз)
Ж 11
Жұмабай , Н.
    Діні мықты Дінішев [Текст] / Н. Жұмабай // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №141. - 30 шілде. - Б. . 9.
ББК 71 (5Қаз)

Рубрики: мәдениет

   Культура

Кл.слова (ненормированные):
өнер -- әлібек дінішев -- опера әншісі -- кәмила мүкімқызы -- ән әлдилеген әнші -- мүсілім абдуллин -- мәдениет журналы -- әміре қашаубаев -- михаил глинка -- шығармашылық
Аннотация: Өнерде биіктіктің де өз өлшемі бар. Бірі алған атағымен бағаланса, енді бірі таққан марапатымен таразыланады. Бірақ уақыттың тезіне төтеп беретін, ұрпақ жадынан өшпейтін ең ұлы өлшем – халықтың жүрегінен орын алу. Белгілі опера әншісі, ұстаз, Қазақстан мен КСРО-ның халық әртісі, Еңбек Ері Әлібек Дінішевтің шығармашылық ғұмыры осы ақиқаттың айқын дәлелі.
Держатели документа:
БҚУ

83.5 (5Қаз)
Т 18
Таңжарықова, А.
    Ағартушылық дәстүр және ұстаздық мұра [Текст] / А. Таңжарықова // Үш қоңыр. - 2026. - №28. - 24 шілде. - Б. 1,4
ББК 83.5 (5Қаз)

Рубрики: Әдебиеттану

   Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
тұлға -- ағартушылық дәстүр -- ұстаздық мұра -- алуа таңжарықова -- мұқан досмұхамедұлы -- торғай -- мақпал мұқанқызы -- өмір өзен -- гүлнәр сабырқызы -- қостанай таңы -- үкісары сүгірқызы -- ванновка ауылы -- роллан мұқанұлы -- қанымбүбі үсембайқызы -- өмірзақовтар әулеті
Аннотация: Мақалада ұстаз, ғалым Мұқан Досмұхамедұлының өмірі мен ұстаздық қызметі туралы берілген.
Держатели документа:
БҚУ