Электронный каталог

63.3(5Қаз)
С 60

    Солтүстік Қазақстанның əскери жəне азаматтық отарлану тарихынан [Текст] / М. З. Утегенов, А. Т. Шукеева, Т. А. Уалиев, К. Б. Алибеков // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 200-210
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Солтүстік Қазақстан -- Ақмола облысы -- қонысаудару саясаты -- қонысаударушылар -- этникалық топтар -- отарлау саясаты -- көшпелі тұрғындар -- отырықшы тұрғындар -- қалалар -- ауылдар
Аннотация: Мақалада Солтүстік Қазақстан аумағындағы əскери жəне азаматтық отарлау үдерістерінің тарихи динамикасы мен олардың аймақтың этнодемографиялық құрылымына ықпалы кешенді түрде қарастырылады. Зерттеу Ресей империясының қазақ даласын игерудегі стратегиялық тəсілдерін талдауға негізделіп, отарлау саясатының екі негізгі бағытын – əскери-казактік экспансия мен шаруаларды қоныстандыру арқылы жүзеге асқан аграрлық отарлауды – өзара сабақтастықта зерделейді. Авторлар əскери бекіністердің, шептік жүйелердің жəне казак станицаларының құрылуы империялық биліктің əкімшілік-институционалдық орнығуының басты құралы болғанын көрсетеді. Ал XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басындағы жаппай қоныс аудару саясаты Солтүстік Қазақстанның этникалық құрылымын түбегейлі өзгертіп, аймақты полиэтникалық кеңістікке айналдырды.??Зерттеуде 1897 жылғы Бүкілресейлік халық санағының материалдары, Ақмола облысының статистикалық шолулары, Ф. Щербина экспедициясының деректері мен архивтік құжаттар кеңінен пайдаланылып, халық санының динамикасы, этникалық құрамдағы өзгерістер жəне қоныс аудару ауқымы талданады. Сонымен қатар, жер қатынастарының қайта бөлінуі, қазақтардың дəстүрлі көшпелі шаруашылығының дағдарысы жəне əлеуметтік-экономикалық трансформациялар мəселелері қарастырылады. Зерттеу нəтижелері Солтүстік Қазақстандағы отарлау үдерістерінің аймақтың тарихи дамуына ұзақ мерзімді ықпал еткенін айқындайды.??
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Утегенов, М.З.
Шукеева, А.Т.
Уалиев, Т.А.
Алибеков, К.Б.

71
С 30

    Семиотикалық редукционизм: философиялық аспект [Текст] / Г. Б. Мулдашева, А. Б. Абдешев, М. Т. Отаров, А. М. Муратова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 222-231
ББК 71

Рубрики: Мəдениет

Кл.слова (ненормированные):
мəдениет -- семиосфера -- семиотика -- таңба -- символ -- мəн -- редукционизм -- жүйе -- адам -- киіз үй
Аннотация: Мақалада семиосфера (таңбалық құралдар жүйесі) ұғымы мəдениеттің феномені əрі атрибуты ретінде қарастырылады. Мəдениет көптеген гуманитарлық ғылымдардың зерттеу нысаны екені, алайда əрқайсысы оны өзіндік ерекшелігі мен əдіснамасы тұрғысынан зерделейтіні атап өтіледі. Бұл тұрғыда мəдениет философиясы, мəдениеттану жəне семиотика өзара барынша жақын ғылым салалары ретінде айқындалады. Автор таңбалық жүйелердің əлеуметтік-онтологиялық мəртебесін айқындауға талпыныс жасайды. Семиотиканы жүйелі зерттеудің іргелі еңбегі Тарту–Мəскеу семиотикалық мектебі өкілдеріне, əсіресе оның жетекшісі Юрий Михайлович Лотман есімімен байланысты екені көрсетіледі. Ол мəдениеттің семиотикалық қырын бөліп көрсете отырып, тұтас мəдени мазмұнды таңбалық жүйе ретінде редукциялады. Бұл ұстаным мəні жағынан семиотикалық редукционизм болып табылады. Сонымен қатар, Ю.М. Лотман мəдениетті ақпарат теориясы мен жасанды интеллект тұжырымдамалары негізінде түсіндірген ақпараттық-кибернетикалық семиотика моделін ұсынғаны талданады. Автор мəдени немесе табиғи феномендерге мағына, мəнділік немесе мазмұн беру арқылы олардың семиотикалық мəртебеге ие болуын талдайды. Аталған феноменнің семиотикалылығы, яғни таңбалық сипаты айқындалады. Нақты жəне идеал ұғымдарына талдау жасалып, нақты объектінің шынайы болмыста болмағанымен, идеалдық түрде өмір сүре алатыны көрсетіледі. Мақалада мəн, мəнділік жəне мазмұн ұғымдарын таңбаның немесе символдың эмпирикалық-заттық сипаттарынан шығарып алу мүмкін еместігі дəлелденеді. Қазақтың дəстүрлі тұрғын үйі – киіз үйдің таңбалық жүйесіне талдау жасалып, оның құрылымдық элементтерінің əрқайсысы семиотикалық мəнге ие екені көрсетіледі. Автор семиосфера құбылысын мəдениеттің негізгі өлшемдерінің бірі ретінде қарастыру қажет деген қорытындыға келеді, өйткені ол адамның əлемдегі таңбалық болмысының ерекшелігін бейнелейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мулдашева, Г. Б.
Абдешев, А.Б.
Отаров, М.Т.
Муратова, А.М.

82 (5Қаз)
Л 11
Қабыкешов, Н.
    Абай - кемел мұсылман [Текст] / Н. Қабыкешов // OraI Oniri. - 2026. - № 63. - 4 тамыз. - Б. . 10-11
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: Фольклор

   Фольклористика

Кл.слова (ненормированные):
абай құнанбайұлы -- абай ілімінің шексіздігі -- абай шығармашылығы
Аннотация: Біртуар дана, хәкім Абай - Құранды толық меңгерген, хадистерді санасына сіңірген, және алған іліміне сай толық амал еткен кемел иманды мұсылман болғанына шәк жоқ. Иә, Абай әлеміне бойлаған сайын Абай Абай қалдырған салқылмас қазына тұлғалық дамудың қайнар көзі екенін толық ұғынасың. Әр сөзіне зер салған сайын көкірегіңде жаңа леп, жаңа тыныс сезіле түседі. Алланың рақымымен, осы шығармамды жаза отырып, өзімді түсінуде, танымым да бір баспалдаққа болса жылжығандай сезімде болды. Көзі қарақшы жанның жүрек көзінің жарқырай түсуіне, Абай шығармашылығын зерделей түсуге бұл еңбек те септігін тигізсе, мендегі мақсаттың орындалғаны, оқырманым!
Держатели документа:
БҚУ

76 (5Қаз)
Л 11
Қадыр, Р. С.
    Зерделі ұлтқа қалай айналамыз? [Текст] / Р. С. Қадыр // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №167. - 4 қыркүйек. - Б. 9.
ББК 76 (5Қаз)

Рубрики: Бұқаралық ақпарат құралы. Баспа ісі

   Средство массовой информации. Книжное дело

Кл.слова (ненормированные):
александрия кітапханасы -- кітапханамен жұмыс -- отбасы -- интеллектуалдық тәуелсіздік -- қоғамдық кітапхана -- зерделі ұлт тұжырымдамасы -- кітап оқитын ұлт
Аннотация: Ежелгі Александрия кітапханасы адамзаттың жалпыжаһандық ақыл-ой мен ілім-білімді бір жерге жию деген ұлы арманға талпынысының ең көрнекті рәмізі болып қалды. Ал оның құлдырауы мен күйреуінің, тып-типыл болғанының себебін айтарда әуелі тіл ұшына оралатыны – өрттің зардабы.
Держатели документа:
БҚУ

77 (5Қаз)
Ж 95
Жұмашбаев, Ә.
    Зерделі ұрпақ тәрбиелеу - елдік мұрат [Текст] / Ә. Жұмашбаев // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №169, - 8 қыркүйек. - Б. . 9.
ББК 77 (5Қаз)

Рубрики: Мәдени және бос уақытты өткізу шаралары

   Культурно-досуговая деятельность

Кл.слова (ненормированные):
білім күні -- жаңа оқу жылы -- ғабит сыздықбеков -- қазақстан республикасының конституциясы күні -- зерделі ұлт -- адал азамат -- жауапты қоғам қалыптастыру -- қуаныш ысқақов -- ұстаздар марапаттармен марапатталды
Аннотация: 1 қыркүйек – Білім күнінде Шымкент қаласындағы барлық мектепте жаңа оқу жылына арналған салтанатты іс-шара өтті. Айталық, №46 мектеп-лицейінде өткен жиынға қала әкімі Ғабит Сыздықбеков қатысты. Негізі, білім күні «Қазақстан Республикасының Конституциясы: адал азамат, зерделі ұлт және жауапты қоғам қалыптастырудың негізі» атты тақырыпқа арналды. Осыған орай аталған мектеп-лицейде Мемлекеттік гимн шырқалып, көк байрағымыз көтерілді. Шаһар басшысы ұстаздар мен оқушыларды жаңа оқу жылымен құттықтап, оларға толайым табыс пен сәттілік тіледі. Сон­дай-ақ қала әкімі білімнің ел келешегі үшін алар орны ерек екенін атап өтті. Сондықтан оқушыларға болашақ арманына қол жеткізу үшін осы бас­тан терең білім алуға ден қою керек екенін айтты. Бұдан бөлек, азаматтар құқығының мызғымас берік қамалы болған Конституцияны ардақтау керектігін жеткізді. Өйткені Ата заң – әрбір азамат құқығының кепілі.
Держатели документа:
БҚУ

83 (5Қаз)
A10

    Абай жиі қолданған бес сөз [Текст] // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №171. - 10 қыркүйек. - Б. . 9.
ББК 83 (5Қаз)

Рубрики: Әдебиеттану

   Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
ақыл -- жүрек -- ғибрат -- еңбек -- ғылым -- абай құнанбайұлы -- м. лермонтов
Аннотация: Ақыл-ой алыптарының галереясында хакім Абай дидарының бейнесі бедерлі, тұлғасы елеулі. Оны түсіну – даналық бақшасына еккен алғашқы дәніңіз. Философ Мишель Фуконың «дүние – ең үлкен мәтін» деген пайымына илансақ, сөз – оның ең кішкентай бөлшегі. Сол себепті данышпан Абайдың пәлсапасын түсіну үшін ол жиі қолданған 5 сөзді зерделеп, оның танымдық тамырына үңіліп көрдік.

83 (5Қаз)
Г 99
Ғұбайдуллин, Б.
    Абайдан алыстамайық, ағайын! [Текст] / Б. Ғұбайдуллин // OraI Oniri. - 2026. - №64. - 7 тамыз. - Б. . 6.
ББК 83 (5Қаз)

Рубрики: Әдебиеттану

   Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
абай данышпан -- абай ғұлама -- 10 тамыз абай күні -- қазақ философия -- шығармалар
Аннотация: Біз "Абай данышпан", "Абай ғұлама", "Абай мұхиттай терең, Абай асқар таудың ең биік шыңындай заңғар" деген теңеулерді жиі пайдаланып, әрі жиі естиміз. Аттылымыз бар, жаяуымыз бар Абайдан алыстамайық, қайта аламан боп жиылып, Абайға жақындайық, Абайды оқиық, оқығанымызды зердемізге тоқиық, ағайын!
Держатели документа:
БҚУ

83 (5Қаз)
Ю 91
Юсупов, Ғ.
    Берері мол асыл дүние... [Текст] / Ғ. Юсупов // Қазақ әдебиеті. - 2026. - №34 - 28 тамыз. - Б. 2-3
ББК 83 (5Қаз)

Рубрики: Әдебиеттану

   Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
қазақстан республикасы -- перзидент -- қасым - жомарт тоқаев -- әділетті қоғам -- шыншыл сөз -- жазушылар одағы -- әдебиет уйі -- кітап оқитын ұлт -- меморандум -- зерделі ұлт
Аннотация: "Жастар - біздің болашағымыз "деген қанатты сөзді жиі ауызға аламыз."Әділетті қоғамға - шыншыл сөз" кітабында Президентіміз Жастар тақырыбына да айрықша мән берген.
Держатели документа:
БҚУ

78.3 (5Қаз)
Х 16
Хакимова, С.
    Зерделі ұлт [Текст] / С. Хакимова // Үш қоңыр. - 2026. - №29. - 31 шілде. - Б. 4
ББК 78.3 (5Қаз)

Рубрики: Кітапхана ісі

   Библиотечное дело

Кл.слова (ненормированные):
руханият -- зерделі ұлт -- кітап -- сұлушаш хакимова -- сақтаған бәйішев -- ақтөбе облысы -- әмбебап ғылыми -- кітапхана -- бибігүл иманғазина -- бибі сана -- аманжол исмагулов -- зейнеп жақсылоқова
Аннотация: Мақалада "Зерделі ұлт" тақырыбы аясында кітапхана саласындағы маңызды іс шаралар, ұлттық құндылықтарды насихаттау, кітап оқу мәдениетін дамыту және рухани мұраны сақтау мәселелері баяндалады.
Держатели документа:
БҚУ