Электронный каталог

26.82
Г 13

    Гаж-технологияларын қолдану арқылы биологиялық алуантүрлілікті сақтаудағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі [Текст] / Э. С. Бөрібай, Б. Х. Тусупова, Н. Н. Карабкина [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 419-435.
ББК 26.82

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар -- Солтүстік Қазақстан облысы -- тұрақты даму -- биоалуантүрлілік -- табиғатты Жерді қашықтықтан зондтау -- географиялық ақпараттық жүйелер -- ГАЖ
Аннотация: Табиғи ресурстарды ұтымсыз пайдалану, экологиялық теңгерімнің бұзылуы және ұланғайыр аумақтардағы табиғи экожүйелердің деградациясымен байланысты экологиялық проблемалардың шиеленісуі жағдайында бірегей табиғи аумақтарды сақтау қажеттілігі ерекше өзекті. Мұндай сын-қатерлерге жауап ретінде табиғи кешендерді бастапқы күйінде сақтауға және антропогендік факторлардың әсерінен бұзылған экожүйелерді қалпына келтіруге көмектесетін экологиялық негіз ретінде қызмет ететін ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды (ЕҚТА) құру маңызды. Мақалада ГАЖ технологиялары арқылы биоалуантүрлілікті сақтауды біріктіру контексінде Солтүстік Қазақстан облысының ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі қарастырылған. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды халықтың экологиялық сауаттылығын арттыру, экологиялық жауапкершілікті дамыту және сирек кездесетін, жойылып бара жатқан түрлерді сақтау бағдарламаларын іске асыру платформасы ретінде пайдаланудың заманауи тәсілдері талданған. Өңірдегі қорғауға алынған табиғи аумақтарға шолу жасалып және олардың білім беру, ғылыми зерттеулер мен экологиялық білімді танымал ету мүмкіндіктеріне сипаттама берілген. Табиғатты қорғау іс-қимылының негізгі бағыттары көрсетіліп, өңірдің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлін күшейту бойынша ұсыныстар белгіленді. Зерттеу жұмысында ЕҚТА сипаттама беруде 1:250 000 масштабтағы Жерді қашықтықтан зондтау деректері негізінде Солтүстік Қазақстан облысының туристік-рекреациялық картасы, Айыртау өңірінің рекреациялық карталары әзірленді. Географиялық ақпараттық жүйелер, жерді қашықтықтан зондтау құралдарын пайдалану туристік және рекреациялық әрекеттерді жоспарлаудың тиімділігін арттырады, экожүйені қорғау шараларын білім беру және халыққа хабардар ету бастамаларымен біріктіруді оңтайландырады. Мұндай технологиялар табиғи нысандарды, ерекше экологиялық статусы бар аймақтарды және әлеуетті рекреациялық ресурстарды нақты картаға түсіруді қамтамасыз етеді, аймақтың неғұрлым тұрақты дамуына ықпал етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бөрібай, Э.С.
Тусупова, Б.Х.
Карабкина, Н.Н.
Мурзакулов, Г.Т.
Арыстанов, А.
Арыстанова, Р.

32.97
А 35
Азизов, Э. А.
    Цифрлық технологиялар негізінде ауылшаруашылығы карталарын жасау технологиясын жетілдіру [Текст] / Э. А. Азизов, Д. С. Тұрсынғазы // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 358-368.
ББК 32.97

Рубрики: Вычислительная техника

Кл.слова (ненормированные):
ауылшаруашылық карталары -- цифрлық технологиялар -- деректерді өңдеу -- өндіріс тиімділігі -- агробизнес -- заманауи əдістер
Аннотация: Бұл мақалада цифрлық құралдар мен геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) пайдалана отырып ауыл шаруашылығы карталарын жасауға арналған заманауи əдістер мен технологиялардың жан-жақты шолуы ұсынылған. Ғаламдық цифрландыру жағдайында ауыл шаруашылығы алқаптарын мониторингтеу, есепке алу жəне басқару үдерістерінде инновациялық тəсілдерді қолданудың маңызы арта түсуде. Зерттеуде геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ), Жерді қашықтан зондтау технологияларының, машиналық оқыту мен жасанды интеллекттің кеңістіктік деректерді талдау жəне ауыл шаруашылығы аумақтарын визуализациялау саласындағы теориялық жəне тəжірибелік аспектілері қарастырылған. Мақалада ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді цифрлық картографиялау процесінде цифрлық технологияларды енгізудің отандық жəне шетелдік тəжірибелері талданып, олардың негізгі артықшылықтары мен шектеулері айқындалған. Сондай-ақ спутниктік жəне климаттық деректерді біріктірудің маңыздылығы атап өтіледі, бұл өз кезегінде егіс жағдайын дəлірек бағалауға, өнімділікті болжауға жəне табиғи əрі антропогендік өзгерістерге дер кезінде əрекет етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар дəлме-дəл егіншілік пен агроландшафтарды кеңістіктік талдау үшін ұшқышсыз ұшу аппараттарын (дрондарды) қолданудың табысты мысалдары келтірілген. Зерттеу нəтижелері ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде цифрлық картографияның маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Бұл жер ресурстарын тиімді басқаруға жəне өндірістік үдерістерді оңтайландыруға жағдай жасайды. Ғылыми дереккөздер мен практикалық мысалдарды талдау негізінде ауыл шаруашылығы карталарын жасау əдістемесін жетілдіру, жерді пайдалану жүйесіне инновациялық технологияларды енгізу жəне ауыл шаруашылығында интеллектуалды шешім қабылдау жүйелерін дамыту бойынша нақты ұсынымдар берілген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тұрсынғазы, Д.С.

26.82
Г 35

    Геодеректерді визуализациялау үшін веб қосымшаны әзірлеу [Текст] / Т. Қ. Тоқмамбетова, Д.Б. Қумар, О. П. Кузнецова, Н. З. Баширова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 300-308
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
веб-ГАЖ -- кеңістіктік деректер -- урбанизация -- ArcGIS Online -- ArcGIS Experience Builder -- интерактивті карталар -- бұлтты технологиялар -- кеңістіктік талдау -- деректерді визуализациялау -- геоақпараттық жүйе
Аннотация: Мақалада мысал ретінде Қазақстан аймақтарындағы урбанизация көрсеткіштерін пайдалана отырып, географиялық деректерді қарау және талдау үшін веб-қосымшаны әзірлеу қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі кеңістіктік деректер көлемінің ұлғаюымен және оларды интерактивті веб-құралдар көмегімен талдау мен интерпретациялау қажеттілігінен туындайды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тоқмамбетова, Т.Қ.
Қумар, Д.Б.
Кузнецова, О.П.
Баширова, Н.З.